Interpelacja w sprawie dostępu do profilaktycznych badań w zakresie diagnostyki raka piersi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7323
do ministra zdrowia
w sprawie dostępu do profilaktycznych badań w zakresie diagnostyki raka piersi
Zgłaszający: Jolanta Zięba-Gzik
Data wpływu: 09-01-2025
Szanowna Pani Minister,
pragnę zwrócić uwagę na realne problemy, z jakimi borykają się kobiety w Polsce w kontekście dostępu do badań diagnostycznych, takich jak mammografia oraz ultrasonografia (USG). Mimo szeroko zakrojonych akcji promujących regularne badania, wiele kobiet napotyka bariery systemowe, które skutecznie utrudniają korzystanie z dostępnych usług medycznych. Jednym z głównych problemów zgłaszanych przez pacjentki jest ograniczona dostępność do badań mammograficznych oraz bardzo długie kolejki do badania USG piersi. Z informacji uzyskanych od mieszkanek powiatu zduńskowolskiego, łaskiego, sieradzkiego i poddębickiego wynika, że obecnie w niektórych placówkach terminy rejestracji na USG piersi sięgają nawet 2026 roku. Sytuacja ta dotyka szczególnie kobiety po operacjach lub z podejrzeniem poważnych zmian, dla których szybka diagnostyka jest kluczowa. Pomimo istniejącego programu profilaktyki raka piersi (w ramach którego kobiety w wieku 50–69 lat mogą korzystać z bezpłatnej mammografii), zgłaszalność pozostaje niska – niektóre statystyki wskazują, że nawet co trzecia kobieta nigdy nie wykonała USG piersi. Strach przed badaniem, niska świadomość na temat dostępności bezpłatnych badań oraz trudności z dostępem do placówek w mniejszych miejscowościach są dodatkowymi przeszkodami.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy i jakie działania planuje Ministerstwo Zdrowia, aby skrócić czas oczekiwania na badania USG piersi oraz na badania mammograficzne, które są kluczowe dla wczesnej diagnostyki raka piersi?
2. Czy istnieją plany wprowadzenia dodatkowych programów lub dofinansowania już istniejących programów, które poprawią dostępność badań profilaktycznych w zakresie raka piersi, zwłaszcza dla kobiet zamieszkujących w mniejszych miejscowościach?
3. Czy ministerstwo podjęło w ostatnim roku działania w celu zwiększenia liczby specjalistów (radiologów, techników medycznych) zajmujących się diagnostyką obrazową, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na badania profilaktyczne? Jeśli tak, to jakie działania zostały zrealizowane?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie rozwiązań systemowych, które umożliwią pacjentkom szybszą rejestrację na badania diagnostyczne, np. poprzez uproszczenie procedur rejestracyjnych, stworzenie specjalnych linii szybkiej ścieżki diagnostycznej lub rozwój telemedycyny?
5. Czy istnieje możliwość rozszerzenia obecnych programów profilaktycznych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, aby zapewnić bardziej elastyczne i dostępne formy realizacji badań mammograficznych i USG piersi np. poprzez współpracę z mobilnymi jednostkami diagnostycznymi lub prywatnymi placówkami medycznymi?
Z wyrazami szacunku
Jolanta Zięba-Gzik
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (20)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14806 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.6.2025.EM
Warszawa, 13 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7323 z 15 stycznia 2025 r. Pani Poseł Jolanty Zięby-Gzik
w sprawie dostępu do profilaktycznych badań w zakresie diagnostyki raka piersi, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na pytania:
1. Czy i jakie działania planuje Ministerstwo Zdrowia, aby skrócić czas oczekiwania na
badania USG piersi oraz na badania mammograficzne, które są kluczowe dla
wczesnej diagnostyki raka piersi? oraz
5. Czy istnieje możliwość rozszerzenia obecnych programów profilaktycznych w
ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, aby zapewnić bardziej elastyczne i
dostępne formy realizacji badań mammograficznych i USG piersi, np. poprzez
współpracę z mobilnymi jednostkami diagnostycznymi lub prywatnymi placówkami
medycznymi?
Na wstępie należy zauważyć, iż w ramach programów zdrowotnych dostęp do badań
profilaktycznych, w tym mammografii nie podlega kolejkowaniu, nie ma także rejonizacji i
ograniczenia dostępu do tych badań, które realizowane są bez skierowania.
Badanie USG nie zostało określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia z dnia 5
października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu programów zdrowotnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 2167) jako badanie przesiewowe,
jest ono wykonywane w ramach etapu diagnostyki pogłębionej w programie profilaktyki
raka piersi w przypadku nieprawidłowego wyniku badania podstawowego tj. mammografii
przesiewowej.
Badania USG piersi i mammografia finansowane są również w ambulatoryjnej opiece
specjalistycznej (AOS) w ramach porady specjalistycznej, co oznacza, że realizować i
rozliczać to badanie może każda poradnia specjalistyczna (przy czym lekarz, jeśli ma
odpowiednie uprawnienia i umiejętności może badanie wykonać sam lub zlecić
podwykonawcy, z którym ma umowę). Zatem za zapewnienie odpowiedniego terminu
badania odpowiedzialna jest poradnia zlecająca i termin ten, co do zasady nie powinien być
bardziej odległy, niż zaplanowany w toku diagnostyki i leczenia termin kolejnej porady.
Ww. rozporządzenie Ministra Zdrowia dopuszcza tryb realizacji mammografii
przesiewowej w pracowni stacjonarnej lub mobilnej i zgodnie z powyższym zostały
zakontraktowane przez NFZ świadczenia gwarantowane, tj. w pracowni stacjonarnej oraz
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
mobilnej (w mammobusie).
W województwie łódzkim jest 14-tu realizatorów Programu profilaktyki raka piersi w
pracowniach stacjonarnych, w których można wykonać mammografię przesiewową (2 w
Sieradzu) oraz 8 podmiotów, które realizują etap diagnostyki pogłębionej, w tym USG.
Dodatkowo mammografię przesiewową można wykonać na terenie województwa
łódzkiego w 41 mammobusach, które sukcesywnie planują pobyty na terenie województwa
celem zabezpieczenia dostępności do badań profilaktycznych. Dostępność do ww.
świadczenia jest zabezpieczona. Każdy podmiot który spełnia warunki określone w
rozporządzeniu1 może zostać realizatorem programu biorąc udział w postępowaniach
konkursowych, które poszczególne oddziały wojewódzkie NFZ ogłaszają m.in. w trybie
uzupełniającym.
2. Czy istnieją plany wprowadzenia dodatkowych programów lub dofinansowania już
istniejących programów, które poprawią dostępność badań profilaktycznych w
zakresie raka piersi, zwłaszcza dla kobiet zamieszkujących w mniejszych
miejscowościach?
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi aktualnie prac w zakresie wprowadzenia do koszyka
świadczeń gwarantowanych dodatkowych programów w profilaktyce raka piersi. Jak
wspomniano, Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje świadczenia gwarantowane w ramach
Programu profilaktyki raka piersi bezlimitowo, tj. na podstawie rzeczywistego wykonania
(§ 4, pkt 7 umowy do zarządzenia2). W przypadku przekroczenia kwoty zobowiązania
Funduszu wobec świadczeniodawcy, na wniosek świadczeniodawcy zwiększa się wartość
umowy. Badania mammografii przesiewowej w ramach programu realizowane są w
pracowni stacjonarnej lub mobilnej (w mammobusie).
3. Czy ministerstwo podjęło w ostatnim roku działania w celu zwiększenia liczby
specjalistów (radiologów, techników medycznych) zajmujących się diagnostyką
obrazową, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na badania profilaktyczne?
Jeśli tak, to jakie działania zostały zrealizowane?
W zakresie zawodu lekarza posiadającego specjalizację z radiologii i diagnostyki obrazowej
uprzejmie informuję, że aktualnie (stan na 31.12.2024 r.) w systemie jest 4 469 lekarzy
posiadających specjalizację z radiologii i diagnostyki obrazowej (w tym 3 991 lekarzy
posiada pełną specjalizację, zaś 478 specjalizację I stopnia). W porównaniu do 2023 (stan na
31.12.2023 r. ) liczba lekarzy posiadających tą specjalizację zwiększyła się o 169 lekarzy.
Poniżej tabela.
Liczba lekarzy wg NIL z radiologii i diagnostyki obrazowej
Liczba
specjalistów
Liczba
specjalistów
I st.
Razem
STAN NA
Wyk. Zawód Wyk. Zawód Wyk. Zawód
31.12.2011
31.12.2015
2286
2725
639
582
2925
3307
31.12.2023
3812
488
4300
31.12.2024 3991 478 4469
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia z dnia 5 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych.
2 Zarządzenie Nr 111/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 września 2022 r. w sprawie
określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju programy
zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne (z póź.zm.).
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Aktualnie (stan na 31.12.2024 r.) liczba lekarzy w trakcie specjalizacji z radiologii i
diagnostyki obrazowej wynosi 1 558 lekarzy (w tym 1 328 realizuje specjalizacje w trybie
rezydenckim a 230 w trybie pozarezydenckim). Liczba lekarzy w trakcie specjalizacji na
dzień 31.12.2023 r. wynosiła 1 491 (w tym 1 306 realizuje specjalizacje w trybie
rezydenckim a 185 w trybie pozarezydenckim).
Minister Zdrowia stale podejmuje działania mające na celu zapewnienie na rynku pracy
optymalnej liczby lekarzy specjalistów, m.in:
W czasie kształcenia przeddyplomowego – studia:
1. Minister Zdrowia znacznie zwiększył limity przyjęć na kierunek lekarski, czyli
kierunek po którym można podjąć specjalizację w radiologii i diagnostyce
obrazowej.
Limity na przestrzeni lat 2015/2016 - 2024/2025 generalnie wzrastały. Przykładowo w
roku akademickim 2015/2016 limit na kierunek lekarski wynosił 6 188 miejsc (w tym 4 637
to miejsca w języku polskim), zaś na kierunku lekarsko-dentystycznym 1362 (w tym 1 066
to miejsca w języku polskim). W roku akademickim 2024/2025 limit zaś na studia na
kierunku lekarskim wyniósł 10 065 miejsc (w tym 8 266 to miejsca w języku polskim) zaś na
kierunku lekarsko-dentystycznym 1 410 miejsc (w tym 1 122 to miejsca w języku polskim).
W roku akademickim 2015/2016 liczba uczelni kształcących na kierunku lekarskim
wynosiła 15 uczelni, zaś w roku akademickim 2024/2025: 38.
2. Wprowadzono wsparcie finansowe - kredyt dla osób podejmujących studia
odpłatne na kierunku lekarskim prowadzonym w języku polskim. Student który
otrzyma kredyt ma obowiązek odpracowania kwoty uzyskanej od państwa w
publicznej służbie zdrowia (możliwość całkowitego lub częściowego umorzenia
kosztu kształcenia po spełnieniu warunków określonych w ustawie);
W czasie szkolenia specjalizacyjnego:
a) Od 1 lipca 2024 roku wynagrodzenie zasadnicze brutto lekarza odbywającego
specjalizację z grupy specjalizacji nie priorytetowych (między innymi radiologia
i diagnostyka obrazowa):
o w pierwszych dwóch latach zatrudnienia w trybie rezydentury 8 516 zł
(wzrost o 5 346 zł w stosunku do lipca 2016 (stan na lipiec 2016: 3 170 zł),
o a po dwóch latach zatrudnienia w tym trybie 8 772 zł (wzrost o 5 314 zł w
stosunku do lipca 2016 (stan na lipiec 2016: 3 458 zł).
b) Możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we
wszystkich województwach jednocześnie oraz wskazania 15 wyborów
obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego
w preferowanej kolejności (tzw. Nabór Centralny) o możliwość
zakwalifikowania się do odbywania pokrewnej specjalizacji w przypadku nie
zakwalifikuje się na preferowaną dziedzinę. Zakłada się, że dzięki temu
rozwiązaniu zostanie wykorzystana znacznie większa liczba miejsc.
c) Umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do PES lekarzy,
którzy ukończyli przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego
W czasie pracy:
Po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego, możliwość otrzymania wyższego
wynagrodzenia zasadniczego o 600 zł miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej).
o warunek: przepracowanie łącznie 2 lata w publicznym podmiocie leczniczym w
ciągu kolejnych pięciu lat po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ponadto informuję, że obecnie można uzyskać tytuł specjalisty w dziedzinie mającej
zastosowanie w ochronie zdrowia związanej z obszarem diagnostyki obrazowej -
w dziedzinie fizyki medycznej.
Tytułu specjalisty w ww. dziedzinie mogą uzyskać osoby posiadające tytuł zawodowy
magistra uzyskany na kierunku studiów w zakresie fizyki, fizyki medycznej, fizyki
technicznej, biofizyki, inżynierii biomedycznej, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lutego
2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie
zdrowia:
1. po ukończeniu w ramach kształcenia podyplomowego jednostopniowego
szkolenia specjalizacyjnego w danej dziedzinie ochrony zdrowia na
podstawie programu szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie albo
2. po uznaniu dotychczasowego dorobku naukowego lub zawodowego za
równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w
danej dziedzinie ochrony zdrowia oraz po zdaniu Państwowego Egzaminu
Specjalizacyjnego w danej dziedzinie.
Ze względu na ogromnie szybki rozwój technologiczny urządzeń stosowanych w dziedzinie
radioterapii i dziedzinach związanych z diagnostyką obrazową, pragnąc z jednej strony
zachować szerokie ogólne kompetencje fizyków medycznych i z drugiej dostosować
specjalizację do obecnych kierunków rozwoju dziedziny fizyki medycznej program
szkolenia specjalizacyjnego zatwierdzony przez Ministra Zdrowia w dniu 28 listopada 2023
r. został podzielony na dwa warianty:
− Wariant I – „Radioterapia”;
− Wariant II – „Diagnostyka Obrazowa i Medycyna Nuklearna”.
Do dnia dzisiejszego ok. 376 osób uzyskało tytuł specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej.
Obecnie 7 jednostek posiada akredytację do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego ww.
dziedzinie, które dysponują 115 miejscami szkoleniowymi, a 77 osób jest w trakcie
szkolenia specjalizacyjnego.
Kompetencje do wykonywania czynności m.in. w zakresie diagnostyki obrazowej posiadają
również elektroradiolodzy. Kształcenie w zawodzie elektroradiolog prowadzone jest
obecnie zarówno w systemie oświaty, jak i w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. Należy
zauważyć, że w przypadku kształcenia na kierunku studiów w zakresie elektroradiologii nie
określa się limitów przyjęć, tak jak ma to miejsce w przypadku studiów na kierunkach
lekarskim i lekarsko-dentystycznym, gdzie brane są pod uwagę możliwości dydaktyczne
uczelni oraz zapotrzebowanie na absolwentów tych studiów, zgodnie z art. 444 ust. 1 i 2
ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz.
1571, z późn. zm.). W związku z powyższym, resort zdrowia nie ma bezpośredniego wpływu
na zwiększanie liczby osób kształcących się w tym zakresie.
Należy jednakże zauważyć, iż w dniu 26 marca 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 17
sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz. U. poz. 1972 oraz z 2024 r. poz.
1897) regulująca zasady wykonywania 15 zawodów medycznych, w tym zawód
elektroradiologa. Uregulowanie ww. zawodu w akcie prawnym o randze ustawy powinno
przyczynić się do wzmocnienia rangi zawodu elektroradiologa, a to z kolei powinno
przełożyć się na większe zainteresowanie zdobywaniem kwalifikacji lub wykształcenia
wymaganego do wykonywania tego zawodu.
Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w ramach programu wieloletniego pn. „Narodowa
Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030” Zespół ekspertów opracował Program kursu
kwalifikacyjnego dla elektroradiologów, który będzie realizowany w ramach kształcenia
podyplomowego stanowiącego element ustawicznego rozwoju zawodowego. Pozwoli to
elekroradiologom uzyskać dodatkową wiedzę i kwalifikacje, które są niezbędne do
wykonywania czynności zawodowych w tym zakresie.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie rozwiązań systemowych, które
umożliwią pacjentkom szybszą rejestrację na badania diagnostyczne, np. poprzez
uproszczenie procedur rejestracyjnych, stworzenie specjalnych linii szybkiej ścieżki
diagnostycznej lub rozwój telemedycyny?
Uprzejmie informuję, że obecnie trwa program pilotażowy centralnej e-rejestracji, która
została uruchomiona 26 sierpnia 2024 r. Centralna e-rejestracja pozwala na szybkie i łatwe
umawianie m.in. badań cytologicznych i mammograficznych w ramach programów
profilaktycznych. W Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) Pacjentki mają informację czy
kwalifikują się na takie badanie, dzięki czemu poprzez IKP mogą takie badanie umówić w
dowolnym miejscu i czasie.
Centralna e-rejestracja została uruchomiona w formie ogólnopolskiego pilotażu dla
zakresów kardiologia oraz badań cytologicznych i mammograficznych w ramach
programów profilaktycznych, aby przed pełnym wdrożeniem:
- zweryfikować funkcjonalności systemu
- umożliwić placówkom przygotowanie się do obowiązkowego wdrożenia systemowego
-umożliwić dostosowanie systemów gabinetowych przez dostawców do integracji z
centralną e-rejestracją.
Aktualnie trwają prace nad projektem ustawy, która reguluje docelowe systemowe
funkcjonowanie centralnej e-rejestracji. Ustawa zapewni świadczeniodawcom, którzy nie
dołączyli do centralnej e-rejestracji na etapie pilotażu, czas na dostosowanie swoich
systemów gabinetowych do integracji z centralną e-rejestracją oraz wprowadzi obowiązek
dołączenia wszystkich podmiotów w ramach zakresów świadczeń wskazanych w aktach
wykonawczych. Po wejściu w życie ustawy wdrażającej centralną e-rejestrację planowane
jest włączanie kolejnych zakresów świadczeń, w tym badań profilaktycznych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --