Interpelacja nr 7482
Interpelacja w sprawie Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie
Interpelacja nr 7482
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie
Zgłaszający: Anna Maria Żukowska
Data wpływu: 17-01-2025
Warszawa, 17 stycznia 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
działając na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, przepisów Regulaminu Sejmu RP (art. 191-196) oraz art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją dotyczącą stanu Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie. Miejsce to, będące symbolem polskiej historii i dziedzictwa narodowego, wymaga pilnej uwagi oraz wsparcia ze strony instytucji rządowych odpowiedzialnych za ochronę polskich miejsc pamięci poza granicami kraju.
Obecnie nagrobki znajdujące się na cmentarzu są w opłakanym stanie. Imiona i nazwiska pochowanych tam żołnierzy zanikają, nagrobki się kruszą i rozpadają, a w niektórych przypadkach brakuje aż 40% ich pierwotnej powierzchni. Ponadto na cmentarzu brakuje wyraźnie zaznaczonych elementów narodowych, takich jak polska flaga czy inne symbole podkreślające znaczenie tego miejsca dla historii Polski.
Pragnę przypomnieć, że na Polskim Cmentarzu Wojskowym na Rossie spoczywają:
164 polscy wojskowi, którzy stracili życie podczas walk o Wilno w latach 1919–1920,
żołnierze polegli w 1939 roku,
76 żołnierzy Armii Krajowej, ofiary walk operacji „Ostra Brama” w 1944 roku.
Jest to także miejsce szczególne, ponieważ spoczywa tam serce Marszałka Rzeczypospolitej Polskiej Józefa Piłsudskiego. Cmentarz na Rossie stanowi nie tylko pomnik historii, ale również symbol polskości, zwłaszcza w kontekście mniejszości polskiej nadal mieszkającej w Wilnie, która z oddaniem dba o to miejsce.
Z powyższych względów zwracam się do Pani Ministry z apelem o podjęcie działań mających na celu poprawę wyglądu i funkcjonowania Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie. Uważam, że miejsce to zasługuje na szczególną uwagę, zarówno ze względu na jego znaczenie historyczne, jak i na utrzymanie żywej pamięci o tych, którzy oddali życie za ojczyznę.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Kiedy ostatni raz przeznaczono środki finansowe na renowację Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące zakresu wykonanych prac oraz ich rezultatów.
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego lub inne instytucje rządowe organizują uroczystości w celu upamiętnienia mieszkających i byłych Polaków związanych z tym miejscem, np. przy współpracy z Ambasadą RP w Wilnie?
Czy ministerstwo planuje w najbliższych latach podjęcie działań zmierzających do poprawy stanu technicznego nagrobków i innych elementów infrastruktury cmentarza, tak aby zachować jego wartość historyczną i kulturową?
Czy ministerstwo planuje współpracę z lokalnymi polskimi organizacjami na Litwie, takimi jak Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą, w celu poprawy stanu cmentarza? Jeśli tak, to w jakim zakresie?
Czy rozważane jest powołanie specjalnego funduszu na rzecz ochrony i renowacji polskich cmentarzy za granicą, w tym na Rossie, który umożliwiłby skuteczniejsze zarządzanie pracami konserwatorskimi?
Czy w planach ministerstwa znajduje się promocja cmentarza na Rossie jako ważnego miejsca pamięci narodowej, np. poprzez wsparcie dla projektów edukacyjnych lub kulturalnych, które mogłyby podnieść świadomość o jego znaczeniu?
Czy ministerstwo posiada informacje o aktualnym stanie prawnym i własnościowym cmentarza na Rossie? Jeśli są przeszkody prawne w prowadzeniu szeroko zakrojonych prac renowacyjnych, jakie kroki planowane są w celu ich usunięcia?
Liczę na szybką odpowiedź i przychylenie się do mojego apelu. Wyrazem szacunku dla historii oraz troski o pamięć narodową jest dbałość o miejsca, takie jak Polski Cmentarz Wojskowy na Rossie, które są świadectwem polskiej tożsamości i poświęcenia na rzecz ojczyzny.
Z wyrazami szacunku
Anna-Maria Żukowska
Interpelacja nr 7482
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie
Zgłaszający: Anna Maria Żukowska
Data wpływu: 17-01-2025
Warszawa, 17 stycznia 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
działając na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, przepisów Regulaminu Sejmu RP (art. 191-196) oraz art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją dotyczącą stanu Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie. Miejsce to, będące symbolem polskiej historii i dziedzictwa narodowego, wymaga pilnej uwagi oraz wsparcia ze strony instytucji rządowych odpowiedzialnych za ochronę polskich miejsc pamięci poza granicami kraju.
Obecnie nagrobki znajdujące się na cmentarzu są w opłakanym stanie. Imiona i nazwiska pochowanych tam żołnierzy zanikają, nagrobki się kruszą i rozpadają, a w niektórych przypadkach brakuje aż 40% ich pierwotnej powierzchni. Ponadto na cmentarzu brakuje wyraźnie zaznaczonych elementów narodowych, takich jak polska flaga czy inne symbole podkreślające znaczenie tego miejsca dla historii Polski.
Pragnę przypomnieć, że na Polskim Cmentarzu Wojskowym na Rossie spoczywają:
164 polscy wojskowi, którzy stracili życie podczas walk o Wilno w latach 1919–1920,
żołnierze polegli w 1939 roku,
76 żołnierzy Armii Krajowej, ofiary walk operacji „Ostra Brama” w 1944 roku.
Jest to także miejsce szczególne, ponieważ spoczywa tam serce Marszałka Rzeczypospolitej Polskiej Józefa Piłsudskiego. Cmentarz na Rossie stanowi nie tylko pomnik historii, ale również symbol polskości, zwłaszcza w kontekście mniejszości polskiej nadal mieszkającej w Wilnie, która z oddaniem dba o to miejsce.
Z powyższych względów zwracam się do Pani Ministry z apelem o podjęcie działań mających na celu poprawę wyglądu i funkcjonowania Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie. Uważam, że miejsce to zasługuje na szczególną uwagę, zarówno ze względu na jego znaczenie historyczne, jak i na utrzymanie żywej pamięci o tych, którzy oddali życie za ojczyznę.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Kiedy ostatni raz przeznaczono środki finansowe na renowację Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące zakresu wykonanych prac oraz ich rezultatów.
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego lub inne instytucje rządowe organizują uroczystości w celu upamiętnienia mieszkających i byłych Polaków związanych z tym miejscem, np. przy współpracy z Ambasadą RP w Wilnie?
Czy ministerstwo planuje w najbliższych latach podjęcie działań zmierzających do poprawy stanu technicznego nagrobków i innych elementów infrastruktury cmentarza, tak aby zachować jego wartość historyczną i kulturową?
Czy ministerstwo planuje współpracę z lokalnymi polskimi organizacjami na Litwie, takimi jak Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą, w celu poprawy stanu cmentarza? Jeśli tak, to w jakim zakresie?
Czy rozważane jest powołanie specjalnego funduszu na rzecz ochrony i renowacji polskich cmentarzy za granicą, w tym na Rossie, który umożliwiłby skuteczniejsze zarządzanie pracami konserwatorskimi?
Czy w planach ministerstwa znajduje się promocja cmentarza na Rossie jako ważnego miejsca pamięci narodowej, np. poprzez wsparcie dla projektów edukacyjnych lub kulturalnych, które mogłyby podnieść świadomość o jego znaczeniu?
Czy ministerstwo posiada informacje o aktualnym stanie prawnym i własnościowym cmentarza na Rossie? Jeśli są przeszkody prawne w prowadzeniu szeroko zakrojonych prac renowacyjnych, jakie kroki planowane są w celu ich usunięcia?
Liczę na szybką odpowiedź i przychylenie się do mojego apelu. Wyrazem szacunku dla historii oraz troski o pamięć narodową jest dbałość o miejsca, takie jak Polski Cmentarz Wojskowy na Rossie, które są świadectwem polskiej tożsamości i poświęcenia na rzecz ojczyzny.
Z wyrazami szacunku
Anna-Maria Żukowska
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
43%
Konkretność
57%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada wiedzy”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5624 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7482 poseł Anny Marii Żukowskiej z 23 stycznia 2025 roku
w sprawie Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących wyjaśnień.
Na wstępie pragnę odnieść się do kluczowej kwestii poruszonej na początku interpelacji
dotyczącej stanu technicznego nekropolii, w szczególności do informacji o opłakanym stanie
technicznym nagrobków – że część z nich kruszy się i rozpada, a w niektórych przypadkach
brakuje aż 40% ich pierwotnej substancji.
Taki stan rzeczy wynika z faktu, że są to nagrobki, które zostały uszkodzone w trakcie działań
wojennych lub zniszczone świadomie w okresie powojennym. Decyzję o tym, że te nagrobki
zostaną zachowane jako świadkowie historii i nie będą podlegać rekonstrukcji lub wymianie,
podjął sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Przewoźnik w latach 90.
XX w. podczas urządzania nekropolii. W trakcie prac prowadzonych w kolejnych latach
zachowano ww. nagrobki w tej właśnie formie jako świadków historii i element polskiego
dziedzictwa kulturowego w Wilnie.
Ad 1. Gruntowna renowacja cmentarza została przeprowadzona w 2012 roku przez Radę
Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. W trakcie prac oczyszczono pomniki oraz ogrodzenie,
przeprowadzono modernizację zagospodarowania terenu i zieleni oraz wykonano instalację
oświetlenia.
Ad 2. Zgodnie z kompetencjami działania MKiDN koncentrują się na upamiętnianiu
poległych żołnierzy, którzy spoczywają na Cmentarzu Wojskowym na Starej Rossie, a nie na
upamiętnianiu osób związanych z cmentarzem w szerokim znaczeniu. Nasz resort nie
posiada wiedzy o uroczystościach organizowanych przez inne instytucje rządowe.
Ad 3. MKiDN planuje podjęcie prac konserwatorskich na Cmentarzu Wojskowym na Starej
Rossie i dysponuje przygotowanym w 2022 roku projektem konserwatorskim. Z uwagi na
starania Instytutu Pamięci Narodowej, by w 2025 roku na ww. nekropolii zostało
pochowanych 6 żołnierzy Armii Krajowej, odnalezionych w wyniku działań
poszukiwawczych, decyzja o terminie i zakresie prac będzie jeszcze omawiana tak, aby
montaż nowych nagrobków odbył się w jednym czasie z pracami konserwatorskimi.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że dotychczasowe działania MKiDN koncentrowały się
wokół innych grobów wojennych w Wilnie, które z uwagi na dużo gorszy stan techniczny
wymagały remontu w pierwszej kolejności. Dlatego w 2018 roku MKiDN sfinansowało
remont kwatery żołnierzy Wojska Polskiego i członków Samoobrony Wileńskiej na Nowej
Rossie, a w latach 2023-2024– remonty pojedynczych grobów poległych w 1920 roku
żołnierzy Wojska Polskiego na Cmentarzu Bernardyńskim.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4. MKiDN z uwagi na ograniczenia formalne nie planuje prowadzić bezpośredniej
współpracy z lokalnymi organizacjami społecznymi na Litwie w sprawach Cmentarza
Wojennego na Starej Rossie. Ewentualne współdziałanie może odbywać się za
pośrednictwem beneficjentów programu dotacyjnego Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” lub za pośrednictwem Ambasady RP
w Wilnie.
Ad 5. W ramach realizacji zadań ustawowych w zakresie sprawowania opieki nad grobami i
cmentarzami wojennymi przez MKiDN koszty prac remontowo-konserwatorskich
pokrywane są ze środków będących w dyspozycji ministra właściwego ds. kultury
i dziedzictwa narodowego. W związku z powyższym obecnie nie jest planowane powołanie
specjalnego funduszu na rzecz ochrony i renowacji polskich cmentarzy za granicą.
Ad 6. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego popularyzuje wiedzę o miejscach
pamięci narodowej za granicą, upubliczniając informacje o polskich cmentarzach, kwaterach
i grobach wojennych na świecie na portalu internetowym „Polskie dziedzictwo za granicą.
Baza Poloników”, prowadzonym przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa
Kulturowego za Granicą POLONIKA (www.baza.polonika.pl). Opracowane rekordy tworzą
wydzielony „Katalog cmentarzy wojennych”, który jest systematycznie uzupełniany. Rekord
dotyczący Cmentarza Wojskowego na Starej Rossie został opublikowany w maju 2023 roku.
Ponadto MKiDN wspiera różnego rodzaju projekty mające na celu zachowanie pamięci
i upowszechnianie wiedzy o miejscach pamięci narodowej za granicą poprzez udzielanie
dofinansowania w ramach Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Miejsca
Pamięci Narodowej za Granicą” zgodnie z wytycznymi zawartymi w regulaminie i
specyfikacji naboru. Wnioskodawcy mogą ubiegać się o dofinansowanie np. na organizację
wydarzeń okolicznościowych/rocznicowych, przygotowanie i/lub prezentację wystaw oraz
organizację konferencji i seminariów.
Ad 7. Cmentarz Wojenny na Starej Rossie jest zarządzany przez Samorząd Miasta Wilna, a
kwestia prowadzenia na nim prac konserwatorskich będzie przedmiotem dyskusji Polsko-
Litewskiej Grupy Ekspertów do spraw Zachowania Dziedzictwa Kulturowego, której
posiedzenie planowane jest w roku bieżącym.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7482 poseł Anny Marii Żukowskiej z 23 stycznia 2025 roku
w sprawie Polskiego Cmentarza Wojskowego na Rossie w Wilnie, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących wyjaśnień.
Na wstępie pragnę odnieść się do kluczowej kwestii poruszonej na początku interpelacji
dotyczącej stanu technicznego nekropolii, w szczególności do informacji o opłakanym stanie
technicznym nagrobków – że część z nich kruszy się i rozpada, a w niektórych przypadkach
brakuje aż 40% ich pierwotnej substancji.
Taki stan rzeczy wynika z faktu, że są to nagrobki, które zostały uszkodzone w trakcie działań
wojennych lub zniszczone świadomie w okresie powojennym. Decyzję o tym, że te nagrobki
zostaną zachowane jako świadkowie historii i nie będą podlegać rekonstrukcji lub wymianie,
podjął sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Przewoźnik w latach 90.
XX w. podczas urządzania nekropolii. W trakcie prac prowadzonych w kolejnych latach
zachowano ww. nagrobki w tej właśnie formie jako świadków historii i element polskiego
dziedzictwa kulturowego w Wilnie.
Ad 1. Gruntowna renowacja cmentarza została przeprowadzona w 2012 roku przez Radę
Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. W trakcie prac oczyszczono pomniki oraz ogrodzenie,
przeprowadzono modernizację zagospodarowania terenu i zieleni oraz wykonano instalację
oświetlenia.
Ad 2. Zgodnie z kompetencjami działania MKiDN koncentrują się na upamiętnianiu
poległych żołnierzy, którzy spoczywają na Cmentarzu Wojskowym na Starej Rossie, a nie na
upamiętnianiu osób związanych z cmentarzem w szerokim znaczeniu. Nasz resort nie
posiada wiedzy o uroczystościach organizowanych przez inne instytucje rządowe.
Ad 3. MKiDN planuje podjęcie prac konserwatorskich na Cmentarzu Wojskowym na Starej
Rossie i dysponuje przygotowanym w 2022 roku projektem konserwatorskim. Z uwagi na
starania Instytutu Pamięci Narodowej, by w 2025 roku na ww. nekropolii zostało
pochowanych 6 żołnierzy Armii Krajowej, odnalezionych w wyniku działań
poszukiwawczych, decyzja o terminie i zakresie prac będzie jeszcze omawiana tak, aby
montaż nowych nagrobków odbył się w jednym czasie z pracami konserwatorskimi.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że dotychczasowe działania MKiDN koncentrowały się
wokół innych grobów wojennych w Wilnie, które z uwagi na dużo gorszy stan techniczny
wymagały remontu w pierwszej kolejności. Dlatego w 2018 roku MKiDN sfinansowało
remont kwatery żołnierzy Wojska Polskiego i członków Samoobrony Wileńskiej na Nowej
Rossie, a w latach 2023-2024– remonty pojedynczych grobów poległych w 1920 roku
żołnierzy Wojska Polskiego na Cmentarzu Bernardyńskim.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4. MKiDN z uwagi na ograniczenia formalne nie planuje prowadzić bezpośredniej
współpracy z lokalnymi organizacjami społecznymi na Litwie w sprawach Cmentarza
Wojennego na Starej Rossie. Ewentualne współdziałanie może odbywać się za
pośrednictwem beneficjentów programu dotacyjnego Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” lub za pośrednictwem Ambasady RP
w Wilnie.
Ad 5. W ramach realizacji zadań ustawowych w zakresie sprawowania opieki nad grobami i
cmentarzami wojennymi przez MKiDN koszty prac remontowo-konserwatorskich
pokrywane są ze środków będących w dyspozycji ministra właściwego ds. kultury
i dziedzictwa narodowego. W związku z powyższym obecnie nie jest planowane powołanie
specjalnego funduszu na rzecz ochrony i renowacji polskich cmentarzy za granicą.
Ad 6. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego popularyzuje wiedzę o miejscach
pamięci narodowej za granicą, upubliczniając informacje o polskich cmentarzach, kwaterach
i grobach wojennych na świecie na portalu internetowym „Polskie dziedzictwo za granicą.
Baza Poloników”, prowadzonym przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa
Kulturowego za Granicą POLONIKA (www.baza.polonika.pl). Opracowane rekordy tworzą
wydzielony „Katalog cmentarzy wojennych”, który jest systematycznie uzupełniany. Rekord
dotyczący Cmentarza Wojskowego na Starej Rossie został opublikowany w maju 2023 roku.
Ponadto MKiDN wspiera różnego rodzaju projekty mające na celu zachowanie pamięci
i upowszechnianie wiedzy o miejscach pamięci narodowej za granicą poprzez udzielanie
dofinansowania w ramach Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Miejsca
Pamięci Narodowej za Granicą” zgodnie z wytycznymi zawartymi w regulaminie i
specyfikacji naboru. Wnioskodawcy mogą ubiegać się o dofinansowanie np. na organizację
wydarzeń okolicznościowych/rocznicowych, przygotowanie i/lub prezentację wystaw oraz
organizację konferencji i seminariów.
Ad 7. Cmentarz Wojenny na Starej Rossie jest zarządzany przez Samorząd Miasta Wilna, a
kwestia prowadzenia na nim prac konserwatorskich będzie przedmiotem dyskusji Polsko-
Litewskiej Grupy Ekspertów do spraw Zachowania Dziedzictwa Kulturowego, której
posiedzenie planowane jest w roku bieżącym.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --