Interpelacja w sprawie wpływu diet wypłacanych członkom obwodowych komisji wyborczych na ocenę prawa do świadczeń społecznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7553
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wpływu diet wypłacanych członkom obwodowych komisji wyborczych na ocenę prawa do świadczeń społecznych
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 21-01-2025
Szanowna Pani Minister,
obwodowe komisje wyborcze (OKW) stanowią fundament demokratycznego i przejrzystego systemu wyborczego, zapewniając sprawną organizację i przeprowadzanie wyborów na każdym etapie. Ich członkowie, wykonując swoje obowiązki, angażują czas, wiedzę i umiejętności, co często wymaga od nich łączenia tej odpowiedzialności z codziennymi obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi. W ramach rekompensaty za tę istotną społeczną funkcję przysługują im diety, które pełnią rolę świadczenia finansowego mającego wynagrodzić trud i poświęcenie wkładane w realizację zadań związanych z organizacją wyborów.
Mimo kluczowego znaczenia diet dla członków OKW w praktyce pojawiają się wątpliwości dotyczące ich traktowania w kontekście szeroko rozumianego systemu pomocy społecznej. Istotnym problemem jest brak jednoznaczności w kwestii, czy owe diety są wliczane do dochodu, który wpływa na możliwość uzyskania różnorodnych świadczeń społecznych wypłacanych przez ośrodki pomocy społecznej. Niejasności w tej materii mogą prowadzić do niespójnych decyzji administracyjnych, które mają bezpośredni wpływ na sytuację materialną osób korzystających z pomocy społecznej.
Warto podkreślić, że zasady ustalania dochodów w kontekście prawa do świadczeń społecznych muszą być przejrzyste, aby zagwarantować sprawiedliwe traktowanie wszystkich obywateli. Dlatego też kluczowe jest dokładne określenie, czy diety członków OKW powinny być traktowane jako dochód uwzględniany przy ocenie prawa do świadczeń.
W świetle powyższego zwracam się z prośbą o szczegółowe przedstawienie obowiązujących regulacji prawnych oraz praktyk administracyjnych w zakresie uwzględniania diet członków OKW jako dochodu.
Proszę również o odpowiedź na następujące pytania:
Czy diety wypłacane członkom OKW są uwzględniane jako dochód przy ocenie prawa do świadczeń społecznych?
Jeśli tak, to które kategorie świadczeń obejmują te dochody i na jakiej podstawie prawnej?
Jeśli nie, to które świadczenia pozostają wyłączone z uwzględniania diet członków OKW i jakie przepisy to regulują?
Czy ministerstwo przewiduje wysłanie oficjalnych informacji do ośrodków pomocy społecznej, aby zapewnić jednolite podejście w zakresie traktowania diet członków OKW jako dochodu?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8395 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.32.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7553 Pani Posłanki Marty Stożek w sprawie wpływu diet
wypłacanych członkom obwodowych komisji wyborczych na ocenę prawa do świadczeń
społecznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca
2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 i 1572). Zgodnie z art. 8 ust. 3 tego
aktu, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego
złożenie wniosku lub, w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został
złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,
pomniejszoną o:
miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania
przychodu;
składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne
określone w odrębnych przepisach;
kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Należy podkreślić, że ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w ustawie o pomocy
społecznej pojęcie dochodu. Przywołany artykuł zawiera zasadę uwzględniania wszystkich
dochodów, bez względu na ich pochodzenie, wprowadzając tylko nieliczne wyjątki. Katalog
obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu,
określony w art. 8 ust. 3 i 4 oraz 4a ustawy o pomocy społecznej, jest zamknięty. Co za tym
idzie, każdy rodzaj dochodu niewymieniony wprost w ww. regulacjach należy wliczyć do
dochodu osoby/rodziny pobierającej lub ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że dieta wypłacana członkowi obwodowej
komisji wyborczej nie została wyłączona z dochodu i z tego względu jest uwzględniana
w dochodzie osoby pobierającej lub ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej,
a zatem jej uwzględnienie przy wyliczaniu dochodu należy uznać za prawidłowe.
Przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej uzależnione jest od
spełnienia kryteriów dochodowych. Kwoty kryteriów dochodowych w pomocy społecznej
podlegają okresowej weryfikacji. Od 1 stycznia 2025 r. kryteria dochodowe w pomocy
społecznej wynoszą dla osoby samotnie gospodarującej 1010 zł, a dla osoby w rodzinie
823 zł. Nadmienić należy, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom i rodzinom,
których dochody przekraczają ustawowe kryteria, można przyznać pomoc finansową
w formie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego lub pod postacią innych świadczeń na
zasadach zwrotnych.
Świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej
przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przedstawiciela ustawowego. Mogą być również przyznane z urzędu. W każdym przypadku
o tym, czy dana osoba lub rodzina kwalifikuje się do otrzymania świadczeń z pomocy
społecznej, a także o ich ewentualnym zakresie i formie, decyduje kierownik ośrodka pomocy
społecznej po zbadaniu sytuacji przez pracownika socjalnego w drodze rodzinnego wywiadu
środowiskowego, który przeprowadza się w miejscu ich zamieszkania lub pobytu. Przyznanie
świadczeń następuje w formie decyzji administracyjnej. Od decyzji dyrektora OPS
przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego
w ciągu 14 dni od daty doręczenia decyzji, zgodnie z pouczeniem w niej zawartym.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie ma uprawnień pozwalających na dokonanie
oceny działań podejmowanych przez ośrodki pomocy społecznej w indywidualnych
sprawach.
W obowiązującym systemie prawnym, spośród świadczeń adresowanych do rodzin
z dziećmi, świadczeniami, których przyznanie zależy od spełnienia kryterium dochodowego
są: świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, jednorazowa zapomoga
z tytułu urodzenia się dziecka, specjalny zasiłek opiekuńczy przyznawany na zasadzie praw
nabytych) oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Przy ustalaniu dochodu
warunkującego prawo do świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego
należy odnieść się do obowiązującej od ponad 20 lat definicji dochodu, zawierającej
wyliczenie jego określonych składników, wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28
listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.). W myśl
tego zapisu, dochód, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób,
oznacza:
przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art.
30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy
od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów
uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów
o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez
osoby fizyczne,
enumeratywnie wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c dochody niepodlegające opodatkowaniu
na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, m.in. kwoty diet
wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych, otrzymywane przez osoby
wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych
i obywatelskich. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 226, z późn. zm.), wolne od
podatku dochodowego są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane
przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych
i obywatelskich, do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 3000 zł.
Należy wskazać, że prawo do ww. świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu
alimentacyjnego ustala się odpowiednio na roczny okres zasiłkowy/świadczeniowy, na
podstawie dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który
ustalane jest prawo do tych świadczeń, z uwzględnieniem zmian w sytuacji dochodowej
rodziny, jeśli zmiany te dotyczą utraty lub uzyskania dochodu. Katalog okoliczności, których
zaistnienie powoduje utratę bądź uzyskanie dochodu określa odpowiednio pkt 23 i 24 art. 3
ustawy o świadczeniach rodzinnych. Katalog ten ma charakter zamknięty.
Analogiczne, uregulowania w zakresie utraty i uzyskania dochodu (określone w art. 2 pkt 17
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) stosuje się również przy
ustalaniu prawa do uzależnionych od kryterium dochodowego świadczeń z funduszu
alimentacyjnego.
W świetle przywołanych przepisów do dochodu rodziny osoby ubiegającej się o ustalenie
prawa do świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których
przyznanie zależne jest od spełnienia kryterium dochodowego, wliczane są dochody
wymienionych w. art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osiągnięte przez członków
rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy/świadczeniowy (czyli m.in.
kwoty diet nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, otrzymywane
przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych
i obywatelskich).
Ustalenie, czy dane środki pieniężne – w indywidualnej sprawie dotyczącej prawa do
świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego – są dochodem
w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz czy okoliczności ich
uzyskania bądź utraty mogą być uznane za odpowiadające utracie/uzyskaniu dochodu,
należy do organu właściwego, tj. wójta (burmistrza, prezydenta miasta) albo upoważnionego
kierownika/pracownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej
gminy, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --