Interpelacja nr 7570
Interpelacja w sprawie zbadania niezależności ekspertów sporządzających opinie w Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Podatki i Finanse (58%)
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zbadania niezależności ekspertów sporządzających opinie w Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego
Interpelacja nr 7570
do ministra nauki
w sprawie zbadania niezależności ekspertów sporządzających opinie w Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 22-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego przygotowało opinię do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy Kodeks karny skarbowy (UD 139) oraz ustawy z dnia 18 października 2024 roku o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (druk sejmowy nr 692; UD 105), która została przekazana ministrowi finansów.
Istnienie centrum jest niezwykle ważne i potrzebne, daje specjalistom różnych dziedzin możliwość doradzania organom prawodawczym, jednakże brak kontroli może mieć negatywny skutek dla jego rzetelności. W przypadku wyżej wymienionej opinii może być ona właśnie zakwestionowana ze względu na ich autorów. Dwóch autorów jest bezpośrednio powiązanych z ultraprawicową organizacją Ordo Iuris, która na wszelaki sposób szuka możliwości pośredniego wpływania na tworzenie prawa w Polsce. Dodatkowo jeden z autorów, poza pracą naukową na rzecz Uniwersytetu Warszawskiego, pracuje dla firmy KPMG, która jest bezpośrednio powiązana z największymi firmami tytoniowymi na świecie.
Czy oznacza to, że Uniwersytet Warszawski zaczyna prowadzić działalność lobbingową na rzecz sektora tytoniowego, czy po prostu nie ma kontroli nad ekspertami przygotowującymi opinie?
W opinii autorzy wskazują na złamanie przez projektodawców zasady proporcjonalności, czyli nałożenia ekscesywnej akcyzy na producentów wyrobów tytoniowych, implikując, że nałożenie wyższych podatków, którego jednym ze skutków może być ograniczenie ich użycia, narusza swobodę działania jednostek, w tym firm, i nie przyczynia się do poprawy zdrowia publicznego, które powinno być nadrzędnym celem projektu. Prawdą jest, że sama podwyżka podatku nie zmieni poziomu użycia produktów tytoniowych, jednakże jest jednym z kluczowych elementów zmiany systemu. Dodatkowo ryzyko powiększenia się szarej strefy jest zwiększone, na co również wskazują autorzy, zapominając niestety, że akcyza jest tylko częścią całego programu profilaktyki na rzecz walki z uzależnieniem od tytoniu. W opinii autorzy wielokrotnie podają w wątpliwość szeroko omawiane zamierzenia reformy ustawy, implikując, że zrównanie ceny jednorazowych e-papierosów i papierosów elektronicznych w żaden sposób nie wpłynie na ograniczenie spożycia. Ponadto autorzy wprost podają w wątpliwość kompetencje urzędników Ministerstwa Finansów, zarzucając, że interes publiczny nie jest ich priorytetem, lecz chęć ograniczenia wolności. Przykłady innych krajów członkowskich Unii jasno pokazują, że w przypadku papierosów i alkoholu zwiększenie ceny poprzez zwiększenie akcyzy ma znaczący wpływ na ograniczenie ich użycia.
Te i wiele innych uwag sprawiają, że opinia stanowi obronę branży tytoniowej, a nie bierze pod uwagę potrzeb państwa i jego mieszkańców, zarówno w kwestii dodatkowych wpływów do budżetu państwa, jak i wpływu na ograniczenie użycia wyrobów tytoniowych w Polsce.
Dlatego zwracam się do ministra nauki i szkolnictwa wyższego o zbadanie niezależności ekspertów tworzących opinie w Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego w celu wyjaśnienia wyżej przedstawionych wątpliwości.
Z poważaniem
Interpelacja nr 7570
do ministra nauki
w sprawie zbadania niezależności ekspertów sporządzających opinie w Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 22-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego przygotowało opinię do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy Kodeks karny skarbowy (UD 139) oraz ustawy z dnia 18 października 2024 roku o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (druk sejmowy nr 692; UD 105), która została przekazana ministrowi finansów.
Istnienie centrum jest niezwykle ważne i potrzebne, daje specjalistom różnych dziedzin możliwość doradzania organom prawodawczym, jednakże brak kontroli może mieć negatywny skutek dla jego rzetelności. W przypadku wyżej wymienionej opinii może być ona właśnie zakwestionowana ze względu na ich autorów. Dwóch autorów jest bezpośrednio powiązanych z ultraprawicową organizacją Ordo Iuris, która na wszelaki sposób szuka możliwości pośredniego wpływania na tworzenie prawa w Polsce. Dodatkowo jeden z autorów, poza pracą naukową na rzecz Uniwersytetu Warszawskiego, pracuje dla firmy KPMG, która jest bezpośrednio powiązana z największymi firmami tytoniowymi na świecie.
Czy oznacza to, że Uniwersytet Warszawski zaczyna prowadzić działalność lobbingową na rzecz sektora tytoniowego, czy po prostu nie ma kontroli nad ekspertami przygotowującymi opinie?
W opinii autorzy wskazują na złamanie przez projektodawców zasady proporcjonalności, czyli nałożenia ekscesywnej akcyzy na producentów wyrobów tytoniowych, implikując, że nałożenie wyższych podatków, którego jednym ze skutków może być ograniczenie ich użycia, narusza swobodę działania jednostek, w tym firm, i nie przyczynia się do poprawy zdrowia publicznego, które powinno być nadrzędnym celem projektu. Prawdą jest, że sama podwyżka podatku nie zmieni poziomu użycia produktów tytoniowych, jednakże jest jednym z kluczowych elementów zmiany systemu. Dodatkowo ryzyko powiększenia się szarej strefy jest zwiększone, na co również wskazują autorzy, zapominając niestety, że akcyza jest tylko częścią całego programu profilaktyki na rzecz walki z uzależnieniem od tytoniu. W opinii autorzy wielokrotnie podają w wątpliwość szeroko omawiane zamierzenia reformy ustawy, implikując, że zrównanie ceny jednorazowych e-papierosów i papierosów elektronicznych w żaden sposób nie wpłynie na ograniczenie spożycia. Ponadto autorzy wprost podają w wątpliwość kompetencje urzędników Ministerstwa Finansów, zarzucając, że interes publiczny nie jest ich priorytetem, lecz chęć ograniczenia wolności. Przykłady innych krajów członkowskich Unii jasno pokazują, że w przypadku papierosów i alkoholu zwiększenie ceny poprzez zwiększenie akcyzy ma znaczący wpływ na ograniczenie ich użycia.
Te i wiele innych uwag sprawiają, że opinia stanowi obronę branży tytoniowej, a nie bierze pod uwagę potrzeb państwa i jego mieszkańców, zarówno w kwestii dodatkowych wpływów do budżetu państwa, jak i wpływu na ograniczenie użycia wyrobów tytoniowych w Polsce.
Dlatego zwracam się do ministra nauki i szkolnictwa wyższego o zbadanie niezależności ekspertów tworzących opinie w Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego w celu wyjaśnienia wyżej przedstawionych wątpliwości.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4991 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPN.055.1.2025
Warszawa, 06 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 7570
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Bożeny Lisowskiej
w sprawie zbadania niezależności ekspertów sporządzających opinie w Centrum Oceny Skutków
Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego.
Szanowna Pani Poseł,
po zapoznaniu z przedstawionym zakresem przedmiotowym sformułowanych wątpliwości
dotyczących opinii ekspertów Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu
Warszawskiego oraz ze skierowanym do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
wystąpieniem o zbadanie niezależności tych ekspertów, przedstawiam następujące
wyjaśnienia.
Mając na uwadze znaczenie zachowania przez uczelnie, zgodnie z najlepszymi tradycjami
uniwersyteckimi, bezstronności w zajmowanych stanowiskach i kierowania się
obiektywizmem przy dokonywaniu analiz przez akademickie środowisko eksperckie, pragnę
jednocześnie wskazać, że art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia
autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. Podstawą systemu
szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań
naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni, a obowiązkiem władzy
publicznej jest tworzenie optymalnych warunków dla tych wolności i autonomii społeczności
akademickiej. W związku z tym, stosownie do art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, ze zm.), dalej: „ustawa
PSWN”, organy władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni
tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach.
Centrum Oceny Skutków Regulacji jest jednostką organizacyjną Wydziału Prawa
i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W sprawach dotyczących m. in. struktury
organizacyjnej uczelni, polityki kadrowej, zadań wykonywanych przez pracowników uczelni
bądź osoby, z którymi uczelnia współpracuje w oparciu o umowy cywilnoprawne, właściwy
pozostaje rektor. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy PSWN do zadań rektora należą sprawy
dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut
do kompetencji innych organów uczelni. Stosownie do art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 5, 7 i 11 ustawy
PSWN, do zadań rektora należą w szczególności: reprezentowanie uczelni, zarządzenie nią,
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy, prowadzenie polityki kadrowej w uczelni,
a także zapewnianie wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni. Dodatkowo
w art. 23 ust. 3 ustawy PSWN przewidziane zostało, że rektor nadaje regulamin
organizacyjny, który określa strukturę organizacyjną uczelni oraz podział zadań w ramach
tej struktury, a także organizację oraz zasady działania administracji uczelni. Równocześnie,
w myśl art. 23 ust. 6 tej ustawy, rektor ponosi odpowiedzialność za swoje działania
na zasadach określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych. Przepisy ustawowe
nie przewidują bezpośrednich środków nadzoru ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego i nauki nad prowadzoną w uczelni polityką kadrową ani władczego oddziaływania
przez ministra na dobór kadry eksperckiej w uczelni.
Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki sprawuje nadzór nad uczelniami,
który ma charakter nadzoru prawnego, czyli dotyczy badania zgodności działań uczelni
z przepisami ustawy i jej statutu. Zakres, rodzaj i tryb sprawowanego przez ministra nadzoru
nad uczelniami jest ściśle określony w ustawie PSWN, która nie przyznaje Ministrowi Nauki
i Szkolnictwa Wyższego uprawnienia do ingerowania w sprawy doboru kadry eksperckiej
w jednostkach organizacyjnych. Przepisy ustawy PSWN nie przewidują również narzędzi
prawnych, które umożliwiałyby ministrowi rzetelną i opartą o zobiektywizowane kryteria
weryfikację niezależności uczelnianych ekspertów.
Szkoły wyższe działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne (osoby
prawne), a z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania mają charakter
samorządny oraz korporacyjny. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię uczelni,
ich organy nie są organizacyjnie ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi
administracji publicznej. Wpływ na kształtowanie sfery związanej z przestrzeganiem
określonych standardów pracy i norm etycznych mają przede wszystkim władze uczelni oraz
instytucje przedstawicielskie środowiska akademickiego i nauki, które podejmują działania
wspierające przestrzeganie zasad etyki zawodowej środowiska akademickiego, w tym
opracowują tzw. dobre praktyki.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPN.055.1.2025
Warszawa, 06 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 7570
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Bożeny Lisowskiej
w sprawie zbadania niezależności ekspertów sporządzających opinie w Centrum Oceny Skutków
Regulacji Uniwersytetu Warszawskiego.
Szanowna Pani Poseł,
po zapoznaniu z przedstawionym zakresem przedmiotowym sformułowanych wątpliwości
dotyczących opinii ekspertów Centrum Oceny Skutków Regulacji Uniwersytetu
Warszawskiego oraz ze skierowanym do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
wystąpieniem o zbadanie niezależności tych ekspertów, przedstawiam następujące
wyjaśnienia.
Mając na uwadze znaczenie zachowania przez uczelnie, zgodnie z najlepszymi tradycjami
uniwersyteckimi, bezstronności w zajmowanych stanowiskach i kierowania się
obiektywizmem przy dokonywaniu analiz przez akademickie środowisko eksperckie, pragnę
jednocześnie wskazać, że art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia
autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. Podstawą systemu
szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań
naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni, a obowiązkiem władzy
publicznej jest tworzenie optymalnych warunków dla tych wolności i autonomii społeczności
akademickiej. W związku z tym, stosownie do art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, ze zm.), dalej: „ustawa
PSWN”, organy władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni
tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach.
Centrum Oceny Skutków Regulacji jest jednostką organizacyjną Wydziału Prawa
i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W sprawach dotyczących m. in. struktury
organizacyjnej uczelni, polityki kadrowej, zadań wykonywanych przez pracowników uczelni
bądź osoby, z którymi uczelnia współpracuje w oparciu o umowy cywilnoprawne, właściwy
pozostaje rektor. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy PSWN do zadań rektora należą sprawy
dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut
do kompetencji innych organów uczelni. Stosownie do art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 5, 7 i 11 ustawy
PSWN, do zadań rektora należą w szczególności: reprezentowanie uczelni, zarządzenie nią,
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy, prowadzenie polityki kadrowej w uczelni,
a także zapewnianie wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni. Dodatkowo
w art. 23 ust. 3 ustawy PSWN przewidziane zostało, że rektor nadaje regulamin
organizacyjny, który określa strukturę organizacyjną uczelni oraz podział zadań w ramach
tej struktury, a także organizację oraz zasady działania administracji uczelni. Równocześnie,
w myśl art. 23 ust. 6 tej ustawy, rektor ponosi odpowiedzialność za swoje działania
na zasadach określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych. Przepisy ustawowe
nie przewidują bezpośrednich środków nadzoru ministra właściwego do spraw szkolnictwa
wyższego i nauki nad prowadzoną w uczelni polityką kadrową ani władczego oddziaływania
przez ministra na dobór kadry eksperckiej w uczelni.
Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki sprawuje nadzór nad uczelniami,
który ma charakter nadzoru prawnego, czyli dotyczy badania zgodności działań uczelni
z przepisami ustawy i jej statutu. Zakres, rodzaj i tryb sprawowanego przez ministra nadzoru
nad uczelniami jest ściśle określony w ustawie PSWN, która nie przyznaje Ministrowi Nauki
i Szkolnictwa Wyższego uprawnienia do ingerowania w sprawy doboru kadry eksperckiej
w jednostkach organizacyjnych. Przepisy ustawy PSWN nie przewidują również narzędzi
prawnych, które umożliwiałyby ministrowi rzetelną i opartą o zobiektywizowane kryteria
weryfikację niezależności uczelnianych ekspertów.
Szkoły wyższe działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne (osoby
prawne), a z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania mają charakter
samorządny oraz korporacyjny. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię uczelni,
ich organy nie są organizacyjnie ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi
administracji publicznej. Wpływ na kształtowanie sfery związanej z przestrzeganiem
określonych standardów pracy i norm etycznych mają przede wszystkim władze uczelni oraz
instytucje przedstawicielskie środowiska akademickiego i nauki, które podejmują działania
wspierające przestrzeganie zasad etyki zawodowej środowiska akademickiego, w tym
opracowują tzw. dobre praktyki.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --