Interpelacja w sprawie zwiększenia zabezpieczeń przeciwpowodziowych na Odrze na odcinku Żelazna-Niewodniki-Narok
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7502
do ministra infrastruktury
w sprawie zwiększenia zabezpieczeń przeciwpowodziowych na Odrze na odcinku Żelazna-Niewodniki-Narok
Zgłaszający: Tomasz Kostuś
Data wpływu: 20-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z tegoroczną powodzią i jej tragicznymi skutkami zwróciła się do mnie wójt gminy Dąbrowa, sygnalizując konieczność umocnienia i podwyższenia wałów przeciwpowodziowych na Odrze na odcinku Żelazna-Niewodniki-Narok. We wrześniu 2024 roku, rzeka w tej okolicy znacząco przekroczyła stany alarmowe i tylko skoordynowane działania lokalnej społeczności, strażaków i wojska zapobiegły przelaniu bądź przebiciu wałów i zalaniu terenów gminy.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania.
1. Kiedy kontrolowany był stan techniczny przedmiotowych wałów po ustąpieniu powodzi w 2024 roku? 2. Jak się on przedstawia? 3. Czy ministerstwo widzi konieczność dokonania postulowanych zabezpieczeń przeciwpowodziowych i planuje ich przeprowadzenie? Jeśli tak, kiedy? Jeśli nie, proszę o uzasadnienie.
Z poważaniem Tomasz Kostuś
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7406 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.4.2025.KG
Warszawa, 07 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7502 z dnia 23 stycznia br., Posła na Sejm Pana Tomasza
Kostusia, w sprawie zwiększenia zabezpieczeń przeciwpowodziowych na Odrze na
odcinku Żelazna-Niewodniki-Narok, niniejszym przekazuję następujące informacje
przekazane przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Zasygnalizowana przez Wójta Gminy Dąbrowa konieczność umocnienia i podwyższenia
wałów przeciwpowodziowych na Odrze na odcinku Żelazna-Niewodniki-Narok, zgodnie
z poczynionymi ustaleniami, dotyczy następujących obiektów:
1) wał przeciwpowodziowy – brzeg „L” - L=4,60km, Narok, rzeka Odra w km
167+000-170+000 (zwany dalej: obiekt nr 1);
2) wał przeciwpowodziowy – brzeg „L” - L=3,90 km, Otok, rzeka Odra w km 164+000-
168+000 (zwany dalej: obiekt nr 2);
3) wał przeciwpowodziowy – brzeg „L” - L=3,254 km, Wał polderowy „Sławice-
Żelazna” wraz z wałami łącznikowymi, rzeka Odra w km 160+000-164+000 (zwany
dalej: obiekt nr 3);
4) wał przeciwpowodziowy – brzeg „L” - L=4+382 km, Wał polderowy „Sławice -
Żelazna” wraz z wałami łącznikowymi, rzeka Odra w km 156+000-160+000 (zwany
dalej: obiekt nr 4).
W związku powodzią, jaka miała miejsce we wrześniu 2024 r., ww. obiekty zostały
poddane oddziaływaniu wezbrania na rzece Odra, spełniając swoje zadanie, tj.:
zabezpieczyły przewidziany ich oddziaływaniem obszar przed rozlaniem się fali
powodziowej, zapewniły skuteczne przeprowadzenie wód w obrębie wyznaczonej do tego
przestrzeni oraz wytrzymały oddziaływanie naporu objętości wody i niesionego przez nią
materiału, zachowując stabilność konstrukcji i nie ulegając przerwaniu czy innym formom
możliwych mechanicznych uszkodzeń. Mając na uwadze skalę zjawiska, jakiemu poddane
zostały budowle przeciwpowodziowe, a także obowiązki wynikające z ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. Prawo budowlane, w szczególności na podstawie art. 62, ust. 1, pkt 4 w zakresie
kontroli bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego, przeprowadzono w dniu
9 października 2024 r. czynności kontrolne stanu tych obiektów.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW WP, działania kontrolne zostały
wykonane w oparciu o dostępną dokumentację projektową, poprzednie oceny stanu
technicznego obiektów oraz wyniki oględzin dokonanych w terenie. Z przeprowadzonych
prac sporządzono protokoły kontrolne. Wykonane czynności obejmowały kontrolę:
-- 1 of 3 --
2
podłoża, korpusu i jego konstrukcji, stanu budowli wbudowanych w korpus, urządzeń
przeciwfiltracyjnych (w przypadku ich występowania), urządzeń drenażowych, dróg,
umocnień skarp i korony wałów, aparatury kontrolno-pomiarowej oraz nieprawidłowości
mogących powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia czy
zagrożenia środowiska. Oceny ww. przywołanych poszczególnych elementów stały się
podstawą do wskazania zaleceń z bieżących czynności, a także stanowiły czynniki
składowe decydujące o wydaniu ostatecznej oceny stanu technicznego obiektu oraz
wskazania o możliwości lub braku możliwości ich bezpiecznego użytkowania.
Ustalono, że wały przeciwpowodziowe spełniają standardy:
1) klasa obiektu budowlanego: III – obiekt nr 1 i nr 2 (budowle zaprojektowane
i wykonane przed 1939 r.);
2) klasa obiektu budowlanego: I – obiekt nr 3 i 4 oraz I, II i III dla odcinka wału
polderowego zamykającego Sławice-Żelazna (obiekty wybudowane w 2023 r.)
Stan techniczny obiektów nr 1 i nr 2 oceniono jako dostateczny, wskazując na możliwość
jego dalszego bezpiecznego użytkowania, tym samym nie stwierdzając potencjalnego
zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia czy zagrożenia środowiska.
Stan techniczny obiektów nr 3 i nr 4 oceniono jako dobry, wskazując na możliwość jego
bezpiecznego użytkowania i tym samym nie stwierdzając potencjalnego zagrożenia dla
życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia czy zagrożenia środowiska.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, PGW WP wskazuje, że wały na wskazanym
w interpelacji odcinku Żelazna- Niewodniki-Narok spełniają wymogi techniczne
decydujące o możliwości ich użytkowania. Sygnalizowane wątpliwości dotyczące
potencjalnego przelania fali powodziowej przez wały nie są, w ocenie PGW WP, związane
ze stanem technicznym obiektów, a ich konstrukcją. Jak wskazano powyżej, część
z przedmiotowych obiektów została zaprojektowana i wykonana przed 1939 r. Obiekty te
funkcjonują zatem ponad 80 lat, a ich parametry techniczne i zastosowane rozwiązania
inżynierskie odbiegają od aktualnie stosowanych. Ponadto należy zaznaczyć, że budowle
hydrotechniczne, podobnie jak inne eksploatowane obiekty, zachowują odpowiednią
sprawność w ramach warunków przewidzianych na etapie projektowania, która w sposób
naturalny może obniżać się w trakcie wieloletniej eksploatacji. Mając na uwadze,
że powódź to zjawisko o zróżnicowanej skali, którego warunki tylko częściowo można
kontrolować, obiekty przeciwpowodziowe w trakcie przeprowadzania wezbrania należy
stale monitorować oraz reagować na czynniki takie jak pojawiająca się punktowo filtracja.
Podobnie przypadki ewentualnego przelania masy wody przez koronę wału nie świadczą
o braku sprawności technicznej urządzenia, ale o fakcie wezbrania ponad zaprojektowaną
wydolność urządzenia, czemu można próbować przeciwdziałać poprzez interwencyjne
próby zwiększenia wysokości obiektu za pomocą dokładania na szczycie kolejnych warstw
uszczelnień.
Jednocześnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało,
że Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach ujął wał przeciwpowodziowy rzeki
Odry – brzeg „L” - L=4,60km w m. Narok oraz wał przeciwpowodziowy – brzeg „L” - L=3,90
km w m. Otok w planach dotyczących usuwania szkód powodziowych. Realizacja
przedmiotowych zadań rozpocznie się po uzyskaniu środków finansowych na ten cel
-- 2 of 3 --
3
i będzie polegać na wykonaniu dokumentacji projektowej i uzyskaniu wymaganych
decyzji, a następnie wykonaniu robót budowlanych.
W ramach poprawy zabezpieczenia przeciwpowodziowego na terenie gminy Dąbrowa
PGW WP zaplanowało również realizację zadania pn. Przebudowa Polderu Żelazna. Etap
II. W ramach I etapu inwestycji, wykonanego w latach 2019-2023, PGW WP zrealizowało
11,07 km wałów przeciwpowodziowych wraz z ich uszczelnieniem i urządzeniami
towarzyszącymi. Realizacja zadania umożliwiła wzrost retencji polderu o około
3,8 mln m3. Etap II przebudowy Polderu Żelazna zaplanowano do realizacji w latach 2025-
2027 w ramach środków programu operacyjnego Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 i budżetu państwa. Koszt całkowity zadania oszacowano
na kwotę ok 64 mln zł, z czego ok. 51 mln zł zostanie sfinansowane ze środków
europejskich. W ramach etapu II PGW WP planuje dokończenie przebudowy istniejących
wałów przeciwpowodziowych na odcinku 4,13 km wraz z urządzeniami towarzyszącymi,
co zwiększy zdolności retencyjne polderu do 9,7 mln m3. Zgodnie z informacjami
przekazanymi przez PGW WP zadanie jest w pełni przygotowane, a wniosek o jego
dofinansowanie ze środków europejskich ma być złożony jeszcze w I kwartale 2025 r.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --