Interpelacja w sprawie pomocy społecznej samotnym emerytom
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7577
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie pomocy społecznej samotnym emerytom
Zgłaszający: Dariusz Piontkowski
Data wpływu: 22-01-2025
Do mojego biura dość często zgłaszają się emeryci w trudnej sytuacji życiowej. Najczęściej są to samotne i starsze osoby. Grupa ta jest szczególnie narażona na problemy wynikające z samotności, pogarszającego się stanu zdrowia oraz ograniczonej mobilności. Wielu z nich, mimo długiego życia zawodowego, boryka się z trudnościami w zaspokojeniu podstawowych potrzeb, takich jak zakup żywności, opłacenie rachunków czy dostęp do usług medycznych. Ponadto samotni emeryci stanowią jedną z najbardziej wrażliwych grup społecznych
Jedną z form pomocy otrzymują w miejskich ośrodkach pomocy społecznej (MOPS). Tego typu placówki odgrywają kluczową rolę w świadczeniu pomocy osobom starszym, samotnym, potrzebującym. Często jednak z powodu ograniczeń różnego typu: kadrowych, finansowych i organizacyjnych, ta pomoc jest niewystarczająca. W kontekście prognozowanego starzenia się społeczeństwa konieczne jest podjęcie działań, które zwiększą wsparcie dla samotnych emerytów i oraz poprawią dostępność usług społecznych.
Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje wprowadzenie dedykowanych programów wsparcia dla samotnych emerytów w ramach działalności MOPS?
2. Czy istnieje możliwość zwiększenia finansowania dla miejskich ośrodków pomocy społecznej w celu zatrudnienia dodatkowych pracowników socjalnych oraz rozbudowy oferty usług, takich jak dowóz posiłków, pomoc w codziennych obowiązkach czy dostęp do specjalistycznej opieki?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie ogólnopolskich standardów dotyczących usług świadczonych na rzecz samotnych emerytów, które zapewniłyby jednolity poziom wsparcia niezależnie od regionu?
4. Czy planowane są działania edukacyjne i informacyjne, aby zwiększyć świadomość samotnych seniorów o możliwościach wsparcia oferowanych przez MOPS i inne instytucje? Jeżeli tak, to jakie?
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10538 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.27.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7577 Pana Posła Dariusza Piontkowskiego z 24 stycznia
2025 r. w sprawie pomocy społecznej samotnym emerytom, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Z uwagi na procesy demograficzne prowadzące do starzenia się społeczeństwa resort
rodziny, opracowując odpowiednie pogramy, umożliwia gminom uzyskanie wsparcia
finansowego w ramach realizacji ich zadań własnych.
Jednym z takich programów jest „Opieka 75+”. Na realizację programu zaplanowano w roku
bieżącym kwotę 80 mln zł. Program będzie realizowany od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia
2025 r. Jego bezpośrednimi odbiorcami są gminy miejskie, wiejskie i miejsko-wiejskie, liczące
do 60 tys. mieszkańców (97,3 % wszystkich gmin w Polsce). Adresatem pośrednim są
natomiast osoby w wieku 75 lat i starsze, będące osobami samotnymi, samotnie
gospodarującymi, a także pozostającymi w rodzinie, wymagającymi pomocy innych osób z
powodu wieku, choroby lub innych przyczyn.
Program „Opieka 75+” stanowi informację zawierającą wskazówki dotyczące możliwości
uzyskania przez gminy wsparcia finansowego w zakresie realizacji zadania własnego
o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy
społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych,
w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób
z zaburzeniami psychicznymi. W ramach programu wsparcia finansowego dla gmin udziela
się na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość dotacji celowej
z budżetu państwa nie może przekroczyć 60% kosztów realizacji zadania. Celem programu
jest zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i starszych. Zatwierdzony przez Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej program „Opieka 75+” na rok 2025, dostępny jest na stronie
internetowej resortu rodziny, pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-opieka-75-na-2025-rok
Kolejnym z omawianych programów jest „Korpus Wsparcia Seniorów”. Program zawiera
wskazówki dotyczące możliwości uzyskania przez gminy wsparcia finansowego w zakresie
realizacji ich zadania własnego, określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 12 marca
2004 r. o pomocy społecznej oraz w art. 17 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy (organizowanie
i świadczenie usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich oraz podejmowanie innych
zadań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb gminy, w tym
tworzenie i realizacja programów osłonowych). W 2025 roku na realizację programu
przeznaczono kwotę 65 mln zł.
Program będzie realizowany od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. Bezpośrednio
adresowany jest do gmin w Polsce, zarówno miejskich, wiejskich, jak i miejsko – wiejskich.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Adresatami pośrednimi programu są osoby w wieku 60 lat i starsze, mające problemy
z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzące samodzielne
gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im
wystarczającego wsparcia. W ramach programu realizowane są dwa moduły działań.
MODUŁ I polega na uruchomieniu i organizacji przez gminy usług opiekuńczych
świadczonych w formie usług sąsiedzkich, mających na celu zapewnienie wsparcia seniorom
poprzez organizację środowiska sąsiedzkiego. Usługi sąsiedzkie obejmują pomoc
w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną - przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej
wiedzy i kompetencji – oraz zapewnienie beneficjentom świadczonej pomocy kontaktów z
otoczeniem. MODUŁ II wspiera gminy w realizacji usług opiekuńczych udostępniając tzw.
„opiekę na odległość”. Celem usługi jest poprawa bezpieczeństwa i możliwości
samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych. Realizacja Modułu
II odbywa się poprzez udzielenie gminom dofinansowania do zakupu oraz częściowego
pokrycia kosztów użytkowania tzw. „opasek i innych urządzeń bezpieczeństwa”.
Informacje o tegorocznej edycji programu dostępne są na stronie internetowej Resortu
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/program-korpus-wsparcia-seniorow-na-2025-rok.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizowany jest także - na podstawie
uchwały nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia
wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 -
program „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028. Głównym założeniem Programu
jest zapewnienie pomocy zarówno dzieciom wychowywanym w rodzinach znajdujących się
w trudnej sytuacji, jak i osobom starszym, niepełnosprawnym, o niskich dochodach. Istotnym
elementem Programu jest zapewnienie dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym możliwości
zjedzenia gorącego posiłku przygotowanego w stołówce szkolnej. W ramach Programu
realizowane są trzy moduły:
Moduł dla dzieci i młodzieży;
Moduł dla osób dorosłych (za realizację zadań wynikających z modułów 1 i 2 Programu
odpowiada minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego);
Moduł organizacji stołówek oraz miejsc spożywania posiłków w szkołach (za realizację
zadań wynikających z modułu 3 Programu odpowiada minister właściwy do spraw
oświaty i wychowania).
Program poprzez realizację modułów 1 i 2 zapewnia – w formie posiłku, świadczenia
pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia
rzeczowego w postaci produktów żywnościowych – pomoc dzieciom, uczniom, młodzieży,
ale też osobom dorosłym, starszym, chorym, niepełnosprawnym i samotnym. Celem modułu
3 jest wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły podstawowej poprzez tworzenie warunków
umożliwiających spożywanie przez uczniów posiłku w trakcie pobytu w szkole.
Ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom
spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium,
o którym mowa w art. 8 ww. ustawy:
dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej,
uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej,
osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12
marca 2004 r. o pomocy społecznej,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
Kryteria dochodowe od 1 stycznia 2025 r. w ramach Programu wynoszą 2020 zł dla osoby
samotnie gospodarującej i 1646 zł dla osoby w rodzinie.
Program dofinansuje też posiłki dowożone osobom dorosłym, w tym osobom
niewychodzącym z domu, niebędącym w stanie przygotować sobie codziennie gorącego
posiłku. Program zapewnia ponadto pozyskanie: dodatkowych środków na dowóz posiłków
- w ramach modułu 2 wójt (burmistrz, prezydent miasta) może pozyskać zwiększenie dotacji
do 5% środków finansowych z przeznaczeniem na dowóz posiłków w gminie dla osób, które
same nie mogą odebrać posiłku bądź skorzystać w miejscu spożywania posiłku,
w szczególności dla osób starszych, chorych, niepełnosprawnych; dodatkowych środków dla
gmin, które prowadzą samodzielnie stołówki szkolne - wójt (burmistrz, prezydent miasta)
może pozyskać zwiększenie dotacji do 5% dla gminy realizującej posiłek w stołówkach przez
siebie prowadzonych bezpośrednio.
Przystąpienie gmin do realizacji ww. programów nie jest obowiązkowe. Decyzję w tej
sprawie każda jednostka podejmuje indywidualnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, do
zadań własnych gminy należy utworzenie i utrzymywanie ośrodka pomocy społecznej.
Należy mieć także na uwadze, że gminy i ich jednostki organizacyjne, w tym m.in. ośrodki
pomocy społecznej, mają możliwość pozyskiwania środków na realizację tych zadań zarówno
w ramach opisanych wyżej programów, jak i programów finansowanych z funduszy
europejskich w ramach projektów realizowanych np. przez Regionalne Ośrodki Polityki
Społecznej, czy też innych środków zewnętrznych.
Informuję, że zgodnie z art. 79 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie niektórych ustaw
związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej, zadania ministra właściwego do
spraw zabezpieczenia społecznego związane z polityką senioralną stały się zadaniami
Ministra do spraw Polityki Senioralnej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Do zadań
Departamentu Polityki Senioralnej, który wchodzi w skład Kancelarii, należy m.in.:
dokonywanie analiz i ocen sytuacji społecznej oraz rozwiązań prawnych w zakresie
polityki senioralnej oraz dokonywanie analiz potrzeb i przygotowanie propozycji
kierunków rozwoju polityki senioralnej;
opracowywanie rozwiązań w zakresie systemu opieki nad osobami starszymi
i monitorowanie ich wdrożenia;
koordynowanie działań organów administracji rządowej w zakresie polityki senioralnej
i monitorowanie sytuacji osób starszych oraz współpracy Ministra do spraw Polityki
Senioralnej z organami administracji państwowej, Sejmem, Senatem, organami
samorządu terytorialnego oraz organizacjami pozarządowymi w zakresie polityki
senioralnej;
opracowywanie materiałów i informacji niezbędnych do inicjowania, wspierania
i promowania rozwiązań z zakresu polityki senioralnej;
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po ogłoszeniu programów, zwraca się z prośbą
do poszczególnych wojewodów o poinformowanie jednostek z terenu swojego
województwa o możliwości przystąpienia w danym roku do realizacji tych programów.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że gminy przystępujące do realizacji jakiegokolwiek programu powinny
we własnym zakresie przeprowadzić skuteczne działania edukacyjno-informacyjne w celu
pozyskania beneficjentów do programu lub projektu, który będą realizować.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --