Interpelacja w sprawie waloryzacji emerytur i kapitału emerytalnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7431
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie waloryzacji emerytur i kapitału emerytalnego
Zgłaszający: Tomasz Trela
Data wpływu: 16-01-2025
Szanowna Pani Minister,
obowiązujący obecnie system waloryzacji emerytur i kapitału emerytalnego dzieli – zdaniem zainteresowanych – przyszłych emerytów na dwie grupy: uprzywilejowaną, otrzymującą waloryzację emerytury 8 miesięcy po waloryzacji kapitału i poszkodowaną, która dostaje waloryzację emerytury aż 20 miesięcy po ostatniej waloryzacji kapitału. Pierwszą grupę stanowią odchodzący na emerytury w styczniu, lutym i od lipca do grudnia, a drugą odchodzący na emerytury od marca do czerwca. Z informacji jakie uzyskałem od tegorocznych emerytów sprawa dotyczy dużej grupy Polek i Polaków. Rzeczywiście, osoby planujące emeryturę mogą czuć się nierówno traktowane a przecież nie zawsze mają wpływ na datę przejścia na emeryturę, nie wszyscy też mają świadomość, że miesiąc rozpoczęcia emerytury ma znaczenie. Rozwiązaniem problemu wydaje się być nowelizacja obowiązujących przepisów w taki sposób by wszyscy emeryci mieli waloryzację świadczeń i kapitału w jednym czasie.
W związku z powyższym zwracam się do Pani z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy te problemy zgłaszane przez emerytów są Pani znane?
Czy Pani zdaniem obowiązujące przepisy nie są krzywdzące na osób planujących zakończenie aktywności zawodowej?
Czym były spowodowane te zapisy o waloryzacji kapitału i emerytur?
Czy w kierowanym przez Panią resorcie planowana jest zmiana przepisów?
Jeśli tak, to na czym będzie ta zmiana polegać? Jeśli nie, to poproszę o uzasadnienie tej decyzji.
Z poważaniem
Tomasz Trela
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (25)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8577 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.11.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7431 Pana Posła Tomasza Treli w sprawie waloryzacji
emerytur i kapitału emerytalnego, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych jest jednym z głównych zadań realizowanych
w ramach polityki społecznej państwa. Stanowi ona element konstytucyjnego prawa do
zabezpieczenia społecznego, wyrażonego w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, którego
zabezpieczenie oznacza konieczność istnienia mechanizmu utrzymywania wszystkich
świadczeń na poziomie ich realnej wartości. Z ekonomicznego punktu widzenia, waloryzacja
świadczeń jest wynikiem spadku siły nabywczej pieniądza spowodowanym głównie przez
inflację i ma na celu urealnienie wartości wypłacanych świadczeń w odniesieniu do wzrostu
cen towarów i usług konsumpcyjnych, dostosowując - w sposób ciągły – ich wartość do zmian
cen towarów. Jednocześnie, w sytuacji trwałego wzrostu gospodarczego, uzasadnione jest
zwiększanie wskaźnika waloryzacji o część realnego wzrostu wynagrodzeń.
Waloryzacja przeprowadzana jest przy zastosowaniu procentowego wskaźnika waloryzacji,
odpowiadającego średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych
w poprzednim roku kalendarzowym, zwiększonemu o co najmniej 20% realnego wzrostu
przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Zwiększenie wskaźnika
waloryzacji o co najmniej 20% realnego wzrostu płac jest corocznie przedmiotem rozmów
prowadzonych w czerwcu, w ramach Rady Dialogu Społecznego,.
Obowiązujący mechanizm waloryzacji procentowej, przeprowadzanej co roku od
1 marca, umożliwia nie tylko zachowanie realnej wartości świadczeń, ale także decyduje
o udziale populacji osób już nieaktywnych zawodowo we wzroście gospodarczym, a tym
samym wzroście poziomu życia całego społeczeństwa.
Zgłaszany Panu Posłowi przez świadczeniobiorców problem niespójności marcowego
terminu waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych z czerwcowym terminem waloryzacji
konta emerytalnego wynika z niedostrzeżenia przez osoby zgłaszające te uwagi, że oprócz
waloryzacji rocznej konta emerytalnego przeprowadzane są również uzupełniające ją tzw.
waloryzacje kwartalne.
Zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm., zwanej dalej ustawą
emerytalną), waloryzację składek przeprowadza się corocznie od 1 czerwca każdego roku.
Waloryzacji rocznej podlega kwota składek zewidencjonowana na koncie ubezpieczonego
na 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty
z tytułu waloryzacji wcześniejszych. Natomiast przepis art. 25a ustawy emerytalnej ma
zastosowanie przy ustalaniu wysokości emerytury do składek na ubezpieczenie emerytalne
zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po 31 stycznia roku, za który
przeprowadzono ostatnią waloryzację (wspomina o niej art. 25 ww. ustawy). Kwota tych
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
składek waloryzowana jest kwartalnie. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan konta,
nie może ulec obniżeniu.
Ustawodawca, w art. 25a ust. 2 ustawy emerytalnej, określił szczegółowe zasady ustalania
wysokości emerytury, z których wynika, że w przypadku ustalania wysokości emerytury:
w pierwszym kwartale danego roku ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje
się za trzeci kwartał poprzedniego roku,
w drugim kwartale danego roku ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się
za czwarty kwartał poprzedniego roku,
w trzecim kwartale danego roku ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się
za pierwszy kwartał danego roku,
w czwartym kwartale danego roku ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje
się za drugi kwartał danego roku.
Waloryzacji kwartalnej podlega kwota składek zewidencjonowanych na ostatni dzień
pierwszego miesiąca kwartału, za który przeprowadzana jest waloryzacja, powiększona
o kwoty uzyskane w wyniku poprzednich waloryzacji kwartalnych.
Waloryzację składek przeprowadza się systemem rocznym do czasu, gdy ubezpieczony
zgłosi wniosek o emeryturę, a w związku ze zgłoszeniem wniosku o emeryturę
przeprowadzana jest waloryzacja kwartalna za okresy, za które składki nie były objęte
waloryzacjami rocznymi. Mechanizm rocznej waloryzacji jest zatem uzupełniony
waloryzacją kwartalną, która ma na celu lepsze zabezpieczenie stanu konta ubezpieczonego
przed spadkiem realnej wartości w wyniku działania czynników ekonomicznych, takich jak
inflacja czy wahania gospodarcze. Ma to zapewnić, że wysokość nowo przyznanych emerytur
będzie odpowiadała rzeczywistej wartości pieniądza w momencie ich przyznania. Wynika
stąd, że w przypadku osób:
przechodzących na emeryturę w pierwszym kwartale 2024 r. ostatnia waloryzacja
roczna (za 2022 r.) została przeprowadzona 1 czerwca 2023 r. i obejmowała składki
zewidencjonowane do 31 stycznia 2022 r (składki należne do grudnia 2021 r). Składki
wpłacone za 2022 r. zostały zwaloryzowane kwartalnie za 2022 r., począwszy od
waloryzacji za II kwartał 2022 r. Następnie tak zwaloryzowany kapitał emerytalny, wraz
ze składkami za kolejne okresy, został zwaloryzowany kwartalnie za I, II i III kwartał
2023 r.
przechodzących na emeryturę od kwietnia do maja 2024 r. ostatnia waloryzacja roczna
(za 2022 r.) została przeprowadzona 1 czerwca 2023 r. i obejmowała składki
zewidencjonowane do 31 stycznia 2022 r (składki należne do grudnia 2021 r). Składki
wpłacone za 2022 r. zostały zwaloryzowane kwartalnie za 2022 r., począwszy od
waloryzacji za II kwartał 2022 r. Następnie w ten sposób zwaloryzowany kapitał
emerytalny wraz ze składkami za kolejne okresy, został zwaloryzowany kwartalnie za I,
II, III i IV kwartał 2023 r.
przechodzących na emeryturę w czerwcu 2024 r. ostatnia waloryzacja roczna (za 2023
r.) została przeprowadzona 1 czerwca 2024 r. i objęła składki zewidencjonowane do 31
stycznia 2023 r. (składki należne do grudnia 2022 r). Natomiast składki za kolejne
okresy, zostały zwaloryzowane kwartalnie za II i III i IV kwartał 2023 r. Należy
podkreślić, że w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu danego roku,
waloryzacji składek dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości
emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w przypadku osób przechodzących na emeryturę w III kwartale 2024 r. ostatnią
waloryzację roczną (za 2023 r.) przeprowadzono 1 czerwca 2024 r. i objęła ona składki
zewidencjonowane do 31 stycznia 2023 r. (składki należne do grudnia 2022 r). Składki
wpłacone za 2023 r. zostały zwaloryzowane kwartalnie za 2023 r., począwszy od
waloryzacji za II kwartał 2023 r. Następnie tak zwaloryzowany kapitał emerytalny, wraz
ze składkami za kolejne okresy, został zwaloryzowany kwartalnie za I kwartał 2024 r.
w przypadku osób przechodzących na emeryturę w IV kwartale 2024 r. ostatnia
waloryzacja roczna (za 2023 r.) odbyła się 1 czerwca 2024 r. i objęła ona składki
zewidencjonowane do 31 stycznia 2023 r. (składki należne do grudnia 2022 r). Składki
wpłacone za 2023 r. zostały zwaloryzowane kwartalnie za 2023 r., począwszy od
waloryzacji za II kwartał 2023 r. Następnie tak zwaloryzowany kapitał emerytalny, wraz
ze składkami za kolejne okresy, został zwaloryzowany kwartalnie za I i II kwartał 2024 r.
Z przywołanych przykładów wynika, że składki emerytalne osób przechodzących na
emeryturę po 1 marca 2024 r. zostały zwaloryzowane za 2023 r., czyli za okres, za który
została przeprowadzona waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych w 2024 r.
Waloryzacja składek za 2023 r. w zależności od tego, czy ubezpieczony przechodził na
emeryturę przed terminem waloryzacji świadczeń (1 marca 2024 r.) czy po tym terminie,
została przeprowadzona odpowiednio w ramach waloryzacji kwartalnych lub waloryzacji
rocznej.
Z powyższych względów w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest
planowane wprowadzenie zmian w terminach rocznej waloryzacji świadczeń emerytalno-
rentowych oraz rocznej waloryzacji składek i kapitału początkowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --