tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.17.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7346 Pani Posłanki Alicji Łuczak wraz z grupą posłów w sprawie
zmiany ustawy o strażach gminnych w zakresie uprawnień emerytalnych, proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Mając na względzie przywołaną w interpelacji ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach
gminnych1 trzeba podkreślić, że za kształt regulacji znajdujących się w tym akcie odpowiada
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Na gruncie obowiązujących przepisów emerytalnych osoby wykonujące prace strażnika miejskiego
(gminnego) mają prawo do emerytury z tytułu osiągniecia powszechnego wieku emerytalnego,
tj. po ukończeniu wieku 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat w przypadku mężczyzny (art. 24 ust. 1
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych2).
Wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej (z tytułu wykonywania pracy w szczególnych
warunkach lub w/o szczególnym charakterze) jest obecnie możliwe na zasadach określonych
w art. 46 w zw. z art. 32 i 33 ustawy emerytalnej oraz art. 184 w zw. z art. 32 i 33 ustawy
emerytalnej lub na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach
pomostowych3. Trzeba zaznaczyć, że ze względu na konstrukcję warunków przewidzianych
w przepisach art. 46 i 184 ustawy emerytalnej4, możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury
z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze będzie na tej podstawie
ulegała, wraz z upływem czasu, ograniczeniu.
Z interpelacji wynika, że – w ocenie Posłanek i Posłów wnoszących interpelację – praca strażnika
miejskiego (gminnego) w zasadzie odpowiada definicji zawartej w art. 3 ust. 3 ustawy o
emeryturach pomostowych. Wymaga ona bowiem odpowiedzialności i sprawności fizycznej i
psychicznej. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ww. ustawy za prace o szczególnym charakterze uważa się prace
wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których
możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym
zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek
pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się (wykaz tych prac
określa zał. nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych). Pracą o szczególnym charakterze, która
uprawnia do nabycia prawa do emerytury pomostowej jednak tylko taka praca, która odpowiada
definicji z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych i jednocześnie została wymieniona w
załączniku nr 2 do tej ustawy.
1 Dz. U. z 2021 r. poz. 1763.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn zm. dalej powoływanej jako „ustawa emerytalna”.
3 Dz. U. z 2024, poz. 1696, z późn. zm.
4 Zgodnie z art. 184 ustawy emerytalnej, aby uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych
warunkach ubezpieczeni powinni w dniu 1 stycznia 1999 r. posiadać 15- letni szczególny staż pracy i 20/25 letni staż pracy
ogólny. Z kolej zgodnie z art. 46 ustawy emerytalnej taki rodzaj emerytury uzależniony jest od spełnienia do końca 2008 r.
ww. warunków stażowych, jak i dotyczących obniżonego wieku. Trzeba przy tym wskazać, że regulacje te nie umożliwią
nabycia wcześniejszej emerytury przez strażnika gminnego (miejskiego).

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W związku z powyższym pragnę podkreślić, że zarówno definicje pracy w szczególnych warunkach
i o szczególnym charakterze, jak również treść wykazów prac w szczególnych warunkach
i o szczególnym charakterze, są efektem szczegółowej dyskusji, jaką prowadzono w związku
z projektem ustawy o emeryturach pomostowych w zespołach problemowych ówczesnej
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz w trakcie prac parlamentarnych
z udziałem ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy, w ramach których wykorzystano wiele
opinii i analiz znanych ośrodków naukowo-badawczych. Ostatecznie powstały, oparte na
obiektywnych medycznych kryteriach, wykazy prac w szczególnych warunkach i o szczególnym
charakterze (stanowiące załączniki do ustawy o emeryturach pomostowych). Wśród rodzajów prac
wykazanych w tych załącznikach nie zostały wymienione prace strażników gminnych (miejskich).
Oznacza to, że strażnicy gminni (miejscy) nie wykonują pracy w szczególnych warunkach
lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych.
Podkreślenia wymaga, że w wykazie tym nie znalazły się także prace wykonywane przez
funkcjonariuszy niektórych innych formacji mundurowych niż straże gminne, np. Straży Leśnej czy
Państwowej Straży Łowieckiej. Z pewnością natomiast mają one pewne cechy wspólne z Policją,
której funkcjonariusze korzystają z preferencyjnych warunków nabywania prawa do emerytury w
systemie zaopatrzenia emerytalno-rentowego funkcjonariuszy służb mundurowych. Takie proste
porównanie nie jest jednak wystarczające, aby uznać, że dany rodzaj pracy odpowiada cechom prac
o szczególnym charakterze, które są zdefiniowane w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach
pomostowych.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana (także w zakresie
zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności załączników nr 1 i 2)
przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 17/09, 25
listopada 2010 r., sygn. akt K 27/09, oraz 3 marca 2011 r., sygn. akt K 23/09, orzekł o jej zgodności
z Konstytucją RP.
Niezależnie od powyższego, trzeba także podkreślić, że kwestie poszerzenia katalogu prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze były omawiane przez grupę roboczą,
działającą w ramach Zespołu problemowego ds. ubezpieczeń społecznych Rady Dialogu
Społecznego, w której uczestniczyli przedstawiciele partnerów społecznych oraz strona rządowa
(wspierana ekspercko przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy).
Strony zgodziły się, że analiza załączników nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych
(wykazów prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze) będzie dokonywana pod
kątem ich kompletności, w ramach obowiązujących definicji prac w szczególnych warunkach
i o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 1–3 ustawy o emeryturach pomostowych). Oznacza to,
że ewentualne nowe prace w wykazach prac w szczególnych warunkach
lub o szczególnym charakterze mogą się znaleźć tylko wówczas, jeśli wypełniają definicje prac
w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W ramach prac grupy roboczej
analizowano postulaty rozszerzenia obowiązujących załączników nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach
pomostowych. Nie analizowano jednak postulatu rozszerzania zał. nr 2 o prace wykonywane przez
strażnika gminnego (miejskiego), gdyż taka kwestia nie została przedstawiona przez stronę
związkową.
W związku z pracami grupy roboczej, 25 października 2024 r. została przyjęta przez stronę
pracowników i stronę pracodawców Rady Dialogu Społecznego Uchwała nr 132 w sprawie:
podjęcia prac nad nowelizacją ustawy w zakresie emerytur pomostowych . W uchwale tej strona
społeczna zwróciła się do Rządu Rzeczpospolitej Polskiej „o podjęcie prac w celu przygotowania, w
uzgodnieniu ze stroną społeczną:
 projektu nowelizacji ustawy w zakresie emerytur pomostowych dla grup zawodowych w sposób
określony w Stanowisku,

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
 w przypadku konieczności uzupełnienia dokumentacji odnoszącej się do konkretnego rodzaju
prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w niniejszym
Stanowisku – przedstawienia odpowiednich wytycznych w szczególności przez Centralny
Instytut Ochrony Pracy – PIB i Instytut Medycyny Pracy”.
Z treści Uchwały wynika, że istnieje grupa prac, które uznać można za prace w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze, o ile zostaną one odpowiednio sprecyzowane lub
udzielone zostaną w ich sprawie dodatkowe wyjaśnienia. Dotyczy to prac:
 operatorów kontroli bezpieczeństwa na lotniskach,
 automatyków PKP,
 dróżników przejazdowych,
 inspektorów transportu drogowego,
 operatorów numerów alarmowych.
Z treści tej Uchwały wynika zatem, że projekt zmiany ustawy o emeryturach pomostowych nie
powinien obejmować prac wykonywanych przez strażnika gminnego (miejskiego). Wskazać przy
tym należy, że zarówno do zespołu ds. ubezpieczeń społecznych Rady Dialogu Społecznego, jak i do
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie wpłynęły przy okazji prac ww. grupy roboczej
przedłożone przez stronę związkową materiały (analizy, informacje), z których wynikałoby, że
praca strażników gminnych odpowiada poszczególnym elementom definicji prac o szczególnym
charakterze. Podkreślenia przy tym wymaga, że kwestia ta nie ma charakteru oceny politycznej,
która mieści się w sferze uznania rządu i ustawodawcy, ale oceny specjalistycznej, która odwołuje
się do wiedzy z zakresu medycyny pracy, zawodoznawstwa, ergonomii oraz dyscyplin pokrewnych.
W każdym przypadku niezbędne jest więc przedstawienie tego rodzaju analiz.
W przekonaniu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej treść ww. Uchwały ma istotne
znaczenie, ponieważ dokonywanie zmian w ustawie o emeryturach pomostowych w zakresie
rozszerzenia katalogu prac uprawniających do uzyskania emerytury pomostowej powinno
się odbywać w dialogu ze stroną społeczną.
Pragnę w związku z tym poinformować, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie
są obecnie podejmowane działania mające na celu umieszczenie prac wykonywanych przez
strażników gminnych (miejskich) w wykazie prac o szczególnym charakterze, wymienionych w zał.
nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Ministerstwo nie posiada również danych, które
umożliwiłyby oszacowanie skutków finansowych wprowadzenia takich zmian do ustawy
o emeryturach pomostowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --