Interpelacja w sprawie sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7548
do ministra zdrowia
w sprawie sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 21-01-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpłynął apel obecnych i byłych pracowników Dolnośląskiego Zespołu Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju, którzy wyrażają głęboki niepokój wobec obecnej sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce. Pracownicy zwracają uwagę na narastające problemy, które zagrażają funkcjonowaniu szpitali uzdrowiskowych i sanatoriów dziecięcych w Polsce, jak i przyszłości opieki zdrowotnej dzieci zmagających się z chorobami cywilizacyjnymi, w tym przede wszystkim otyłością.
Szpital uzdrowiskowy Jagusia w Kudowie-Zdroju działa nieprzerwanie od 1946 roku. W 2015 roku, dostrzegając rosnący problem otyłości wśród najmłodszych, Zespół Uzdrowisk Kłodzkich zakończył kompleksową rozbudowę placówki, przekształcając ją w nowoczesny ośrodek przystosowany do potrzeb dzieci z różnymi problemami zdrowotnymi, z głównym kierunkiem: leczenie otyłości. Wyposażenie obejmuje m.in. nowoczesne zaplecze rehabilitacyjne, salę gimnastyczną, kryty basen, nowoczesne boisko oraz pokoje hotelowe, usunięto bariery architektoniczne. Zatrudniono zespół wykwalifikowanych specjalistów, w tym lekarzy, pielęgniarki, psychologa oraz dietetyka. Wszystko to miało na celu zapewnienie kompleksowej opieki zdrowotnej. Funkcjonująca w placówce szkoła, wyposażona w najnowocześniejsze pomoce dydaktyczne, realizuje obowiązek edukacji ucznia w zakresie szkoły podstawowej i ponadpodstawowej.
Niestety, od 2017 roku występują coraz większe trudności w rekrutacji pacjentów na leczenie. Problem ten z roku na rok się pogłębia. Od 2023 roku placówka funkcjonuje jedynie przez pięć miesięcy w roku - od czerwca do listopada - co w opinii kadry nie jest wystarczające, biorąc pod uwagę skalę problemu otyłości w Polsce. Jak informuje dyrekcja Dolnośląskiego Zespołu Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju, podobne trudności dotykają także inne szpitale uzdrowiskowe/sanatoria dziecięce w kraju, z których część została już zamknięta.
Poszukując odpowiedzi na pytanie o przyczyny takiej sytuacji, dyrekcja zasięgnęła opinii rodziców dzieci, które korzystały z ich opieki. Opinie rodziców oraz obserwacje dyrekcji Jagusi w pełni potwierdzają wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli (NIK) z dnia 16 grudnia 2021 roku. Raport ten jasno wskazuje, że system opieki zdrowotnej w Polsce nie zapewnia dzieciom i młodzieży z zaburzeniami metabolicznymi wynikającymi z otyłości oraz innymi chorobami cywilizacyjnymi skutecznego dostępu do profilaktyki, diagnostyki i leczenia.
Brak informacji dla rodziców jest jednym z głównych problemów wskazanych przez NIK, a także zauważonym przez załogę szpitala uzdrowiskowego w Kudowie-Zdroju. Brakuje odpowiedniej komunikacji między instytucjami, które powinny wspierać proces kierowania dzieci na leczenie sanatoryjne. Rodzice często nie wiedzą o możliwości takiej formy terapii dla swoich dzieci. System opieki zdrowotnej, szkoły oraz inne instytucje nie prowadzą działań informacyjnych, które mogłyby pomóc rodzicom zrozumieć, jak ważnym elementem leczenia jest pobyt w szpitalu uzdrowiskowym/sanatorium. Tego rodzaju leczenie stanowi istotne uzupełnienie terapii farmakologicznej oraz dietetycznej prowadzonej w miejscu zamieszkania.
Zamknięte szpitale uzdrowiskowe/sanatoria to stracony potencjał procesu leczniczo-edukacyjnego. Obecnie szpital uzdrowiskowy w Kudowie-Zdroju funkcjonuje jedynie przez pięć miesięcy w roku. W pozostałych miesiącach nowoczesny obiekt, który mógłby przyjmować dzieci i młodzież z całego kraju, pozostaje zamknięty. Jest to dla dyrekcji i pracowników ogromne źródło niepokoju, zwłaszcza że problem otyłości wśród dzieci stale rośnie. Obecnie w Polsce około miliona dzieci zmaga się z otyłością, która prowadzi do licznych powikłań zdrowotnych, w tym cukrzycy, nadciśnienia, chorób sercowo-naczyniowych, problemów ortopedycznych, a także problemów psychicznych, takich jak depresja, niska samoocena czy zachowania autodestrukcyjne.
Otyłość to poważna choroba. Nie jest jedynie potrzebą estetyczną czy wizualną. To najpowszechniejsza obecnie choroba cywilizacyjna, która wymaga kompleksowego leczenia i wsparcia specjalistów. Dolnośląski Zespół Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju, cieszący się wśród dzieci i rodziców wielkim powodzeniem, posiada fachowe wsparcie w szerokim tego słowa znaczeniu. Dla pedagogów z przygotowaniem specjalistycznym problemy zdrowotne dzieci i młodzieży są szczególnie bliskie i ważne. Niepodjęcie odpowiednich działań w tej dziedzinie może prowadzić do dramatycznych skutków, takich jak samookaleczenia czy próby samobójcze wśród dzieci.
Pracownicy szpitala uzdrowiskowego wystosowali apel, wyrażając głębokie obawy dotyczące dalszego losu lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce. Zwracają uwagę na proces stopniowego upadania tego systemu. Tymczasem z pewnością szpitale uzdrowiskowe/sanatoria dziecięce mogłyby odegrać kluczową rolę w walce z epidemią otyłości oraz innymi chorobami cywilizacyjnymi.
Pracownicy Dolnośląskiego Zespołu Szkół Specjalnych przy Szpitalu Uzdrowiskowym dla Dzieci Jagusia w Kudowie-Zdroju apelują o:
1. Podjęcie działań systemowych – wprowadzenie rozwiązań, które pozwolą na całoroczne funkcjonowanie szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów dziecięcych oraz zwiększenie ich dostępności dla dzieci i młodzieży.
2. Poprawę komunikacji i informacji dla rodziców – instytucje takie jak szkoły, przychodnie zdrowia oraz inne podmioty publiczne powinny aktywnie informować rodziców o możliwości leczenia uzdrowiskowego jako pełnego wsparcia w odzyskiwaniu zdrowia.
3. Wsparcie finansowe dla szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów – utrzymanie oraz rozwój infrastruktury uzdrowiskowej dla dzieci, która już istnieje, zamiast jej likwidacji.
4. Kampanie edukacyjne – promowanie wiedzy na temat otyłości jako choroby cywilizacyjnej i o roli szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów w jej leczeniu.
Pani Minister,
czy resort podejmie działania, które wstrzymają proces likwidacji szpitali uzdrowiskowych/sanatoriów dziecięcych i przywrócą im pełną funkcjonalność, dzięki czemu będą mogły skutecznie wspierać dzieci w ich walce o zdrowie i lepszą przyszłość?
Z wyrazami szacunku
MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11410 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLD.050.1.2025.SR
Warszawa, 17 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7548 z dnia 24 stycznia 2025 r., złożoną przez Panią Poseł
Monikę Wielichowską w sprawie sytuacji lecznictwa uzdrowiskowego dla dzieci w Polsce,
bardzo proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Wskazania wymaga, że problematyka leczenia uzdrowiskowego dzieci stanowi dla
Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia bardzo ważne zagadnienie.
Świadczenia zdrowotne w rodzaju uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne i szpitalne dzieci są w
pełni zabezpieczone, tzn. zagwarantowane są środki finansowe i pełna dostępność do
przedmiotowych świadczeń dla każdego dziecka posiadającego skierowanie. W poniższej
tabeli przedstawiono aktualną listę świadczeniodawców udzielających świadczeń leczenia
uzdrowiskowego dla dzieci w ramach umowy z NFZ.
Tabela 1. Informacje o miejscach udzielania świadczeń i rodzaju leczenia uzdrowiskowego u świadczeniodawców,
którzy zawarli z NFZ umowy dotyczące leczenia uzdrowiskowego dzieci na 2025 r.
MIEJSCOWOŚĆ
UZDROWISKOWA WOJEWÓDZTWO ZAKŁAD LECZNICTWA
UZDROWISKOWEGO ULICA RODZAJ LECZENIA
UZDROWISKOWEGO
Ciechocinek kujawsko-pomorskie
Szpital Uzdrowiskowy
nr III im. dr.
Markiewicza
Staszica 5
UZDROWISKOWE LECZENIE
SZPITALNE DZIECI W WIEKU
OD 3 DO 18 LAT
Sanatorium
Uzdrowiskowe Dukat
Medical SPA
Wydmowa 9
UZDROWISKOWE LECZENIE
SANATORYJNE DZIECI W
WIEKU OD 3 DO 6 LAT POD
OPIEKĄ DOROSŁYCH
Sanatorium
Uzdrowiskowe
Centrum Medyczne
HCP
Wydmowa 8
UZDROWISKOWE LECZENIE
SANATORYJNE DZIECI W
WIEKU OD 3 DO 6 LAT POD
OPIEKĄ DOROSŁYCH
Dąbki zachodniopomorskie
Sanatorium
Uzdrowiskowe
„Susmed”
Darłowska 12
UZDROWISKOWE LECZENIE
SANATORYJNE DZIECI W
WIEKU OD 3 DO 6 LAT POD
OPIEKĄ DOROSŁYCH
Goczałkowice-
Zdrój śląskie Szpital Uzdrowiskowy
dla Dzieci „Stokrotka” Uzdrowiskowa 49
UZDROWISKOWE LECZENIE
SZPITALNE DZIECI W WIEKU
OD 3 DO 18 LAT
Kudowa-Zdrój dolnośląskie
Szpital Uzdrowiskowy
nr II Pawilon dla Dzieci
„Jagusia”
Słoneczna 17
UZDROWISKOWE LECZENIE
SZPITALNE DZIECI W WIEKU
OD 3 DO 18 LAT
Uzdrowiskowy Szpital
Dziecięcy „Olszówka” Słowackiego 8
UZDROWISKOWE LECZENIE
SZPITALNE DZIECI W WIEKU
OD 3 DO 18 LAT
Sanatorium
„Cegielski” Na Banię 42
UZDROWISKOWE LECZENIE
SANATORYJNE DZIECI W
WIEKU OD 3 DO 6 LAT POD
OPIEKĄ DOROSŁYCH
Rabka-Zdrój małopolskie
Śląskie Centrum
Rehabilitacyjno-
Uzdrowiskowe im. dr.
A. Szebesty
Dietla 5
UZDROWISKOWE LECZENIE
SZPITALNE DZIECI W WIEKU
OD 3 DO 18 LAT
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Uzdrowisko Rymanów
S.A. – Oddział
Uzdrowiskowy
Szpitalny dla Dzieci
Leśna 4
UZDROWISKOWE LECZENIE
SZPITALNE DZIECI W WIEKU
OD 3 DO 18 LAT
Rymanów-Zdrój podkarpackie Uzdrowisko Rymanów
S.A. – Oddział
Uzdrowiskowy
Sanatoryjny dla Dzieci
Leśna 2
UZDROWISKOWE LECZENIE
SANATORYJNE DZIECI W
WIEKU OD 3 DO 6 LAT POD
OPIEKĄ DOROSŁYCH
Rokrocznie planowane środki finansowe, przeznaczone na kontraktowanie świadczeń
lecznictwa uzdrowiskowego dla populacji dziecięcej, poprzedzone są oceną dostępności
skierowań dzieci na leczenie uzdrowiskowe oraz analizą stopnia realizacji umów w rodzaju
lecznictwo uzdrowiskowe. Na przestrzeni ostatnich lat, pomimo podejmowanych działań
mających na celu popularyzację leczenia uzdrowiskowego dzieci, liczba skierowań na leczenie
uzdrowiskowe dzieci wystawiana przez lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego i wpływająca do
oddziałów wojewódzkich NFZ wykazuje tendencję malejącą, w czego rezultacie w zakładach
lecznictwa uzdrowiskowego przeznaczonych dla dzieci występuje trwały trend zmniejszania
liczby wykorzystania łóżek oraz miejsc kontraktowanych przez NFZ, co obrazują dane
zamieszczone w poniższych tabelach.
Tabela 2. Informacja o liczbie wpływających do oddziałów wojewódzkich NFZ skierowań na leczenie
uzdrowiskowe w zakresach: uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne dzieci w wieku od 3 do 6 lat pod opieką
dorosłych oraz uzdrowiskowe leczenie szpitalne dzieci w wieku od 3 do 18 lat w latach 2019-2024*
* w latach 2020-2021 z uwagi na epidemię COVID-19 nastąpiło czasowe zawieszenie działalności uzdrowisk – w okresach
14.03-14.06.2020 r. oraz 24.10.2020 r. - 10.03.2021 r. nie udzielano świadczeń lecznictwa uzdrowiskowego
Tabela 3. Informacja o liczbie zakontraktowanych i zrealizowanych skierowań leczenia uzdrowiskowego w
zakresach: uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne dzieci w wieku od 3 do 6 lat pod opieką dorosłych oraz
uzdrowiskowe leczenie szpitalne dzieci w wieku od 3 do 18 lat w latach 2019-2025
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Wśród głównych przyczyn niekorzystnej tendencji polegającej na zmniejszającej się liczbie
zrealizowanych świadczeń, niezależnie od liczby zakontraktowanych skierowań dla dzieci,
wymieniane są: ujemny przyrost naturalny i malejąca populacja dzieci w Polsce, spadek
zachorowalności poprzez działania profilaktyczne i zmniejszenie się liczby dzieci
potrzebujących leczenia uzdrowiskowego, preferencje rodziców (opiekunów) leczeniem
dzieci tylko w okresach wolnych od nauki, w szczególności w miesiącach wakacyjnych w
miejscowościach nadmorskich i jednoczesny brak zainteresowania turnusami jesienno-
zimowymi (częsta przyczyna tzw. „niedojazdów”), coraz większe oczekiwania rodziców co
do warunków pobytu dzieci w uzdrowisku oraz rosnące wymagania rodziców żądających
możliwości całodobowego przebywania z dzieckiem lub zapewnienia indywidualnej opieki, a
w konsekwencji częste rezygnacje z przyznanego leczenia, zwłaszcza młodszych dzieci, a
także względy ekonomiczne wynikające z faktu ponoszenia przez rodziców (opiekunów)
kosztów pobytu własnego w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego i konieczność realizacji
pobytu w uzdrowisku w ramach urlopu wypoczynkowego, jak również niedostateczny
przepływ informacji o możliwościach leczenia uzdrowiskowego między NFZ a lekarzami
ubezpieczenia zdrowotnego. Niestety z uwagi na wymienione wyżej obiektywne przeszkody,
sukcesywnie zmniejsza się liczba dzieci leczonych w uzdrowiskach.
Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia dostrzegają problemy wskazane w
złożonej interpelacji, dlatego na przestrzeni ostatnich kilku lat podejmowane były różne
działania mające na celu popularyzację leczenia uzdrowiskowego dzieci poprzez:
informowanie lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego o zasadach udzielania i dostępności
omawianych świadczeń oraz apelowanie o wystawianie skierowań, gdy mały pacjent
powinien być objęty takim leczeniem;
zamieszczanie komunikatów na stronach internetowych Centrali NFZ i oddziałów
wojewódzkich NFZ oraz informacji w lokalnej prasie zachęcających do korzystania z tej
formy leczenia i wystawiania skierowań dla dzieci;
poruszanie tematu braku zainteresowania tą formą leczenia dzieci w ramach licznych
spotkań i konferencji;
wystąpienia do Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego (na szczeblach krajowych i
okręgowych) oraz konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii z prośbą o popularyzację
tej formy leczenia wśród lekarzy i rodziców.
Odnosząc się do uwag Pani Poseł dotyczących problemu otyłości u dzieci, należy wskazać, że
w ramach realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej, Ministerstwo Zdrowia we
współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej realizuje zadanie dotyczące wypracowania
kompleksowych rozwiązań w zakresie szkolnej edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowego
stylu życia przez opracowanie Edukacyjnego Programu dla Zdrowia w Szkołach.
Jednocześnie, w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025 priorytetowo
potraktowano profilaktykę nadwagi i otyłości. W ramach realizacji celu operacyjnego nr 1
zaplanowano szereg działań na rzecz walki z nadwagą i otyłością, wśród których do
najistotniejszych należą: prowadzenie ogólnopolskiego centrum edukacji żywieniowej,
kształtowanie postaw prozdrowotnych, w tym upowszechnianie koncepcji Przedszkoli i
Szkół Promujących Zdrowie, promocja aktywności fizycznej – wsparcie pozalekcyjnych form
aktywizacji fizycznej dzieci i młodzieży, monitorowanie, wczesna diagnoza i interwencja w
zakresie występowania nadwagi i otyłości oraz podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi w
populacji dzieci oraz badanie sposobu żywienia i stanu odżywienia polskiego społeczeństwa.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Mając na uwadze, że współczesny tryb życia i aktualne wzorce społeczne ograniczają
aktywność fizyczną dzieci i z roku na rok rośnie liczba uczniów z nadwagą, otyłością oraz z
wadami postawy, a problemy pojawiają się u coraz młodszych dzieci, program profilaktyki i
leczenia chorób cywilizacyjnych u dzieci i młodzieży, w tym przede wszystkim otyłości,
cukrzycy i wad postawy, oparty jest również o lecznictwo uzdrowiskowe. Podmioty lecznicze
prowadzące leczenie uzdrowiskowe dzieci realizują kompleksowe programy leczenia
nadwagi i otyłości u dzieci obejmujące: leczenie dietetyczne (indywidualnie dobraną dietę
redukcyjną), psychoedukację z elementami promocji zdrowia, diagnostykę i analizę składu
ciała oraz zwiększoną aktywność fizyczną i zabiegi fizjoterapeutyczne.
W opinii Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia, do zwiększenia
zainteresowania rodziców leczeniem uzdrowiskowym dzieci i młodzieży, mogłoby się
przyczynić wprowadzenie niektórych udogodnień dla dzieci i ich rodziców w ramach
obecnego systemu kierowania na leczenie uzdrowiskowe, między innymi ukierunkowanie
uzdrowisk dziecięcych na rzeczywiste potrzeby zdrowotne najmłodszego pokolenia
(weryfikacja kierunków leczniczych i wskazań do leczenia), a także wprowadzenie rozwiązań
wymienionych poniżej, tj.
dofinansowanie ze środków socjalnych kosztów pobytu opiekuna w ramach leczenia
dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci w wieku od 3 do 6 roku życia pod opieką dorosłego;
dofinansowanie ze środków socjalnych kosztów przejazdu na leczenie uzdrowiskowe;
przyznanie rodzicowi (opiekunowi) dodatkowego płatnego urlopu potrzebnego na
przywiezienie i odwiezienie dziecka do i z uzdrowiska;
podjęcie działań mających na celu zmianę przepisów w oświacie, np. wprowadzenie
prawnych uregulowań zobowiązujących nauczycieli ze szkół macierzystych do
uwzględniania ocen uzyskanych w trakcie leczenia uzdrowiskowego, zwiększenie ilości
godzin opieki wychowawczej w okresie wolnym od nauki w szkole.
Wdrożenie ww. rozwiązań mogłoby przynieść korzyści w zakresie leczenia uzdrowiskowego
dzieci, jednak wskazania wymaga, że powyższe zagadnienia wykraczają poza właściwość
resortu zdrowia, wpisując się w kompetencje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Należy mieć na uwadze, że bez międzyresortowej współpracy w przedmiotowym zakresie i
zaangażowania środowisk uzdrowiskowych, lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego
prowadzących leczenie dzieci oraz opiekunów prawnych dzieci, przywrócenie świetności
leczenia uzdrowiskowego dzieci i młodzieży, a w rezultacie również stabilności
funkcjonowania podmiotów leczniczych specjalizujących się w udzielaniu świadczeń w
rodzaju leczenie uzdrowiskowe dzieci, będzie niezwykle trudne.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --