Interpelacja nr 7586
Interpelacja w sprawie osób całkowicie niesamodzielnych, posiadających orzeczenie, które nie zostały ubezwłasnowolnione
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (74%)
Zdrowie i Lecznictwo (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie osób całkowicie niesamodzielnych, posiadających orzeczenie, które nie zostały ubezwłasnowolnione
Interpelacja nr 7586
do ministra sprawiedliwości
w sprawie osób całkowicie niesamodzielnych, posiadających orzeczenie, które nie zostały ubezwłasnowolnione
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 22-01-2025
Panie Ministrze!
Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia posiada zdolność prawną. Jest to jeden z podstawowych atrybutów człowieczeństwa, który pozwala na bycie podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych, przysługuje każdemu człowiekowi w pełnym zakresie od urodzenia do śmierci i nie zmienia się podczas całego życia. Po osiągnięciu pełnoletności osoby mają pełną zdolność do czynności prawnych, czyli możliwość nabywania praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego własnym działaniem i we własnym imieniu. Mając pełną zdolność do czynności prawnych, mogą np. skorzystać z pomocy lekarskiej, wyrazić zgodę na przeprowadzenie zabiegu leczniczego itp.
Zdarzają się sytuacje, że osoba, ze względu na swoją niepełnosprawność (potwierdzoną orzeczeniem lekarskim), nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, wymaga stałej opieki i pomocy osoby drugiej przy wszystkich, nawet zwykłych, fizjologicznych czynnościach, nie potrafi rozpoznać znaczenia różnych czynów i kierować swoim codziennym postępowaniem.
W takim przypadku prawo cywilne przewiduje możliwość ograniczenia lub całkowitego pozbawienia zdolności do czynności prawnych, czyli do ubezwłasnowolnienia. Ubezwłasnowolnienie pozwala na stałe zastępowanie osoby ubezwłasnowolnionej w podejmowaniu wszystkich lub najbardziej istotnych decyzji w jej imieniu przez wyznaczonego w tym celu opiekuna lub kuratora (z reguły osobę bliską dla ubezwłasnowolnionego).
Nie wszyscy opiekujący się takimi osobami niesamodzielnymi decydują się na ich ubezwłasnowolnienie. Są ich opiekunami każdego dnia, pomagają przy każdej czynności, 24 godziny na dobę. Pełnią rolę pełnomocników, praktycznie w każdej sprawie. Niestety, gdy potrzebny jest zabieg medyczny diagnostyczny lub leczniczy u osoby, którą opiekują się, ich świadoma zgoda na ich przeprowadzenie nie wystarcza do ich wykonania, świadczeniodawcy potrzebują każdorazowo zgody sądu.
Orzekający sędziowie mogą zapoznać się z przedstawioną dokumentacją, ale w praktyce nie znają tej osoby, o której wydają decyzję.
Zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy obowiązuje rejonizacja kierowania dokumentów w celu podjęcia decyzji przez sąd o możliwości wykonania zabiegu medycznego diagnostycznego lub leczniczego u pacjenta niezdolnego do samodzielnej egzystencji (w tym do podejmowania świadomej decyzji), gdy nie jest on ubezwłasnowolniony? Jeśli tak, czy jest możliwe zniesienie tej rejonizacji?
2. Ile w ciągu roku takich spraw rozpatrują sądy? Proszę o podanie danych z lat 2022, 2023, 2024, jeśli to możliwe z podziałem na województwa.
3. Czy jest rozważane stałe upoważnienie przedstawiciela (pełnomocnika) osoby niesamodzielnej, posiadającej orzeczenie lekarskie, do podejmowania świadomej zgody na przeprowadzenie potrzebnego zabiegu medycznego diagnostycznego lub leczniczego w imieniu osoby, nad którą sprawują opiekę? Umożliwiłoby to szybsze przeprowadzanie potrzebnych badań i leczenie osoby całkowicie niesamodzielnej, z posiadanym orzeczeniem o swojej niesamodzielności, gdy nie jest ona ubezwłasnowolniona - po wyrażeniu świadomej zgody przez osobę faktycznie opiekującą się nią, pełniącą rolę jej pełnomocnika. Proszę o udzielenie odpowiedzi na zadane pytania.
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 7586
do ministra sprawiedliwości
w sprawie osób całkowicie niesamodzielnych, posiadających orzeczenie, które nie zostały ubezwłasnowolnione
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 22-01-2025
Panie Ministrze!
Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia posiada zdolność prawną. Jest to jeden z podstawowych atrybutów człowieczeństwa, który pozwala na bycie podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych, przysługuje każdemu człowiekowi w pełnym zakresie od urodzenia do śmierci i nie zmienia się podczas całego życia. Po osiągnięciu pełnoletności osoby mają pełną zdolność do czynności prawnych, czyli możliwość nabywania praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego własnym działaniem i we własnym imieniu. Mając pełną zdolność do czynności prawnych, mogą np. skorzystać z pomocy lekarskiej, wyrazić zgodę na przeprowadzenie zabiegu leczniczego itp.
Zdarzają się sytuacje, że osoba, ze względu na swoją niepełnosprawność (potwierdzoną orzeczeniem lekarskim), nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, wymaga stałej opieki i pomocy osoby drugiej przy wszystkich, nawet zwykłych, fizjologicznych czynnościach, nie potrafi rozpoznać znaczenia różnych czynów i kierować swoim codziennym postępowaniem.
W takim przypadku prawo cywilne przewiduje możliwość ograniczenia lub całkowitego pozbawienia zdolności do czynności prawnych, czyli do ubezwłasnowolnienia. Ubezwłasnowolnienie pozwala na stałe zastępowanie osoby ubezwłasnowolnionej w podejmowaniu wszystkich lub najbardziej istotnych decyzji w jej imieniu przez wyznaczonego w tym celu opiekuna lub kuratora (z reguły osobę bliską dla ubezwłasnowolnionego).
Nie wszyscy opiekujący się takimi osobami niesamodzielnymi decydują się na ich ubezwłasnowolnienie. Są ich opiekunami każdego dnia, pomagają przy każdej czynności, 24 godziny na dobę. Pełnią rolę pełnomocników, praktycznie w każdej sprawie. Niestety, gdy potrzebny jest zabieg medyczny diagnostyczny lub leczniczy u osoby, którą opiekują się, ich świadoma zgoda na ich przeprowadzenie nie wystarcza do ich wykonania, świadczeniodawcy potrzebują każdorazowo zgody sądu.
Orzekający sędziowie mogą zapoznać się z przedstawioną dokumentacją, ale w praktyce nie znają tej osoby, o której wydają decyzję.
Zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy obowiązuje rejonizacja kierowania dokumentów w celu podjęcia decyzji przez sąd o możliwości wykonania zabiegu medycznego diagnostycznego lub leczniczego u pacjenta niezdolnego do samodzielnej egzystencji (w tym do podejmowania świadomej decyzji), gdy nie jest on ubezwłasnowolniony? Jeśli tak, czy jest możliwe zniesienie tej rejonizacji?
2. Ile w ciągu roku takich spraw rozpatrują sądy? Proszę o podanie danych z lat 2022, 2023, 2024, jeśli to możliwe z podziałem na województwa.
3. Czy jest rozważane stałe upoważnienie przedstawiciela (pełnomocnika) osoby niesamodzielnej, posiadającej orzeczenie lekarskie, do podejmowania świadomej zgody na przeprowadzenie potrzebnego zabiegu medycznego diagnostycznego lub leczniczego w imieniu osoby, nad którą sprawują opiekę? Umożliwiłoby to szybsze przeprowadzanie potrzebnych badań i leczenie osoby całkowicie niesamodzielnej, z posiadanym orzeczeniem o swojej niesamodzielności, gdy nie jest ona ubezwłasnowolniona - po wyrażeniu świadomej zgody przez osobę faktycznie opiekującą się nią, pełniącą rolę jej pełnomocnika. Proszę o udzielenie odpowiedzi na zadane pytania.
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Lanie wody / Uniki
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
72%
Konkretność
28%
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada danych”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6238 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.33.2025
Warszawa, 24 marca 2025 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7586 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
posłankę Annę Dąbrowską-Banaszek w sprawie osób całkowicie niesamodzielnych,
posiadających orzeczenie, które nie zostały ubezwłasnowolnione, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie warto podkreślić, że wymóg uzyskania zgody pacjenta na interwencję
medyczną stanowi jedną z gwarancji poszanowania autonomii każdego człowieka. Prawo
do decydowania o swoim życiu i zdrowiu jest fundamentalną wartością gwarantowaną
przez Konstytucję RP i chronioną przez współczesne prawo medyczne, a także umowy
międzynarodowe.
Ad 1
Pacjent niezdolny do samodzielnej egzystencji może być jednocześnie zdolny
do świadomego wyrażenia zgody na zabieg. Te sytuacje zatem trzeba rozróżnić
na wstępie.
W sytuacjach wymagających przeprowadzenia zabiegu medycznego diagnostycznego
lub leczniczego u dorosłej osoby, która nie jest zdolna do świadomego wyrażenia zgody
na zabieg i która nie jest ubezwłasnowolniona, wymagane jest zezwolenie sądu
opiekuńczego. Zgodę na samo badanie (bez zabiegu) może wyrazić także opiekun
faktyczny takiej osoby. Jednak po przeprowadzeniu badania lekarz może przystąpić
do udzielania dalszych świadczeń zdrowotnych dopiero po uzyskaniu zgody sądu
opiekuńczego, chyba że co innego wynika z przepisów ustawy. Właściwym miejscowo
dla udzielenia zgody jest sąd, w którego okręgu czynności te mają być wykonane.
Jest to właściwa regulacja bowiem ze względu na dobro pacjenta decyzje w sprawie jego
zdrowia muszą być podejmowane szybko, zwłaszcza w przypadkach nagłych.
Jednocześnie nie ma powodu, by różnicować właściwość sądu zależnie od nagłości
lub planowości obecności pacjenta w placówce opieki zdrowotnej. Wprowadziłoby
-- 1 of 3 --
2
to nadmierne i niepotrzebne komplikacje, a poszukiwanie innego sądu, właściwego
dla miejsca zamieszkania czy pobytu pacjenta, mogłoby doprowadzić do zagrożenia jego
życia lub zdrowia. Dlatego słuszne jest jednoznaczne wskazanie, że sądem właściwym
jest sąd najbliższy placówce opieki zdrowotnej, w której znajduje się pacjent i w której
mają być przeprowadzone zabiegi medyczne. Ponadto w większości wypadków będzie
to zapewne ten sam sąd.
Na marginesie wskazuję, że w razie zgłoszenia postulatu zmiany tej regulacji ustawowej,
właściwym adresatem nie będzie Ministerstwo Sprawiedliwości, lecz Ministerstwo
Zdrowia.
Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada danych statystycznych o liczbie spraw
dotyczących umożliwienia wykonania zabiegu medycznego diagnostycznego
lub leczniczego u pacjenta, który nie jest ubezwłasnowolniony, a jest niezdolny
do samodzielnej egzystencji, w tym do podejmowania świadomych decyzji. Ministerstwo
nie posiada danych statystycznych o sprawach sądowych dotyczących wydania zgody
zastępczej na świadczenia medyczne. Sądy powszechne nie przekazują ministerstwu
danych statystycznych o tak wysokim stopniu szczegółowości.
Ad 3
W Ministerstwie Sprawiedliwości przygotowaliśmy projekt ustawy o instrumentach
wspieranego podejmowania decyzji, mający na celu zastąpienie instytucji
ubezwłasnowolnienia nowoczesnym i bardziej elastycznym systemem wsparcia osób
dorosłych, w tym osób z niepełnosprawnościami.
Projekt ten uzyskał numer UD80, jest dostępny na stronie Rządowego Centrum
Legislacyjnego pod linkiem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12392502
Projekt 12 grudnia 2024 roku został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania.
W projekcie ustawy centralne miejsce zajmuje osoba wymagająca wsparcia, której
autonomia, godność i prawo do decydowania o sobie zostały postawione na pierwszym
planie. System wspieranego podejmowania decyzji jest przeznaczony dla osób
pełnoletnich, które z różnych powodów, takich jak niepełnosprawność intelektualna,
choroby neurodegeneracyjne, zaburzenia psychiczne, nie są w stanie samodzielnie
podejmować świadomych decyzji prawnych.
Jedną z form wsparcia na przyszłość, przewidywaną w projekcie ustawy, jest instytucja
pełnomocnika rejestrowanego. Osoba pełnoletnia może udzielić pełnomocnictwa
na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie
samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Pełnomocnictwo rejestrowane
-- 2 of 3 --
3
ma obejmować umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem
mocodawcy, w tym do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo sprzeciwu
na udzielanie świadczeń zdrowotnych lub na inne czynności medyczne. Instytucja ta nie
jest przewidziana dla osób, które nie są zdolne do podejmowania świadomych decyzji,
a jedynie dla tych osób, które obawiają się, że w przyszłości mogą tę zdolność utracić.
Dla osób, które potrzebują wsparcia w podejmowaniu decyzji, proponowana jest
instytucja kuratora wspierającego albo reprezentującego. Sąd będzie każdorazowo
orzekał, w jakim koniecznym zakresie kurator ma podejmować decyzje w imieniu osoby
wspieranej, a w jakim ma jedynie pomagać jej w podjęciu decyzji. W ważniejszych
sprawach kurator będzie musiał uzyskiwać zezwolenie sądu podobnie jak jest obecnie
w przypadku opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Podjęcie
decyzji w sprawie zabiegów medycznych, zwłaszcza tych nierutynowych oraz
poważnych, niewątpliwie będzie się mieścić w zakresie ważniejszych spraw dotyczących
osoby.
Projekt zakłada również utworzenie Rejestru Pełnomocnictw, który ułatwi instytucjom
i zainteresowanym stronom potwierdzenie ważności i zakresu udzielonego
pełnomocnictwa.
W toku prac nad projektem ustawy, zrezygnowano z uregulowania w niej węższego
pełnomocnictwa wyłącznie do spraw medycznych. Pełnomocnictwo medyczne
było częścią wcześniejszych wersji projektu ustawy, jednak z uwagi na to, że właściwym
do spraw medycznych jest Ministerstwo Zdrowia, z regulacji w tym zakresie ostatecznie
zrezygnowano. W razie pytań dotyczących takiej węższej formy pełnomocnictwa, należy
je kierować do Ministerstwa Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.33.2025
Warszawa, 24 marca 2025 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7586 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
posłankę Annę Dąbrowską-Banaszek w sprawie osób całkowicie niesamodzielnych,
posiadających orzeczenie, które nie zostały ubezwłasnowolnione, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie warto podkreślić, że wymóg uzyskania zgody pacjenta na interwencję
medyczną stanowi jedną z gwarancji poszanowania autonomii każdego człowieka. Prawo
do decydowania o swoim życiu i zdrowiu jest fundamentalną wartością gwarantowaną
przez Konstytucję RP i chronioną przez współczesne prawo medyczne, a także umowy
międzynarodowe.
Ad 1
Pacjent niezdolny do samodzielnej egzystencji może być jednocześnie zdolny
do świadomego wyrażenia zgody na zabieg. Te sytuacje zatem trzeba rozróżnić
na wstępie.
W sytuacjach wymagających przeprowadzenia zabiegu medycznego diagnostycznego
lub leczniczego u dorosłej osoby, która nie jest zdolna do świadomego wyrażenia zgody
na zabieg i która nie jest ubezwłasnowolniona, wymagane jest zezwolenie sądu
opiekuńczego. Zgodę na samo badanie (bez zabiegu) może wyrazić także opiekun
faktyczny takiej osoby. Jednak po przeprowadzeniu badania lekarz może przystąpić
do udzielania dalszych świadczeń zdrowotnych dopiero po uzyskaniu zgody sądu
opiekuńczego, chyba że co innego wynika z przepisów ustawy. Właściwym miejscowo
dla udzielenia zgody jest sąd, w którego okręgu czynności te mają być wykonane.
Jest to właściwa regulacja bowiem ze względu na dobro pacjenta decyzje w sprawie jego
zdrowia muszą być podejmowane szybko, zwłaszcza w przypadkach nagłych.
Jednocześnie nie ma powodu, by różnicować właściwość sądu zależnie od nagłości
lub planowości obecności pacjenta w placówce opieki zdrowotnej. Wprowadziłoby
-- 1 of 3 --
2
to nadmierne i niepotrzebne komplikacje, a poszukiwanie innego sądu, właściwego
dla miejsca zamieszkania czy pobytu pacjenta, mogłoby doprowadzić do zagrożenia jego
życia lub zdrowia. Dlatego słuszne jest jednoznaczne wskazanie, że sądem właściwym
jest sąd najbliższy placówce opieki zdrowotnej, w której znajduje się pacjent i w której
mają być przeprowadzone zabiegi medyczne. Ponadto w większości wypadków będzie
to zapewne ten sam sąd.
Na marginesie wskazuję, że w razie zgłoszenia postulatu zmiany tej regulacji ustawowej,
właściwym adresatem nie będzie Ministerstwo Sprawiedliwości, lecz Ministerstwo
Zdrowia.
Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada danych statystycznych o liczbie spraw
dotyczących umożliwienia wykonania zabiegu medycznego diagnostycznego
lub leczniczego u pacjenta, który nie jest ubezwłasnowolniony, a jest niezdolny
do samodzielnej egzystencji, w tym do podejmowania świadomych decyzji. Ministerstwo
nie posiada danych statystycznych o sprawach sądowych dotyczących wydania zgody
zastępczej na świadczenia medyczne. Sądy powszechne nie przekazują ministerstwu
danych statystycznych o tak wysokim stopniu szczegółowości.
Ad 3
W Ministerstwie Sprawiedliwości przygotowaliśmy projekt ustawy o instrumentach
wspieranego podejmowania decyzji, mający na celu zastąpienie instytucji
ubezwłasnowolnienia nowoczesnym i bardziej elastycznym systemem wsparcia osób
dorosłych, w tym osób z niepełnosprawnościami.
Projekt ten uzyskał numer UD80, jest dostępny na stronie Rządowego Centrum
Legislacyjnego pod linkiem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12392502
Projekt 12 grudnia 2024 roku został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania.
W projekcie ustawy centralne miejsce zajmuje osoba wymagająca wsparcia, której
autonomia, godność i prawo do decydowania o sobie zostały postawione na pierwszym
planie. System wspieranego podejmowania decyzji jest przeznaczony dla osób
pełnoletnich, które z różnych powodów, takich jak niepełnosprawność intelektualna,
choroby neurodegeneracyjne, zaburzenia psychiczne, nie są w stanie samodzielnie
podejmować świadomych decyzji prawnych.
Jedną z form wsparcia na przyszłość, przewidywaną w projekcie ustawy, jest instytucja
pełnomocnika rejestrowanego. Osoba pełnoletnia może udzielić pełnomocnictwa
na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie
samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Pełnomocnictwo rejestrowane
-- 2 of 3 --
3
ma obejmować umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem
mocodawcy, w tym do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo sprzeciwu
na udzielanie świadczeń zdrowotnych lub na inne czynności medyczne. Instytucja ta nie
jest przewidziana dla osób, które nie są zdolne do podejmowania świadomych decyzji,
a jedynie dla tych osób, które obawiają się, że w przyszłości mogą tę zdolność utracić.
Dla osób, które potrzebują wsparcia w podejmowaniu decyzji, proponowana jest
instytucja kuratora wspierającego albo reprezentującego. Sąd będzie każdorazowo
orzekał, w jakim koniecznym zakresie kurator ma podejmować decyzje w imieniu osoby
wspieranej, a w jakim ma jedynie pomagać jej w podjęciu decyzji. W ważniejszych
sprawach kurator będzie musiał uzyskiwać zezwolenie sądu podobnie jak jest obecnie
w przypadku opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Podjęcie
decyzji w sprawie zabiegów medycznych, zwłaszcza tych nierutynowych oraz
poważnych, niewątpliwie będzie się mieścić w zakresie ważniejszych spraw dotyczących
osoby.
Projekt zakłada również utworzenie Rejestru Pełnomocnictw, który ułatwi instytucjom
i zainteresowanym stronom potwierdzenie ważności i zakresu udzielonego
pełnomocnictwa.
W toku prac nad projektem ustawy, zrezygnowano z uregulowania w niej węższego
pełnomocnictwa wyłącznie do spraw medycznych. Pełnomocnictwo medyczne
było częścią wcześniejszych wersji projektu ustawy, jednak z uwagi na to, że właściwym
do spraw medycznych jest Ministerstwo Zdrowia, z regulacji w tym zakresie ostatecznie
zrezygnowano. W razie pytań dotyczących takiej węższej formy pełnomocnictwa, należy
je kierować do Ministerstwa Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --