Interpelacja w sprawie rPET-u
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7350
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie rPET-u
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 10-01-2025
Szanowna Pani Minister!
Od 1 stycznia 2025 r. producenci wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów będą zobowiązani do zapewnienia, aby opakowania te, włącznie z ich zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych, zawierały udział wagowy wynoszący co najmniej 25% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET), jeżeli głównym składnikiem tych opakowań jest politereftalan etylenu (PET).
W poprzednim miesiącu Sejm przyjął ustawę o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, przesuwającą start systemu kaucyjnego w Polsce z 1 stycznia 2025 r. na 1 października 2025 r., przewidując równocześnie okres przejściowy dla opakowań nieposiadających oznakowania wskazującego na objęcie ich systemem kaucyjnym do 31 grudnia 2025 r. Zatem dopiero od 1 stycznia 2026 r. producenci wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje, którzy przystąpią do systemu kaucyjnego, będą obowiązani wprowadzać na rynek wszystkie swoje produkty objęte system kaucyjnym z oznakowaniem systemu kaucyjnego, umożliwiając tym samym ich selektywną zbiórkę w tym systemie.
Pierwotna, połączona data startu obu powyższych obowiązków, tj. 1 stycznia 2025 r., nie była przypadkowa. System kaucyjny miał bowiem zapewnić producentom w Polsce dostęp do teoretycznie dobrej jakości tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET) w ilości umożliwiającej realizację obowiązku zapewnienia wymaganej zawartości tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET) w opakowaniach na napoje.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/16161 w tworzywie sztucznym przeznaczonym do recyklingu dopuszcza się aż do 5% zawartości materiałów i wyrobów, które były wykorzystywane do kontaktu z materiałami lub substancjami niewchodzącymi w kontakt z żywnością, czyli z materiałami/substancjami, które nie spełniają wymagań do zastosowań spożywczych określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) 10/20112.
Na dzień sporządzenia niniejszej interpelacji Komisja Europejska nie zatwierdziła żadnej odpowiedniej technologii recyklingu poprzez nadanie jej numeru RAN (recycling authorisation number).
Ponadto poważnym problemem zdrowotnym związanym ze stosowaniem na rynku spożywczym opakowań z tworzyw sztucznych wzbogaconych w różne dodatki jest także niebezpieczeństwo przedostawania się (migracji) związków chemicznych w nich zawartych do żywności, w szczególności bisfenolu A (BPA), z uwagi na zagrożenia, jakie niesie on dla zdrowia, w tym w szczególności dla niemowląt i małych dzieci, a także kobiet w ciąży.
Dnia 19 kwietnia 2023 r. Panel EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) opublikował opinię naukową pt. „Re-evaluation of the risks to public health related to the presence of bisphenol A (BPA) in foodstuffs” dotyczącą zagrożenia dla zdrowia wynikającego z obecności bisfenolu A (BPA) w żywności. Następstwem wydania tej opinii naukowej była decyzja Komisji Europejskiej podjęta w czerwcu 2024 roku zabraniająca sprzedawania żywności w pojemnikach, które zawierają bisfenol A (BPA). Jednak w każdym z takich przypadków będzie obowiązywać okres przejściowy (18-36 miesięcy w zależności od kategorii produktu). Powyższa sytuacja w połączeniu z dopuszczaniem przez prawo UE zawartości w tworzywie sztucznym przeznaczonym do recyklingu do 5% materiałów i wyrobów, które były wykorzystywane do kontaktu z materiałami lub substancjami niewchodzącymi w kontakt z żywnością, będzie drogą przedostania się bisfenolu A (BPA) do tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET), a w konsekwencji do opakowań na napoje, i stwarzać ryzyko migracji. Ten aspekt jest wyjątkowo istotny w przypadku produktów przeznaczonych do spożycia przez szczególnie wrażliwe grupy konsumentów, takie jak niemowlęta i dzieci, w przypadku których wpływ na rozwój może być nieodwracalny i utrzymywać się przez całe życie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w związku z przyjęciem przez Sejm ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, przesuwającej start systemu kaucyjnego w Polsce z dnia 1 stycznia 2025 r. na dzień 1 października 2025 r. oraz przewidującej równocześnie okres przejściowy dla opakowań nieposiadających oznakowania wskazującego na objęcie ich systemem kaucyjnym do 31 grudnia 2025 r., Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje przesunięcie obowiązku zapewnienia udziału wagowego tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET) w opakowaniach na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów co najmniej do dnia 1 stycznia 2026 r.? Jeżeli nie, to z jakich przyczyn?
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska występowało do Ministerstwa Zdrowia o weryfikację, jakie potencjalne zagrożenia/konsekwencje dla zdrowia konsumentów w Polsce niesie zawartość w tworzywie sztucznym przeznaczonym do recyklingu do 5% materiałów i wyrobów, które były wykorzystywane do kontaktu z materiałami lub substancjami niewchodzącymi w kontakt z żywnością, zważywszy na fakt, iż od 1 stycznia 2025 r. tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu (rPET) mają stanowić w Polsce udział wagowy co najmniej 25% opakowań na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest w posiadaniu badań naukowych nie starszych niż 5 lat, potwierdzających pełne bezpieczeństwo stosowania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET) w opakowaniach na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, w szczególności dla wrażliwych grup konsumentów, jak niemowlęta, kobiety w ciąży oraz osoby w terapiach lekowych? Jeżeli tak, to kto jest autorem tych badań, jaki jest tytuł tych badań oraz jaką datą oznaczone są te badania?
4. Czy wykonanie obowiązku zastosowania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET), które zgodnie z prawem UE mogą zawierać do 5% zawartości materiałów i wyrobów, które były wykorzystywane do kontaktu z materiałami lub substancjami niewchodzącymi w kontakt z żywnością, w opakowaniach na naturalną wodę mineralną może doprowadzić do kontaminacji naturalnej wody mineralnej? Jakie niesie to ryzyka dla polskich konsumentów oraz dla wprowadzających naturalną wodę mineralną w takich opakowaniach, którzy mają obowiązek prawny zachowania właściwości naturalnej wody mineralnej i jej pierwotnej czystości także w opakowaniu?
5. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest w posiadaniu analiz ilościowych potwierdzających, że wydajność projektowanego w Polsce systemu kaucyjnego pozwoli na zapewnienie polskim producentom wprowadzającym produkty w opakowaniach na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów dostępu do rPET wysokiej jakości, wolnego od zanieczyszczeń, w tym wolnego od zakazanego bisfenolu A (BPA) w ilości umożliwiającej spełnienie wymogu wykorzystania w tych opakowaniach udziału wagowego co najmniej 25% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, bez ryzyka ściągania do Europy odpadów opakowaniowych spoza UE?
6. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest w posiadaniu badań naukowych lub opinii naukowych potwierdzających brak ryzyka kontaminacji bisfenolem A (BPA) napojów w butelkach z wykorzystaniem tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET), zwłaszcza w kontekście przesunięcia startu systemu kaucyjnego, który ma być źródłem teoretycznie czystego rPET?
*) 1. Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1616 z dnia 15 września 2022 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 282/2008.
*) 2. Rozporządzenie Komisji (WE) 10/2011 w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (22)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie jest właściwe” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23196 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.1.2025.AK
3592846.14237033.11518279
Warszawa, 31-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posła Piotra Kandyby w sprawie rPET-u, nr K10INT7350,
poniżej przedstawiam wyjaśnienia.
1) Czy w związku z przyjęciem przez Sejm ustawy o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, przesuwającej
start systemu kaucyjnego w Polsce z dnia 1 stycznia 2025 r. na dzień 1 października
2025 r. oraz przewidującej równocześnie okres przejściowy dla opakowań
nieposiadających oznakowania wskazującego na objęcie ich systemem kaucyjnym do
31 grudnia 2025 r., Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje przesunięcie obowiązku
zapewnienia udziału wagowego tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET)
w opakowaniach na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw
sztucznych o pojemności do trzech litrów co najmniej do dnia 1 stycznia 2026 r.? Jeżeli nie,
to z jakich przyczyn?
Przesuwanie w czasie tego obowiązku nie jest planowane. Zgodnie z dyrektywą Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia
wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko, każde państwo
członkowskie jest zobowiązane zapewnić, aby od 2025 r. butelki na napoje wymienione
w części F załącznika, których głównym składnikiem jest politereftalan etylenu („butelki
PET”), zawierały co najmniej 25 % tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, obliczane
jako średnia dla wszystkich butelek PET wprowadzonych do obrotu na terytorium danego
państwa członkowskiego. Wprowadzenie zmian w tym zakresie mogłoby spowodować
wysunięcie wobec Polski zarzutów nieprawidłowej implementacji dyrektywy.
2) Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska występowało do Ministerstwa Zdrowia
o weryfikację jakie potencjalne zagrożenia / konsekwencje dla zdrowia konsumentów
w Polsce niesie zawartość w tworzywie sztucznym przeznaczonym do recyklingu do 5%
materiałów i wyrobów, które były wykorzystywane do kontaktu z materiałami lub
substancjami niewchodzącymi w kontakt z żywnością, zważywszy na fakt, iż od 1 stycznia
2025 r. tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu (rPET) mają stanowić w Polsce udział
wagowy co najmniej 25% opakowań na napoje będących butelkami jednorazowego
użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie występowało do Ministerstwa Zdrowia o taką
weryfikację. Projekt ustawy wprowadzającej przedmiotowy obowiązek został skierowany
do uzgodnień międzyresortowych pismem z dnia 1 kwietnia 2021 r. i był przedmiotem
analizy Ministerstwa Zdrowia na tym etapie.
-- 1 of 3 --
3) Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jest w posiadaniu badań naukowych nie starszych
iż 5 lat, potwierdzających pełne bezpieczeństwo stosowania tworzyw sztucznych
pochodzących z recyklingu (rPET) w opakowaniach na napoje będących butelkami
jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, w szczególności dla wrażliwych grup
konsumentów, jak niemowlęta, kobiety w ciąży oraz osoby w terapiach lekowych? Jeżeli
tak, to kto jest autorem tych badań, jaki jest tytuł tych badań oraz z jakiej daty pochodzą
te badania?
Obowiązki i warunki dot. stosowania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu
w opakowaniach żywności wynikają z prawa UE. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie jest
w posiadaniu badań naukowych, o których mowa w pytaniu.
W unijnym Planie działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym z 2015 r. Komisja
wskazała zwiększenie recyklingu tworzyw sztucznych za niezbędny warunek przejścia na
gospodarkę o obiegu zamkniętym. W 2018 r. Komisja przyjęła Europejską strategię na rzecz
tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym, gdzie zawarto najważniejsze
zobowiązania do działania na poziomie UE, które podejmowane będą w celu ograniczenia
niekorzystnego wpływu zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi. Ponieważ, jak wskazała
Komisja, znaczna część materiałów opakowaniowych z tworzyw sztucznych jest używana
jako opakowania produktów spożywczych, podkreślone zostało, że cele polityki można
będzie osiągnąć tylko wtedy, gdy zwiększy się zawartość tworzywa sztucznego
pochodzącego z recyklingu w opakowaniach produktów spożywczych.
W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 282/2008 w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw
sztucznych pochodzących z recyklingu przeznaczonych do kontaktu z żywnością ustanowiono
szczegółowe wymogi dotyczące procesów recyklingu w celu zapewnienia zgodności
materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu i przeznaczonych
do kontaktu z żywnością z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 w sprawie materiałów
i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Ze względu na brak możliwości
zastosowania przepisów rozporządzenia nr 282/2008 do wszystkich technologii recyklingu,
niezbędnym okazało się przyjęcie przez Komisję nowych przepisów w tym zakresie.
W konsekwencji opracowane zostało rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1616 z dnia
15 września 2022 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących
z recyklingu przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające rozporządzenie (WE)
nr 282/20081.
Jak podkreślono w rozporządzeniu nr 2022/1616 warunkiem wstępnym zwiększenia
zawartości materiałów z recyklingu w opakowaniach produktów spożywczych
i w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością jest zapewnienie wysokiego
poziomu ochrony zdrowia ludzkiego. W rozporządzeniu wskazano, że wymaga się
dekontaminacji tworzyw sztucznych za pomocą odpowiedniej technologii recyklingu.
Rozporządzenie nr 2022/1616 ustanawia przepisy dotyczące:
a) wprowadzania do obrotu materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych objętych
zakresem art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004, zawierających tworzywa
sztuczne pochodzące z odpadów lub z nich wytworzone;
b) opracowywania i stosowania technologii i procesów recyklingu oraz instalacji do
recyklingu w celu produkcji tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu
i wykorzystywanych w tych materiałach i wyrobach z tworzyw sztucznych;
c) stosowania w kontakcie z żywnością materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych
pochodzących z recyklingu oraz materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych
przeznaczonych do recyklingu.
1 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX%3A32022R1616
-- 2 of 3 --
4) Czy wykonanie obowiązku zastosowania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu
(rPET), które zgodnie z prawem UE mogą zawierać do 5% zawartości materiałów
i wyrobów, które były wykorzystywane do kontaktu z materiałami lub substancjami
niewchodzącymi w kontakt z żywnością, w opakowaniach na naturalną wodę mineralną,
może doprowadzić do kontaminacji naturalnej wody mineralnej? Jakie niesie to ryzyka dla
polskich konsumentów oraz dla wprowadzających naturalną wodę mineralną w takich
opakowaniach, którzy mają obowiązek prawny zachowania właściwości naturalnej wody
mineralnej i jej pierwotnej czystości także w opakowaniu?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie jest właściwe do udzielania wyjaśnień w tym zakresie.
Pytanie zostało przekazane do Ministerstwa Zdrowia.
5) Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jest w posiadaniu analiz ilościowych
potwierdzających, że wydajność projektowanego w Polsce systemu kaucyjnego pozwoli
na zapewnienie polskim producentom wprowadzającym produkty w opakowaniach
na napoje będących butelkami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności
do trzech litrów dostępu do rPET wysokiej jakości, wolnego od zanieczyszczeń, w tym
wolnego od zakazanego Bisfenolu A (BPA) w ilości umożliwiającej spełnienie wymogu
wykorzystania w tych opakowaniach udziału wagowego co najmniej 25% tworzyw
sztucznych pochodzących z recyklingu, bez ryzyka ściągania do Europy odpadów
opakowaniowych spoza UE?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie jest w posiadaniu takich analiz. Szacuje się, że aby
sprostać zobowiązaniom unijnym w zakresie zapewnienia od 2025 r. udziału wagowego
wynoszącego co najmniej 25% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, zarówno
operatorzy systemów kaucyjnych jak i wprowadzający będą w ramach tych systemów dążyć
do zwiększania ich efektywności działania. Brak zaangażowania uczestników rynku
w promocję i zwiększanie poziomów zwrotu wpływać będzie negatywnie na uzyskiwane
poziomy zbiórki opakowań do produkcji rPET.
6) Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jest w posiadaniu badań naukowych lub opinii
naukowych potwierdzających brak ryzyka kontaminacji Bisfenolem A (BPA) napojów,
w butelkach z wykorzystaniem tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu (rPET)?
Zwłaszcza w kontekście przesunięcia startu systemu kaucyjnego, który ma być źródłem
teoretycznie czystego rPET?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie jest w posiadaniu takich badań i opinii. Pytanie
zostało przekazane według właściwości do Ministerstwa Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
2. Pani Izabela Leszczyna – Minister Zdrowia.
-- 3 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.3.2025.KM
Warszawa, 25 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7350 w sprawie rPET-u, złożoną przez Pana Posła Piotra
Kandybę, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Odnosząc się do pytania nr 4 uprzejmie wyjaśniam, że wszystkie materiały i wyroby
przeznaczone do kontaktu z żywnością muszą spełniać wymagania ogólne określone w
rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27
października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z
żywnością oraz uchylającym dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG1 oraz wymaganiom
szczegółowym, jeżeli zostały określone dla danego rodzaju wyrobu.
Zgodnie z art. 3 ww. rozporządzenia nr 1935/2004 materiały i wyroby powinny być
produkowane zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych
do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do
żywności w ilościach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka,
powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności lub pogorszenie jej cech
organoleptycznych.
Dla materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu wymagania te
zostały określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 2022/1616 w sprawie materiałów i
1 Dz. Urz. UE L 338 z 13.11.2004, str. 4, ze zm.
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wyrobów z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu przeznaczonych do kontaktu z
żywnością oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 282/2008.2
Zgodnie z art. 4 ww. rozporządzenia (UE) 2022/1616 materiały i wyroby z tworzyw
sztucznych pochodzących z recyklingu przeznaczone do kontaktu z żywnością można
wprowadzać do obrotu, gdy zostały one wytworzone z zastosowaniem elementów
odpowiedniej technologii recyklingu wymienionej w załączniku I ww. rozporządzenia lub
nowatorskiej technologii, oraz gdy zostały spełnione wymagania ogólne i szczegółowe, w
tym w stosownych przypadkach uzyskanie zezwolenia. Zgodnie z tym załącznikiem za
odpowiednie technologie recyklingu uznaje się: recykling mechaniczny pokonsumenckiego
politereftalanu etylenu (dalej recykling mechaniczny) oraz recykling z obiegu zamkniętego.
W nawiązaniu do przedmiotowego rPET-u należy wskazać, że powstaje on w wyniku
recyklingu mechanicznego, który zgodnie z wymaganiami ww. rozporządzenia dopuszcza
stosowanie 5% materiałów i wyrobów, które były pierwotnie nieprzeznaczone do kontaktu
z żywnością.
Zgodnie z rozdziałem V ww. rozporządzenia pojedyncze procesy recyklingu mechanicznego
muszą uzyskać zezwolenie Komisji Europejskiej na stosowanie odpowiedniej technologii,
które wydawane są na podstawie opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa
Żywności (EFSA). Opinia EFSA zawiera informacje określone w art. 18 ww. rozporządzenia.
Szczególną uwagę należy zwrócić na informację na temat omówienia i wniosków
dotyczących tego, czy w procesie recyklingu można wytwarzać materiały i wyroby z
tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, które są zgodne z art. 3 rozporządzenia
(WE) nr 1935/2004 i są one bezpieczne pod względem mikrobiologicznym, w tym
uzasadnienie ograniczeń i wymagań, które zdaniem EFSA powinny mieć zastosowanie do
surowca z tworzywa sztucznego, konfiguracji i działania procesu dekontaminacji oraz
stosowania tworzywa sztucznego. Opinie EFSA są publicznie dostępne, z zachowaniem
poufności danych technologicznych, pod adresem:
https://www.efsa.europa.eu/pl/topics/topic/plastics-and-plastic-recycling w zakładce:
Published on this topic. Dodatkowo EFSA wydała szczegółowe wytyczne naukowe
zawierające opis kryteriów oceny oraz podejście do dokonywanej oceny naukowej, które są
dostępne pod adresem: https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/8879. Woda
pitna, niezależnie od jej pochodzenia, jest produktem ogólnego spożycia dedykowanym dla
całej populacji, w tym dla niemowląt. W związku z tym oraz zgodnie z wytycznymi i
publikowanymi dotychczas opiniami, EFSA stosuje w takich przypadkach, jak np. dla wody
pitnej, najbardziej restrykcyjne z możliwych podejście (scenariusz badania A), w którym
odnosi się także do możliwości wykorzystania wyrobu gotowego dla niemowląt. Jeśli w
2 Dz. Urz. UE L 243 z 20.09.2022, str. 3
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
scenariuszu badania nad migracją substancji z tworzywa pochodzącego z recyklingu EFSA
nie może zagwarantować bezpieczeństwa na tym restrykcyjnym poziomie – dla niemowląt,
EFSA może wprowadzić ograniczenia w stosowaniu tworzywa, w tym wykluczyć całkowicie
stosowanie tworzywa do określonych wyrobów np. do opakowań przeznaczonych dla wody
pitnej.
W odniesieniu do przywoływanego bisfenolu A (BPA) informuję, że jest to substancja
stosowana w produkcji niektórych tworzyw sztucznych jak np. poliwęglan (PC), z którego są
produkowane m.in. butle do dystrybutorów wody oraz powłoki i lakiery epoksydowe
stosowane do powlekania metalowych puszek na napoje oraz żywność. Substancja ta nie
jest stosowana do produkcji politereftalanu etylenu (PET). Niezamierzona obecność BPA w
żywności i materiałach do kontaktu z żywnością może między innymi wynikać z obecności
BPA jako zanieczyszczenia przy produkcji innych materiałów z recyklingu np. papieru,
tektury lub może on stanowić pozostałości po procesie produkcyjnym. Dodatkowo,
obecność w żywności BPA może również wiązać się z zanieczyszczeniem środowiska. Poza
żywnościowe źródła narażenia na BPA to m.in.: powietrze, kurz oraz woda.
Podmiot działający na rynku materiałów i wyrobów pochodzących z recyklingu
przeznaczonych do kontaktu z żywnością zobowiązany jest do przestrzegania wymagań i
ograniczeń wynikających z opinii EFSA dotyczącej procesu recyklingu, która jest podstawą
do udzielenia zezwolenia przez Komisję, jak również do przestrzegania warunków
określonych w samym zezwoleniu. Dodatkowo ma obowiązek zapewnić zgodność
przeprowadzanych czynności produkcyjnych z rozporządzeniem nr 2022/1616 oraz
ogólnymi zasadami dobrej praktyki produkcyjnej określonymi rozporządzenia Komisji (WE)
nr 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w
odniesieniu do materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.3
Dodatkowo, podmioty działające w branży powinny posiadać skuteczny system
zarządzania jakością prowadzonych czynności produkcyjnych, dostosowanych do ich
pozycji w łańcuchu dostaw oraz skuteczny system kontroli jakości, który obejmuje
monitorowanie, wdrażanie i wprowadzanie dobrej praktyki produkcyjnej. Zgodnie z art. 7
ww. rozporządzenia podmiot zobowiązany jest posiadać stosowną dokumentację dotyczącą
specyfikacji, formuły wytarzania i przetwarzania, które są istotne z punktu widzenia
zgodności i bezpieczeństwa gotowego materiału lub wyrobu. Zgodnie z tym samym
przepisem przedsiębiorca jest zobowiązany udostępniać wspomnianą dokumentację na
żądanie organów urzędowej kontroli.
Niezależnie od powyższego informuję, że wobec naturalnych wód mineralnych, źródlanych
oraz stołowych opakowanych w butelki z różnych tworzyw zastosowanie mają przepisy
3 Dz. Urz. UE L 384 z 29.12.2006, str. 75
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód
mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych.4 Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia,
naturalne wody mineralne w opakowaniach nie mogą zawierać składników potencjalnie
toksycznych naturalnego pochodzenia w stężeniach szkodliwych dla zdrowia. W załączniku
nr 1 do rozporządzenia zostały określone składniki potencjalnie toksyczne naturalnego
pochodzenia występujące w naturalnych wodach mineralnych oraz ich maksymalne
poziomy, których przekroczenie może stanowić ryzyko dla zdrowia.
Ww. rozporządzenie Ministra Zdrowia określa również wymagania szczegółowe w
zakresie* znakowania. Jednocześnie w zakresie znakowania zastosowanie mają przepisy
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października
2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...).5
Informacja o przydatności, pojemności oraz warunkach przechowywania środków
spożywczych, w tym wód butelkowanych i napojów, należą do elementów obligatoryjnych,
które należy umieścić na etykiecie. Dla wód butelkowanych wykonanych z tworzyw
sztucznych najczęściej spotykanym zaleceniem jest: przechowywanie w warunkach ≤ 20°C
w miejscach nienarażonych na promieniowanie światła. W tak określonych warunkach
ryzyko migracji do wody substancji pochodzących z opakowania jest znacznie zmniejszone.
Podkreślenia wymaga, że wody butelkowane oraz napoje należy przechowywać w sposób
określony w oznakowaniu przez producenta. Warunki przechowywania środków
spożywczych ustala producent na podstawie wyników własnych badań przechowalniczych,
również w zależności od składu produktu końcowego, jego trwałości mikrobiologicznej oraz
zastosowanych procesów technologicznych. Głównymi niekorzystnymi warunkami
oddziałowującym na opakowania, w tym tworzywo PET jest wysoka temperatura, światło
oraz długotrwałe przechowywanie. W związku z powyższym, niezwykle ważne jest
prawidłowe przechowywanie produktu zgodne z zaleceniami producenta, aby
minimalizować ryzyko.
Ponadto, uprzejmie informuje się, że zgodnie z art. 61-64 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r.
o bezpieczeństwie żywności i żywienia6, podmioty działające na rynku materiałów i
wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością podlegają wpisowi do rejestru
zakładów podlegających nadzorowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Dotyczy to zarówno
producentów, jak i podmiotów wprowadzających te produkty do obrotu. Podmioty
znajdujące się w ww. rejestrze podlegają rutynowym kontrolom w produkcji i obrocie w
celu sprawdzenia przestrzegania wymagań dotyczących bezpieczeństwa,
4 Dz.U. nr 85, poz. 466
5 Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, z późn. zm.
6 Dz.U. z 2023 r. poz. 1448
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
a także innych wymagań określonych w obowiązujących przepisach dotyczących
konkretnych produktów. Kontrole przeprowadza się zgodnie z terminami, rodzajami i
zakresami, przyjętymi w harmonogramach kontroli, a ich częstotliwość zależna jest od
oceny ryzyka dotyczącego m.in. rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, rodzaju
produktów i stosowanych procesów.
Należy również podkreślić, że oprócz rutynowych kontroli organy Państwowej Inspekcji
Sanitarnej podejmują dodatkowe działania wynikające ze sprawowanego nadzoru i
przeprowadzają kontrole tematyczne / akcyjne np. w sezonie letnim w zakresie warunków
przechowywania wód butelkowanych oraz napojów, głównie w punktach obrotu i
magazynowania. Wówczas organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprawdzają czy
podmiot działający na rynku spożywczym przestrzega warunków przechowywania
określonych przez producenta na opakowaniu m.in. czy wody butelkowane oraz napoje są
przechowywane w chłodnym i suchym miejscu oraz czy są przechowywane w miejscach
nienarażonych na bezpośrednie oddziaływanie promieni słonecznych.
Niezależnie od planowanych kontroli, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej mogą
przeprowadzić kontrolę w obiektach działających na rynku spożywczym na skutek
zawiadomienia, skargi czy interwencji złożonej np. przez konsumenta lub przez inny
podmiot działający w sektorze spożywczym. W przypadku takiego zgłoszenia
przeprowadzana jest kontrola danego podmiotu w celu sprawdzenia zasadności
przekazanych informacji. Ze względu na potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia i życia
konsumentów żywności, Państwowa Inspekcja Sanitarna jako służba urzędowej kontroli
żywności korzysta z szerokich kompetencji kontrolnych, wynikających z prawa krajowego
oraz prawa Unii Europejskiej. W przypadku potwierdzenia nieprawidłowości
przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność zgodnie z przepisami działu VIII ustawy z dnia 25
sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Podkreślić należy, że żywność znajdująca się w obrocie nie może być niebezpieczna dla
zdrowia i życia człowieka, a odpowiedzialność za jej bezpieczeństwo ponosi przedsiębiorca.
Wynika to z art. 14 i 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i
Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa
żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz
ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.7 Ta sama zasada dotyczy
materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Odpowiadając na pytanie nr 6 uprzejmie wyjaśniam, że opinie naukowe EFSA dotyczące
pojedynczych procesów recyklingu, w wyniku których powstaje rPET, w tym zawierające
7 Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
informacje dotyczące migracji substancji z tworzywa, są dostępne na stronie internetowej
EFSA, z zachowaniem poufności danych technologicznych, pod adresem:
https://www.efsa.europa.eu/pl/topics/topic/plastics-and-plastic-recycling w zakładce
pn.”Published on this topic”.
Jednoczesnie informuję Ministerstwo Zdrowia nie posiada innych badań naukowych lub
opinii naukowych dotyczących ryzyka kontaminacji bisfenolem A naturalnych wód
mineralnych czy napojów, w tym w butelkach z wykorzystaniem tworzywa sztucznego
pochodzącego z recyklingu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --