Interpelacja w sprawie sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7549
do ministra zdrowia
w sprawie sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 21-01-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynął apel obecnych i byłych pracowników Dolnośląskiego Zespołu Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju, którzy wyrażają głęboki niepokój wobec obecnej sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce. Pracownicy zwracają uwagę na narastające problemy, które zagrażają funkcjonowaniu szpitali uzdrowiskowych i sanatoriów dziecięcych w Polsce, jak i przyszłości opieki zdrowotnej dzieci zmagających się z chorobami cywilizacyjnymi, w tym przede wszystkim otyłością.
Szpital uzdrowiskowy Jagusia w Kudowie-Zdroju działa nieprzerwanie od 1946 roku. W 2015 roku, dostrzegając rosnący problem otyłości wśród najmłodszych, Zespół Uzdrowisk Kłodzkich zakończył kompleksową rozbudowę placówki, przekształcając ją w nowoczesny ośrodek przystosowany do potrzeb dzieci z różnymi problemami zdrowotnymi, z głównym kierunkiem: leczenie otyłości. Wyposażenie obejmuje m.in. nowoczesne zaplecze rehabilitacyjne, salę gimnastyczną, kryty basen, nowoczesne boisko oraz pokoje hotelowe, usunięto bariery architektoniczne. Zatrudniono zespół wykwalifikowanych specjalistów, w tym lekarzy, pielęgniarki, psychologa oraz dietetyka. Wszystko to miało na celu zapewnienie kompleksowej opieki zdrowotnej. Funkcjonująca w placówce szkoła, wyposażona w najnowocześniejsze pomoce dydaktyczne, realizuje obowiązek edukacji ucznia w zakresie szkoły podstawowej i ponadpodstawowej.
Niestety, od 2017 roku występują coraz większe trudności w rekrutacji pacjentów na leczenie. Problem ten z roku na rok się pogłębia. Od 2023 roku placówka funkcjonuje jedynie przez pięć miesięcy w roku - od czerwca do listopada - co w opinii kadry nie jest wystarczające, biorąc pod uwagę skalę problemu otyłości w Polsce. Jak informuje dyrekcja Dolnośląskiego Zespołu Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju, podobne trudności dotykają także inne szpitale uzdrowiskowe/sanatoria dziecięce w kraju, z których część została już zamknięta.
Poszukując odpowiedzi na pytanie o przyczyny takiej sytuacji, dyrekcja zasięgnęła opinii rodziców dzieci, które korzystały z ich opieki. Opinie rodziców oraz obserwacje dyrekcji Jagusi w pełni potwierdzają wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli (NIK) z dnia 16 grudnia 2021 roku. Raport ten jasno wskazuje, że system opieki zdrowotnej w Polsce nie zapewnia dzieciom i młodzieży z zaburzeniami metabolicznymi wynikającymi z otyłości oraz innymi chorobami cywilizacyjnymi skutecznego dostępu do profilaktyki, diagnostyki i leczenia.
Brak informacji dla rodziców jest jednym z głównych problemów wskazanych przez NIK, a także zauważonym przez załogę szpitala uzdrowiskowego w Kudowie-Zdroju. Brakuje odpowiedniej komunikacji między instytucjami, które powinny wspierać proces kierowania dzieci na leczenie sanatoryjne. Rodzice często nie wiedzą o możliwości takiej formy terapii dla swoich dzieci. System opieki zdrowotnej, szkoły oraz inne instytucje nie prowadzą działań informacyjnych, które mogłyby pomóc rodzicom zrozumieć, jak ważnym elementem leczenia jest pobyt w szpitalu uzdrowiskowym/sanatorium. Tego rodzaju leczenie stanowi istotne uzupełnienie terapii farmakologicznej oraz dietetycznej prowadzonej w miejscu zamieszkania.
Zamknięte szpitale uzdrowiskowe/sanatoria to stracony potencjał procesu leczniczo-edukacyjnego. Obecnie szpital uzdrowiskowy w Kudowie-Zdroju funkcjonuje jedynie przez pięć miesięcy w roku. W pozostałych miesiącach nowoczesny obiekt, który mógłby przyjmować dzieci i młodzież z całego kraju, pozostaje zamknięty. Jest to dla dyrekcji i pracowników ogromne źródło niepokoju, zwłaszcza że problem otyłości wśród dzieci stale rośnie. Obecnie w Polsce około miliona dzieci zmaga się z otyłością, która prowadzi do licznych powikłań zdrowotnych, w tym cukrzycy, nadciśnienia, chorób sercowo-naczyniowych, problemów ortopedycznych, a także problemów psychicznych, takich jak depresja, niska samoocena czy zachowania autodestrukcyjne.
Otyłość to poważna choroba. Nie jest jedynie potrzebą estetyczną czy wizualną. To najpowszechniejsza obecnie choroba cywilizacyjna, która wymaga kompleksowego leczenia i wsparcia specjalistów. Dolnośląski Zespół Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju, cieszący się wśród dzieci i rodziców wielkim powodzeniem, posiada fachowe wsparcie w szerokim tego słowa znaczeniu. Dla pedagogów z przygotowaniem specjalistycznym problemy zdrowotne dzieci i młodzieży są szczególnie bliskie i ważne. Niepodjęcie odpowiednich działań w tej dziedzinie może prowadzić do dramatycznych skutków, takich jak samookaleczenia czy próby samobójcze wśród dzieci.
Pracownicy szpitala uzdrowiskowego wystosowali apel, wyrażając głębokie obawy dotyczące dalszego losu lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce. Zwracają uwagę na proces stopniowego upadania tego systemu. Tymczasem z pewnością szpitale uzdrowiskowe/sanatoria dziecięce mogłyby odegrać kluczową rolę w walce z epidemią otyłości oraz innymi chorobami cywilizacyjnymi.
Pracownicy Dolnośląskiego Zespołu Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju apelują o:
1. Podjęcie działań systemowych – wprowadzenie rozwiązań, które pozwolą na całoroczne funkcjonowanie szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów dziecięcych oraz zwiększenie ich dostępności dla dzieci i młodzieży.
2. Poprawę komunikacji i informacji dla rodziców – instytucje takie jak szkoły, przychodnie zdrowia oraz inne podmioty publiczne powinny aktywnie informować rodziców o możliwości leczenia uzdrowiskowego jako pełnego wsparcia w odzyskiwaniu zdrowia.
3. Wsparcie finansowe dla szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów – utrzymanie oraz rozwój infrastruktury uzdrowiskowej dla dzieci, która już istnieje, zamiast jej likwidacji.
4. Kampanie edukacyjne – promowanie wiedzy na temat otyłości jako choroby cywilizacyjnej i o roli szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów w jej leczeniu.
Pani Minister,
czy resort podejmie działania, które wstrzymają proces likwidacji szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów dziecięcych i przywrócą im pełną funkcjonalność, dzięki czemu będą mogły skutecznie wspierać dzieci w ich walce o zdrowie i lepszą przyszłość?
Z wyrazami szacunku
MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7400 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLD.050.8.2025.SR
Warszawa, 19 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7549 z dnia 24 stycznia 2025 r., złożoną przez Panią Poseł
Monikę Wielichowską w sprawie sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce,
skierowaną do Ministra Edukacji i przekazaną według właściwości do Ministra Zdrowia,
bardzo proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Problematyka leczenia uzdrowiskowego dzieci stanowi dla Ministerstwa Zdrowia i
Narodowego Funduszu Zdrowia bardzo ważne zagadnienie. Świadczenia zdrowotne w
rodzaju uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne i szpitalne dzieci są w pełni zabezpieczone, tzn.
zagwarantowane są środki finansowe i pełna dostępność do przedmiotowych świadczeń dla
każdego dziecka posiadającego skierowanie. W roku 2025 realizacja świadczeń leczenia
uzdrowiskowego dzieci jest możliwa w uzdrowiskach: Ciechocinek, Dąbki, Goczałkowice-
Zdrój, Kudowa-Zdrój, Rabka-Zdrój i Rymanów-Zdrój.
Niestety na przestrzeni ostatnich lat, liczba skierowań na leczenie uzdrowiskowe dzieci
wystawiana przez lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego i wpływająca do oddziałów
wojewódzkich NFZ wykazuje tendencję malejącą, w czego rezultacie w zakładach lecznictwa
uzdrowiskowego przeznaczonych dla dzieci występuje trwały trend zmniejszania liczby
wykorzystania łóżek oraz miejsc kontraktowanych przez NFZ. Liczba wpływających do
oddziałów wojewódzkich NFZ skierowań w zakresie uzdrowiskowego leczenia
sanatoryjnego dzieci w wieku od 3 do 6 lat pod opieką dorosłych zmniejszyła się z 7 442
skierowań w 2019 r. do 4 812 skierowań w 2024 r., natomiast w zakresie uzdrowiskowego
leczenia szpitalnego dzieci w wieku od 3 do 18 lat – z 7 531 skierowań w 2019 r. do 4 328
skierowań w 2024 r. Liczba zakontraktowanych i zrealizowanych skierowań na leczenie
uzdrowiskowe dzieci wynosiła w roku 2019 odpowiednio: 14 922 (umowa) i 12 449
(realizacja), natomiast w roku 2024 – 6 691 (umowa) i 5 924 (realizacja).
Ministerstwo Zdrowia i NFZ mają świadomość problemów opisanych w interpelacji, dlatego
na przestrzeni ostatnich kilku lat były podejmowane różne działania mające na celu
popularyzację leczenia uzdrowiskowego dzieci poprzez:
informowanie lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego o zasadach udzielania i dostępności
omawianych świadczeń oraz apelowanie o wystawianie skierowań małym pacjentom;
zamieszczanie komunikatów na stronach internetowych Centrali NFZ i oddziałów
wojewódzkich NFZ oraz informacji w lokalnej prasie zachęcających do korzystania z tej
formy leczenia i wystawiania skierowań dla dzieci;
poruszanie tematu braku zainteresowania tą formą leczenia dzieci w ramach licznych
spotkań i konferencji;
wystąpienia do Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego oraz konsultanta krajowego w
dziedzinie pediatrii z prośbą o popularyzację tej formy leczenia wśród lekarzy i rodziców.
W opinii Ministerstwa Zdrowia i NFZ, do zwiększenia zainteresowania rodziców leczeniem
uzdrowiskowym dzieci mogłoby się przyczynić m.in. ukierunkowanie uzdrowisk dziecięcych
na rzeczywiste potrzeby zdrowotne najmłodszego pokolenia (weryfikacja kierunków
leczniczych i wskazań do leczenia), a także wprowadzenie rozwiązań wymienionych poniżej:
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
dofinansowanie ze środków socjalnych kosztów pobytu opiekuna w ramach leczenia
dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci w wieku od 3 do 6 roku życia pod opieką dorosłego;
dofinansowanie ze środków socjalnych kosztów przejazdu na leczenie uzdrowiskowe;
przyznanie rodzicowi/ opiekunowi dodatkowego płatnego urlopu potrzebnego na
przywiezienie i odwiezienie dziecka do i z uzdrowiska;
zmiana przepisów w oświacie (wprowadzenie uregulowań zobowiązujących nauczycieli
ze szkół macierzystych do uwzględniania uzyskanych w trakcie leczenia uzdrowiskowego
ocen, zwiększenie ilości godzin opieki wychowawczej w czasie wolnym od nauki w szkole).
Wdrożenie ww. rozwiązań mogłoby przynieść korzyści w zakresie leczenia uzdrowiskowego
dzieci, jednak wskazania wymaga, że powyższe zagadnienia wykraczają poza właściwość
resortu zdrowia, wpisując się w kompetencje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Bez międzyresortowej współpracy w przedmiotowym zakresie i zaangażowania środowisk
uzdrowiskowych, lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego prowadzących leczenie dzieci oraz
opiekunów prawnych dzieci, przywrócenie świetności leczenia uzdrowiskowego dzieci, a w
rezultacie również stabilności funkcjonowania podmiotów leczniczych specjalizujących się w
udzielaniu świadczeń w rodzaju leczenie uzdrowiskowe dzieci, będzie niezwykle trudne.
Odnosząc się do uwag Pani Poseł dotyczących otyłości i nadwagi wśród dzieci i młodzieży,
należy wskazać, że zarówno Minister Zdrowia, jak i Minister Edukacji dostrzegają wskazane
problemy oraz konieczność wzmożonej pracy w celu rozwiązywania problemów każdego
ucznia i uczennicy. Czynione są starania, aby szkoła była bardziej przyjazna i wspierająca
osoby z problemami, w tym z zaburzeniami odżywiania, bez stygmatyzacji i dyskryminacji.
Minister Edukacji planuje zorganizowanie w 2025 r. kampanii społecznej informującej
rodziców, wychowawców i nauczycieli na temat problemów szeroko rozumianego zdrowia
najmłodszych uczniów i uczennic. Jednocześnie Minister Edukacji we współpracy z resortem
zdrowia intensywnie wdraża projekty i programy, których celem jest upowszechnienie
wiedzy – opartej na naukowych podstawach – wpływającej na poprawę kondycji zdrowotnej
uczennic i uczniów. W ramach Narodowej Strategii Onkologicznej realizowane jest zadanie
dotyczące wypracowania kompleksowych rozwiązań w zakresie szkolnej edukacji
prozdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia przez opracowanie Edukacyjnego Programu
dla Zdrowia w Szkołach. W Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025
priorytetowo potraktowano profilaktykę nadwagi i otyłości. W ramach realizacji Celu
operacyjnego nr 1 zaplanowano szereg działań na rzecz walki z nadwagą i otyłością, wśród
których do najistotniejszych należą: prowadzenie ogólnopolskiego centrum edukacji
żywieniowej, kształtowanie postaw prozdrowotnych, w tym upowszechnianie koncepcji
Przedszkoli i Szkół Promujących Zdrowie, promocja aktywności fizycznej – wsparcie
pozalekcyjnych form aktywizacji fizycznej dzieci i młodzieży, monitorowanie, wczesna
diagnoza i interwencja w zakresie występowania nadwagi i otyłości oraz podwyższonego
ciśnienia tętniczego krwi w populacji dzieci oraz badanie sposobu żywienia i stanu
odżywienia polskiego społeczeństwa. Program profilaktyki i leczenia chorób cywilizacyjnych
u dzieci i młodzieży, w tym przede wszystkim otyłości, cukrzycy i wad postawy, oparty jest
również o lecznictwo uzdrowiskowe. Podmioty lecznicze prowadzące leczenie
uzdrowiskowe dzieci realizują kompleksowe programy leczenia nadwagi i otyłości u dzieci
obejmujące: leczenie dietetyczne (indywidualnie dobraną dietę redukcyjną), psychoedukację
z elementami promocji zdrowia, diagnostykę i analizę składu ciała oraz zwiększoną
aktywność fizyczną i zabiegi fizjoterapeutyczne.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --