Interpelacja nr 7558
Interpelacja w sprawie sytuacji osób powyżej 50. roku życia na rynku pracy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (58%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji osób powyżej 50. roku życia na rynku pracy
Interpelacja nr 7558
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji osób powyżej 50. roku życia na rynku pracy
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 21-01-2025
Szanowna Pani Ministro,
współczesne realia rynku pracy w Polsce ujawniają coraz bardziej złożony problem marginalizacji osób powyżej 50. roku życia, szczególnie w kontekście utraty zatrudnienia. Analizy prowadzone na poziomie krajowym i międzynarodowym wyraźnie wskazują, że osoby w tej grupie wiekowej spotykają się z istotnymi barierami w reintegracji zawodowej, wynikającymi z kilku kluczowych czynników. Należy do nich m.in. dyskryminacja ze względu na wiek, niedostateczne wsparcie w zakresie podnoszenia kwalifikacji oraz ograniczona adaptacyjność do zmieniających się wymagań technologicznych i organizacyjnych współczesnego rynku pracy. Konsekwencje tych zjawisk mają wymiar nie tylko indywidualny, ale również systemowy, wpływając na funkcjonowanie gospodarki oraz stabilność finansów publicznych.
Zidentyfikowanie tych wyzwań rodzi konieczność podjęcia wielowymiarowych i zintegrowanych działań, które mogłyby skutecznie przeciwdziałać procesowi wykluczenia zawodowego osób 50+. Jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w tym zakresie jest program gwarancji zatrudnienia, który w innych państwach europejskich, takich jak Finlandia, okazał się skutecznym instrumentem wspierania reintegracji zawodowej osób z grup szczególnie narażonych na długotrwałe bezrobocie. W Finlandii program ten zakłada współpracę między lokalnymi władzami a przedsiębiorstwami, a beneficjenci objęci są intensywnym wsparciem doradców zawodowych i programami szkoleniowymi. Tego rodzaju system integruje potrzeby rynku pracy z potencjałem osób bezrobotnych, co skutecznie zwiększa ich szanse na trwałe zatrudnienie. Model tego programu zakłada współpracę między sektorem publicznym a prywatnym, co pozwala na bardziej efektywne dostosowanie rozwiązań do lokalnych potrzeb i specyfiki rynku pracy.
W ramach programu gwarancji zatrudnienia kluczową rolę odgrywają takie komponenty, jak subsydiowanie wynagrodzeń, czy organizacja zaawansowanych szkoleń dostosowanych do wymagań współczesnej gospodarki. Co więcej, szczególny nacisk kładzie się na personalizację wsparcia, obejmującą mentoring, doradztwo zawodowe oraz indywidualne plany rozwoju zawodowego. Te działania nie tylko poprawiają efektywność procesu reintegracji, ale także wzmacniają poczucie wartości i pewności siebie wśród beneficjentów.
Efektywne wdrożenie programu wymaga zaangażowania różnych interesariuszy: administracji rządowej, samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego. Współpraca tych podmiotów jest kluczowa dla zapewnienia kompleksowego wsparcia, które pozwoli osobom powyżej 50. roku życia nie tylko powrócić na rynek pracy, ale również w pełni wykorzystać ich potencjał zawodowy.
Z perspektywy gospodarczej korzyści płynące z realizacji programu gwarancji zatrudnienia są nie do przecenienia. Redukcja kosztów związanych z wypłatą świadczeń dla bezrobotnych, zwiększenie dochodów podatkowych oraz ograniczenie problemów zdrowotnych wynikających z długotrwałego bezrobocia stanowią jedynie część pozytywnych efektów. Z perspektywy społecznej program przyczynia się do poprawy sytuacji materialnej rodzin, wzmacnia poczucie przynależności społecznej i sprzyja budowie bardziej inkluzywnego rynku pracy, co ma fundamentalne znaczenie w kontekście starzenia się społeczeństwa.
Mając na uwadze powyższe, kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi szczegółowe analizy dotyczące skali utraty zatrudnienia wśród osób powyżej 50. roku życia? Jeśli tak, jakie są najnowsze dane statystyczne w tym zakresie?
Jakie są wskaźniki reintegracji zawodowej tej grupy demograficznej? Czy dysponują Państwo danymi obrazującymi czas poszukiwania pracy oraz średnie wynagrodzenie w nowym miejscu zatrudnienia w porównaniu z poprzednim?
Jakie koszty ponosi budżet państwa na wypłatę świadczeń dla osób bezrobotnych w przedziale wiekowym 50–wiek emerytalny? Czy rozważano potencjalne oszczędności wynikające z wprowadzenia programów aktywizacyjnych dla tej grupy?
Czy ministerstwo analizowało możliwość implementacji programu gwarancji zatrudnienia na wzór rozwiązań stosowanych w innych państwach? Jeśli tak, jakie wnioski płyną z tych analiz? Jeśli nie, jakie czynniki blokują podjęcie takich działań?
Czy ministerstwo planuje podejmowanie inicjatyw legislacyjnych lub organizacyjnych zmierzających do zniwelowania barier systemowych utrudniających osobom po 50. roku życia powrót na rynek pracy?
Osoby powyżej 50. roku życia posiadają unikalne doświadczenie zawodowe oraz kompetencje, które mogłyby być znacznym atutem dla rynku pracy. Dlatego niezbędne jest podejmowanie kompleksowych działań, które pozwolą w pełni wykorzystać ten potencjał oraz zapewnić im równy dostęp do zatrudnienia. Inwestowanie w rozwój i aktywizację tej grupy wiekowej to nie tylko obowiązek społeczny, ale również istotny element budowania stabilnej i konkurencyjnej gospodarki narodowej.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 7558
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji osób powyżej 50. roku życia na rynku pracy
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 21-01-2025
Szanowna Pani Ministro,
współczesne realia rynku pracy w Polsce ujawniają coraz bardziej złożony problem marginalizacji osób powyżej 50. roku życia, szczególnie w kontekście utraty zatrudnienia. Analizy prowadzone na poziomie krajowym i międzynarodowym wyraźnie wskazują, że osoby w tej grupie wiekowej spotykają się z istotnymi barierami w reintegracji zawodowej, wynikającymi z kilku kluczowych czynników. Należy do nich m.in. dyskryminacja ze względu na wiek, niedostateczne wsparcie w zakresie podnoszenia kwalifikacji oraz ograniczona adaptacyjność do zmieniających się wymagań technologicznych i organizacyjnych współczesnego rynku pracy. Konsekwencje tych zjawisk mają wymiar nie tylko indywidualny, ale również systemowy, wpływając na funkcjonowanie gospodarki oraz stabilność finansów publicznych.
Zidentyfikowanie tych wyzwań rodzi konieczność podjęcia wielowymiarowych i zintegrowanych działań, które mogłyby skutecznie przeciwdziałać procesowi wykluczenia zawodowego osób 50+. Jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w tym zakresie jest program gwarancji zatrudnienia, który w innych państwach europejskich, takich jak Finlandia, okazał się skutecznym instrumentem wspierania reintegracji zawodowej osób z grup szczególnie narażonych na długotrwałe bezrobocie. W Finlandii program ten zakłada współpracę między lokalnymi władzami a przedsiębiorstwami, a beneficjenci objęci są intensywnym wsparciem doradców zawodowych i programami szkoleniowymi. Tego rodzaju system integruje potrzeby rynku pracy z potencjałem osób bezrobotnych, co skutecznie zwiększa ich szanse na trwałe zatrudnienie. Model tego programu zakłada współpracę między sektorem publicznym a prywatnym, co pozwala na bardziej efektywne dostosowanie rozwiązań do lokalnych potrzeb i specyfiki rynku pracy.
W ramach programu gwarancji zatrudnienia kluczową rolę odgrywają takie komponenty, jak subsydiowanie wynagrodzeń, czy organizacja zaawansowanych szkoleń dostosowanych do wymagań współczesnej gospodarki. Co więcej, szczególny nacisk kładzie się na personalizację wsparcia, obejmującą mentoring, doradztwo zawodowe oraz indywidualne plany rozwoju zawodowego. Te działania nie tylko poprawiają efektywność procesu reintegracji, ale także wzmacniają poczucie wartości i pewności siebie wśród beneficjentów.
Efektywne wdrożenie programu wymaga zaangażowania różnych interesariuszy: administracji rządowej, samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego. Współpraca tych podmiotów jest kluczowa dla zapewnienia kompleksowego wsparcia, które pozwoli osobom powyżej 50. roku życia nie tylko powrócić na rynek pracy, ale również w pełni wykorzystać ich potencjał zawodowy.
Z perspektywy gospodarczej korzyści płynące z realizacji programu gwarancji zatrudnienia są nie do przecenienia. Redukcja kosztów związanych z wypłatą świadczeń dla bezrobotnych, zwiększenie dochodów podatkowych oraz ograniczenie problemów zdrowotnych wynikających z długotrwałego bezrobocia stanowią jedynie część pozytywnych efektów. Z perspektywy społecznej program przyczynia się do poprawy sytuacji materialnej rodzin, wzmacnia poczucie przynależności społecznej i sprzyja budowie bardziej inkluzywnego rynku pracy, co ma fundamentalne znaczenie w kontekście starzenia się społeczeństwa.
Mając na uwadze powyższe, kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi szczegółowe analizy dotyczące skali utraty zatrudnienia wśród osób powyżej 50. roku życia? Jeśli tak, jakie są najnowsze dane statystyczne w tym zakresie?
Jakie są wskaźniki reintegracji zawodowej tej grupy demograficznej? Czy dysponują Państwo danymi obrazującymi czas poszukiwania pracy oraz średnie wynagrodzenie w nowym miejscu zatrudnienia w porównaniu z poprzednim?
Jakie koszty ponosi budżet państwa na wypłatę świadczeń dla osób bezrobotnych w przedziale wiekowym 50–wiek emerytalny? Czy rozważano potencjalne oszczędności wynikające z wprowadzenia programów aktywizacyjnych dla tej grupy?
Czy ministerstwo analizowało możliwość implementacji programu gwarancji zatrudnienia na wzór rozwiązań stosowanych w innych państwach? Jeśli tak, jakie wnioski płyną z tych analiz? Jeśli nie, jakie czynniki blokują podjęcie takich działań?
Czy ministerstwo planuje podejmowanie inicjatyw legislacyjnych lub organizacyjnych zmierzających do zniwelowania barier systemowych utrudniających osobom po 50. roku życia powrót na rynek pracy?
Osoby powyżej 50. roku życia posiadają unikalne doświadczenie zawodowe oraz kompetencje, które mogłyby być znacznym atutem dla rynku pracy. Dlatego niezbędne jest podejmowanie kompleksowych działań, które pozwolą w pełni wykorzystać ten potencjał oraz zapewnić im równy dostęp do zatrudnienia. Inwestowanie w rozwój i aktywizację tej grupy wiekowej to nie tylko obowiązek społeczny, ale również istotny element budowania stabilnej i konkurencyjnej gospodarki narodowej.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 14 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.1 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13489 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.31.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7558 Pani Posłanki Marty Stożek w sprawie sytuacji osób
powyżej 50 roku życia na rynku pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej monitoruje sytuację osób
powyżej 50 roku życia na rynku pracy. Podstawę analiz stanowią przede wszystkim dane
gromadzone i publikowane przez Główny Urząd Statystyczny, Eurostat i inne instytucje.
Przykładem prowadzonych badań jest SHARE (z ang. Survey of Health, Ageing and
Retirement in Europe), czyli badanie panelowe prowadzone we wszystkich krajach
europejskich i Izraelu w grupie wiekowej 50+. W jego ramach zbierane są informacje na
temat sytuacji życiowej uczestników – ich stanu zdrowia, relacji społecznych, rodzinnych,
kondycji materialnej i aktywności na rynku pracy. Od połowy października 2024 roku
realizowana jest 10 edycja badania.
Z badania aktywności ekonomicznej ludności (BAEL) wynika, że na przestrzeni ostatnich lat
aktywność zawodowa i zatrudnienie osób powyżej 50 roku życia rosły, a stopa bezrobocia
w tej grupie była jedną z najniższych. W IV kwartale 2024 r. stopa bezrobocia w grupie
wiekowej 50-64 wynosiła w Polsce 1,9% wobec 4,2% w UE i była niższa od unijnej zarówno
dla mężczyzn (2,0% vs 4,0% w UE), jak i kobiet (1,8% vs 4,3% w UE). Wskaźnik ten był niższy
niż dla ludności w wieku produkcyjnym (18-59 lat dla kobiet/64 lata dla mężczyzn), dla której
wyniósł 2,9%. Wg danych MRPiPS na koniec lutego 2025 r., w rejestrach powiatowych
urzędów pracy było 222,2 tys. osób bezrobotnych powyżej 50 roku życia, z czego 41,3 tys.
miało prawo do zasiłku dla bezrobotnych (18,6%). Osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia
stanowiły 26,2% wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych. Ich udział w tej grupie na
przestrzeni lat wzrósł, co związane jest ze starzeniem się populacji. Niemniej, jak wskazują
przywołane dane z BAEL, stopa bezrobocia w tej grupie jest niższa niż dla populacji w wieku
produkcyjnym. Nie zmienia to faktu, że osoby powyżej 50 roku życia, jeśli już trafią do
rejestrów bezrobotnych, poszukują zatrudnienia dłużej, niż przedstawiciele młodszych grup
wiekowych, co związane jest z zarówno z posiadanymi przez nie kwalifikacjami -
doświadczeniem zawodowym, często w jednym miejscu pracy - jak również możliwościami
i chęciami przekwalifikowania, czy akceptacji dojazdów do pracy lub zmiany miejsca
zamieszkania w związku z pracą. Wszystkie te czynniki mają decydujący wpływ na dłuższy
czas poszukiwania zatrudnienia osób powyżej 50 roku życia, choć o tym decydują również
posiadane kwalifikacje oraz sytuacja na lokalnym rynku.
MRPiPS nie dysponuje danymi, które umożliwiałyby porównanie średniego wynagrodzenia
pracowników w obecnym i poprzednim miejscu pracy. Niemniej, jak wynika z danych GUS
opublikowanych w raporcie pn. rozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej
w październiku 2024 roku, przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w grupie
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wiekowej 45-54 lata wynosiło 8 831,55 zł (105,6% przeciętnej krajowej), a w grupie
wiekowej 55-64 lata 8 329,88 zł (99,6% przeciętnej).
Na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214), osoby powyżej 50 roku życia, rejestrując
się w powiatowym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne, mogą uzyskać wsparcie
w powrocie na rynek pracy i skorzystać z dostępnych form pomocy. Polskie rozwiązania
w zakresie reintegracji zawodowej osób starszych zawierają elementy wspólne z podobnymi
programami stosowanymi w innych krajach europejskich.
Specjalistyczne wsparcie dla osób 50+ świadczą w urzędach pracy doradcy zawodowi.
Udzielają oni pomocy w ramach poradnictwa indywidualnego lub grupowego, m.in.
w zakresie: wyboru lub zmiany zawodu, planowania kariery zawodowej, uzupełniania
kwalifikacji zawodowych, określenia swoich kompetencji i zainteresowań, planowania
rozwoju zawodowego czy przygotowania dokumentów aplikacyjnych.
Osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia mogą też skorzystać z pośrednictwa pracy
świadczonego przez urzędy pracy. Wśród przyjaznych użytkownikowi instrumentów
pośrednictwa pracy wymienić należy Centralną Bazę Ofert Pracy (CBOP) i aplikację mobilną
ePraca. Platformy te prowadzone i udostępniane są przez ministra właściwego do spraw
pracy. W CBOP i ePracy dostępne są wszystkie aktualne oferty pracy, staży oraz
przygotowania dorosłych, a także aktualne informacje o szkoleniach, targach i giełdach
pracy. Za ich pośrednictwem osoby szukające pracy mają każdego dnia dostęp do
kilkudziesięciu tysięcy rzetelnych i sprawdzonych ofert pracy. W powiatowych urzędach
pracy dostępne są ponadto instrumenty wsparcia dedykowane wyłącznie osobom po 50
roku życia lub wspierające ich zatrudnienie, wśród których wymienić można:
wydłużenie, w przypadku bezrobotnych w wieku powyżej 50 lat oraz posiadających co
najmniej 20 letni okres uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych, terminu wypłacania
tego zasiłku ze 180 dni do 365 dni;
należny osobom powyżej 50 roku życia status osób będących w szczególnej sytuacji na
rynku pracy, dzięki któremu zyskują one pierwszeństwo w skierowaniu do udziału
w programach specjalnych;
dofinansowanie dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który
ukończył 50 rok życia, przez okres 12 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 50 lat, a nie
ukończył 60 lat) lub 24 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 60 rok życia);
dofinansowanie ze środków Funduszu Pracy wynosi maksymalnie 50% minimalnego
wynagrodzenia za pracę miesięcznie, zaś pracodawca finansuje z własnych środków
pozostałą część wynagrodzenia przysługującego takiemu pracownikowi;
wydłużenie okresu korzystania z prac interwencyjnych do 24 miesięcy dla bezrobotnych
powyżej 50 roku życia, a w przypadku, gdy refundacja wynagrodzenia i składek na
ubezpieczenia społeczne jest dokonywana za co drugi miesiąc, nawet na okres do 4 lat;
zwolnienie pracodawców z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez 12 miesięcy, począwszy od
pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły
50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji
bezrobotnych. Pracodawcy zatrudniający osoby w wieku powyżej 55 lat (kobiety) i 60 lat
(mężczyźni) są całkowicie zwolnieni z obowiązku odprowadzania za nie składek na te
fundusze.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Oferta powiatowych urzędów pracy dla osób indywidualnych obejmuje również wsparcie
w nabywaniu nowych i aktualizowaniu posiadanych umiejętności oraz kwalifikacji.
Oferowane są przede wszystkim szkolenia, czyli pozaszkolne zajęcia mające na celu
uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie kwalifikacji zawodowych potrzebnych do
wykonywania pracy (dotyczy to również „kompetencji miękkich”). Osoby będące w trakcie
szkolenia otrzymują co miesiąc stypendium w wysokości 120% zasiłku dla bezrobotnych.
Osoba bezrobotna może także skorzystać z innych form wsparcia nakierowanych na
nabywanie umiejętności i kwalifikacji, takich jak: pożyczka szkoleniowa, dofinansowanie
kosztów studiów podyplomowych czy sfinansowanie kosztów egzaminów i licencji. Co
ważne, urząd pracy może też sfinansować koszty badań lekarskich i psychologicznych w celu
stwierdzenia zdolności bezrobotnego do wykonywania pracy, uczestnictwa w szkoleniu lub
innej formie wsparcia i określenia szczególnych predyspozycji psychofizycznych
wymaganych do wykonywania zawodu.
Na przestrzeni ostatnich 10 lat, między 2014 a lutym 2025 r., udział w tzw. aktywnych
programach rynku pracy rozpoczęło 593,5 tys. bezrobotnych powyżej 50 roku życia.
Stanowili oni średnio ok. 15,0% ogółu zaktywizowanych bezrobotnych. Pracę w ramach
dofinansowania wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego powyżej 50
roku życia, od początku wprowadzenia tego rozwiązania w 2014 r. do lutego 2025 r. podjęło
21,5 tys. bezrobotnych. Tylko w okresie styczeń-luty 2025 r. udział w aktywnych
programach rozpoczęło 4,2 tys. osób powyżej 50 r.ż., z czego 2,0 tys. podjęło prace
subsydiowane (roboty publiczne, prace interwencyjne, aktywności wymagające refundacji
kosztów wyposażenia i doposażenia stanowiska pracy itd.), 1,3 tys. rozpoczęło prace
społecznie użyteczne, 0,8 tys. staże, a 0,1 tys. szkolenia. Ponadto 13,5 tys. bezrobotnych
powyżej 50 roku życia podjęło w 2025 r. pracę niesubsydiowaną. Na finansowanie
aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy, w tym bezrobotnych
i poszukujących pracy w wieku 50+, samorządy powiatów dysponowały w minionym roku
środkami Funduszu Pracy w wysokości 3 096,5 mln zł, w ramach przyznanych limitów na
finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia
i aktywizacji zawodowej. Środki te przyznawane są na cały rok i w transzach miesięcznych
trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. W roku 2025 do dyspozycji samorządów
powiatów przeznaczono środki Funduszu Pracy w kwocie 3 104,3 mln zł. Z przyznanych
środków finansowane są wszystkie formy aktywizacji określone w ustawie z dnia 20
kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Wyboru realizowanych form aktywizacji zawodowej - w ramach łącznej kwoty ustalonej dla
samorządu powiatu na finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia
skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej - dokonuje starosta, po zasięgnięciu opinii
powiatowej rady rynku pracy. W roku 2024, zgodnie ze sprawozdaniem MRiPS-02
o przychodach i wydatkach Funduszu Pracy, na wszystkie formy ustawowe dotyczące
aktywizacji osób bezrobotnych i poszukujących pracy, które ukończyły 50 rok życia
wydatkowano 381,1 mln zł, z czego na dofinansowanie wynagrodzeń za zatrudnienie
skierowanego bezrobotnego wydatkowano 20,3 mln zł. Jeśli okazałoby się, że przyznany
limit jest niewystarczający, samorządy powiatów mogą ubiegać się o dodatkowe środki
z rezerwy Funduszu Pracy, będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy.
W roku 2024 na finansowanie programów aktywizacji bezrobotnych i poszukujących pracy
50+ przyznano środki z rezerwy Funduszu Pracy w kwocie 8,2 mln zł.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dostrzegając potrzebę dalszych działań w zakresie aktywizowania zawodowego osób
powyżej 50 roku życia, Kierownictwo podległego mi resortu, podjęło pracę nad nowymi
rozwiązaniami skierowanymi do tej grupy. Mają one na celu uelastycznienie procesu
udzielania pomocy oraz indywidualizację oferowanego wsparcia. Zgodnie z ustawą o rynku
pracy i służbach zatrudnienia z dnia 20 marca 2025 r. bezrobotnym powyżej 50 roku życia
będzie przysługiwało pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy
określonych w ustawie. W ustawie przyjęto, że osoby powyżej 50 roku życia, po
zarejestrowaniu się jako bezrobotne, będą mogły skorzystać z pomocy oferowanej w
powiatowym urzędzie pracy, świadczonej w formach:
dofinansowania dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, a także
zwolnienia go z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za osoby zatrudnione;
bonu na zasiedlenie (dotychczas bon dostępny był tylko dla osób do 30 roku życia, które
zamierzały poszukiwać zatrudnienia poza miejscem dotychczasowego zamieszkania);
pakietu aktywizacyjnego, umożliwiającego łączenie kilku form pomocy oferowanej
w urzędzie pracy, kierowanych do jednego bezrobotnego, wobec którego niezbędne jest
zastosowanie kompleksowego wsparcia;
poradnictwa zawodowego;
pośrednictwa pracy;
sfinansowania wybranego szkolenia;
bonu na kształcenie ustawiczne. W jego ramach powiatowy urząd pracy pokryje
należność dla instytucji szkoleniowej za realizację jednego lub kilku szkoleń, lub
należność dla instytucji realizującej studia podyplomowe, a także koszty potwierdzenia
nabycia wiedzy i umiejętności bądź koszty uzyskania dokumentów potwierdzających
nabycie wiedzy i umiejętności.
Wprowadzona też zostanie nowa forma pomocy, opracowana z myślą o przedsiębiorcach
zatrudniających osoby, które osiągnęły wiek emerytalny. Przedsiębiorca będzie mógł
otrzymać dofinansowanie za zatrudnienie emeryta (zarejestrowanego jako poszukujący
pracy), który ukończył 60 lat w przypadku kobiety lub 65 w przypadku mężczyzny.
Instrument ten ma stanowić zachętę dla pracodawców do zatrudniania seniorów,
przyczyniając się przy tym do zwiększenia aktywności zawodowej tej grupy społecznej.
Należy podkreślić, że sytuacja na polskim rynku pracy jest dobra. Nasz kraj znajduje się
w ścisłej czołówce krajów Unii Europejskiej z najniższą stopą bezrobocia. Fakt ten znajduje
odzwierciedlenie także w położeniu osób powyżej 50 roku życia. Niezależnie od tego,
Kierownictwo podległego mi resortu dąży do dalszej poprawy sytuacji osób pracujących
w Polsce, a wśród nich również wymagających szczególnego wsparcia, najstarszych
pracowników.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.31.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7558 Pani Posłanki Marty Stożek w sprawie sytuacji osób
powyżej 50 roku życia na rynku pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej monitoruje sytuację osób
powyżej 50 roku życia na rynku pracy. Podstawę analiz stanowią przede wszystkim dane
gromadzone i publikowane przez Główny Urząd Statystyczny, Eurostat i inne instytucje.
Przykładem prowadzonych badań jest SHARE (z ang. Survey of Health, Ageing and
Retirement in Europe), czyli badanie panelowe prowadzone we wszystkich krajach
europejskich i Izraelu w grupie wiekowej 50+. W jego ramach zbierane są informacje na
temat sytuacji życiowej uczestników – ich stanu zdrowia, relacji społecznych, rodzinnych,
kondycji materialnej i aktywności na rynku pracy. Od połowy października 2024 roku
realizowana jest 10 edycja badania.
Z badania aktywności ekonomicznej ludności (BAEL) wynika, że na przestrzeni ostatnich lat
aktywność zawodowa i zatrudnienie osób powyżej 50 roku życia rosły, a stopa bezrobocia
w tej grupie była jedną z najniższych. W IV kwartale 2024 r. stopa bezrobocia w grupie
wiekowej 50-64 wynosiła w Polsce 1,9% wobec 4,2% w UE i była niższa od unijnej zarówno
dla mężczyzn (2,0% vs 4,0% w UE), jak i kobiet (1,8% vs 4,3% w UE). Wskaźnik ten był niższy
niż dla ludności w wieku produkcyjnym (18-59 lat dla kobiet/64 lata dla mężczyzn), dla której
wyniósł 2,9%. Wg danych MRPiPS na koniec lutego 2025 r., w rejestrach powiatowych
urzędów pracy było 222,2 tys. osób bezrobotnych powyżej 50 roku życia, z czego 41,3 tys.
miało prawo do zasiłku dla bezrobotnych (18,6%). Osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia
stanowiły 26,2% wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych. Ich udział w tej grupie na
przestrzeni lat wzrósł, co związane jest ze starzeniem się populacji. Niemniej, jak wskazują
przywołane dane z BAEL, stopa bezrobocia w tej grupie jest niższa niż dla populacji w wieku
produkcyjnym. Nie zmienia to faktu, że osoby powyżej 50 roku życia, jeśli już trafią do
rejestrów bezrobotnych, poszukują zatrudnienia dłużej, niż przedstawiciele młodszych grup
wiekowych, co związane jest z zarówno z posiadanymi przez nie kwalifikacjami -
doświadczeniem zawodowym, często w jednym miejscu pracy - jak również możliwościami
i chęciami przekwalifikowania, czy akceptacji dojazdów do pracy lub zmiany miejsca
zamieszkania w związku z pracą. Wszystkie te czynniki mają decydujący wpływ na dłuższy
czas poszukiwania zatrudnienia osób powyżej 50 roku życia, choć o tym decydują również
posiadane kwalifikacje oraz sytuacja na lokalnym rynku.
MRPiPS nie dysponuje danymi, które umożliwiałyby porównanie średniego wynagrodzenia
pracowników w obecnym i poprzednim miejscu pracy. Niemniej, jak wynika z danych GUS
opublikowanych w raporcie pn. rozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej
w październiku 2024 roku, przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w grupie
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wiekowej 45-54 lata wynosiło 8 831,55 zł (105,6% przeciętnej krajowej), a w grupie
wiekowej 55-64 lata 8 329,88 zł (99,6% przeciętnej).
Na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214), osoby powyżej 50 roku życia, rejestrując
się w powiatowym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne, mogą uzyskać wsparcie
w powrocie na rynek pracy i skorzystać z dostępnych form pomocy. Polskie rozwiązania
w zakresie reintegracji zawodowej osób starszych zawierają elementy wspólne z podobnymi
programami stosowanymi w innych krajach europejskich.
Specjalistyczne wsparcie dla osób 50+ świadczą w urzędach pracy doradcy zawodowi.
Udzielają oni pomocy w ramach poradnictwa indywidualnego lub grupowego, m.in.
w zakresie: wyboru lub zmiany zawodu, planowania kariery zawodowej, uzupełniania
kwalifikacji zawodowych, określenia swoich kompetencji i zainteresowań, planowania
rozwoju zawodowego czy przygotowania dokumentów aplikacyjnych.
Osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia mogą też skorzystać z pośrednictwa pracy
świadczonego przez urzędy pracy. Wśród przyjaznych użytkownikowi instrumentów
pośrednictwa pracy wymienić należy Centralną Bazę Ofert Pracy (CBOP) i aplikację mobilną
ePraca. Platformy te prowadzone i udostępniane są przez ministra właściwego do spraw
pracy. W CBOP i ePracy dostępne są wszystkie aktualne oferty pracy, staży oraz
przygotowania dorosłych, a także aktualne informacje o szkoleniach, targach i giełdach
pracy. Za ich pośrednictwem osoby szukające pracy mają każdego dnia dostęp do
kilkudziesięciu tysięcy rzetelnych i sprawdzonych ofert pracy. W powiatowych urzędach
pracy dostępne są ponadto instrumenty wsparcia dedykowane wyłącznie osobom po 50
roku życia lub wspierające ich zatrudnienie, wśród których wymienić można:
wydłużenie, w przypadku bezrobotnych w wieku powyżej 50 lat oraz posiadających co
najmniej 20 letni okres uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych, terminu wypłacania
tego zasiłku ze 180 dni do 365 dni;
należny osobom powyżej 50 roku życia status osób będących w szczególnej sytuacji na
rynku pracy, dzięki któremu zyskują one pierwszeństwo w skierowaniu do udziału
w programach specjalnych;
dofinansowanie dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który
ukończył 50 rok życia, przez okres 12 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 50 lat, a nie
ukończył 60 lat) lub 24 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 60 rok życia);
dofinansowanie ze środków Funduszu Pracy wynosi maksymalnie 50% minimalnego
wynagrodzenia za pracę miesięcznie, zaś pracodawca finansuje z własnych środków
pozostałą część wynagrodzenia przysługującego takiemu pracownikowi;
wydłużenie okresu korzystania z prac interwencyjnych do 24 miesięcy dla bezrobotnych
powyżej 50 roku życia, a w przypadku, gdy refundacja wynagrodzenia i składek na
ubezpieczenia społeczne jest dokonywana za co drugi miesiąc, nawet na okres do 4 lat;
zwolnienie pracodawców z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez 12 miesięcy, począwszy od
pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły
50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji
bezrobotnych. Pracodawcy zatrudniający osoby w wieku powyżej 55 lat (kobiety) i 60 lat
(mężczyźni) są całkowicie zwolnieni z obowiązku odprowadzania za nie składek na te
fundusze.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Oferta powiatowych urzędów pracy dla osób indywidualnych obejmuje również wsparcie
w nabywaniu nowych i aktualizowaniu posiadanych umiejętności oraz kwalifikacji.
Oferowane są przede wszystkim szkolenia, czyli pozaszkolne zajęcia mające na celu
uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie kwalifikacji zawodowych potrzebnych do
wykonywania pracy (dotyczy to również „kompetencji miękkich”). Osoby będące w trakcie
szkolenia otrzymują co miesiąc stypendium w wysokości 120% zasiłku dla bezrobotnych.
Osoba bezrobotna może także skorzystać z innych form wsparcia nakierowanych na
nabywanie umiejętności i kwalifikacji, takich jak: pożyczka szkoleniowa, dofinansowanie
kosztów studiów podyplomowych czy sfinansowanie kosztów egzaminów i licencji. Co
ważne, urząd pracy może też sfinansować koszty badań lekarskich i psychologicznych w celu
stwierdzenia zdolności bezrobotnego do wykonywania pracy, uczestnictwa w szkoleniu lub
innej formie wsparcia i określenia szczególnych predyspozycji psychofizycznych
wymaganych do wykonywania zawodu.
Na przestrzeni ostatnich 10 lat, między 2014 a lutym 2025 r., udział w tzw. aktywnych
programach rynku pracy rozpoczęło 593,5 tys. bezrobotnych powyżej 50 roku życia.
Stanowili oni średnio ok. 15,0% ogółu zaktywizowanych bezrobotnych. Pracę w ramach
dofinansowania wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego powyżej 50
roku życia, od początku wprowadzenia tego rozwiązania w 2014 r. do lutego 2025 r. podjęło
21,5 tys. bezrobotnych. Tylko w okresie styczeń-luty 2025 r. udział w aktywnych
programach rozpoczęło 4,2 tys. osób powyżej 50 r.ż., z czego 2,0 tys. podjęło prace
subsydiowane (roboty publiczne, prace interwencyjne, aktywności wymagające refundacji
kosztów wyposażenia i doposażenia stanowiska pracy itd.), 1,3 tys. rozpoczęło prace
społecznie użyteczne, 0,8 tys. staże, a 0,1 tys. szkolenia. Ponadto 13,5 tys. bezrobotnych
powyżej 50 roku życia podjęło w 2025 r. pracę niesubsydiowaną. Na finansowanie
aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy, w tym bezrobotnych
i poszukujących pracy w wieku 50+, samorządy powiatów dysponowały w minionym roku
środkami Funduszu Pracy w wysokości 3 096,5 mln zł, w ramach przyznanych limitów na
finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia
i aktywizacji zawodowej. Środki te przyznawane są na cały rok i w transzach miesięcznych
trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. W roku 2025 do dyspozycji samorządów
powiatów przeznaczono środki Funduszu Pracy w kwocie 3 104,3 mln zł. Z przyznanych
środków finansowane są wszystkie formy aktywizacji określone w ustawie z dnia 20
kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Wyboru realizowanych form aktywizacji zawodowej - w ramach łącznej kwoty ustalonej dla
samorządu powiatu na finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia
skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej - dokonuje starosta, po zasięgnięciu opinii
powiatowej rady rynku pracy. W roku 2024, zgodnie ze sprawozdaniem MRiPS-02
o przychodach i wydatkach Funduszu Pracy, na wszystkie formy ustawowe dotyczące
aktywizacji osób bezrobotnych i poszukujących pracy, które ukończyły 50 rok życia
wydatkowano 381,1 mln zł, z czego na dofinansowanie wynagrodzeń za zatrudnienie
skierowanego bezrobotnego wydatkowano 20,3 mln zł. Jeśli okazałoby się, że przyznany
limit jest niewystarczający, samorządy powiatów mogą ubiegać się o dodatkowe środki
z rezerwy Funduszu Pracy, będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy.
W roku 2024 na finansowanie programów aktywizacji bezrobotnych i poszukujących pracy
50+ przyznano środki z rezerwy Funduszu Pracy w kwocie 8,2 mln zł.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dostrzegając potrzebę dalszych działań w zakresie aktywizowania zawodowego osób
powyżej 50 roku życia, Kierownictwo podległego mi resortu, podjęło pracę nad nowymi
rozwiązaniami skierowanymi do tej grupy. Mają one na celu uelastycznienie procesu
udzielania pomocy oraz indywidualizację oferowanego wsparcia. Zgodnie z ustawą o rynku
pracy i służbach zatrudnienia z dnia 20 marca 2025 r. bezrobotnym powyżej 50 roku życia
będzie przysługiwało pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w formach pomocy
określonych w ustawie. W ustawie przyjęto, że osoby powyżej 50 roku życia, po
zarejestrowaniu się jako bezrobotne, będą mogły skorzystać z pomocy oferowanej w
powiatowym urzędzie pracy, świadczonej w formach:
dofinansowania dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, a także
zwolnienia go z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za osoby zatrudnione;
bonu na zasiedlenie (dotychczas bon dostępny był tylko dla osób do 30 roku życia, które
zamierzały poszukiwać zatrudnienia poza miejscem dotychczasowego zamieszkania);
pakietu aktywizacyjnego, umożliwiającego łączenie kilku form pomocy oferowanej
w urzędzie pracy, kierowanych do jednego bezrobotnego, wobec którego niezbędne jest
zastosowanie kompleksowego wsparcia;
poradnictwa zawodowego;
pośrednictwa pracy;
sfinansowania wybranego szkolenia;
bonu na kształcenie ustawiczne. W jego ramach powiatowy urząd pracy pokryje
należność dla instytucji szkoleniowej za realizację jednego lub kilku szkoleń, lub
należność dla instytucji realizującej studia podyplomowe, a także koszty potwierdzenia
nabycia wiedzy i umiejętności bądź koszty uzyskania dokumentów potwierdzających
nabycie wiedzy i umiejętności.
Wprowadzona też zostanie nowa forma pomocy, opracowana z myślą o przedsiębiorcach
zatrudniających osoby, które osiągnęły wiek emerytalny. Przedsiębiorca będzie mógł
otrzymać dofinansowanie za zatrudnienie emeryta (zarejestrowanego jako poszukujący
pracy), który ukończył 60 lat w przypadku kobiety lub 65 w przypadku mężczyzny.
Instrument ten ma stanowić zachętę dla pracodawców do zatrudniania seniorów,
przyczyniając się przy tym do zwiększenia aktywności zawodowej tej grupy społecznej.
Należy podkreślić, że sytuacja na polskim rynku pracy jest dobra. Nasz kraj znajduje się
w ścisłej czołówce krajów Unii Europejskiej z najniższą stopą bezrobocia. Fakt ten znajduje
odzwierciedlenie także w położeniu osób powyżej 50 roku życia. Niezależnie od tego,
Kierownictwo podległego mi resortu dąży do dalszej poprawy sytuacji osób pracujących
w Polsce, a wśród nich również wymagających szczególnego wsparcia, najstarszych
pracowników.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --