Interpelacja w sprawie warunków przyznawania wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1: Wspieranie zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 oraz wysokości tej pomocy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7515
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie warunków przyznawania wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 1: Wspieranie zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 oraz wysokości tej pomocy
Zgłaszający: Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Data wpływu: 20-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do posiedzenia Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 8.01.2025 r. dotyczącego prac legislacyjnych nad nowelizacją rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach priorytetu 1. z funduszy na lata 2021–2027 oraz wysokości tej pomocy, mając na uwadze widoczny brak współpracy ze stroną społeczną i brak konkretnych odpowiedzi ze strony administracji oraz przeciąganie w czasie, zachodzi uzasadniona potrzeba odpowiedzi na poniższe pytania:
Kto weryfikował dokumenty, które wzięto pod uwagę przy wyliczaniu dziennej stawki postojowej, przy wyliczeniu liczby dni połowowych i przy obliczaniu szacunkowych wartości połowów?
Czy przy wyliczaniu dziennej stawki postojowej były zastosowane ceny aktualnie stosowane, czy ceny historycznie stosowane?
Czy ceny dla Zalewu Wiślanego i Morza Bałtyckiego były także różne? Jeśli tak, jakie to były ceny?
Czy metodologia zawiera takie informacje?
Kiedy i w jakim dokumencie została zatwierdzona stawka wynikająca z algorytmu i kto fizycznie ja opracował?
Skoro wyliczenia stawki postojowej algorytmem są stałe i niezmienne, to dlaczego w przeciągu dwóch miesięcy na Zalewie Szczecińskim i Morzu Bałtyckim stawka została podniesiona z 1660 na 1900 zł, a na Zalewie Wiślanym pozostała w wysokości 1400 zł?
Czy ministerstwo dokona wnikliwej analizy danych przy wyliczaniu dziennej stawki postojowej i wyrówna do jednakowej kwoty dla wszystkich?
Niezależnie od tematu świadczenia dotyczącego tymczasowego zaprzestania działalności (który jest bardzo istotny) mam też pytania dotyczące generalnie stopnia wykorzystania środków:
1. Jakie było wykorzystanie środków finansowych w ramach Programu Operacyjnego „Rybactwo i morze” na lata 2014–2020?
a) Ile środków z Programu Operacyjnego „Rybactwo i morze” na lata 2014-2020 nie zostało poświadczonych do Komisji Europejskiej, tzn. ile środków Polska straciła w ramach PO „Ryby” 2014–2020 r., które można było przeznaczyć dla rybaków?
b) Czy w ramach dotychczas realizowanych programów europejskich dla rybołówstwa zdarzył się przypadek niewykorzystania środków przez Polskę?
c) Kto odpowiada za niewykorzystane środki dla rybaków?
2. Czy istnieje zagrożenie niespełnienia zasady n+2 w roku 2025 r.?
a) Ile środków finansowych z wniosków o płatność zostało poświadczonych do KE, ile jest projektów w trakcie realizacji, tj. tych, gdzie umowa o dofinansowanie kończy się w III kwartale, aby ARiMR mogła bez problemu rozliczyć projekty?
b) Ile potencjalnie Polska może stracić środków finansowych za przekładanie naborów dla rybaków, np. nabór z działania 1.3: Dywersyfikacja działalności rybackiej?
c) Czy administracja poradziła sobie z kryteriami, warunkami dla takich działań, jak 1.3: Dywersyfikacja działalności rybackiej, 1.4: Poprawa bezpieczeństwa na morzu, gdyż ogłasza już nowy harmonogram naborów, a rybacy nie znają warunków przystąpienia do naboru?
d) Czy na Bałtyku nastąpiło w 2024 r. przełowienie jakiegoś gatunku? Jeśli tak, jakie to ma/będzie miało skutki na kwoty dla Polski?
e) Czy jeśli zabraknie środków finansowych w przypadku wniosku o dofinansowanie z naboru w 2025 r. z działania 1.4: Poprawa bezpieczeństwa na morzu, instytucja zarządzająca dołoży środków finansowych, tak jak to miało miejsce w przypadku działania 1.5: Inwestycje w portach dla prywatnego podmiotu?
Z poważaniem
Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Poseł na Sejm RP
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (25)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25399 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 12 lutego 2025 r.
Znak sprawy: RYB.pw.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 7515
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7515 z dnia 23 stycznia br., Pani Doroty Arciszewskiej -
Mielewczyk – Poseł na Sejm RP, przedstawiam następujące informacje.
Pytanie – Kto weryfikował dokumenty, które wzięto pod uwagę przy wyliczaniu dziennej
stawki postojowej, przy wyliczeniu liczby dni połowowych i przy obliczaniu szacunkowych
wartości połowów?
Zgodnie z przyjętą metodologią do obliczenia rekompensat wykorzystane zostały dane
raportowane przez rybaków do Centrum Monitorowania Rybołówstwa – (CMR) w
miesięcznych raportach połowowych (łodzie rybackie o długości całkowitej <8m),
dziennikach połowowych, deklaracjach wyładunkowych i dokumentach pierwszej
sprzedaży.
Prowadzenie dziennika połowowego albo miesięcznego raportu połowowego (w
zależności od długości statku rybackiego) jest obowiązkiem ustawowym wynikającym z
przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2024 r.
poz. 243 z późn. zm.) i spoczywa na kapitanie statku wykonującym rybołówstwo
komercyjne. Zgodnie z przepisami ww. ustawy dane z dziennika i raportu kapitan statku
przekazuje (elektronicznie lub za pośrednictwem Głównego Inspektora Rybołówstwa
Morskiego) do CMR. Ustawa o rybołówstwie morskim nakłada również na kapitana
statku obowiązek przekazywania do CMR (elektronicznie lub za pośrednictwem
Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego (GIRM)) deklaracji wyładunkowej.
Przekazując dane kapitan odpowiada za ich prawdziwość i poświadcza je odpowiednio:
podpisem na raportach papierowych lub poprzez przesyłanie danych elektronicznych z
konta dla którego został nadany na wniosek armatora indywidualny login. Zarówno dane
-- 1 of 11 --
przekazywane w postaci elektronicznej, jaki i w postaci papierowej przechowywane są w
zasobach CMR.
Obowiązki dotyczące sporządzania i kontroli dokumentów sprzedaży określone zostały
w przepisach ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o organizacji rynku rybnego (Dz. U. z 2023
r. poz. 1273). Dokument sprzedaży wystawia przedsiębiorca wpisany do rejestru
skupujących i przekazuje jego oryginał – sprzedającemu oraz kopię - Głównemu
Inspektorowi Rybołówstwa Morskiego. Dokumenty sprzedaży poświadczane są
podpisem zarówno wystawiającego, jak i sprzedającego produkty rybołówstwa.
Papierowe kopie dokumentów sprzedaży GIRM przekazuje do CMR, gdzie są one
przechowywane.
Dane wpisywane do dziennika połowowego oraz dokumentów pierwszej sprzedaży
podlegają kontroli w ramach czynności kontrolnych i inspekcyjnych inspektorów
rybołówstwa morskiego. Ponadto, wszystkie dane przekazywane przez zobowiązane
ustawowo do tego podmioty mogą być przedmiotem weryfikacji w przypadku
prowadzenia w danej sprawie postepowania administracyjnego. Stwierdzenie w ramach
działań kontrolnych, wpisania przez kapitana statku nieprawdziwych danych do dziennika
połowowego stanowi zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)
nr 404/2011 z dnia 8 kwietnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy
wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 ustanawiającego wspólnotowy
system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki
rybołówstwa (Dz. Urz. UE L 112 z 30.04.2011, s. 1) stanowi poważne naruszenie i może
skutkować wydaniem decyzji administracyjnej nakładającej na statek punkty za poważne
naruszenie przepisów wspólnej polityki rybołówstwa oraz wymierzającej karę pieniężną,
a w dalszej kolejności może skutkować niedopuszczalnością wniosku armatora takiego
statku do ubiegania się o pomoc w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa
na lata 2021-2027, w ramach którego przyznawana jest pomoc na realizację operacji
w ramach działania tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej.
Pytanie – Czy przy wyliczaniu dziennej stawki postojowej były zastosowane ceny aktualnie
stosowane czy ceny historycznie stosowane?
Wartość połowów została obliczona na podstawie średnich miesięcznych cen (ceny
bieżące) poszczególnych gatunków ryb z uwzględnieniem portu wyładunku oraz grup
wielkości statków (do 12 metrów i powyżej 12 metrów), w latach objętych analizą,
przemnożonych przez wielkość połowów (w kg). Z obliczeń wyłączono połowy storni w
okresie od 15 lutego do 15 maja w podobszarze ICES 26 (z uwagi na obowiązujący na
podstawie przepisów UE okres ochronny) oraz jednostki rybackie o długościach
przekraczających 24 metry.
Pytanie – Czy ceny dla Zalewu Wiślanego i Morza Bałtyckiego były także różne? - jeśli tak
jakie to były ceny?
Jak wskazano wcześniej, analizę oparto na podstawie średnich miesięcznych cen
poszczególnych gatunków ryb z uwzględnieniem portu wyładunku oraz grup wielkości
statków (do 12 metrów i powyżej 12 metrów). Tym samym przyjęte podejście
różnicowało ceny na Zalewie Wiślanym i Morzu Bałtyckim.
-- 2 of 11 --
Poniżej porównanie średniej ważonej ceny poszczególnych gatunków ryb obliczonej dla
okresu będącego przedmiotem analizy (2014-2023) w portach zlokalizowanych na
Zalewie Wiślanym oraz pozostałych.
Średnia ważona cena wybranych
gatunków ryb w latach 2014-2023
gatunek Zalew Wiślany Bałtyk
Śledź 2.09 1.37
Leszcz 2.27 2.40
Sandacz 18.81 18.26
Stornia 1.82 1.46
Okoń 8.08 7.97
Płoć 1.94 1.67
Węgorz 55.63 53.68
Pytanie - Kiedy i w jakim dokumencie została zatwierdzona stawka wynikająca z algorytmu
i kto fizycznie ja opracował?
Metodologia obliczania rekompensat z tytułu tymczasowego zaprzestanie działalności
połowowej została opracowana w kwietniu 2024 roku (zaktualizowana w styczniu 2025
r.) przez Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy w Gdyni.
Pytanie - Skoro wyliczenia stawki algorytmem postojowej są stałe i niezmienne to dlaczego
w przeciągu 2 miesięcy na Zalewie Szczecińskim i Morzu Bałtyckim stawka została
podniesiona z 1660 na 1900 zł, a na Zalewie Wiślanym pozostała 1400 zł?
Wysokość stawki pomocy dla obszaru Zalewie Szczecińskim i Morzu Bałtyckim nie uległa
zmianie. W pierwszym opublikowanym dla Zalewu Szczecińskiego i Morza Bałtyckiego
naborze wniosków stawka wynosiła 1900 zł.
Informacje dotyczące wysokości konkretnych stawek jednostkowych, według stawek
dziennych za każdy dzień zaprzestania działalności połowowej przy użyciu danego statku
rybackiego dla danego obszaru, zostały transparentnie opublikowane w ogłoszeniach na
poszczególne nabory na składanie wniosków o dofinansowanie na stronie
www.rybactwo.gov.pl.
-- 3 of 11 --
Pytanie - Czy Ministerstwo dokona wnikliwej analizy danych przy wyliczaniu dziennej stawki
postojowej? I wyrówna do jednakowej kwoty dla wszystkich?
Środki wypłacane z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej są
rekompensatą za ustanowiony przez Polskę okres ochronny, zgodny z przepisami
rozporządzenia 2021/1139 i 1380/2013.
Rekompensata w przypadku działania tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej
jest wyrównaniem poniesionych przez rybaków strat w związku z ustanowieniem przez
Polskę okresu ochronnego. Oznacza to, że stawka wysokości pomocy związana z ww.
działaniem nie może zostać ustanowiona w tej samej wysokości dla Zalewu Wiślanego i
Morza Bałtyckiego ze względu na inne okresy ochronne wynikające z ochrony innych
gatunków, a co za tym idzie inne wielkości przychodów połowowych na tych akwenach.
Stawki jednostkowe obowiązywały również w przepisach związanych z realizacją
Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze” na lata 2014-2020. Rozporządzenie
Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lipca 2018 r. w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na
realizację operacji w ramach Priorytetu 1. Promowanie rybołówstwa zrównoważonego
środowiskowo, zasobooszczędnego, innowacyjnego, konkurencyjnego i opartego na
wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym „Rybactwo i Morze” (Dz.U. z 2018 r. poz.
1493), a wysokość przyznanej stawki jednostkowej z tytułu tymczasowego zaprzestania
działalności połowowej zależała od długości statku rybackiego.
Mając na uwadze powyższe informacje, w szczególności uwzględniając fakt, że środki
wypłacane z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej są
rekompensatą, należy podkreślić, że wyrównanie stawek dla obszarów Morza Bałtyckiego
i Zalewu Wiślanego jest nieuprawnione.
Należy również zwrócić uwagę, że wypłata zawyżonej rekompensaty może skutkować
brakiem zatwierdzenia przez Komisję Europejską wydatków w związku z tymczasowym
zaprzestaniem działalności połowowej, co w konsekwencji oznaczać będzie brak
refundacji wydatków poniesionych przez Polskę. Dlatego też właściwe określenie
wysokości przedmiotowej rekompensaty jest niezwykle istotnym elementem
wydatkowania środków z Funduszu Europejskiego dla Rybactwa.
Pytanie - Jakie było wykorzystanie środków finansowych w ramach Programu Operacyjnego
Rybactwo i morze na lata 2014-2020?
1. Ile środków z Programu Operacyjnego Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 nie
zostało poświadczonych do Komisji Europejskiej? Tzn. ile środków Polska straciła w
ramach PO Ryby 2014-2020 r., które można było przeznaczyć dla rybaków.
2. Czy w ramach dotychczas realizowanych programów europejskich dla rybołówstwa
zdarzył się przypadek nie wykorzystania środków przez Polskę?
3. Kto odpowiada za niewykorzystane środki dla rybaków?
Przyznana przez Komisję Europejską alokacja na wdrażanie Programu Operacyjnego
„Rybactwo i Morze” na lata 2014 – 2020 wynosi 521 604 906 euro wkładu
-- 4 of 11 --
wspólnotowego. Uwzględniając również wkład budżetu krajowego, na działania
realizowane przez Beneficjentów przeznaczone zostało 697 690 113 euro.
Według stanu na dzień 31 stycznia br. w ramach Programu Operacyjnego „Rybactwo i
Morze” Ministerstwo Finansów wystąpiło do Komisji Europejskiej z wnioskami o płatność
na łączną kwotę 2 993 461 590 zł, co przełożyło się na certyfikację € 674 187 535,66
(96,63% dostępnej alokacji).
Poziom wykorzystania alokacji obrazuje tabela poniżej. Ujęte w niej limity finansowe dla
poszczególnych priorytetów uwzględniają przesunięcia dokonane na szczeblu krajowym
w 2023 r., wynikające z art.130 ust. 3 rozporządzenia 1303/2014
Priorytet limit
finansowy
kwota
certyfikowanych
wydatków
Procent
alokacji
Priorytet 1. Promowanie
rybołówstwa
zrównoważonego
środowiskowo,
zasobooszczędnego,
innowacyjnego,
konkurencyjnego i opartego
na wiedzy
€ 228 008
290,00
€ 219 943 215,50 96,46%
Priorytet 2. Wspieranie
akwakultury zrównoważonej
środowiskowo,
zasobooszczędnej,
innowacyjnej, konkurencyjnej
i opartej na wiedzy
€ 163 196
024,00
€ 158 962 729,46 97,41%
Priorytet 3. Wspieranie
wdrażania Wspólnej Polityki
Rybołówstwa
€ 29 824
825,00
€ 26 004 576,74 87,19%
Priorytet 4 Zwiększenie
zatrudnienia i spójności
terytorialnej
€ 93 764
700,00
€ 89 321 792,13 95,26%
Priorytet 5.Wspieranie obrotu
i przetwarzania
€ 140 138
722,00
€ 137 670 386,44 98,24%
Priorytet 6. Wspieranie
wdrażania Zintegrowanej
Polityki Morskiej
€ 259 996,00 € 260 426,48 100,17%
-- 5 of 11 --
Priorytet 7. Pomoc
techniczna
€ 42 497
556,00
€ 42 024 408,91 98,89%
Razem € 697 690
113,00
€ 674 187 535,66 96,63%
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa finalizuje rozpatrywanie wnioski o
płatność złożonych przez beneficjentów programu. Nierozpatrzone pozostały wnioski o
płatność w łącznej kwocie 19 431 358,40 zł. W przypadku pełnego rozliczenia tych
wydatków, przy aktualnym kursie euro 4,2063 może podnieść poziom certyfikowanych
wydatków o 4 619 584,53 euro (co pozwoliłoby osiągnąć 97,3% wykorzystania dostępnej
alokacji).
Ostatni wniosek o płatność do Komisji Europejskiej musi zostać złożony do końca lipca
br. Po tej dacie będzie znana dokładna kwota certyfikowanych do Komisji Europejskie
wydatków. Po tej dacie możliwe będą jedynie pomniejszenia kwot, np. wynikające z
niezachowania trwałości operacji.
Z dniem 31 grudnia 2023 roku zakończyła się kwalifikowalność wydatków w Programie
Operacyjnym „Rybactwo i Morze”, co oznacza, że po tej dacie beneficjenci nie mogli
ponosić kosztów w związku z realizacją operacji oraz nie mogły być zawierane nowe
umowy o dofinansowanie.
Należy podkreślić, że do końca grudnia 2023 r. zawarto umowy na całą dostępną alokację
programu (100,2% dostępnej alokacji).1 Część zawartych umów na pełną wartość alokacji
programu nie skutkowała jednak ich pełną realizacją. Po dniu 31 grudnia 2023 r. część
beneficjentów zrezygnowała z realizowanych operacji lub ograniczyła ich zakres, co
spowodowało finalne rozliczenie projektu w niższej wysokości niż przewidywała umowa
o dofinansowanie.
W ramach realizacji Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze” osiągnięto najwyższy
poziom certyfikowania wydatków spośród dotychczas realizowany w Polsce programów
pomocowych dla rybołówstwa. W Programie SPO „Rybołówstwo i przetwórstwo ryb”
2004-2006 poziom certyfikacji wyniósł 93,63%. W ramach Programu Operacyjnego
„Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-
2013 certyfikowano wydatki do Komisji Europejskiej w wysokości stanowiącej 96,52%
alokacji w wysokości.
Wobec powyższego, należy zauważyć, że pomimo prac podejmowanych przez instytucje
zaangażowane w zarządzanie i wdrażanie programu prowadzących do pełnego
wykorzystania alokacji, osiągnięcie 100% progu wykorzystania środków jest ze względu
na niezależne od tych instytucji czynniki niezwykle trudne.
Pytanie - Czy istnieje zagrożenie nie spełnienia zasady n+2 w roku 2025 r.?
A) Ile środków finansowych z wniosków o płatność zostało poświadczonych do KE, ile
jest projektów w trakcie realizacji tj. Tych, gdzie umowa o dofinansowanie kończy się w
3 kwartale , aby ARiMR mogła bez problemu rozliczyć projekty?
1 https://www.gov.pl/web/rolnictwo/sprawozdania-miesieczne-po-ryby-2014-2020
-- 6 of 11 --
B) Ile potencjalnie Polska może stracić środków finansowych, za przekładanie naborów
dla rybaków np. nabór z działania 1.3 dywersyfikacja działalności rybackiej?
Rok 2025 jest pierwszym rokiem, w którym obowiązuje tzw. zasada n+3. Zgodnie z art.
105 rozporządzenia ogólnego 1060/2021, Komisja Europejska umarza kwoty
zobowiązań, które nie zostały wykorzystane na płatności zaliczkowe (zgodnie z art. 90)
lub w odniesieniu do których nie złożono wniosku o płatność (zgodnie z art. 91 i 92) do
31 grudnia trzeciego roku kalendarzowego po roku zobowiązań budżetowych z lat 2021-
2026. Zgodnie z przepisami, umorzone zobowiązania trwale pomniejszają alokację
danego programu. Powyższe przepisy zobowiązują Polskę do przekazania Komisji
Europejskiej do końca roku 2025 wniosków o płatność na łączną kwotę ok. 86,5 mln Euro
wkładu unijnego. Zgodnie z przekazanymi przez ARiMR deklaracjami poniesionych
wydatków, które mogą zostać przekazane do certyfikacji, szacunkowa łączna wartość
poniesionych wydatków wynosi 14,05 mln euro wg stanu na dzień 31.12.2024 r.
W ramach powyższej kwoty, do KE złożono wnioski o płatności na łączną kwotę
2 283 640,41 EUR.
Obecnie instytucja zarządzająca jest w trakcie procedowania Deklaracji wydatków w
ramach FER 2021-2027 za IV kwartał 2024 r., która stanowić będzie podstawę do
sporządzenia wniosku o płatności do KE na kwotę ok.11 771 363 EUR.
Według stanu na dzień 31 stycznia 2025 r., w ramach realizacji FER 2021-2027,
podpisano łącznie 1 568 umów o dofinasowanie na łączną kwotę 924 864 062,53 PLN,
co stanowi wykorzystanie 29,62% limitu alokacji programu. Należy jednak podkreślić, że
część z tych umów ma charakter wieloletni i to beneficjenci decydują o harmonogramie
składania wniosków o płatność rozliczających poniesione wydatki. Spośród 1 568 umów
o dofinansowanie, ARiMR zrealizowała i przekazała do certyfikacji płatności dla 234
umów o dofinasowanie na łączną kwotę 84 829 278,23 PLN.
W celu wypełniania przez Polskę zasady n+3 dla przyznanych środków na realizację
programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027, podjęto szereg działań
mających na celu przyspieszenie wydatkowania i certyfikacji środków.
Spośród działań podjętych przez instytucję zarządzającą we współpracy z instytucją
pośredniczącą należy wymienić przede wszystkim:
- uruchomienie w pierwszej kolejności naborów na działania wykorzystujących
uproszczone formy dofinansowania, które gwarantują sprawne rozliczanie operacji,
- wprowadzono w kolejnych działaniach możliwość rozliczania poniesionych kosztów
przy użyciu uproszczonych form,
- dokonano zmian w harmonogramie naborów polegających na przyśpieszeniu naborów
oraz zwiększeniu ich wartości,
- zwiększono limit naboru dla działania 2.2. „Inwestycje i innowacje w akwakulturze”
(grupa operacji: inwestycje w akwakulturze niemające na celu zwiększenia zdolności
produkcyjnych), który pozwoli wykorzystać potencjał złożonych przez beneficjentów
wniosków o dofinansowanie.
-- 7 of 11 --
Należy zaznaczyć, że pomiędzy instytucjami systemu wdrażania FER 21-27 na bieżąco
odbywają się spotkania koordynacyjne, które mają na celu bieżący monitoring postępu
prac oraz dalszą możliwość reagowania na bieżąco na problemy z wdrażaniem programu.
Analiza obecnego stanu realizacji i certyfikacji wydatków wskazuje na istnienie
potencjalnego ryzyka związanego z zasadą n+3, dlatego Instytucja Zarządzająca na
bieżąco prowadzi prace mające na celu wykonanie zasady n+3. Należy także zauważyć,
że nabory zaplanowane w harmonogramie odpowiadają na aktualne potrzeby sektora, jak
również muszą uwzględniać plany na przyszłość, mając na uwadze zasadę, że w ramach
jednego naboru dofinansowanie może uzyskać jeden wniosek danego beneficjenta.
Podczas realizacji swoich obowiązków związanych z aktualizacją harmonogramu,
instytucja zarządzająca dokonuje zmian z zachowaniem celu, jakim jest pełne
zagospodarowanie dostępnej alokacji programu.
Pytanie – Czy administracja poradziła sobie z kryteriami, warunkami dla takich działań jak
1.3 dywersyfikacja działalności rybackiej, 1.4 Poprawa bezpieczeństwa na morzu, gdyż
ogłasza już nowy harmonogram naborów , a rybacy nie znają warunków przystąpienia do
naboru?
Kryteria wyboru operacji w ramach Priorytetu 1. Wspieranie zrównoważonego
rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych objętego programem
Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027, zostały opracowane i przyjęte w
roku 2023.
W sierpniu 2023 r. ww. kryteria przyjęte zostały przez Komitet Monitorujący programu
FER:
‒ kryteria dla działania 1.1 Kapitał Ludzki – przyjęte Uchwałą Komitetu
Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027
Nr 3/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121517/uchwala_KM_FER_nr_3-2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.2 Innowacje – przyjęte Uchwałą Komitetu Monitorującego
program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027 Nr 4/2023 z dnia
11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121519/uchwala_KM_FER_nr_4_2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.3 Dywersyfikacja działalności rybackiej – przyjęte Uchwałą
Komitetu Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata
2021-2027 Nr 5/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121520/uchwala_KM_FER_Nr_5_2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.4 Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy – przyjęte
Uchwałą Komitetu Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa”
na lata 2021-2027 Nr 6/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121521/uchwala_KM_FER_Nr_6_2023.pdf
-- 8 of 11 --
‒ kryteria dla działania 1.5 Inwestycje w portach – przyjęte Uchwałą Komitetu
Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027
Nr 7/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121522/Uchwala_KM_FER_Nr_7_2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.7 Trwałe zaprzestanie działalności połowowej – przyjęte
Uchwałą Komitetu Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa”
na lata 2021-2027 Nr 8/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121523/Uchwala_KM_FER_Nr_8_2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.9 Kontrola i egzekwowanie przepisów WPRyb – przyjęte
Uchwałą Komitetu Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa”
na lata 2021-2027 Nr 9/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121524/uchwala_KM_FER_Nr_9_2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.10 Gromadzenie danych rybackich – przyjęte Uchwałą
Komitetu Monitorującego program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata
2021-2027 Nr 10/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r.
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121525/uchwala_KM_FER_Nr_10_2023.pdf
‒ kryteria dla działania 1.11 Ochrona środowiska naturalnego i zmniejszenie wpływu
działalności rybackiej na środowisko – przyjęte Uchwałą Komitetu Monitorującego
program „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027 Nr 11/2023 z
dnia 11 sierpnia 2023 r
link do uchwały:
https://www.rybactwo.gov.pl/media/121526/uchwala_KM_FER_Nr_11_2023.pdf,
a następnie zostały ujęte w Załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i
Rozwoju Wsi z dnia 22 września 2023 r. (Dz. U. poz. 2128 z poźn. zm.) - Szczegółowe
kryteria wyboru operacji.
Treść ww. rozporządzenia jest ogólnodostępna i obowiązuje wszystkich
wnioskodawców pomocy udzielanej w ramach programu FER.
W listopadzie 2024 r. Instytucja Zarządzająca, odpowiadając na głosy przedstawicieli
środowiska rybackiego, podjęła prace nad zmianą kryteriów wyboru operacji w ramach
Priorytetu 1 programu FER. Opracowany przez IZ projekt zmiany kryteriów wyboru
operacji w dniach 6-25 listopada 2024 r. został poddany prekonsultacjom. 17 stycznia
2025 r. na stronie internetowej programu: www.rybactwo.gov.pl, IZ opublikowała Raport
z prekonsultacji wraz z zestawieniem zgłoszonych uwag oraz projektem zmienionych
kryteriów. W kolejnych dniach organizacje rybackie zaczęły zgłaszać kolejne uwagi i
postulaty odnośnie do projektowanej zmiany kryteriów.
W celu zachowania pełnej transparentności, wszystkie dokumenty dotyczące aktualnie
obowiązujących oraz projektowanych zmian kryteriów wyboru operacji publikowane są
na stronie programu FER www.rybactwo.gov.pl.
-- 9 of 11 --
Pytanie - Czy na Bałtyku nastąpiło w 2024 r. przełowienie jakiegoś gatunku, jeśli tak jakie to
ma /będzie miało skutki na kwoty dla Polski?
W roku 2024 polscy armatorzy statków rybackich odłowili 17 332 kg makreli na Morzu
Bałtyckim. Polska nie posiadała kwoty połowowej makreli na obszarze Morza
Bałtyckiego. W przypadku gdy Komisja Europejska ustali, że państwo członkowskie
przekroczyło kwoty, które zostały mu przyznane, zgodnie z art. 105 rozporządzenia rady
(WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system
kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa,
Komisja dokonuje odliczeń od przyszłych kwot tego państwa członkowskiego.
Jednakże, Polska nie dysponuje kwotą połowową makreli na Morzu Bałtyckim, a zatem
odliczenie nie może być dokonane względem kwoty, przydziału lub udziału w stadzie lub
grupie stad, które zostały przełowione. Dlatego, zgodnie z art. 105 ust. 5 ww.
rozporządzenia, odliczenia będą stosowane w odniesieniu do stad na tym samym
obszarze geograficznym, a najlepiej poławianych przez tę samą flotę, która przekroczyła
kwotę.
Pytanie - Czy w przypadku, gdy zabraknie środków finansowych na wnioski o
dofinansowanie z naboru 2025 r., z działania 1.4 Poprawa bezpieczeństwa na morzu,
instytucja zarządzająca dołoży środków finansowych tak jak to miało miejsce w przypadku
działania 1.5 Inwestycje w portach dla prywatnego podmiotu?
Instytucja Zarządzająca na bieżąco monitoruje wdrażanie programu Fundusze
Europejskie dla Rybactwa i podejmuje działania mające na celu przyspieszenie
wydatkowania środków finansowych, w szczególności mając na uwadze realizację zasady
n+3. Podejmowane działania, o czym była mowa powyżej, dotyczyły również zwiększania
środków finansowych w naborach wniosków o dofinasowanie. Jest to mechanizm, który
pozwala zakontraktować większą liczbę wniosków o dofinasowanie złożonych w ramach
naboru, co przekłada się na przyspieszenie wydatkowania środków finansowych w
ramach programu.
Zgodnie z zamieszczonym na stronie programu FER – www.rybactwo.gov.pl,
harmonogramem naborów wniosków o dofinansowanie, w 2025 roku planowane są
następujące nabory wniosków o dofinansowanie dla działania 1.4. W terminie od 17
lutego do 14 marca br., zostanie uruchomiony nabór dla wnioskodawcy, którym jest
armator statku rybackiego, przy użyciu którego wykonywane jest rybołówstwo
komercyjne. Środki finansowe przeznaczone na nabór opiewają na kwotę 17 240 000 zł.
W terminie od 2 -27 czerwca br., planowane jest uruchomienie naboru dla wnioskodawcy,
którym jest uprawniony do rybactwa. Środki finansowe przeznaczone na nabór opiewają
na kwotę 1 293 000 zł.
W związku z trwającymi pracami nad zmianą szczegółowych kryteriów wyboru operacji,
o czym była mowa powyżej, wnioski złożone w naborze od 17 lutego do 14 marca br.,
będą rozpatrywane wg dotychczas obowiązujących kryteriów wyboru dla tej operacji,
ujętych w Załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22
września 2023 r. (Dz. U. poz. 2128 z poźn. zm.).
-- 10 of 11 --
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 11 of 11 --