Interpelacja nr 746
Interpelacja w sprawie opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy JST a jej spółką komunalną
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy JST a jej spółką komunalną
Interpelacja nr 746
do ministra finansów
w sprawie opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy JST a jej spółką komunalną
Zgłaszający: Bartosz Romowicz
Data wpływu: 06-01-2024
Panie Ministrze!
Dzięki pozyskiwanym środkom europejskim wiele samorządów w ostatnich latach zrealizowało tzw. inwestycje liniowe, w szczególności sieci kanalizacyjne, sieci wodociągowe czy sieci ciepłownicze. W zdecydowanej większości przypadków beneficjentem były gminy, powiaty lub województwa, które mogły uzyskać wyższy poziom dofinansowania niż ich spółki komunalne (np. 85% zamiast 50%), a także które mogły uznać podatek VAT za wydatek kwalifikowany. Sprawiało to, że inwestycje w taką infrastrukturę były realizowane przez gminy, które w okresie trwałości projektu zarządzały (i zarządzają) nią, zaś po okresie trwałości przekazują tę infrastrukturę swoim właściwym spółkom komunalnym. W zdecydowanej większości infrastruktura taka jest przez gminę bezpłatnie użyczana własnej spółce komunalnej lub wydzierżawiana z zastosowaniem bonifikaty. Powoduje to wiele trudności dla takiej spółki w zakresie eksploatacji lub bieżących napraw, ponieważ organa podatkowe mogą kwestionować wydatki spółek komunalnych w nie jako nieswój środek trwały.
Optymalnym rozwiązaniem w takich przypadku byłoby trwałe przeniesienie własności infrastruktury (mienia) z gminy na spółkę komunalną, a naturalną metodą powinno być wniesienie aportu do tej spółki. Jednakże samorządy wstrzymują się od tego rodzaju postępowania w związku z koniecznością zapłaty podatku VAT od tej czynności. Taka jest praktyka organów podatkowych, podczas gdy pojawiające się w tej sprawie orzecznictwo sądów administracyjnych jest zgoła odwrotne (przykład: WSA w Gdańsku w wyroku z 22 listopada 2023 r. sygn. I SA/Gd 682/23).
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministrowi znany jest ten problem, a w szczególności fakt innej interpretacji przepisów podatkowych przez sądy administracyjne niż organów podatkowych podległych Ministrowi?
2. Czy Minister rozważa wystąpienie z propozycją zmian w przepisach prawa lub samodzielną w ramach własnych kompetencji prawodawczych (w miarę możliwości) zmianę przepisów w taki sposób, że zwolni gminy, powiaty i województwa z konieczności zapłaty podatku VAT od czynności wniesienia infrastruktury komunalnej do własnej spółki komunalnej? Jeśli tak, to kiedy, jeśli nie, to z jakiego powodu?
3. Czy Minister rozważa inne zwolnienia podatkowe dla samorządów od czynności pomiędzy gminą a jej spółkami komunalnymi polegających na przeniesieniu prawa własności, jeśli dokonywane są one w celu realizacji zadań własnych gmin, nawet zadań, w których występują czynności sprzedaży opodatkowanej z wykorzystaniem tego mienia?
Z poważaniem Bartosz Romowicz
Interpelacja nr 746
do ministra finansów
w sprawie opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy JST a jej spółką komunalną
Zgłaszający: Bartosz Romowicz
Data wpływu: 06-01-2024
Panie Ministrze!
Dzięki pozyskiwanym środkom europejskim wiele samorządów w ostatnich latach zrealizowało tzw. inwestycje liniowe, w szczególności sieci kanalizacyjne, sieci wodociągowe czy sieci ciepłownicze. W zdecydowanej większości przypadków beneficjentem były gminy, powiaty lub województwa, które mogły uzyskać wyższy poziom dofinansowania niż ich spółki komunalne (np. 85% zamiast 50%), a także które mogły uznać podatek VAT za wydatek kwalifikowany. Sprawiało to, że inwestycje w taką infrastrukturę były realizowane przez gminy, które w okresie trwałości projektu zarządzały (i zarządzają) nią, zaś po okresie trwałości przekazują tę infrastrukturę swoim właściwym spółkom komunalnym. W zdecydowanej większości infrastruktura taka jest przez gminę bezpłatnie użyczana własnej spółce komunalnej lub wydzierżawiana z zastosowaniem bonifikaty. Powoduje to wiele trudności dla takiej spółki w zakresie eksploatacji lub bieżących napraw, ponieważ organa podatkowe mogą kwestionować wydatki spółek komunalnych w nie jako nieswój środek trwały.
Optymalnym rozwiązaniem w takich przypadku byłoby trwałe przeniesienie własności infrastruktury (mienia) z gminy na spółkę komunalną, a naturalną metodą powinno być wniesienie aportu do tej spółki. Jednakże samorządy wstrzymują się od tego rodzaju postępowania w związku z koniecznością zapłaty podatku VAT od tej czynności. Taka jest praktyka organów podatkowych, podczas gdy pojawiające się w tej sprawie orzecznictwo sądów administracyjnych jest zgoła odwrotne (przykład: WSA w Gdańsku w wyroku z 22 listopada 2023 r. sygn. I SA/Gd 682/23).
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministrowi znany jest ten problem, a w szczególności fakt innej interpretacji przepisów podatkowych przez sądy administracyjne niż organów podatkowych podległych Ministrowi?
2. Czy Minister rozważa wystąpienie z propozycją zmian w przepisach prawa lub samodzielną w ramach własnych kompetencji prawodawczych (w miarę możliwości) zmianę przepisów w taki sposób, że zwolni gminy, powiaty i województwa z konieczności zapłaty podatku VAT od czynności wniesienia infrastruktury komunalnej do własnej spółki komunalnej? Jeśli tak, to kiedy, jeśli nie, to z jakiego powodu?
3. Czy Minister rozważa inne zwolnienia podatkowe dla samorządów od czynności pomiędzy gminą a jej spółkami komunalnymi polegających na przeniesieniu prawa własności, jeśli dokonywane są one w celu realizacji zadań własnych gmin, nawet zadań, w których występują czynności sprzedaży opodatkowanej z wykorzystaniem tego mienia?
Z poważaniem Bartosz Romowicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6497 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 29 stycznia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 746 Pana posła Bartosza Romowicza w sprawie
opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy
JST a jej spółką komunalną
Znak sprawy: PT1.054.1.2024.PSG.17
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Nawiązując do interpelacji numer 746 Pana posła Bartosza Romowicza w sprawie
opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy JST a jej spółką
komunalną, uprzejmie informuję.
Konstrukcja całego systemu podatku od wartości dodanej w krajach członkowskich
Unii Europejskiej w całości objęta jest zakresem prawa unijnego, a Polska jako
członek Unii Europejskiej zobowiązana jest do przestrzegania acquis
communautaire. W odniesieniu do podatku od towarów i usług oznacza to
przestrzeganie postanowień przede wszystkim dyrektywy 2006/112/WE Rady
z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości
dodanej1 – dalej „dyrektywa VAT”, oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej (TSUE) dotyczącego podatku od wartości dodanej.
Objęcie prawa krajowego w zakresie opodatkowania podatkiem od wartości
dodanej obowiązkiem harmonizacji z prawem unijnym powoduje, iż Polska,
podobnie jak inne państwa członkowskie UE, nie posiada nieograniczonej swobody
kreowania własnych rozwiązań w tym przedmiocie. W konsekwencji polskie
przepisy dotyczące podatku od towarów i usług powinny być zgodne z unijnymi
1 Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.).
-- 1 of 3 --
2/3
przepisami prawa dotyczącymi podatku od wartości dodanej. Powyższe dotyczy
m.in. zakresu czynności podlegających opodatkowaniu, jak również zwolnień
od podatku.
Czynność wniesienia aportu do spółki prawa cywilnego, zgodnie z przepisami
ustawy o VAT oraz regulacjami dyrektywy VAT, podlega opodatkowaniu
podatkiem VAT na zasadach ogólnych.
Co do zasady wniesienie aportu na gruncie przepisów dotyczących VAT
traktowane jest – w zależności od przedmiotu tego aportu – jako odpłatna
dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług.
W kontekście poruszonego zagadnienia należy zauważyć, że organy podatkowe
w swoich rozstrzygnięciach co do zasady prezentują jednolite stanowisko uznając,
że transakcje przeniesienia własności mienia przez jednostki samorządu
terytorialnego (JST) w formie wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) do spółek
komunalnych spełniają przesłanki do uznania ich za czynności podlegające
opodatkowaniu VAT w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT2. Czynności te,
wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych, mają charakter działalności
gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a JST występują w roli
podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Tym samym nie znajdzie
w takich sytuacjach zastosowania art. 15 ust. 6 ww. ustawy, wyłączający z grona
podatników organy władzy publicznej.
W przywołanym w interpelacji przykładowym wyroku z dnia 22 listopada 2023 r.
sygn. akt I SA/Gd 682/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanął
na stanowisku, że gmina nie może być uznana za podatnika VAT zgodnie z art. 15
ust. 6 ustawy o VAT w przypadku czynności wniesienia nieruchomości gruntowej
aportem do swojej spółki komunalnej, gdyż spółka ta wykonuje za gminę jej zadania
własne w zakresie gminnego budownictwa mieszkaniowego. Wyrok ten jest
nieprawomocny3 – został zaskarżony i będzie w przyszłości przedmiotem
orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA).
Przedmiotem sporu w ww. wyroku była zatem wykładnia art. 15 ust. 6 ustawy
o VAT, zgodnie z którym nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej
oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych
odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane,
z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów
cywilnoprawnych.
Przepis ten stanowi implementację do krajowego systemu VAT przepisu art. 13
dyrektywy VAT4.
Należy jednak mieć na uwadze, że istnieją również odmienne od wyżej wskazanego
rozstrzygnięcia sądów krajowych w omawianym obszarze. Przykładowo w wyroku
2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570,
z późn. zm.).
3 Zgodnie z danymi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych:
https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/9E84B0A29C
4 Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są
uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami,
których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty,
składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w
przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za
podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii
podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
-- 2 of 3 --
3/3
Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 5 września 2023 r.
sygn. akt I SA/Go 150/23, w którym – wskazując na wytyczne płynące
z orzecznictwa TSUE5 – sąd stwierdził, że wykonywanie przez spółkę zależną
od gminy (poprzez większościowy udział w kapitale zakładowym spółki) zadań tej
gminy nie wyłącza automatycznie takiej działalności z opodatkowania podatkiem
VAT na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. W efekcie WSA uznał, że przy
czynności wniesienia aportem nieruchomości do spółki gmina wystąpi
w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.
Również na ww. wyrok, jak też kilka innych wyroków WSA dotyczących omawianej
problematyki, zostały wniesione skargi kasacyjne, sprawy te zatem będą jeszcze
rozpatrywane przez NSA.
W kontekście zadanych przez Pana posła pytań uprzejmie informuję,
że ewentualne działania dotyczące jednolitego traktowania czynności w obszarze
będącym przedmiotem interpelacji będą rozważane po analizie wyroków NSA,
które zapadną w związku ze złożonymi kasacjami od wyroków WSA, w sprawach
traktowania aportów wnoszonych przez JST do utworzonych przez nie spółek
komunalnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
5 Wyroki TSUE w sprawach: C-174/14 oraz C-182/17
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 29 stycznia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 746 Pana posła Bartosza Romowicza w sprawie
opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy
JST a jej spółką komunalną
Znak sprawy: PT1.054.1.2024.PSG.17
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Nawiązując do interpelacji numer 746 Pana posła Bartosza Romowicza w sprawie
opodatkowania czynności przeniesienia własności mienia pomiędzy JST a jej spółką
komunalną, uprzejmie informuję.
Konstrukcja całego systemu podatku od wartości dodanej w krajach członkowskich
Unii Europejskiej w całości objęta jest zakresem prawa unijnego, a Polska jako
członek Unii Europejskiej zobowiązana jest do przestrzegania acquis
communautaire. W odniesieniu do podatku od towarów i usług oznacza to
przestrzeganie postanowień przede wszystkim dyrektywy 2006/112/WE Rady
z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości
dodanej1 – dalej „dyrektywa VAT”, oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej (TSUE) dotyczącego podatku od wartości dodanej.
Objęcie prawa krajowego w zakresie opodatkowania podatkiem od wartości
dodanej obowiązkiem harmonizacji z prawem unijnym powoduje, iż Polska,
podobnie jak inne państwa członkowskie UE, nie posiada nieograniczonej swobody
kreowania własnych rozwiązań w tym przedmiocie. W konsekwencji polskie
przepisy dotyczące podatku od towarów i usług powinny być zgodne z unijnymi
1 Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu
podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.).
-- 1 of 3 --
2/3
przepisami prawa dotyczącymi podatku od wartości dodanej. Powyższe dotyczy
m.in. zakresu czynności podlegających opodatkowaniu, jak również zwolnień
od podatku.
Czynność wniesienia aportu do spółki prawa cywilnego, zgodnie z przepisami
ustawy o VAT oraz regulacjami dyrektywy VAT, podlega opodatkowaniu
podatkiem VAT na zasadach ogólnych.
Co do zasady wniesienie aportu na gruncie przepisów dotyczących VAT
traktowane jest – w zależności od przedmiotu tego aportu – jako odpłatna
dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług.
W kontekście poruszonego zagadnienia należy zauważyć, że organy podatkowe
w swoich rozstrzygnięciach co do zasady prezentują jednolite stanowisko uznając,
że transakcje przeniesienia własności mienia przez jednostki samorządu
terytorialnego (JST) w formie wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) do spółek
komunalnych spełniają przesłanki do uznania ich za czynności podlegające
opodatkowaniu VAT w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT2. Czynności te,
wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych, mają charakter działalności
gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a JST występują w roli
podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Tym samym nie znajdzie
w takich sytuacjach zastosowania art. 15 ust. 6 ww. ustawy, wyłączający z grona
podatników organy władzy publicznej.
W przywołanym w interpelacji przykładowym wyroku z dnia 22 listopada 2023 r.
sygn. akt I SA/Gd 682/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanął
na stanowisku, że gmina nie może być uznana za podatnika VAT zgodnie z art. 15
ust. 6 ustawy o VAT w przypadku czynności wniesienia nieruchomości gruntowej
aportem do swojej spółki komunalnej, gdyż spółka ta wykonuje za gminę jej zadania
własne w zakresie gminnego budownictwa mieszkaniowego. Wyrok ten jest
nieprawomocny3 – został zaskarżony i będzie w przyszłości przedmiotem
orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA).
Przedmiotem sporu w ww. wyroku była zatem wykładnia art. 15 ust. 6 ustawy
o VAT, zgodnie z którym nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej
oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych
odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane,
z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów
cywilnoprawnych.
Przepis ten stanowi implementację do krajowego systemu VAT przepisu art. 13
dyrektywy VAT4.
Należy jednak mieć na uwadze, że istnieją również odmienne od wyżej wskazanego
rozstrzygnięcia sądów krajowych w omawianym obszarze. Przykładowo w wyroku
2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570,
z późn. zm.).
3 Zgodnie z danymi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych:
https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/9E84B0A29C
4 Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są
uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami,
których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty,
składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w
przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za
podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii
podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
-- 2 of 3 --
3/3
Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 5 września 2023 r.
sygn. akt I SA/Go 150/23, w którym – wskazując na wytyczne płynące
z orzecznictwa TSUE5 – sąd stwierdził, że wykonywanie przez spółkę zależną
od gminy (poprzez większościowy udział w kapitale zakładowym spółki) zadań tej
gminy nie wyłącza automatycznie takiej działalności z opodatkowania podatkiem
VAT na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. W efekcie WSA uznał, że przy
czynności wniesienia aportem nieruchomości do spółki gmina wystąpi
w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.
Również na ww. wyrok, jak też kilka innych wyroków WSA dotyczących omawianej
problematyki, zostały wniesione skargi kasacyjne, sprawy te zatem będą jeszcze
rozpatrywane przez NSA.
W kontekście zadanych przez Pana posła pytań uprzejmie informuję,
że ewentualne działania dotyczące jednolitego traktowania czynności w obszarze
będącym przedmiotem interpelacji będą rozważane po analizie wyroków NSA,
które zapadną w związku ze złożonymi kasacjami od wyroków WSA, w sprawach
traktowania aportów wnoszonych przez JST do utworzonych przez nie spółek
komunalnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
5 Wyroki TSUE w sprawach: C-174/14 oraz C-182/17
-- 3 of 3 --