Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Miłosz Motyka
DOZE-III.050.2.2025.ŁZ
3600616.14643825.11821986
Warszawa, 20-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską pana Jarosława Sachajko sygn. K10INT7445 w
sprawie importu używanych turbin wiatrowych do Polski oraz ich negatywnego wpływu
na rozwój odnawialnych źródeł energii proszę przyjąć następujące wyjaśnienia.
Ile używanych turbin wiatrowych zostało sprowadzonych do Polski w ostatnich pięciu
latach, z informacją z jakich państw ile sztuk o jakiej mocy?
Jakie są główne kryteria techniczne i środowiskowe dopuszczenia takich turbin
do eksploatacji w Polsce?
Czy rząd rozważa wprowadzenie regulacji zachęcających do zakupu nowych technologii
wiatrowych, zamiast importowania starych urządzeń?
Jakie działania podejmuje rząd, aby zwiększyć udział nowoczesnych turbin wiatrowych
w polskim miksie energetycznym?
Na wstępie należy poinformować, że regulacje dot. zakupu nowych technologii wiatrowych
zamiast importowanych starych urządzeń już funkcjonują. Aby inwestor otrzymał koncesję
na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej
z odnawialnych źródeł energii w elektrowni wiatrowej, musi spełnić pewne dedykowane
wymogi. Zgodnie z art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
(Dz. U. z 2024 r. poz. 266 z późn. zm.) urządzenia wchodzące w skład elektrowni wiatrowej
wytwarzające energię elektryczną:
1) muszą zostać wyprodukowane nie wcześniej niż w okresie 33 miesięcy
od rozpoczęcia wytwarzania energii, albo
2) posiadają ważne potwierdzenie zgodności z certyfikowanym typem urządzenia lub
deklarację zgodności z właściwymi normami wystawione przez ich producenta dla
danej lokalizacji instalacji odnawialnego źródła energii oraz zostały wyprodukowane
nie wcześniej niż 72 miesiące przed dniem wytworzenia po raz pierwszy energii
elektrycznej w tej instalacji.
Podobne przepisy funkcjonują także dla morskiej energetyki wiatrowej. W art. 12 ustawy
z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich
farmach wiatrowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 182 z późn. zm.), dalej: „ustawa offshore wind”,
wskazano, że energia elektryczna wytworzona w morskiej farmie wiatrowej może być
przedmiotem prawa do pokrycia ujemnego salda wyłącznie w przypadku, gdy urządzenia
wchodzące w skład tej morskiej farmy wiatrowej wraz z zespołem urządzeń służących
do wyprowadzenia mocy zostały wyprodukowane w okresie 72 miesięcy bezpośrednio

-- 1 of 9 --

poprzedzających dzień wytworzenia po raz pierwszy energii elektrycznej w tych
urządzeniach, a same urządzenia nie były wcześniej amortyzowane w rozumieniu przepisów
o rachunkowości przez jakikolwiek podmiot.
Zwiększenie udziału najnowocześniejszych turbin wiatrowych w polskim miksie
energetycznym jest realizowane za pomocą aukcyjnego systemu wsparcia OZE. Należy
zauważyć, że większość elektrowni wiatrowych, które obecnie budowane są w Polsce,
korzystać będzie z aukcyjnego systemu wsparcia OZE. Zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy
z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2024 r. poz. 1361)
do aukcji OZE mogą przystąpić wyłącznie te elektrownie wiatrowe, w których
zainstalowane urządzenia wytwarzające energię elektryczna zostały wyprodukowane nie
wcześniej niż w okresie 33 miesięcy od rozpoczęcia wytwarzania energii.
Zgodnie z powyższym nie ma możliwości instalowania przestarzałych turbin wiatrowych,
niezależnie od tego, skąd one pochodzą. Dlatego też nie ma też potrzeby, aby Minister
Klimatu i Środowiska prowadził rejestry z informacjami o sprowadzanych turbinach
wiatrowych z zagranicy lub tworzył kryteria środowiskowe warunkujące dopuszczenie tych
instalacji.
Ile polskich firm zajmuje się serwisowaniem takich urządzeń i jaki jest udział firm
zagranicznych (np. niemieckich) w tym rynku? Polsce?
Czy istnieją programy wspierające rozwój lokalnego zaplecza technologicznego
i serwisowego w sektorze OZE?
W ustawie z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych
(Dz.U. z 2024 r. poz. 317), dalej: „ustawa o inwestycjach” znajduje się rozdział poświęcony
obowiązkom podmiotu eksploatującego elektrownię wiatrową w zakresie zapewnienia
bezpiecznej eksploatacji elektrowni wiatrowej. Ustawa o inwestycjach wprowadza
dodatkowe obowiązki dotyczące czynności technicznych, istotnych dla zapewnienia
bezpieczeństwa eksploatacji elementów technicznych elektrowni wiatrowych, które są
realizowane przez wyspecjalizowane techniczne serwisy komercyjne, certyfikowane przez
Urząd Dozoru Technicznego (dalej: „UDT”). Działania tych serwisów są monitorowane
i weryfikowane przez UDT. Co do zasady nie są to wymogi inne niż wynikające z potrzeby
utrzymania obiektów w dobrym stanie technicznym, a co za tym idzie do ich efektywnej
i bezpiecznej eksploatacji. UDT prowadzi rejestr tych certyfikowanych serwisów1.
W rejestrze znajdują się informacje o siedzibach tych przedsiębiorstw.
Skupiając się z kolei na kwestii programów wspierających serwisowanie takich urządzeń,
należy poinformować, że ustawa o inwestycjach poprzez wprowadzenie dedykowanych
regulacji w powyżej omawianym zakresie nie tylko zwiększyła bezpieczeństwo w obszarze
eksploatacji turbin wiatrowych, co było korzystne z punktu widzenia zapewnienia
bezpieczeństwa społecznościom lokalnym, ale również wygenerowała popyt i dała impuls
do rozwoju lokalnego zaplecza technologicznego i serwisowego. Warto zwrócić uwagę, że
kluczowym nie jest tworzenie programów, które finansowo wspierać będą rozwój zaplecza
technologicznego i serwisowego. Kluczowe jest, aby poprzez zmiany prawa doprowadzić
do takiego rozwoju OZE (w tym akurat zakresie energetyki wiatrowej na lądzie), aby takie
przedsiębiorstwa powstawały nie z powodu dopłat, a z powodu pojawienia się realnego
popytu na rynku na dane usługi.
Warto jeszcze poinformować, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska proceduje projekt
ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych
1 Rejestr dostępny jest pod adresem: https://www.udt.gov.pl/wykazy/rej_upr_ew.html.

-- 2 of 9 --

innych ustaw (UD89), dalej: „projekt nowelizacji ustawy o inwestycjach”. Wejście w życie
projektu nowelizacji ustawy o inwestycjach wywrze istotny wpływ na finanse
przedsiębiorstw w sektorze energetyki odnawialnej oraz w sektorze budowlanym,
doradczym, projektowym i technologiczno-serwisowym, co wpłynie pozytywnie
na realizacje zakładanego wzrostu udziału krajowego w polskich projektach dotyczących
posadowienia elektrowni wiatrowych.
W kontekście morskiej energetyki wiatrowej ustawa offshore wind wprowadziła dwa
obowiązki wytwórców, mające stymulować rozwój lokalnego łańcucha dostaw materiałów
i usług. Po pierwsze, wytwórcy zobowiązani zostali do przedstawiania w procesie
wnioskowania o przyznanie prawa do pokrycia ujemnego salda w I fazie systemu wsparcia
lub w prekwalifikacji do aukcji, planu łańcucha dostaw materiałów i usług w procesie
budowy i eksploatacji morskiej farmy wiatrowej, uwzględniającego stan zaawansowania
prac przy budowie morskiej farmy wiatrowej na dzień sporządzenia tego planu. W dalszej
kolejności, wytwórcy mają obowiązek składania sprawozdań z realizacji planu.
Wytwórcy mają również obowiązek przeprowadzić dialog techniczny z zainteresowanymi
uczestnikami rynku (potencjalnymi dostawcami i wykonawcami) przed przedłożeniem
Prezesowi URE zaktualizowanego planu łańcucha dostaw materiałów i usług. Plany
i sprawozdania przedstawiane są w celach informacyjnych i mają w zamierzeniu
ustawodawcy pełnić, wraz z obowiązkowym dialogiem technicznym, funkcję stymulacyjną,
umożliwiając branżom związanym z budową i eksploatacją morskich farm wiatrowych lub
branżom pokrewnym (np. stoczniowej) przygotowanie się do współpracy z wytwórcami,
zamierzającymi rozwijać morskie farmy wiatrowe na Bałtyku. W ramach planu wytwórcy są
zobowiązani, m. in. do wskazania podejmowanych działań w zakresie badań, rozwoju
Warto także wspomnieć o platformie współpracy jaką jest Porozumienie sektorowe na rzecz
rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce. Jest to forum ułatwiające wzajemny dialog
między zainteresowanymi uczestnikami rynku (potencjalnymi dostawcami i wykonawcami).
Usprawnienie przepływu informacji pomiędzy potencjalnymi zleceniodawcami
a potencjalnymi wykonawcami czy dostawcami przyczynia się do zwiększenia
konkurencyjności polskiej gospodarki w sektorze offshore wind, z uwagi na umożliwienie
transferu know-how.
Jakie są średnie roczne koszty serwisowania używanych turbin wiatrowych
Zgodnie z informacjami Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej koszty eksploatacji
i utrzymania nowej turbiny wiatrowej (O&M) mogą stanowić 20–25% całkowitego,
uśrednionego kosztu energii elektrycznej (LCOE) w okresie eksploatacji turbiny. Jeśli chodzi
o turbiny wiatrowe, które już funkcjonują w Polsce określenie tego kosztu będzie zawsze
zależne od roku produkcji turbiny, co wpływa na zastosowaną w niej technologie, oraz
czasu jej eksploatacji. Najdłużej funkcjonujące turbiny wiatrowe stworzone
z wykorzystaniem starszej technologii mogą mieć ten współczynnik na wyższym poziomie.
Jakie są różnice w efektywności produkcji energii pomiędzy używanymi, a nowoczesnymi
turbinami wiatrowymi w Polsce, np turbinami produkowanymi 15 - 20 lat temu, a obecnie?
Współczynnik wykorzystania mocy pierwszych turbin wiatrowych budowanych w Polsce
określa się na ok. 20–26%, gdzie dla obecnych turbin wiatrowych wynosi on ok. 35% (a
nawet 40%), co stanowi wzrost o ponad 15 p.p. Zgodnie z powyższym z punktu widzenia
systemu elektroenergetycznego nowe turbiny wiatrowe to większa stabilność produkcji
energii, jako że mają możliwość działania przy niższych prędkościach wiatru. Z kolei
konkretne dane dotyczące spadku efektywności turbiny wiatrowej będą zawsze zależne
od roku produkcji turbiny wiatrowej oraz czasu jej eksploatacji. Na spadek efektywności

-- 3 of 9 --

produkcji energii będzie miało wpływ nie tylko zużycie elementów technicznych, ale
również technologia zgodnie z którą te elementy zostały wyprodukowane.
Czy Polska ma dostęp do unijnych środków na inwestycje w OZE wykorzystującą używane
turbiny? Jeśli nie, to dlaczego?
Czy istnieją plany zmiany legislacji, które ułatwią polskim inwestorom korzystanie
z funduszy unijnych na nowe technologie wiatrowe?
W obecnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej 2021–2027 istnieje kilka programów
w Polsce wspierających inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE),
w tym potencjalnie również wspomnianą energetykę wiatrową. Źródła finansowania to
m.in.: programy w ramach Polityki Spójności (w tym regionalne programy), Fundusz
Modernizacyjny czy Krajowy Plan Odbudowy. W zakresie dostępnych programów UE
wymagane jest użycie oraz instalacja nowych turbin wiatrowych a nie turbin używanych.
Taki stan rzeczy wynika z następujących powodów:
 obowiązujące przepisy w zakresie pomocy publicznej - brak dopuszczenia wynika
m.in. z faktu, że nie przewiduje tego art. 41 rozporządzenia Komisji (UE)
nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy
za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (tzw.
rozporządzenie GBER), na którym bazuje ogromna większość programów dla OZE
realizowanych przez przedsiębiorców;
 ryzyko związane z kwestiami formalnymi i podwójnym dofinansowaniem –
w wypadku, gdy dana turbina otrzymała kiedykolwiek finansowanie z funduszy
publicznych (np. w innym kraju członkowskim), jej zakup po raz kolejny
i włączenie do systemu dotacji byłoby niezgodne z zasadami, a często
udokumentowanie całej historii sprzętu z rynku wtórnego bywa trudne;
 efektywność energetyczna projektów OZE –wspierane projekty powinny przynosić
maksymalny zysk energetyczny i możliwie duże oszczędności w emisji dwutlenku
węgla. Nowe turbiny są znacznie bardziej zaawansowane technologicznie i lepiej
dostosowane do aktualnie obowiązujących norm środowiskowych, nowoczesne
konstrukcje pozwalają też na lepsze wykorzystanie zasobów wiatru i tym samym
wygenerowanie większej ilości energii z tej samej lokalizacji;
 trwałość projektu – UE wraz z instytucjami krajowymi chcą mieć pewność,
iż instalacje sfinansowane w ramach projektów będą funkcjonować bez przeszkód
w ramach wymaganego okresu trwałości (zwykle 5 lat, w przypadku OZE ten okres
jest często dłuższy) i poza nim w ramach pozostałej części „okresu życia” instalacji.
Dla nowych turbin wiatrowych okres życia ekonomicznego wynosi ok. 20 lat, więc
używana turbina mająca np. 10 lat będzie miała znacząco krótszy czas eksploatacji,
co również przekłada się na korzyści środowiskowe.
Jak rząd zamierza pogodzić prawa obywatelskie z ogromnym lobbingiem korporacji
zmierzające np. do zmniejszenia odległości budowy turbin wiatrowych od domów
Polaków?
Projekt nowelizacji ustawy o inwestycjach zawiera mechanizmy, które prowadzą
do konsensusu, jakim jest z jednej strony upodmiotowienie społeczności lokalnych,
a z drugiej strony rozwój energetyki wiatrowej na lądzie.

-- 4 of 9 --

Na wstępie należy podkreślić, że bufory odległości od zabudowy mieszkaniowej ustalone
w projekcie ustawy o inwestycjach (tj. 500 m) stanowią bezwzględną wartość minimalną.
Nie ma prawnych ograniczeń co do zastosowania w konkretnych przypadkach większych
buforów odległości.
O wielkości buforów odległości w każdym przypadku decyduje organ gminy sporządzający
plan miejscowy po zapoznaniu się z treścią Strategicznej Oceny Oddziaływania
na Środowisko (przeprowadzenie jej jest obligatoryjne) oraz zapoznaniu się z oczekiwaniami
społecznymi co do planowanej inwestycji wiatrakowej.
Drugi wspomniany aspekt jest niezwykle ważny, gdyż projekt ustawy o inwestycjach
kontynuuje zasadę obowiązkowych spotkań z lokalnymi społecznościami. Przedmiotowe
spotkania odbywają się na początku etapu planistycznego, dzięki czemu społeczności
lokalne mogą wypowiedzieć się na długo przed rozpoczęciem inwestycji wiatrakowej.
W wielu gminach, wskutek przeprowadzonych spotkań, zdecydowano się na odsunięcie
planowanych elektrowni wiatrowych od zabudowy mieszkaniowej na odległość większą niż
pierwotnie zakładano, a nawet zdecydowano o zaprzestaniu sporządzania miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego lokalizującego elektrownie wiatrowe.
Dodatkowo projekt nowelizacji ustawy o inwestycjach zakłada specjalne uregulowanie
sytuacji mieszkańców gmin pobliskich. Należy podkreślić, że oddziaływanie elektrowni
wiatrowej może mieć taki sam wpływ na mieszkańców gminy, w której będzie ta instalacja
zlokalizowana, jak również gmin pobliskich. W przypadku gdy inwestycja wiatrowa zostanie
zlokalizowana na granicy gminy, gmina pobliska może być nawet mocniej narażona
na oddziaływanie elektrowni wiatrowej. Stąd też regulacje ustawowe wprowadzają
potrzebę stworzenia planu miejscowego na terenie tych gmin, aby właściwie ochronić
wszystkich mieszkańców będących pod wpływem oddziaływania elektrowni wiatrowych.
Należy dodać, że tak samo jak w przypadku gminy, w której zostanie posadowiona
elektrownia wiatrowa, gmina pobliska również ma w pełni władztwo planistyczne. Dlatego
też, jeśli mieszkańcy tej gminy nie zgodzą się na taką inwestycję i na takie oddziaływanie
na ich terenie, gmina pobliska nie sporządzi planu miejscowego, a co za tym idzie taka
inwestycja wiatrowa ostatecznie nie powstanie.
Podsumowując zarówno obecne jak i projektowane przepisy dotyczące lokalizowania
elektrowni wiatrowych już na etapie planistycznym (a więc na początku procesu
inwestycyjnego) dają zupełną dowolność w kształtowaniu odległości elektrowni
wiatrowych od zabudowań mieszkaniowych, o ile jest to odległość większa niż zakłada to
minimalna ustawowa zasada odległościowa. Tym samym społeczność lokalna, poprzez
władze gminy może zdecydować sprzeciwie i nielokalizowaniu elektrowni wiatrowych
na obszarze tych gmin.
Na innym etapie procesu legislacyjnego wpływ elektrowni wiatrowej na środowisko jest
weryfikowany przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ostateczne
warunki lokalizacji oraz zasad funkcjonowania elektrowni wiatrowych, w tym oddalenia
inwestycji od zabudowań mieszkalnych będą weryfikowane i określane w ramach
procedury wydawania przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach dla konkretnej inwestycji, w tym w określonych
przypadkach, na podstawie szczegółowego raportu oddziaływania na środowisko.
Procedura taka jest stosowana dla wszystkich istotnie oddziaływujących na środowisko
inwestycji, w tym dróg, linii kolejowych, linii energetycznych, zakładów przemysłowych itp.,
których emisja hałasu i oddziaływań elektromagnetycznych jest wyższa niż w przypadku
elektrowni wiatrowych. W ramach ww. procedury nakładane na inwestycje są wszystkie

-- 5 of 9 --

niezbędne warunki i zasady funkcjonowania danej instalacji, aby mogła ona podlegać
bezpiecznej eksploatacji. W przypadku farm wiatrowych w ramach wymagań nakładanych
na inwestora mogą to być np.:
 nakaz odpowiedniego rozmieszczenia poszczególnych elektrowni na terenie
dostępnym pod farmę wiatrową,
 zastosowanie rozwiązań technicznych dot. np. odmrażania i ogrzewania łopat
elektrowni wiatrowych,
 zastosowanie rozwiązań technicznych dot. np. pokrycia turbiny i łopat oraz
regulacji kąta ustawienia łopat w celu zlikwidowani efektu migotania cienia
i światła,
 zastosowanie odpowiedniego otoczenia dla farmy wiatrowej (np. posadzenia drzew
lub innych przeszkód dla rozchodzenia się hałasu),
 nakaz zastosowania tzw. monitoringu realizacyjnego wybudowanych już elektrowni
wiatrowych w celu potwierdzenia braku negatywnych oddziaływań na otoczenie.
Warto także podkreślić, że mieszkańcy funkcjonujący najbliżej elektrowni wiatrowych będą
objęci prawami strony w postępowaniach o wydanie decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach oraz w sprawie wydania pozwolenia na budowę inwestycji polegającej
na posadowieniu elektrowni wiatrowej, a zatem mogą wziąć aktywny udział w procesie
i formalnie zgłosić swoje zastrzeżenia do prowadzonej inwestycji.
Czy rząd zamierza budować elektrownie szczytowo pompowe jako najefektywniejszy
magazyn energii, czy wybierze zakup zewnętrznych technologii i produktów? Jakiej mocy,
kiedy, gdzie?
Minister Klimatu i Środowiska podejmuje działania mające na celu budowanie otoczenia
regulacyjnego ułatwiającego procesy inwestycyjne dla magazynów energii, w tym
elektrowni szczytowo-pompowych.
Ustawą z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1093), przygotowaną w MKIŚ, wprowadzono przepisy
regulujące w sposób kompleksowy magazynowanie energii elektrycznej. Regulacja usunęła
bariery formalne, które wcześniej uniemożliwiały inwestorom uzyskanie korzyści
ekonomicznych ze stosowania magazynowania energii elektrycznej. Ustawa reguluje także
status elektrowni szczytowo-pompowych jako podmiotów prowadzących działalność
w zakresie magazynowania energii.
W MKiŚ przygotowano także przepisy ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o przygotowaniu
i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowych oraz inwestycji
towarzyszących (Dz.U. z 2025 r. poz. 264). Celem ustawy było usunięcie barier prawnych
związanych z szeregiem ograniczeń i wymagań administracyjnych ustanowionych
w różnych aktach prawnych, które odnosiły się do inwestycji z zakresu elektrowni
szczytowo pompowych ze względu na ich wieloetapowość i znaczny rozmiar tego typu
przedsięwzięć. Ustawa przesądziła, że inwestycja w zakresie budowy lub modernizacji
elektrowni szczytowo-pompowej jest inwestycją celu publicznego, a także wprowadziła
instytucję decyzji kompleksowej. Ułatwi to w znacznym stopniu proces przygotowania
inwestycji. Minister Klimatu i Środowiska bierze udział w projektowaniu wsparcia
udzielanego na inwestycje związane z elektrowniami szczytowo-pompowymi w ramach
wykorzystania funduszy Unii Europejskiej.
W przygotowanej w 2024 r. aktualizacji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu, zależnie
od przyjętego scenariusza, moc dostępna w elektrowniach szczytowo-pompowych może
do 2040 r. wzrosnąć o 3,8-4,8 GW. Zakłada się realizację m.in. elektrowni Młoty, Tolkmicko

-- 6 of 9 --

i Rożnów. REPowerEU, w którym jako jeden z kamieni milowych umieszczono modernizację
elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka-Żar, z przeznaczeniem na ten cel 35 mln EUR
z części pożyczkowej środków z KPO.
Zgodnie z przyjętymi przez Ministra Klimatu i Środowiska priorytetami związanymi
z transformacją energetyczną i istotną rolą magazynowania energii jako czynnika
stabilizującego system elektroenergetyczny, Minister, w zakresie swoich kompetencji
i z uwzględnieniem ograniczeń związanych z udzielaniem pomocy publicznej, podejmuje
działania wspierające rozwój wszelkich form magazynowania energii korzystnych dla
polskiej gospodarki.
Jak rząd zamierza poradzić sobie z dostarczaniem energii Polakom w okresach
dunkelflaute. Uprzejmie proszę o podanie takich okresów w Polsce w okresie ostatnich
5 lat.
Na wstępie warto wskazać czym może być „dunkelflaute”. Agencja ds. Współpracy
Organów Regulacji Energetyki (ACER) w raporcie „Flexibility solutions to support
a decarbonised and secure EU electricity system” (EEA Report XX/2023 EEA/ACER Report
09/2023) definiuje „dunkelflaute” jako okres, w którym produkcja z jednostek słonecznych
oraz wiatrowych wynosi poniżej 20% możliwej produkcji przez okres co najmniej 24
następujących po sobie godzin. Dane dotyczące produkcji z fotowoltaiki są dostępne od 10
kwietnia 2020 r., więc niemożliwe jest przeanalizowanie wcześniejszych wartości.
Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że dane dotyczące mocy zainstalowanej są dostępne
jedynie w ujęciu rocznym, więc odniesienie do mocy zainstalowanej możliwe jest jedynie
w oparciu o te wartości.
Mając powyższe na uwadze, od dnia 10 kwietnia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. miało
miejsce 17 937 godzin, które należały do okresów określanych jako „dunkelflaute”
określoną przez ACER. Wspomniana wartość odpowiada średnio ok. 43,3% roku. Są to
wszystkie godziny, w których z okresów, w których produkcja z jednostek słonecznych oraz
wiatrowych wynosi poniżej 20% możliwej produkcji przez okres co najmniej 24
następujących po sobie godzin. Oznacza to, że w tym czasie operator systemu
przesyłowego prowadził pracę systemu z niskim udziałem lub bez udziału tych instalacji
OZE w zapewnianiu bilansu systemu elektroenergetycznego, a tym samym opierając
się o inne źródła wytwórcze lub import.
Warto jednak podkreślić, że nie ma jednej przyjętej ogólnej definicji opisującej to zjawisko.
Każda próba zdefiniowania tego charakterystycznego stanu meteorologicznego, którego
następstwem będzie niższa produkcja energii elektrycznej z instalacji OZE może być
obarczona pewnymi wadami. Przyjmując powyższy sposób rozumienia czym jest
„dunkelflaute” pomija się dość oczywisty aspekt, jakim jest brak możliwości produkcji energii
z jednostek słonecznych w nocy. Dodatkowo sam ten fakt w żaden sposób nie wpływa
negatywnie na prace sieci elektroenergetycznej, gdyż jest on pewny i zawsze uwzględniany
w jej pracy. Sednem problemu „dunkelflaute” jest niższa generacja energii z instalacji OZE
w momencie, w którym można było oczekiwać, iż jednostki te będą produkować jej więcej.
Dodatkowo warto zwrócić uwagę na korelacje między produkcją energii elektrycznej z OZE,
a faktycznym zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Nie można przyjmować, że
wystąpienie „dunkelflaute” zawsze będzie się wiązać z oparciem o inne źródła wytwórcze
lub import energii. Wszystko zależeć będzie od zapotrzebowania na energię elektryczną
w danym momencie. „Dunkelflaute” może wystąpić w okresie niższego zapotrzebowania
na energię elektryczną (np. weekendy, święta) co niweluje jego negatywne oddziaływanie
na system elektroenergetyczny.

-- 7 of 9 --

Podsumowując, zgodnie z powyższym zaprezentowano wyliczenia, które starają
się odpowiedzieć na zadane zapytanie. Wyjaśniono również, iż ze względu na brak jednej
definicji tego czym jest zjawisko „dunkelflaute” takie wyliczenia zawsze obarczone będą
pewnymi wadami.
Jak radzić sobie z „dunkelflaute”? W warunkach, gdy system elektroenergetyczny
doświadcza okresów o bardzo niskim poziomie wytwarzania energii elektrycznej
w instalacjach OZE przy jednoczesnym nałożeniu się wysokiego zapotrzebowania
na energię elektryczną w systemie, operator Krajowego Systemu Elektroenergetycznego
(KSE) – Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE) wdraża szereg procedur i rozwiązań
mających na celu utrzymanie równowagi pomiędzy generacją a zużyciem energii.
W pierwszej kolejności, PSE stosuje kompleksowy system bilansowania, który obejmuje
dynamiczne zarządzanie rezerwami mocy. System ten uwzględnia rezerwy
krótkoterminowe (sekundowe i minutowe) oraz rezerwy długoterminowe (godzinowe), co
umożliwia szybką reakcję na fluktuacje w produkcji energii. Dodatkowo, w okresach
ograniczonej dostępności energii m.in. z wiatraków i instalacji fotowoltaicznych, PSE może
zwiększać generację konwencjonalnych źródeł energii. W takim systemie najlepiej radzą
sobie elektrownie cieplne gazowe, których rozruch potrafi być 8 razy krótszy względem
elektrowni cieplnych opalanych węglem oraz charakteryzują się szybkim przyrostem mocy.
Zmiana ta odbywa się w sposób kontrolowany, przy jednoczesnym zachowaniu norm
środowiskowych, parametrów technicznych jednostek wytwórczych i przy optymalizacji
pracy systemu przesyłowego. Ważnym elementem KSE są również elektrownie szczytowo-
pompowe. Uruchamiane pompy wodne w takich instalacjach pozwalają na magazynowanie
i odzyskiwanie energii. Dzięki temu rozwiązaniu system dysponuje dodatkowym buforem
energetycznym, co jest niezwykle istotne w sytuacjach nagłego spadku produkcji z OZE.
W okresie dunkelflaute PSE może wykorzystywać również mechanizm Demand Side
Response (DSR) do zarządzania obciążeniem systemu. DSR angażuje odbiorców energii
w czasową redukcję zużycia na żądanie operatora, co pomaga w utrzymaniu stabilności sieci
elektroenergetycznej. Ponadto PSE w ramach swoich działań operacyjnych stosuje
koordynację z operatorami systemów przesyłowych krajów sąsiednich. W sytuacjach
krytycznych możliwa jest dyspozytorska wymiana transgraniczna energii, co dodatkowo
wzmacnia stabilność KSE na poziomie regionalnym. Takie podejście, oparte
na międzynarodowej współpracy, umożliwia korzystanie z rezerw zagranicznych w ramach
wspólnoty energetycznej.
Aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych
poprzez zapewnienie wystarczalności zasobów wytwórczych wprowadzono mechanizm
rynku mocy. Wprowadzenie tego mechanizmu było znaczącą zmianą rzeczywistości
gospodarczej dla sektora energetycznego. Obok rynku energii elektrycznej, gdzie towarem
podlegającym obrotowi jest energia elektryczna, pojawił się drugi towar – moc. Rynek mocy
pozwolił na wynagradzanie uczestników rynku za ich gotowość do dostarczania mocy.
Dzięki wprowadzeniu rynku mocy, uczestnicy rynku energii uzyskali dodatkowe przychody,
które pozwoliły na przeprowadzenie inwestycji m.in. w nowe moce wytwórcze,
modernizację istniejących mocy wytwórczych (obejmującą np. dostosowanie do bardziej
rygorystycznych norm środowiskowych) czy inwestycje w magazyny energii. Od czasu
uruchomienia rynku mocy, sytuacja dotycząca wystarczalności zasobów wytwórczych
uległa istotnej poprawie w perspektywie 2025 r. Wprowadzenie rynku mocy pozytywnie
wpłynęło na dostępność mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym
pozwalających na pokrycie zapotrzebowania i zachowanie wymaganych poziomów rezerw.
Wskazuje na to m.in. brak konieczności ogłaszania ograniczeń w dostarczaniu i poborze
energii elektrycznej. Analizy wystarczalności zasobów wytwórczych wskazują także

-- 8 of 9 --

na poprawę sytuacji w okresie pomiędzy wystąpieniem o zgodę na wdrożenie rynku mocy
a czasem obecnym.
W przyszłości, wraz z rosnącym udziałem OZE, system elektroenergetyczny będzie musiał
polegać na elastycznych rozwiązaniach. Kluczową rolę odegrają nowoczesne magazyny
energii, które pozwolą na gromadzenie nadmiaru mocy w okresach wysokiego wytwarzania
energii elektrycznej w instalacjach OZE i wykorzystanie jej w momentach niedoboru. Dzięki
coraz precyzyjniejszym prognozom w zakresie dostępności energii elektrycznej z OZE,
będzie możliwość wcześniej identyfikować potencjalne zjawiska dunkelflaute i podejmować
odpowiednie środki zaradcze, takie jak aktywacja rezerw lub dyspozycja innych źródeł.
Zwiększenie wykorzystywania systemów inteligentnego zarządzania energią pozwoli
na optymalizację produkcji i dystrybucji co znacząco poprawi stabilność całego systemu.
W perspektywie dalszego rozwoju technologii, międzynarodowa współpraca oraz
zintegrowane rozwiązania energetyczne zapewnią dodatkową elastyczność i niezawodność.
Z wyrazami szacunku
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 9 of 9 --