Interpelacja nr 7472
Interpelacja w sprawie podjęcia działań zmierzających do ograniczenia dostępności kodeiny jako składnika leków dostępnych bez recepty
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (89%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podjęcia działań zmierzających do ograniczenia dostępności kodeiny jako składnika leków dostępnych bez recepty
Interpelacja nr 7472
do ministra zdrowia
w sprawie podjęcia działań zmierzających do ograniczenia dostępności kodeiny jako składnika leków dostępnych bez recepty
Zgłaszający: Dominik Jaśkowiec
Data wpływu: 17-01-2025
Szanowna Pani Ministro!
Kodeina, jako opioid stosowany w leczeniu bólu i kaszlu, jest składnikiem leków przeciwkaszlowych i przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Niestety wzrost nadużywania leków zawierających kodeinę staje się poważnym problemem zdrowotnym i społecznym, szczególnie wśród młodzieży i młodych dorosłych. Nadużywanie produktów zawierających kodeinę może prowadzić zarówno do fizycznego, jak i psychicznego uzależnienia. Nagłe przerwanie stosowania może powodować objawy odstawienne.
Z uwagi na powszechność i łatwą dostępność produktów zawierających kodeinę problem ten wymaga pilnych działań. Wzrost liczby przypadków nadużywania oraz ryzyko uzależnień szczególnie wśród młodych ludzi stanowią istotne wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia.
Dodatkowo w wielu krajach, takich jak Niemcy, wprowadzono surowsze regulacje dotyczące dostępności leków zawierających kodeinę, co znacząco ograniczyło problem ich nadużywania. W Polsce brak podobnych regulacji może przyczyniać się do wzrostu liczby osób uzależnionych od tych produktów.
W związku z powyższym kieruję do Pani Ministry następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zaostrzenie przepisów dotyczących dostępności leków zawierających kodeinę, np. wprowadzenie obowiązkowej recepty na wszystkie produkty z kodeiną?
Jakie kroki są podejmowane w celu monitorowania i ograniczenia sprzedaży leków opioidowych w aptekach?
Czy planowane są kampanie edukacyjne skierowane do młodzieży, mające na celu uświadomienie ryzyka związanego z nadużywaniem leków zawierających kodeinę?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie systemów informatycznych monitorujących sprzedaż leków zawierających opioidy w aptekach?
Czy prowadzone są badania nad skalą uzależnienia od kodeiny w Polsce oraz jego wpływem na zdrowie publiczne?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 7472
do ministra zdrowia
w sprawie podjęcia działań zmierzających do ograniczenia dostępności kodeiny jako składnika leków dostępnych bez recepty
Zgłaszający: Dominik Jaśkowiec
Data wpływu: 17-01-2025
Szanowna Pani Ministro!
Kodeina, jako opioid stosowany w leczeniu bólu i kaszlu, jest składnikiem leków przeciwkaszlowych i przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Niestety wzrost nadużywania leków zawierających kodeinę staje się poważnym problemem zdrowotnym i społecznym, szczególnie wśród młodzieży i młodych dorosłych. Nadużywanie produktów zawierających kodeinę może prowadzić zarówno do fizycznego, jak i psychicznego uzależnienia. Nagłe przerwanie stosowania może powodować objawy odstawienne.
Z uwagi na powszechność i łatwą dostępność produktów zawierających kodeinę problem ten wymaga pilnych działań. Wzrost liczby przypadków nadużywania oraz ryzyko uzależnień szczególnie wśród młodych ludzi stanowią istotne wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia.
Dodatkowo w wielu krajach, takich jak Niemcy, wprowadzono surowsze regulacje dotyczące dostępności leków zawierających kodeinę, co znacząco ograniczyło problem ich nadużywania. W Polsce brak podobnych regulacji może przyczyniać się do wzrostu liczby osób uzależnionych od tych produktów.
W związku z powyższym kieruję do Pani Ministry następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zaostrzenie przepisów dotyczących dostępności leków zawierających kodeinę, np. wprowadzenie obowiązkowej recepty na wszystkie produkty z kodeiną?
Jakie kroki są podejmowane w celu monitorowania i ograniczenia sprzedaży leków opioidowych w aptekach?
Czy planowane są kampanie edukacyjne skierowane do młodzieży, mające na celu uświadomienie ryzyka związanego z nadużywaniem leków zawierających kodeinę?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie systemów informatycznych monitorujących sprzedaż leków zawierających opioidy w aptekach?
Czy prowadzone są badania nad skalą uzależnienia od kodeiny w Polsce oraz jego wpływem na zdrowie publiczne?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5440 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.3.2025.MG
Warszawa, 21 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7472 Posła na Sejm PR Pana Dominika Jaśkowca, w
sprawie podjęcia działań zmierzających do ograniczenia dostępności kodeiny jako składnika
leków dostępnych bez recepty, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na podstawie art. 71 a ustawy Prawo Farmaceutyczne funkcjonuje mechanizm
ograniczenia obrotu detalicznego produktami leczniczymi zawierającymi substancje o
działaniu psychoaktywnym (w tym przypadku kodeiny). Zgodnie z nim obrót detaliczny
produktami leczniczymi zawierającymi w składzie kodeinę i posiadające kategorię
dostępności ,,wydawane bez przepisu lekarza – OTC”, mogą prowadzić wyłącznie apteki
ogólnodostępne i punkty apteczne oraz wydawanie z aptek ogólnodostępnych i punktów
aptecznych tych produktów w ramach jednorazowej sprzedaży, podlega ograniczeniu ze
względu na maksymalny poziom zawartości w nich określonej substancji o działaniu
psychoaktywnym niezbędny do przeprowadzenia skutecznej terapii w dopuszczalnym
okresie bezpiecznego leczenia dla jednej osoby (zgodnie z art. 71a ust. 5 - 240 mg).
W rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego
do poszczególnych kategorii dostępności w § 1 ust. 1 określono, że produkt leczniczy zalicza
się do kategorii dostępności ,,wydawane z przepisu lekarza - Rp'' w przypadku m.in., gdy
może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego,
nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, lub może być
często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być bezpośrednie lub pośrednie
zagrożenie zdrowia ludzkiego. Ocena spełniania przesłanek jak i samo przeprowadzenie
zmiany kategorii dostępności leży w wyłącznej kompetencji Prezesa Urzędu Rejestracji
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, a postępowanie
to ma charakter wnioskowy.
W celu ograniczania nadmiernej preskrypcji produktów leczniczych zawierających środki
odurzające i substancje psychotropowe znowelizowano rozporządzenie Ministra Zdrowia
w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i
preparatów zawierających te środki lub substancje. Wprowadzone zmiany mają na celu
wzmocnienie nadzoru nad preskrypcją substancji kontrolowanych, a tym samym
ograniczenia nadmiernej preskrypcji przez tzw. receptomaty oraz w ramach teleporady, a
także ograniczenia negatywnych zjawisk społecznych związanych z nadużywaniem tego
rodzaju substancji.
Kluczową zmianą jest wprowadzenie wykazu środków odurzających, substancji
psychotropowych lub prekursorów kategorii 1,na które wystawienie recepty musi zostać
poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta przez osobę wystawiającą tę receptę (brak
możliwości wystawienia jej za pośrednictwem teleporady).
W wykazie środków odurzających, substancji psychotropowych lub prekursorów kategorii
1, na które wystawienie recepty musi zostać poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta
zdecydowano ująć następujące substancje: fentanyl, morfina, oksykodon oraz ziele konopi
innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także wszystkie inne wyciągi z
konopi innych niż włókniste oraz żywicę konopi.
W Ministerstwie Zdrowia w 2021 r. powstał projekt ustawy o zmianie ustawy o
przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, którego jednym z celów było
uregulowanie kwestii dot. przeciwdziałania nielegalnemu obrotowi produktami leczniczymi
zawierającymi m.in. kodeinę. Projekt ustawy został skierowany z wnioskiem o wpis do
wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, jednak decyzją Zespołu Programowania Prac
Rządu tego wpisu nie uzyskał.
Obecnie nie są prowadzone badania nad skalą uzależnienia od kodeiny oraz jej wpływu na
zdrowie publiczne.
Kampanie edukacyjne z założenia mają przynieść korzyść w postaci np. zmian zachowań
odbiorców kampanii. Nagłaśnianie tego problemu w przestrzeni publicznej, w ramach
szerokiej kampanii społecznej - może przynieść odwrotny do zamierzonego skutek. W celu
ograniczenie skali zjawiska m.in. używania leków Krajowe Centrum Przeciwdziałania
Uzależnieniom prowadzi i promuje sprawdzone i oparte o dowody naukowe programy
profilaktycznej, które znajdują się w systemie rekomendacji:
https://programyrekomendowane.pl. System rekomendacji działa na poziomie krajowym.
Jest to zadanie realizowane we współpracy trzech instytucji: Krajowego Centrum
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Przeciwdziałania Uzależnieniom, Ośrodka Rozwoju Edukacji oraz Instytutu Psychiatrii i
Neurologii. W ramach systemu dokonywana jest ocena programów z obszarów promocji
zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień (profilaktyki narkomanii, profilaktyki
problemów alkoholowych) oraz programów profilaktyki innych zachowań problemowych
(ryzykownych) dzieci i młodzieży. Szczegółowy wykaz programów znajduję się na stronie:
https://programyrekomendowane.pl/programy/.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.3.2025.MG
Warszawa, 21 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7472 Posła na Sejm PR Pana Dominika Jaśkowca, w
sprawie podjęcia działań zmierzających do ograniczenia dostępności kodeiny jako składnika
leków dostępnych bez recepty, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na podstawie art. 71 a ustawy Prawo Farmaceutyczne funkcjonuje mechanizm
ograniczenia obrotu detalicznego produktami leczniczymi zawierającymi substancje o
działaniu psychoaktywnym (w tym przypadku kodeiny). Zgodnie z nim obrót detaliczny
produktami leczniczymi zawierającymi w składzie kodeinę i posiadające kategorię
dostępności ,,wydawane bez przepisu lekarza – OTC”, mogą prowadzić wyłącznie apteki
ogólnodostępne i punkty apteczne oraz wydawanie z aptek ogólnodostępnych i punktów
aptecznych tych produktów w ramach jednorazowej sprzedaży, podlega ograniczeniu ze
względu na maksymalny poziom zawartości w nich określonej substancji o działaniu
psychoaktywnym niezbędny do przeprowadzenia skutecznej terapii w dopuszczalnym
okresie bezpiecznego leczenia dla jednej osoby (zgodnie z art. 71a ust. 5 - 240 mg).
W rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego
do poszczególnych kategorii dostępności w § 1 ust. 1 określono, że produkt leczniczy zalicza
się do kategorii dostępności ,,wydawane z przepisu lekarza - Rp'' w przypadku m.in., gdy
może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego,
nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, lub może być
często stosowany nieprawidłowo, czego wynikiem może być bezpośrednie lub pośrednie
zagrożenie zdrowia ludzkiego. Ocena spełniania przesłanek jak i samo przeprowadzenie
zmiany kategorii dostępności leży w wyłącznej kompetencji Prezesa Urzędu Rejestracji
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, a postępowanie
to ma charakter wnioskowy.
W celu ograniczania nadmiernej preskrypcji produktów leczniczych zawierających środki
odurzające i substancje psychotropowe znowelizowano rozporządzenie Ministra Zdrowia
w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i
preparatów zawierających te środki lub substancje. Wprowadzone zmiany mają na celu
wzmocnienie nadzoru nad preskrypcją substancji kontrolowanych, a tym samym
ograniczenia nadmiernej preskrypcji przez tzw. receptomaty oraz w ramach teleporady, a
także ograniczenia negatywnych zjawisk społecznych związanych z nadużywaniem tego
rodzaju substancji.
Kluczową zmianą jest wprowadzenie wykazu środków odurzających, substancji
psychotropowych lub prekursorów kategorii 1,na które wystawienie recepty musi zostać
poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta przez osobę wystawiającą tę receptę (brak
możliwości wystawienia jej za pośrednictwem teleporady).
W wykazie środków odurzających, substancji psychotropowych lub prekursorów kategorii
1, na które wystawienie recepty musi zostać poprzedzone osobistym zbadaniem pacjenta
zdecydowano ująć następujące substancje: fentanyl, morfina, oksykodon oraz ziele konopi
innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także wszystkie inne wyciągi z
konopi innych niż włókniste oraz żywicę konopi.
W Ministerstwie Zdrowia w 2021 r. powstał projekt ustawy o zmianie ustawy o
przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, którego jednym z celów było
uregulowanie kwestii dot. przeciwdziałania nielegalnemu obrotowi produktami leczniczymi
zawierającymi m.in. kodeinę. Projekt ustawy został skierowany z wnioskiem o wpis do
wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, jednak decyzją Zespołu Programowania Prac
Rządu tego wpisu nie uzyskał.
Obecnie nie są prowadzone badania nad skalą uzależnienia od kodeiny oraz jej wpływu na
zdrowie publiczne.
Kampanie edukacyjne z założenia mają przynieść korzyść w postaci np. zmian zachowań
odbiorców kampanii. Nagłaśnianie tego problemu w przestrzeni publicznej, w ramach
szerokiej kampanii społecznej - może przynieść odwrotny do zamierzonego skutek. W celu
ograniczenie skali zjawiska m.in. używania leków Krajowe Centrum Przeciwdziałania
Uzależnieniom prowadzi i promuje sprawdzone i oparte o dowody naukowe programy
profilaktycznej, które znajdują się w systemie rekomendacji:
https://programyrekomendowane.pl. System rekomendacji działa na poziomie krajowym.
Jest to zadanie realizowane we współpracy trzech instytucji: Krajowego Centrum
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Przeciwdziałania Uzależnieniom, Ośrodka Rozwoju Edukacji oraz Instytutu Psychiatrii i
Neurologii. W ramach systemu dokonywana jest ocena programów z obszarów promocji
zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień (profilaktyki narkomanii, profilaktyki
problemów alkoholowych) oraz programów profilaktyki innych zachowań problemowych
(ryzykownych) dzieci i młodzieży. Szczegółowy wykaz programów znajduję się na stronie:
https://programyrekomendowane.pl/programy/.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --