Interpelacja nr 7444
Interpelacja w sprawie zmiany zasad alokacji wątrób przeznaczonych do transplantacji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany zasad alokacji wątrób przeznaczonych do transplantacji
Interpelacja nr 7444
do ministra zdrowia
w sprawie zmiany zasad alokacji wątrób przeznaczonych do transplantacji
Zgłaszający: Wioleta Tomczak, Barbara Okuła, Tomasz Zimoch, Ewa Szymanowska, Żaneta Cwalina-Śliwowska, Bożenna Hołownia, Norbert Pietrykowski, Ewa Schädler, Kamil Wnuk, Joanna Mucha, Izabela Bodnar, Maja Ewa Nowak, Rafał Kasprzyk, Mirosław Suchoń
Data wpływu: 16-01-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z wprowadzeniem 1 stycznia br. przez Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant” fundamentalnej zmiany zasad alokacji wątrób przeznaczonych do przeszczepienia, której sprzeciwia się aż 6 ośrodków transplantacji wątroby (na 9 wszystkich ośrodków w Polsce, w tym na 8 ośrodków przeszczepiania wątroby u pacjentów dorosłych) uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy decyzja „Poltransplantu” o centralizacji przeszczepiania wątroby w Polsce w sposób ograniczający dostęp do tej procedury medycznej dla pacjentów z wielu regionów Polski była konsultowana z ministerstwem?
2. Jakie jest uzasadnienie merytoryczne dla takiej zmiany?
3. Czy ministerstwo akceptuje decyzję „Poltransplantu” pomimo sprzeciwu większości ośrodków przeszczepiania wątroby w Polsce?
4. Czy ministerstwo analizowało potencjalny konflikt interesów obecnego konsultanta krajowego ds. transplantologii, który jest jednocześnie kierownikiem jednego z ośrodków przeszczepiania wątroby, a tym samym beneficjentem nowych zasad?
Niepokój budzą informacje, że „Poltransplant” zaniechał przeprowadzenia merytorycznych konsultacji na temat proponowanych zmian z przedstawicielami ośrodków transplantacyjnych, a nowe zasady nie były również przedmiotem opinii wyrażonej w uchwale Krajowej Rady Transplantacyjnej. Podczas ostatniego posiedzenia Krajowej Rady Transplantacyjnej w dniu 11 grudnia 2024 r. dyskutowano o propozycji odsunięcia w czasie wdrożenia nowych zasad alokacji, co nie zostało przyjęte przez „Poltransplant”.
Na postawie nowoprzyjętych rozwiązań system transplantacji wątroby w Polsce ulegnie radykalnym zmianom poprzez zmianę systemu alokacji i dystrybucji pobrań wątroby, co może w konsekwencji stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów oczekujących na przeszczepy oraz jakości i skuteczności opieki transplantacyjnej.
Nie należy również zapominać, że w ciągu ostatnich lat w wielu rejonach Polski regionalne biura koordynatorów transplantacyjnych wykonały ogromną pracę w zakresie edukacji społeczeństwa i personelu medycznego, co przyczyniło się do wzrostu odsetka dawców zmarłych w przeliczeniu na milion mieszkańców w wybranych regionach. Dzięki temu chorzy z tych regionów mogli liczyć na lepszy dostęp do narządów i transplantacji ratujących ich życie. Obecna zmiana alokacji zmieniająca zasady regionalizacji doprowadzić może do zmniejszenia odsetka dawców w wielu regionach.
Z wyrazami szacunku
Wioleta Tomczak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 7444
do ministra zdrowia
w sprawie zmiany zasad alokacji wątrób przeznaczonych do transplantacji
Zgłaszający: Wioleta Tomczak, Barbara Okuła, Tomasz Zimoch, Ewa Szymanowska, Żaneta Cwalina-Śliwowska, Bożenna Hołownia, Norbert Pietrykowski, Ewa Schädler, Kamil Wnuk, Joanna Mucha, Izabela Bodnar, Maja Ewa Nowak, Rafał Kasprzyk, Mirosław Suchoń
Data wpływu: 16-01-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z wprowadzeniem 1 stycznia br. przez Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant” fundamentalnej zmiany zasad alokacji wątrób przeznaczonych do przeszczepienia, której sprzeciwia się aż 6 ośrodków transplantacji wątroby (na 9 wszystkich ośrodków w Polsce, w tym na 8 ośrodków przeszczepiania wątroby u pacjentów dorosłych) uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy decyzja „Poltransplantu” o centralizacji przeszczepiania wątroby w Polsce w sposób ograniczający dostęp do tej procedury medycznej dla pacjentów z wielu regionów Polski była konsultowana z ministerstwem?
2. Jakie jest uzasadnienie merytoryczne dla takiej zmiany?
3. Czy ministerstwo akceptuje decyzję „Poltransplantu” pomimo sprzeciwu większości ośrodków przeszczepiania wątroby w Polsce?
4. Czy ministerstwo analizowało potencjalny konflikt interesów obecnego konsultanta krajowego ds. transplantologii, który jest jednocześnie kierownikiem jednego z ośrodków przeszczepiania wątroby, a tym samym beneficjentem nowych zasad?
Niepokój budzą informacje, że „Poltransplant” zaniechał przeprowadzenia merytorycznych konsultacji na temat proponowanych zmian z przedstawicielami ośrodków transplantacyjnych, a nowe zasady nie były również przedmiotem opinii wyrażonej w uchwale Krajowej Rady Transplantacyjnej. Podczas ostatniego posiedzenia Krajowej Rady Transplantacyjnej w dniu 11 grudnia 2024 r. dyskutowano o propozycji odsunięcia w czasie wdrożenia nowych zasad alokacji, co nie zostało przyjęte przez „Poltransplant”.
Na postawie nowoprzyjętych rozwiązań system transplantacji wątroby w Polsce ulegnie radykalnym zmianom poprzez zmianę systemu alokacji i dystrybucji pobrań wątroby, co może w konsekwencji stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów oczekujących na przeszczepy oraz jakości i skuteczności opieki transplantacyjnej.
Nie należy również zapominać, że w ciągu ostatnich lat w wielu rejonach Polski regionalne biura koordynatorów transplantacyjnych wykonały ogromną pracę w zakresie edukacji społeczeństwa i personelu medycznego, co przyczyniło się do wzrostu odsetka dawców zmarłych w przeliczeniu na milion mieszkańców w wybranych regionach. Dzięki temu chorzy z tych regionów mogli liczyć na lepszy dostęp do narządów i transplantacji ratujących ich życie. Obecna zmiana alokacji zmieniająca zasady regionalizacji doprowadzić może do zmniejszenia odsetka dawców w wielu regionach.
Z wyrazami szacunku
Wioleta Tomczak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9663 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.2.2025.JZS
Warszawa, 11 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7444 Poseł Wiolety Tomczak i grupy Posłów,
w sprawie zmiany zasad alokacji wątrób pobranych od dawców zmarłych, przeznaczonych
do transplantacji, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. art. 17 ustawy o pobieraniu, przechowywaniu
i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów1, potencjalnego biorcę zakwalifikowanego
do przeszczepienia narządów zgłasza się na krajową listę osób oczekujących na
przeszczepienie. Zgłoszenie zawiera określone dane dotyczące pacjenta w tym:
rozpoznanie lekarskie, grupę krwi i Rh, rodzaj planowanego przeszczepienia, pilność
przeszczepienia według aktualnie obowiązujących dla danego rodzaju przeszczepu
kryteriów medycznych czy inne informacje medyczne o istotnym znaczeniu. Zebranie
szerokiego katalogu informacji o potencjalnym biorcy jest niezbędne w kontekście normy
prawnej zwartej w art. 17 ust. 5, który stanowi, że wyboru potencjalnego biorcy dokonuje
się na podstawie kryteriów medycznych określonych w przepisach wydanych na podstawie
ust. 8, tj. w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia, w którym
określono m. in. kryteria medyczne i sposób dokonywania wyboru potencjalnego biorcy.
Przy wydawaniu ww. przepisów wykonawczych uwzględnić należy aktualny stan wiedzy
medycznej, jak również zachowanie równego dostępu do zabiegu przeszczepienia.
Jednocześnie, zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie krajowej listy
osób oczekujących na przeszczepienie2, wyboru potencjalnego biorcy z listy, a tym samym
alokacji narządu, dokonuje się w oparciu o następujące kryteria medyczne:
1. pilność przeszczepienia,
2. wykluczenie albo dopuszczenie niezgodności immunologicznej między potencjalnym dawcą
a potencjalnym biorcą,
3. dobór anatomiczny potencjalnego dawcy i potencjalnego biorcy,
4. wiek potencjalnego dawcy i potencjalnego biorcy,
5. przewidywane efekty przeszczepienia,
6. czas oczekiwania na przeszczepienie,
7. aktualny stan zdrowia potencjalnego biorcy.
Obowiązujący dotychczas system alokacji narządów, z uwagi na etap rozwoju systemu
transplantacyjnego w Polsce, poza powyższymi kryteriami wyboru potencjalnego biorcy
w pierwszej kolejności oparty był na zasadzie równomiernego dostępu wszystkich
ośrodków transplantacyjnych do pobranych od zmarłych dawców wątrób. W uproszczeniu
1 Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U.
z 2023 r. poz. 1185).
2 Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie krajowej listy osób oczekujących na
przeszczepienie (Dz.U. z 2009 r. Nr 213, poz. 1655).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
– częstotliwość możliwości pobrania wątroby (w pierwszej kolejności) nie była wprost
skorelowana z liczbą chorych leczonych w poszczególnych podmiotach leczniczych.
Prowadziło to do sytuacji, w której ośrodki z mniejszą liczbą oczekujących pacjentów
otrzymywały identyczne możliwości pobrania wątroby, jak te w których zapotrzebowanie,
z uwagi na większą liczbę leczonych pacjentów, było wielokrotnie większe.
W kontekście dynamicznego rozwoju programów przeszczepiania wątroby – w 2021 r.
wykonano 277 przeszczepień, a w 2024 r. już 627 – taki mechanizm dystrybucji był
niesprawiedliwy, jak również nie uwzględniał aktualnego stanu wiedzy medycznej oraz
zachowania równego dostępu do zabiegu przeszczepienia. O zmiany w tym zakresie
postulowały także inne ośrodki transplantacyjne – przytoczyć można chociażby wypowiedź
dr hab. Piotra Domagały, który kieruje programem przeszczepienia wątroby
w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Gdańsku, który przed cyklicznym spotkaniem
kierowników ośrodków transplantacji wątroby3 przekazał poniższe stanowisko:
„Kiedy należy się spodziewać zmian w alokacji wątroby? Obecny system zorientowany na
ośrodek (1-1-1-1-...) nie uwzględnia podstawowej zasady w przeszczepianiu narządów -
równy dostęp dla pacjentów, przy wzięciu pod uwagę kryterium pilności. (…)”.
Z uwagi na powyższe Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji
„Poltransplant” zainicjowało prace koncepcyjne nad reformą tego systemu. Zmiany były
konsultowane z ośrodkami transplantacyjnymi – zgłaszane przez ośrodki propozycje zmian
były wnikliwie analizowane, a w przypadku ich nieuwzględnienia stanowisko
Poltransplantu opatrzone było merytorycznym uzasadnieniem. Niestety, pomimo
wcześniejszego konsensusu i braku zasadniczych zastrzeżeń, co do zasadności zmiany
systemu dystrybucji pobranych do przeszczepienia wątrób, zdecydowany sprzeciw
większości ośrodków pojawił się dopiero w momencie, gdy nowe zasady miały wejść
w życie. Wobec zaistniałej sytuacji, aby dać ośrodkom transplantacyjnym czas na
wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości czy też wypracowanie dodatkowych zmian,
Poltransplant podjął decyzję o odroczeniu wdrożenia nowego systemu do 1 stycznia 2025 r.
W okresie od listopada do końca grudnia 2024 roku sprzeciwiające się ośrodki nie wykazały
jednak żadnej aktywności w tym zakresie, a kolejny sprzeciw, co do wprowadzenia
jakichkolwiek zmian został ponownie zgłoszony na kilka dni przed planowanym wejściem
w życie nowych zasad dystrybucji. Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że sprzeciw
został poparty merytorycznym uzasadnieniem dopiero na kilka dni przed planowanym
wdrożeniem nowych zasad.
Nowe zasady dystrybucji pobranych wątrób, uwzględniające przyjęty przez Ministra
Zdrowia sposób dokonywania wyboru potencjalnego biorcy z listy, w zakresie
szczegółowych kryteriów medycznych nie były konsultowane z Ministerstwem Zdrowia,
gdyż to Poltransplant koordynuje proces wyboru potencjalnego biorcy narządu z listy
oczekujących. Jednocześnie założenia dotyczące zmiany założeń systemu dystrybucji
w taki sposób, aby uwzględniały aktualny stan wiedzy medycznej oraz zachowanie równego
dostępu do zabiegu przeszczepienia były powszechnie znane – przedstawiciele
Ministerstwa Zdrowia uczestniczyli w spotkaniu kierowników ośrodków transplantacji
wątroby, jak również temat ten był omawiany na posiedzeniu Krajowej Rady
Transplantacyjnej na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2024 r.
W kontekście domniemanego konfliktu interesów, rzekomo wynikającego z faktu, iż prof.
Michał Grąt, konsultant krajowy w dziedzinie transplantologii klinicznej, łączy tę funkcję
z kierowaniem wiodącym w Polsce ośrodkiem przeszczepiania wątroby, brak jest podstaw
do formułowania tego rodzaju zarzutów. Wdrożony od 1 stycznia br. system jest w pełni
ukierunkowany na pacjenta – oczekującego biorcę, a tym samym całkowicie niepowiązany
z konkretnym ośrodkiem transplantacyjnym. Wskazanie ośrodka jest wtórne do wyboru
najbardziej potrzebującego pacjenta, zatem żaden z ośrodków, systemowo, nie znajduje się
w uprzywilejowanej pozycji. Nie sposób pominąć także okoliczności, iż ośrodek kierowany
3 Spotkanie odbyło się w dniu 5 lipca 2024 r.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przez prof. Grąta od lat utrzymuje pozycję ośrodka wiodącego w krajowym systemie
transplantacji wątroby. Zgodnie ze statystykami prowadzonymi przez Poltransplant
Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, w ramach
zakładu leczniczego Centralnego Szpitala Klinicznego, to podmiot, który w latach 2023-
2024, tj. w czasie, kiedy obowiązywał poprzedni system dystrybucji pobranych do
przeszczepienia wątrób, wykonał ok. 50% wszystkich przeszczepień tego narządu, jakie
zostały przeprowadzone w Polsce.
Zmodyfikowanie systemu alokacji i dystrybucji, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy
medycznej i zachowaniem równego dostępu do zabiegu przeszczepienia dla wszystkich
chorych, uwzględnia zobiektywizowane kryteria, co pozwala na efektywniejsze zarządzanie
procesem transplantacyjnym oraz na priorytetowe traktowanie pacjentów o najwyższym
stopniu pilności. Jednocześnie należy podkreślić, że zmiany systemu dystrybucji narządów
są niezbędne w dążeniu do zapewnienia pacjentom sprawiedliwego dostępu do
transplantacji, gdyż nadrzędnym celem systemu transplantacyjnego jest zapewnienie
równego dostępu do procedur przeszczepiania narządów, przy jednoczesnym
uwzględnieniu stanu zdrowia pacjentów. Równocześnie należy pamiętać, że system ten
musi być narzędziem elastycznym, podlegającym stałej ocenie i regularnym aktualizacjom,
aby mógł skutecznie reagować na bieżące potrzeby pacjentów oraz dostosowywać się do
zmieniających się warunków systemowych. Z tego względu 29 stycznia br. odbyło się
kolejne spotkanie kierowników ośrodków przeszczepiających wątrobę, przedstawicieli
Poltransplantu oraz Ministerstwa Zdrowia, podczas którego rozważano zasadność
wprowadzenia dalszych modyfikacji systemu. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele
8 z 9 ośrodków transplantacji wątroby, a zakończyło się ono akceptacją przyjętych ustaleń,
pod którą podpisali się przedstawiciele wszystkich ośrodków obecnych na spotkaniu.
Pomimo uznania potrzeby wprowadzenia pewnych zmian, podstawowym założeniem
systemu alokacji i dystrybucji wątrób pobranych do zmarłych dawców, co do czego wszyscy
obecni byli zgodni, pozostaje jego ukierunkowanie na pacjenta zgodnie z zasadą pilności, tj.
założenie, które zostało przyjęte i wdrożone od 1 stycznia 2025 r.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.2.2025.JZS
Warszawa, 11 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7444 Poseł Wiolety Tomczak i grupy Posłów,
w sprawie zmiany zasad alokacji wątrób pobranych od dawców zmarłych, przeznaczonych
do transplantacji, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. art. 17 ustawy o pobieraniu, przechowywaniu
i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów1, potencjalnego biorcę zakwalifikowanego
do przeszczepienia narządów zgłasza się na krajową listę osób oczekujących na
przeszczepienie. Zgłoszenie zawiera określone dane dotyczące pacjenta w tym:
rozpoznanie lekarskie, grupę krwi i Rh, rodzaj planowanego przeszczepienia, pilność
przeszczepienia według aktualnie obowiązujących dla danego rodzaju przeszczepu
kryteriów medycznych czy inne informacje medyczne o istotnym znaczeniu. Zebranie
szerokiego katalogu informacji o potencjalnym biorcy jest niezbędne w kontekście normy
prawnej zwartej w art. 17 ust. 5, który stanowi, że wyboru potencjalnego biorcy dokonuje
się na podstawie kryteriów medycznych określonych w przepisach wydanych na podstawie
ust. 8, tj. w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia, w którym
określono m. in. kryteria medyczne i sposób dokonywania wyboru potencjalnego biorcy.
Przy wydawaniu ww. przepisów wykonawczych uwzględnić należy aktualny stan wiedzy
medycznej, jak również zachowanie równego dostępu do zabiegu przeszczepienia.
Jednocześnie, zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie krajowej listy
osób oczekujących na przeszczepienie2, wyboru potencjalnego biorcy z listy, a tym samym
alokacji narządu, dokonuje się w oparciu o następujące kryteria medyczne:
1. pilność przeszczepienia,
2. wykluczenie albo dopuszczenie niezgodności immunologicznej między potencjalnym dawcą
a potencjalnym biorcą,
3. dobór anatomiczny potencjalnego dawcy i potencjalnego biorcy,
4. wiek potencjalnego dawcy i potencjalnego biorcy,
5. przewidywane efekty przeszczepienia,
6. czas oczekiwania na przeszczepienie,
7. aktualny stan zdrowia potencjalnego biorcy.
Obowiązujący dotychczas system alokacji narządów, z uwagi na etap rozwoju systemu
transplantacyjnego w Polsce, poza powyższymi kryteriami wyboru potencjalnego biorcy
w pierwszej kolejności oparty był na zasadzie równomiernego dostępu wszystkich
ośrodków transplantacyjnych do pobranych od zmarłych dawców wątrób. W uproszczeniu
1 Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U.
z 2023 r. poz. 1185).
2 Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie krajowej listy osób oczekujących na
przeszczepienie (Dz.U. z 2009 r. Nr 213, poz. 1655).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
– częstotliwość możliwości pobrania wątroby (w pierwszej kolejności) nie była wprost
skorelowana z liczbą chorych leczonych w poszczególnych podmiotach leczniczych.
Prowadziło to do sytuacji, w której ośrodki z mniejszą liczbą oczekujących pacjentów
otrzymywały identyczne możliwości pobrania wątroby, jak te w których zapotrzebowanie,
z uwagi na większą liczbę leczonych pacjentów, było wielokrotnie większe.
W kontekście dynamicznego rozwoju programów przeszczepiania wątroby – w 2021 r.
wykonano 277 przeszczepień, a w 2024 r. już 627 – taki mechanizm dystrybucji był
niesprawiedliwy, jak również nie uwzględniał aktualnego stanu wiedzy medycznej oraz
zachowania równego dostępu do zabiegu przeszczepienia. O zmiany w tym zakresie
postulowały także inne ośrodki transplantacyjne – przytoczyć można chociażby wypowiedź
dr hab. Piotra Domagały, który kieruje programem przeszczepienia wątroby
w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Gdańsku, który przed cyklicznym spotkaniem
kierowników ośrodków transplantacji wątroby3 przekazał poniższe stanowisko:
„Kiedy należy się spodziewać zmian w alokacji wątroby? Obecny system zorientowany na
ośrodek (1-1-1-1-...) nie uwzględnia podstawowej zasady w przeszczepianiu narządów -
równy dostęp dla pacjentów, przy wzięciu pod uwagę kryterium pilności. (…)”.
Z uwagi na powyższe Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji
„Poltransplant” zainicjowało prace koncepcyjne nad reformą tego systemu. Zmiany były
konsultowane z ośrodkami transplantacyjnymi – zgłaszane przez ośrodki propozycje zmian
były wnikliwie analizowane, a w przypadku ich nieuwzględnienia stanowisko
Poltransplantu opatrzone było merytorycznym uzasadnieniem. Niestety, pomimo
wcześniejszego konsensusu i braku zasadniczych zastrzeżeń, co do zasadności zmiany
systemu dystrybucji pobranych do przeszczepienia wątrób, zdecydowany sprzeciw
większości ośrodków pojawił się dopiero w momencie, gdy nowe zasady miały wejść
w życie. Wobec zaistniałej sytuacji, aby dać ośrodkom transplantacyjnym czas na
wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości czy też wypracowanie dodatkowych zmian,
Poltransplant podjął decyzję o odroczeniu wdrożenia nowego systemu do 1 stycznia 2025 r.
W okresie od listopada do końca grudnia 2024 roku sprzeciwiające się ośrodki nie wykazały
jednak żadnej aktywności w tym zakresie, a kolejny sprzeciw, co do wprowadzenia
jakichkolwiek zmian został ponownie zgłoszony na kilka dni przed planowanym wejściem
w życie nowych zasad dystrybucji. Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że sprzeciw
został poparty merytorycznym uzasadnieniem dopiero na kilka dni przed planowanym
wdrożeniem nowych zasad.
Nowe zasady dystrybucji pobranych wątrób, uwzględniające przyjęty przez Ministra
Zdrowia sposób dokonywania wyboru potencjalnego biorcy z listy, w zakresie
szczegółowych kryteriów medycznych nie były konsultowane z Ministerstwem Zdrowia,
gdyż to Poltransplant koordynuje proces wyboru potencjalnego biorcy narządu z listy
oczekujących. Jednocześnie założenia dotyczące zmiany założeń systemu dystrybucji
w taki sposób, aby uwzględniały aktualny stan wiedzy medycznej oraz zachowanie równego
dostępu do zabiegu przeszczepienia były powszechnie znane – przedstawiciele
Ministerstwa Zdrowia uczestniczyli w spotkaniu kierowników ośrodków transplantacji
wątroby, jak również temat ten był omawiany na posiedzeniu Krajowej Rady
Transplantacyjnej na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2024 r.
W kontekście domniemanego konfliktu interesów, rzekomo wynikającego z faktu, iż prof.
Michał Grąt, konsultant krajowy w dziedzinie transplantologii klinicznej, łączy tę funkcję
z kierowaniem wiodącym w Polsce ośrodkiem przeszczepiania wątroby, brak jest podstaw
do formułowania tego rodzaju zarzutów. Wdrożony od 1 stycznia br. system jest w pełni
ukierunkowany na pacjenta – oczekującego biorcę, a tym samym całkowicie niepowiązany
z konkretnym ośrodkiem transplantacyjnym. Wskazanie ośrodka jest wtórne do wyboru
najbardziej potrzebującego pacjenta, zatem żaden z ośrodków, systemowo, nie znajduje się
w uprzywilejowanej pozycji. Nie sposób pominąć także okoliczności, iż ośrodek kierowany
3 Spotkanie odbyło się w dniu 5 lipca 2024 r.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przez prof. Grąta od lat utrzymuje pozycję ośrodka wiodącego w krajowym systemie
transplantacji wątroby. Zgodnie ze statystykami prowadzonymi przez Poltransplant
Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, w ramach
zakładu leczniczego Centralnego Szpitala Klinicznego, to podmiot, który w latach 2023-
2024, tj. w czasie, kiedy obowiązywał poprzedni system dystrybucji pobranych do
przeszczepienia wątrób, wykonał ok. 50% wszystkich przeszczepień tego narządu, jakie
zostały przeprowadzone w Polsce.
Zmodyfikowanie systemu alokacji i dystrybucji, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy
medycznej i zachowaniem równego dostępu do zabiegu przeszczepienia dla wszystkich
chorych, uwzględnia zobiektywizowane kryteria, co pozwala na efektywniejsze zarządzanie
procesem transplantacyjnym oraz na priorytetowe traktowanie pacjentów o najwyższym
stopniu pilności. Jednocześnie należy podkreślić, że zmiany systemu dystrybucji narządów
są niezbędne w dążeniu do zapewnienia pacjentom sprawiedliwego dostępu do
transplantacji, gdyż nadrzędnym celem systemu transplantacyjnego jest zapewnienie
równego dostępu do procedur przeszczepiania narządów, przy jednoczesnym
uwzględnieniu stanu zdrowia pacjentów. Równocześnie należy pamiętać, że system ten
musi być narzędziem elastycznym, podlegającym stałej ocenie i regularnym aktualizacjom,
aby mógł skutecznie reagować na bieżące potrzeby pacjentów oraz dostosowywać się do
zmieniających się warunków systemowych. Z tego względu 29 stycznia br. odbyło się
kolejne spotkanie kierowników ośrodków przeszczepiających wątrobę, przedstawicieli
Poltransplantu oraz Ministerstwa Zdrowia, podczas którego rozważano zasadność
wprowadzenia dalszych modyfikacji systemu. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele
8 z 9 ośrodków transplantacji wątroby, a zakończyło się ono akceptacją przyjętych ustaleń,
pod którą podpisali się przedstawiciele wszystkich ośrodków obecnych na spotkaniu.
Pomimo uznania potrzeby wprowadzenia pewnych zmian, podstawowym założeniem
systemu alokacji i dystrybucji wątrób pobranych do zmarłych dawców, co do czego wszyscy
obecni byli zgodni, pozostaje jego ukierunkowanie na pacjenta zgodnie z zasadą pilności, tj.
założenie, które zostało przyjęte i wdrożone od 1 stycznia 2025 r.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --