Interpelacja w sprawie restytucji polskich dóbr kultury utraconych na skutek II wojny światowej oraz kontaktów polskiego rządu z władzami Niemiec w tym przedmiocie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7366
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie restytucji polskich dóbr kultury utraconych na skutek II wojny światowej oraz kontaktów polskiego rządu z władzami Niemiec w tym przedmiocie
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Dariusz Stefaniuk, Andrzej Śliwka
Data wpływu: 13-01-2025
W odpowiedzi na wcześniejszą interpelację nr 6773 wskazano, że sprawa restytucji polskich dóbr kultury jest przedmiotem bieżących rozmów ze stroną niemiecką zarówno na szczeblu rządowym, jak i w ramach kontaktów roboczych polskiego resortu kultury z niemieckimi instytucjami. Aby uzyskać pełniejszy obraz działań podjętych przez polski rząd w tej kluczowej kwestii, uprzejmie proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie spotkania i rozmowy ze stroną niemiecką dotyczące restytucji polskich dóbr kultury odbyły się od 13 grudnia 2023 roku? Proszę o podanie szczegółowych informacji na temat terminów, miejsc, uczestników oraz wyników tych spotkań.
Ile i jakie konkretnie wnioski restytucyjne zostały skierowane do niemieckich instytucji oraz Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych (Auswärtiges Amt) od 13 grudnia 2023 roku? Proszę o wskazanie, które wnioski zostały zaakceptowane, a które nadal pozostają nierozpatrzone.
Czy rząd RP podejmował dodatkowe działania dyplomatyczne mające na celu przyspieszenie procesów restytucji poza standardowymi procedurami skierowania roszczeń do niemieckich instytucji? Jeśli tak, to jakie formy wsparcia dyplomatycznego zostały zastosowane?
Czy strona niemiecka wyraziła gotowość do opracowania wspólnych mechanizmów lub procedur przyspieszających proces identyfikacji i restytucji polskich dóbr kultury znajdujących się w Niemczech? Jeśli tak, jakie są rezultaty tych uzgodnień?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadziło działania w celu stworzenia międzynarodowej platformy współpracy, która mogłaby ułatwić proces restytucji dóbr kultury na forum Unii Europejskiej?
Podkreślam, że restytucja polskich dóbr kultury utraconych podczas II wojny światowej to nie tylko kwestia sprawiedliwości dziejowej, ale również obowiązek wobec przyszłych pokoleń. Konieczne jest podjęcie wszelkich możliwych działań, aby przywrócić Polsce dzieła sztuki, które są integralną częścią naszego dziedzictwa narodowego.
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3832 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7366 posłów Dariusza Mateckiego, Dariusza Stefaniuka
i Andrzeja Śliwki z 17 stycznia 2025 roku w sprawie restytucji polskich dóbr kultury
utraconych na skutek II wojny światowej oraz kontaktów polskiego rządu z władzami
Niemiec w tym przedmiocie, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Sprawy dotyczące restytucji dóbr kultury były głównym tematem listu, który minister
Bartłomiej Sienkiewicz wystosował 31 stycznia 2024 r. do Pełnomocnik Rządu RFN
ds. Kultury i Mediów Claudii Roth. Zapewnił w nim m.in. o gotowości do wsparcia prac nad
opracowaniem wyczekiwanych na gruncie prawa niemieckiego rozwiązań mających ułatwić
zwrot dóbr kultury przemieszczonych z naruszeniem prawa z Polski na terytorium Niemiec.
W lipcu 2024 r. odbyły się konsultacje międzyrządowe prowadzone przez Ministra Kultury i
Dziedzictwa Narodowego z Pełnomocnik Rządu RFN ds. Kultury i Mediów Claudią Roth.
Prowadzone rozmowy dotyczyły wypracowania skutecznych praktycznych rozwiązań
dotyczących restytucji dóbr kultury zagrabionych z terenu Polski. Zagadnienie zmian
legislacyjnych było też monitowane pismem do minister Claudii Roth w lipcu 2024 r.
W sierpniu odbyło się spotkanie pracowników MKiDN z przedstawicielką Ministerstwa
Spraw Zagranicznych RFN, z Referatu 603, Multilaterale Kulturpolitik. Podczas spotkania
nastąpiła finalizacja sprawy restytucyjnej książki pt. ,,Kultura i sztuka ludu żydowskiego na
ziemiach polskich” wydanej we Lwowie w 1935 r., przechowywanej dotychczas w wyniku
wojennej grabieży z Warszawy w zbiorach Zentral - und Landesbibliothek Berlin.
Sprawy restytucyjne na terenie Niemiec prowadzone są nieustannie i dotyczą zarówno strat
wojennych, odnajdywanych w niemieckich instytucjach publicznych i kościelnych, jak i w
rękach prywatnych, a także obiektów skradzionych i nielegalnie wywiezionych.
Współpraca państw członkowskich Unii Europejskiej w zakresie zagadnienia zwrotu dóbr
kultury przebiega w myśl przepisów m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
2014/60/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych
niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego, zmieniająca rozporządzenie
(UE) nr 1024/2012 (wersja przekształcona). Dotyczy ona dóbr kultury wyprowadzonych
niezgodnie z prawem z terytorium innych państw członkowskich od 1 stycznia 1993 roku.
Państwa mogą jednak decydować, czy rozszerzą procedurę na obiekty nielegalnie
wywiezione przed tą datą. Tak też się stało w przypadku zwrotu dwóch obrazów z warsztatu
Dierica Boutsa – „Mater Dolorosa” i „Ecce w Homo”, stanowiących polskie straty wojenne,
odnalezionych w Museo Provincial de Pontevedra w Hiszpanii. Strona hiszpańska podjęła
decyzję o zastosowaniu przepisów dyrektywy do obiektów wywiezionych w wyniku II wojny
światowej. Z kolei dzięki wykorzystaniu systemu IMI (Internal Market Information System)
do Polski zwrócono zabytkowe ikony z przedstawieniem „Trzech Marii u grobu” oraz
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
,,Michała Archanioła” skradzionych ze zbiorów Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie, a
odnalezionych na terytorium Niemiec.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --