Interpelacja w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku trzody chlewnej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7423
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku trzody chlewnej w Polsce
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 15-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich miesiącach hodowcy trzody chlewnej w Polsce zmagają się z wyjątkowo trudną sytuacją ekonomiczną i organizacyjną. Kryzys na rynku trzody chlewnej, spowodowany m.in. spadkiem cen skupu, wysokimi kosztami produkcji, a także niekorzystnymi warunkami związanymi z epidemią ASF (afrykański pomór świń), doprowadził wielu producentów na skraj bankructwa.
Hodowcy wskazują na:
- niskie ceny skupu trzody chlewnej, które nie pokrywają nawet podstawowych kosztów produkcji;
- wysokie koszty pasz i energii, które stale rosną, pogłębiając kryzys ekonomiczny w gospodarstwach rolnych;
- brak efektywnych działań w walce z ASF, który nadal ogranicza możliwości sprzedaży i eksportu;
- konkurencję z importowaną wieprzowiną, która często pochodzi z krajów o niższych standardach produkcji, co stawia polskich rolników w nierównej pozycji na rynku.
Sytuacja ta ma nie tylko wymiar ekonomiczny, ale także społeczny. Wiele gospodarstw rodzinnych, które od pokoleń zajmują się hodowlą trzody chlewnej, zmuszonych jest do rezygnacji z działalności. Upadek tych gospodarstw oznacza utratę miejsc pracy na obszarach wiejskich, a także destabilizację lokalnych rynków żywnościowych.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: 1. Jakie działania podjął lub zamierza podjąć resort rolnictwa w celu ustabilizowania sytuacji na rynku trzody chlewnej w Polsce?
2. Czy planowane są mechanizmy wsparcia finansowego dla hodowców, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji ekonomicznej?
3. Jakie są plany rządu dotyczące promowania polskiej produkcji na rynku krajowym i międzynarodowym?
4. Jakie kroki podejmuje ministerstwo w celu zwalczenia ASF, w tym wsparcia dla hodowców w strefach objętych ograniczeniami?
Sytuacja wymaga działań, które pozwolą zapobiec dalszej degradacji sektora trzody chlewnej w Polsce. Proszę o przedstawienie szczegółowych informacji na temat planowanych działań oraz przewidywanego harmonogramu ich realizacji.
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (16)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
26013 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 31 stycznia 2025 r.
znak sprawy: BM.zp.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 7423.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 7423 złożoną przez grupę posłów na Sejm RP w sprawie
pogarszającej się sytuacji na rynku trzody chlewnej w Polsce, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Jakie działania podjął lub zamierza podjąć resort rolnictwa w celu ustabilizowania
sytuacji na rynku trzody chlewnej w Polsce?
Produkcja zwierzęca, w tym kwestie związane z hodowlą zwierząt i wsparciem postępu
biologicznego, są traktowane jako nierozerwalny element rolnictwa w Polsce,
niezbędny dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego. W celu zwiększenia
potencjału hodowli świń rolnictwo od wielu lat jest wspierane na różnych
płaszczyznach i z wykorzystaniem zarówno instrumentów i środków pochodzących
z Unii Europejskiej, jak i środków krajowych. Realizujemy m.in. zadania dotyczące
określania zasad i kierunków wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na
wspieranie postępu biologicznego w zakresie hodowli zwierząt gospodarskich (w tym
świń). W związku z tym, w ramach kompetencji ministra pozostaje wsparcie hodowli
zwierząt gospodarskich, związane z udzielaną pośrednio pomocą dla hodowców w
formie subsydiowanych usług polegających na:
-- 1 of 14 --
str. 2
1) prowadzeniu ksiąg hodowlanych (pomoc o stawce do 100% kosztów
kwalifikujących się do objęcia dotacją);
2) prowadzeniu oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt (pomoc
stawce do 70% kosztów kwalifikujących się do objęcia dotacją).
Pomoc ta udzielana jest hodowcom na zasadach określonych w rozporządzeniu
w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących
zadania na rzecz rolnictwa (1).
Rozporządzenie to wskazuje obecnie łączną roczną stawkę dotacji na pomoc dla
hodowców świń w ww. zakresie wynoszącą 8 817 000 zł (3 529 000 zł na prowadzenie
ksiąg hodowlanych i 5 288 000 zł na prowadzenie oceny wartości użytkowej świń).
Aktualnie na terytorium Polski dwa podmioty realizują zatwierdzone programy
hodowlane dla świń czystorasowych:
• Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”:
wielka biała polska, polska biała zwisłoucha, puławska, duroc, hampshire,
pietrain, wielka biała ojcowska,
• Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu: złotnicka biała i złotnicka pstra.
Należy również podkreślić, że współpracuję z organizacjami branżowymi,
w szczególności z Polską Radą ds. Wieprzowiny, zrzeszającą największe związki
hodowców i producentów świń oraz przetwórców mięsa wieprzowego, która podjęła
się przygotowania strategii rozwoju rynku wieprzowiny. Środki na ten cel mają zostać
pozyskane z Funduszu promocji mięsa wieprzowego.
Ponadto, uprzejmie informuję, iż ceny skupu świń w Polsce podążają za trendem
utrzymującym się na rynku unijnym, który jest dla Polski głównym rynkiem wymiany
handlowej wieprzowiną i zwierzętami żywymi. Od końca czerwca 2024 r. na rynku UE
ceny skupu świń pozostają w wyraźnym trendzie spadkowym. Średnia unijna cena
skupu świń w klasie E w trzecim tyg. br. wyniosła 182,8 euro/100 kg i jest niższa o
11% w relacji rocznej.
-- 2 of 14 --
str. 3
Za trend ten odpowiedzialne są przede wszystkim sezonowe zmiany cen skupu świń
oraz zmiany w sytuacji podażowej i zapotrzebowaniu na wieprzowinę, w tym ze strony
rynku chińskiego, który jest głównym odbiorcą unijnej wieprzowiny.
Produkcja trzody chlewnej w UE-27, po okresie spadkowym obserwowanym w latach
2022-2023, wzrosła w okresie styczeń-październik 2024 r o 2,4%. Uboje świń były
wyższe w ww. okresie wśród wszystkich znaczących producentów trzody w Unii
Europejskiej z wyjątkiem Holandii. Co istotne, to Polska notowała w tym okresie
największy wzrost ubojów - ilość ubijanych świń w przeliczeniu na wagę tuszy wzrosła
w relacji rocznej o 8,5%. W tym czasie uboje wzrosły również w Dani o 3,4%,
Niemczech o 2%, Francji o 1,8%, Hiszpanii o 1,3%.
Zwiększona produkcja wieprzowiny na rynku UE w 2024 r. zbiegła się w czasie
z mniejszym popytem na wieprzowinę na rynkach trzecich. W okresie styczeń –
listopad 2024 r. eksport unijnej wieprzowiny był niższy w relacji rocznej o 7,8%,
w tym do Chin niższy o 4,9%.
Dodatkowa silna niekorzystna reakcja cenowa na rynku pojawiła się w odpowiedzi na
wystąpienie pryszczycy w Niemczach i ograniczenia eksportowe z tego rynku do
Wielkiej Brytanii i Korei Południowej (te kraje wprowadziły całkowity zakaz importu
wieprzowiny i zwierząt żywych z Niemiec).
W wyniku tych zdarzeń ceny skupu świń w Polsce spadły w ostatnich tygodniach
do niemal najniższych w UE. W 3 tyg. br. cena skupu świń w klasie E wyniosła 172,17
euro/100 kg co oznacza spadek w relacji miesięcznej o 8% i 16,6% w relacji rocznej.
W związku z powyższym, 23 stycznia br. na posiedzeniu Grupy Ekspertów ds.
Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych – Produkty Zwierzęce Polska przekazała
Komisji Europejskiej informację o niekorzystnym, spadkowym trendzie cen skupu
świń. Wskazała, że prowadzenie produkcji jest obecnie nieopłacalne nawet przy jej
większej skali, a niepewność na rynku związana z występowaniem ASF została
pogłębiona w związku z potwierdzeniem pryszczycy w Niemczech. Polska zwróciła się
z postulatem do Komisji Europejskiej, aby rozważyć odpowiednie działania w
przypadku dalszego spadku cen na rynku wieprzowiny.
-- 3 of 14 --
str. 4
Komisja potwierdziła, że w wybranych państwach członkowskich UE, w tym w Polsce
spadki cen są większe niż średnio w UE. Jednocześnie jednak podkreśliła, że ceny nie
kształtują się na takim poziomie, aby można było rozważać w chwili obecnej
uruchomienie środków wyjątkowych przewidzianych w przepisach o wspólnej
organizacji rynków produktów rolnych. Komisja monitoruje rynek i będzie analizowała
sytuację w najbliższych tygodniach, kiedy zgodnie z corocznym, sezonowym
kształtowaniem się cen, powinny one znajdować się w trendzie stabilnym, a następnie
wzrostowym.
Ponadto, 21 stycznia br. Sekretarz Stanu w MRiRW Michał Kołodziejczak zwrócił się
do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem
o przeanalizowanie bieżącej sytuacji na rynku skupu świń pod kątem ewentualnej
zmowy cenowej albo stosowania innych niedozwolonych praktyk wykorzystujących
przewagę kontraktową przez zakłady mięsne względem rolników, dostawców świń.
W piśmie wskazano na głęboki spadek cen zakupu świń na rynku krajowym, który
może nie odzwierciedlać właściwie bieżącej sytuacji podażowo-popytowej.
W MRiRW odbywają się spotkania z przedstawicielami sektora wieprzowiny, w celu
omówienia bieżącej sytuacji na rynku mięsa oraz działań podejmowanych przez służby
weterynaryjne w kierunku minimalizowania ryzyka wystąpienia pryszczycy w Polsce.
2. Czy planowane są mechanizmy wsparcia finansowego dla hodowców, którzy
znaleźli się w trudnej sytuacji ekonomicznej?
Uprzejmie informuję, iż na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych
zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.)
producenci świń, którzy ponieśli straty w związku z ograniczeniami związanymi
ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń mogą ubiegać się o:
pomoc finansową w związku z zaprzestaniem produkcji z powodu
obowiązującego zakazu utrzymywania w gospodarstwie świń lub ich
wprowadzenia do gospodarstwa wydanym w związku z wystąpieniem
afrykańskiego pomoru świń.
-- 4 of 14 --
str. 5
Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby powyższa pomoc mogła
zostać uruchomiona, Komisja Europejska na podstawie przepisów rozporządzenia
Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady
stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej powinna wydać
decyzję o zgodności projektu udzielenia pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym.
Tym samym w grudniu 2024 r. powyższa pomoc została notyfikowana do Komisji
Europejskiej i obecnie Polska oczekuje na wydanie pozytywnej decyzji Komisji
Europejskiej o zgodności tego programu pomocowego ze wspólnym rynkiem.
Stosowne informacje o uruchomieniu programu w 2025 r. zamieszczane będą
na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pod
adresem: https://www.gov.pl/web/arimr/agencja-restrukturyzacji-i-modernizacji-
rolnictwa.
Preferencyjny kredyt na ponowne uruchomienie produkcji świń zaprzestanej
w związku z ASF.
Pomoc polega na stosowaniu przez okres nie dłuższy niż 10 lat dopłat
do oprocentowania kredytów bankowych zaciągniętych w celu ponownego
uruchomienia produkcji świń po zaprzestaniu produkcji, na zakup:
• nawozów mineralnych, środków ochrony roślin lub pasz;
• kwalifikowanego materiału siewnego zbóż, rzepaku, kukurydzy, lnu, roślin
motylkowych grubonasiennych i drobnonasiennych, rzepiku ozimego,
gorczycy, traw, buraków cukrowych i pastewnych, sadzeniaków ziemniaka;
• loszek, knurów lub warchlaków, z wyłączeniem zakupu na eksport;
• maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie chlewni;
• innych maszyn służących do prowadzenia produkcji świń.
Wysokość kredytu nie może przekroczyć:
• 50 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu było utrzymywanych średniorocznie do 50 sztuk
świń;
-- 5 of 14 --
str. 6
• 100 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 50 do
100 sztuk świń;
• 500 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 100
do 500 sztuk świń;
• 800 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 500
do 1000 sztuk świń;
• 1 500 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok
wprowadzenia zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 1000
sztuk świń.
Kredytobiorca płaci oprocentowanie należne bankowi w wysokości 0,3
oprocentowania, jednak nie mniej niż 1%. Pomoc ma charakter pomocy de minimis
w rolnictwie.
Nieoprocentowaną pożyczkę dla producentów świń na obszarze ASF
na sfinansowanie zobowiązań cywilnoprawnych.
Pożyczka jest udzielana producentom świń, tj. producentom rolnym w rozumieniu
przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw
rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy utrzymywali świnie
w siedzibie stada, której nadano numer na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r.
o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1815), położonej
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze:
1) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji
2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli
w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń
w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą
2014/178/UE lub w części II lub III załącznika I do rozporządzenia
wykonawczego Komisji (UE) 2021/605 z dnia 7 kwietnia 2021 r.
ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz.
Urz. UE L 129 z 15.04.2021, str. 1, z późn. zm.) lub w części II lub III załącznika
-- 6 of 14 --
str. 7
I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca
2023 r. ustanawiającego środki szczególne w zakresie zwalczania chorób
w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego
rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605 (Dz. Urz. UE L 79 z 17.03.2023,
str. 65, z późn. zm.) lub,
2) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego
pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Wniosek o udzielenie nieoprocentowanej pożyczki na sfinansowanie
nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych należy złożyć w Biurze Powiatowym
ARiMR właściwym ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń.
Ponadto producenci trzody chlewnej aktualnie mogą ubiegać się o refundację do 100%
wydatków poniesionych na działania związane z bioasekuracją.
Pomoc skierowana jest do producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo
w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz który utrzymuje w gospodarstwie,
o którym mowa powyżej zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa).
Pomoc udzielana jest w formie refundacji wydatków na:
a) zakup mat dezynfekcyjnych;
b) zakup sprzętu do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych
lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych
lub deratyzacyjnych;
c) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
d) zabezpieczenie budynków, w których utrzymywane są świnie, przed dostępem
zwierząt domowych;
e) przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń
w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających
oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych
pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne –
-- 7 of 14 --
str. 8
w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej
niż 50 sztuk świń.
Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy
do spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego
ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.
3. Jakie są plany rządu dotyczące promowania polskiej produkcji na rynku krajowym
i międzynarodowym?
Poniżej przedstawiam stosowne informacje w zakresie realizowanych przez
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi mechanizmów promocji polskiej żywności,
w tym wieprzowiny.
Znakowanie żywności informacją PRODUKT POLSKI.
Doświadczenia ostatnich lat pokazują, że polskie pochodzenie produktów zyskuje
na znaczeniu. Polacy coraz chętniej wybierają towary wytworzone w kraju
i z rodzimych surowców. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom konsumentów,
dotyczącym łatwiejszej identyfikacji produktów wytworzonych z polskich surowców,
MRiRW opracowało zasady stosowania w oznakowaniu żywności informacji
PRODUKT POLSKI. Dzięki prostej grafice nawiązującej do polskiej flagi to oznaczenie
jest łatwo zauważalne dla konsumentów, którzy kraj pochodzenia uznają za jedno z
najważniejszych kryteriów zakupu.
Przepisy ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej
artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 13.12.2016, poz. 2007), odnoszące się
do dobrowolnego znakowania środków spożywczych informacją PRODUKT POLSKI
dają możliwość producentom wyróżniania na rynku produktów wyprodukowanych
w Polsce z polskich surowców poprzez oznakowanie ich informacją PRODUKT
POLSKI bądź znakiem zawierającym taką informację. Zamieszczanie tego oznaczenia
na produktach nie wymaga żadnej rejestracji.
Przepisy ustawy określają jednolite kryteria dotyczące dobrowolnego umieszczania
informacji PRODUKT POLSKI. Produkty muszą być wyprodukowane z surowców
wytworzonych na terenie Polski z tym, że w produktach przetworzonych dopuszcza
-- 8 of 14 --
str. 9
się użycie importowanych składników (np. przypraw, bakalii) w ilości do 25% masy tych
produktów, jednakże pod warunkiem, że składniki takie nie są wytwarzane w kraju.
Realizacja działań informacyjnych, edukacyjnych i promocyjnych w obszarze
polskiej żywności w kraju i za granicą.
Realizowane w tym aspekcie działania opierają się na idei spójnej, dynamicznej
i ukierunkowanej polityki promocji produktów żywnościowych, dostosowanej do
potrzeb sektora rolno–spożywczego oraz prowadzeniu przez resort spójnych działań
informacyjnych i promocyjnych służących umocnieniu pozycji polskich produktów
rolno–spożywczych. Działania resortu mają na celu zwiększenie konkurencyjności
polskiej żywności m.in. poprzez kształtowanie pozytywnego wizerunku polskiej
żywności w kraju i na rynkach zagranicznych oraz zwiększanie rozpoznawalności marki
polskiej żywności. Działania informacyjno-edukacyjne dotyczące oznakowania
PRODUKT POLSKI prowadzone są przez resort rolnictwa pod hasłem „Kupuj
Świadomie”.
Intensywne działania mające na celu edukację w zakresie świadomych decyzji
zakupowych prowadzone były dotąd w telewizji, prasie, radiu, środkach transportu
publicznego, online na stronach obsługiwanych przez resort rolnictwa oraz
zewnętrznych, social mediach, czy z wykorzystaniem nośników zewnętrznych
(outdoor). W 2024 r., w realizowanych projektach telewizyjnych m. in. w cyklu „Przepis
dnia”, „Kupuj Świadomie” czy „Pytanie na śniadanie” uwzględniany był kontekst mięsa
wieprzowego z oznaczeniem PRODUKT POLSKI. W programach zachęcano do
zwracania uwagi na kraj pochodzenia wybieranych produktów mięsnych oraz
podkreślano, że umieszczony znak PRODUKT POLSKI to gwarancja, że mięso
pochodzi z polskich hodowli, od zwierząt urodzonych w Polsce.
W bieżącym roku planowana jest kolejna odsłona kampanii obejmująca szereg
intensywnych, ogólnopolskich działań komunikacyjnych, również z uwzględnieniem
komunikacji dotyczącej mięsa wieprzowego. Każdy z konsumentów ma prawo
wiedzieć skąd pochodzą i gdzie zostały wytworzone kupowane przez niego produkty.
Ważna jest również wiedza jak rozpoznawać pochodzenie produktów a podejmując
-- 9 of 14 --
str. 10
decyzje zakupowe konsumenci powinni zwracać na to uwagę i podejmować
je świadomie. Istotne jest, aby polskie społeczeństwo zrozumiało wagę i znaczenie
własnych, podejmowanych codziennie decyzji zakupowych dla funkcjonowania
gospodarki i wspierania krajowego rolnictwa.
Organizacja stoisk informacyjno-promocyjnych podczas krajowych
i zagranicznych wydarzeń wystawienniczo-targowych.
Stoiska informacyjno-promocyjne są ważnym elementem promocji polskich
produktów rolno-spożywczych (w tym polskiej wieprzowiny). Spójna i nowoczesna
komunikacja marki polskiej żywności za pomocą hasła „Poland tastes good” ma za
zadanie zwiększenie jej rozpoznawalności na priorytetowych rynkach zagranicznych.
Efektem prowadzonych działań ma być również zwiększenie wolumenu eksportu
polskich produktów oraz dywersyfikacja i otwieranie nowych rynków zbytu, ze
szczególnym uwzględnieniem rynków państw trzecich o największym potencjale
wzrostu. Prowadzone przez resort rolnictwa działania promocyjne koncentrują się na
rynkach Bliskiego Wschodu, Azji, Afryki, Ameryk, a także na kluczowych dla Polski
rynkach europejskich. Są to rynki perspektywiczne, odznaczające się dużym
potencjałem i otwartością na nowe produkty.
Działania informacyjno-promocyjne prowadzone za granicą niewątpliwie wspomagają
i stabilizują wolumen eksportu polskiej żywności. Wpływają również stymulująco
na pozyskiwanie nowych rynków zbytu dla polskiej żywności.
Fundusze promocji produktów rolno-spożywczych.
Kolejnym z rozwiązań systemowych, jakim dysponuje branża rolno-spożywcza,
zapewniającym skuteczną promocję polskich produktów rolno-spożywczych, w tym
wieprzowiny, jest ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów
rolno-spożywczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1496), na podstawie której utworzono
10 funduszy, w tym Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego.
Głównym celem utworzenia funduszy promocji jest wspieranie marketingu, wzrostu
spożycia i promocji produktów rolno-spożywczych, w tym mięsa wieprzowego i jego
-- 10 of 14 --
str. 11
przetworów. Podkreślić należy, że o sposobie wydatkowania środków finansowych
funduszy decydują wyłącznie przedstawiciele organizacji branżowych reprezentujący
producentów rolnych oraz przetwórców, tworząc odrębne dla każdego z funduszy,
9-osobowe komisje zarządzające. Komisja zarządzająca decyduje o przeznaczeniu
dostępnych środków, tworząc roczne plany finansowe. Do zadań komisji zarządzającej
Funduszu Promocji Mięsa Wieprzowego należy również opracowywanie strategii
promocji branży na dany rok, w której mogą być wskazane priorytety w odniesieniu do
polityki promocyjnej branży.
Środki Funduszu Promocji Mięsa Wieprzowego mogą zostać przeznaczone
na informowanie o jakości i zaletach produktów oraz działania mające na celu
promocję spożycia poszczególnych produktów, badania naukowe i prace rozwojowe
mające na celu poprawę jakości mięsa wieprzowego i jego przetworów, a także
prowadzące do wzrostu ich spożycia. Ponadto ze środków tego funduszu mogą być
finansowane szkolenia producentów i przetwórców ww. produktów.
Środki zgromadzone na funduszach promocji mogą być wykorzystane jako wkład
własny organizacji w ramach mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej „Wsparcie działań
promocyjnych i informacyjnych na rynkach wybranych produktów rolnych”. Unia
Europejska za pomocą tego mechanizmu współfinansuje działania informacyjne
i promocyjne prowadzone na terenie państw Wspólnoty oraz na obszarze niektórych
państw trzecich. Zasadniczym jego celem jest wsparcie kampanii, które dostarczają
konsumentom wiedzę na temat walorów, specyficznych cech oraz jakości produktów
rolno-spożywczych wyprodukowanych na terenie UE, a tym samym wpływają
na wzrost ich sprzedaży.
O dofinansowanie mogą ubiegać się organizacje zrzeszające producentów,
przetwórców i dystrybutorów, które są reprezentatywne dla danej branży rolnej, jak
również organizacje producentów lub ich zrzeszenia oraz inne organy sektora rolno-
spożywczego, których celem i przedmiotem działalności jest promocja i informowanie
o produktach rolnych.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad, sposobu oraz trybu udzielania wsparcia
finansowego w ramach ww. mechanizmów dostępne są na stronie: www.kowr.gov.pl,
w zakładce: promocja.
-- 11 of 14 --
str. 12
4. Jakie kroki podejmuje ministerstwo w celu zwalczenia ASF, w tym wsparcia dla
hodowców w strefach objętych ograniczeniami?
W 2024 r. wykryto 2311 ognisk ASF u dzików i 44 ogniska u świń (w woj. lubelskim,
mazowieckim, zachodniopomorskim, wielkopolskim, warmińsko–mazurskim,
kujawsko-pomorskim i pomorskim). W 2025 r. wykryto 208 ognisk ASF u dzików.
Ograniczanie rozprzestrzeniania się i zwalczanie ASF realizowane jest przez ciągłe
działania, w szczególności w zakresie:
1. Bioasekuracji gospodarstw utrzymujących świnie oraz bioasekuracji myśliwych.
Inspekcja Weterynaryjna corocznie wykonuje czynności kontrolne w zakresie
spełniania wymagań wynikających m.in. z rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem
afrykańskiego pomoru świń (2). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości,
powiatowy lekarz weterynarii (PLW) na podstawie art. 48 b ustawy o ochronie
zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (3) wydaje decyzję
administracyjną z nakazem usunięcia stwierdzonych uchybień w określonym
terminie albo z nakazem zabicia lub uboju zwierząt oraz czasowym zakazem
utrzymywania w gospodarstwie zwierząt (zakaz może zostać zniesiony po
usunięciu nieprawidłowości).
2. Redukcji populacji dzika i utrzymania zredukowanego poziomu tej populacji na
poziomie gwarantującym ograniczenie ryzyka szerzenia się ASF. Redukcja
populacji dzików realizowana jest w ramach planowej gospodarki łowieckiej
(kompetencje Ministerstwa Klimatu i Środowiska) oraz uzupełniająco w ramach
odstrzału sanitarnego (nakazywanego przez PLW lub wojewodów).
3. Systematycznego usuwania padłych dzików lub ich szczątków ze środowiska.
Akcje poszukiwania padłych dzików organizowane są przez IW we współpracy
z wojewodami. W akcjach wykorzystywane są psy tropiące oraz drony. Padłe
dziki, które zostały usunięte ze środowiska są unieszkodliwiane zgodnie
z obowiązującymi zasadami. Tego rodzaju akcje podlegają dofinansowaniu
ze środków pochodzących z budżetu państwa.
4. Ograniczenia migracji dzików na sąsiadujące obszary przez budowę i utrzymanie
ogrodzeń trwałych i zapachowych na niektórych obszarach, a także zamykanie
-- 12 of 14 --
str. 13
przejść i przepustów dla zwierząt związanych z wyznaczonymi autostradami
i drogami ekspresowymi.
5. Prowadzenia szeroko rozumianych kontroli (kontrole bioasekuracji,
na targowiskach i w zakładach żywienia zbiorowego oraz na granicy związane
z zakazem przywozu w bagażu podręcznym mięsa i jego produktów do UE).
6. Prowadzenia akcji informacyjnych oraz szkoleń. Organy Inspekcji Weterynaryjnej
przeprowadzą szereg działań informacyjnych mających na celu utrzymanie na
wysokim poziomie świadomości zagrożenia rozprzestrzenianiem się wirusa ASF
w populacji dzików i świń. W proces informowania i kształcenia rolników
włączone zostały także wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego (ODR),
podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tematyka związana z zagrożeniem
ASF oraz przeciwdziałaniem tej chorobie znajduje się wśród priorytetów pracy
doradczej.
Hodowcy, u których w gospodarnie wystąpiła choroba, objęci są pomocą w formie
odszkodowań. Zasady i warunki przyznawania odszkodowań oraz zwrotu faktycznie
poniesionych środków w związku ze zwalczaniem choroby zakaźnej zwierząt
uregulowane zostały w art. 49 ww. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Zgodnie z tą ustawą za świnie
zabite z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej oraz za zniszczone z nakazu organu
Inspekcji Weterynaryjnej produkty pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów
o produktach pochodzenia zwierzęcego, pasze oraz sprzęt, które nie mogą być
poddane odkażaniu, przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 13 of 14 --
str. 14
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie z dnia 29 lipca 2015 r. w sprawie stawek dotacji
przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz
rolnictwa (Dz. U. poz. 1170, z późn. zm.),
(2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r.
w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego
pomoru świń (Dz. U. poz. 677),
(3) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 14 of 14 --