Interpelacja w sprawie niedozwolonej reklamy wyrobów nikotynowych w przestrzeni publicznej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7312
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie niedozwolonej reklamy wyrobów nikotynowych w przestrzeni publicznej
Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk
Data wpływu: 09-01-2025
Szanowny Panie Premierze,
w związku z materiałem opublikowanym w programie TVP1 “Reporterzy” w dniu 9 grudnia 2024 r., dotyczącym niedozwolonej reklamy wyrobów nikotynowych w przestrzeni publicznej, jaką są stadiony, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania dotyczące działań podejmowanych przez nadzorowany bezpośrednio przez prezesa Rady Ministrów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów:
1. Czy UOKiK skontrolował obiekty sportowe pod kątem obecności niedozwolonej promocji wyrobów nikotynowych, co byłoby sprzeczne z ustawą o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych? Jeśli takie kontrole były przeprowadzone, proszę o szczegółowe informacje dotyczące ich zakresu oraz wyników.
2. Ile kar i w jakiej wysokości zostało nałożonych za sprzeczne z prawem działania firm sprzedających i promujących wyroby nikotynowe w ciągu ostatnich 12 miesięcy? Proszę o przedstawienie liczby postępowań, ich wyników oraz wysokości nałożonych kar w podziale na kategorie działań niezgodnych z prawem.
3. Czy UOKiK podjął działania mające na celu eliminację z handlu internetowego wyrobów nikotynowych i beznikotynowych, które stanowią zachętę dla osób małoletnich? Jeśli tak, proszę o informacje na temat konkretnych kroków, podjętych interwencji, a także ewentualnych wyników tych działań.
Działania mające na celu przeciwdziałanie nielegalnej promocji wyrobów nikotynowych oraz ochronę osób małoletnich przed ich dostępnością są kluczowe dla zdrowia publicznego. Z tego powodu proszę o szczegółowe odpowiedzi na powyższe pytania oraz ewentualne wskazanie dalszych planów urzędu i rekomendacji Pana Premiera w tym zakresie.
Z góry dziękuję za wyczerpujące informacje.
Z poważaniem
Małgorzata Niemczyk
wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Daniel Mańkowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9872 znakówpl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 556 01 76
dih@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1
1211657.3519046.3380380
PREZES
URZĘDU OCHRONY
KONKURENCJI I KONSUMENTÓW
Warszawa, 6 lutego 2025 r.
DIH-3.054.1.2025.AK
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na Interpelację o numerze 7312 Pani Poseł Małgorzaty Niemczyk
w sprawie niedozwolonej reklamy wyrobów nikotynowych w przestrzeni publicznej,
w związku z wyemitowanym 9 grudnia 2024 r. w programie TVP1 „Reporterzy” materiałem,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na wstępie należy wyjaśnić, że dostępne na rynku papierosy elektroniczne (w tym
jednorazowe) dzielą się na zawierające nikotynę lub niezawierające nikotyny. Jest to istotne
z uwagi na fakt, że na gruncie obecnie obwiązującej ustawy o ochronie zdrowia przed
następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych1 zabronione jest – w odniesieniu
do wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych - m. in.:
udostępnianie osobom do lat 18,
wprowadzanie do obrotu na terenie podmiotów wykonujących działalność leczniczą,
szkół i placówek oświatowo-wychowawczych oraz obiektów sportowo-rekreacyjnych,
wprowadzanie do obrotu w automatach, w systemie samoobsługowym,
sprzedaż na odległość,
sprzedaż papierosów w opakowaniach zawierających mniej niż dwadzieścia sztuk
oraz luzem bez opakowania,
reklamowanie i promocja tych wyrobów oraz reklamowanie i promocja produktów
imitujących te wyroby, lub symboli związanych z używaniem tych wyrobów,
sponsorowanie przez firmę tytoniową, w tym producenta lub importera wyrobów
tytoniowych oraz producenta lub importera powiązanych wyrobów, działalności
sportowej, kulturalnej, oświatowej, zdrowotnej i społeczno-politycznej,
1 ustawa o z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów
tytoniowych (Dz. U. z 2024 r. poz.1162)
-- 1 of 4 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 556 01 76
dih@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2
1211657.3519046.3380380
eksponowanie w punkcie detalicznym przedmiotów imitujących opakowania wyrobów
tytoniowych oraz przedmiotów imitujących opakowania papierosów elektronicznych
lub pojemników zapasowych.
Powyższe nie odnosi się do papierosów elektronicznych beznikotynowych. Zgodnie bowiem
z definicją zawartą w art. 2 pkt 20 ww. ustawy, papieros elektroniczny to wyrób, który może
być wykorzystywany do spożycia pary zawierającej nikotynę za pomocą ustnika; lub
wszystkie elementy tego wyrobu, w tym kartridże, zbiorniki i urządzenia bez kartridża
lub zbiornika. Papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego
napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika lub do wielokrotnego ładowania
za pomocą kartridżów jednorazowych.
Odnosząc się do kwestii kontroli przestrzegania powyżej przytoczonych regulacji, podkreślić
należy, że zgodnie z art. 1 ww. ustawy, organy administracji rządowej i samorządu
terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ochrony zdrowia
przed następstwami używania tytoniu oraz mogą wspierać w tym zakresie działalność
medycznych samorządów zawodowych, organizacji społecznych, fundacji, instytucji
i zakładów pracy, a także współdziałać z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi.
Biorąc pod uwagę powyższe, Inspekcja Handlowa jako organ powołany do ochrony interesów
konsumentów, w zakresie swoich kompetencji oraz w miarę posiadanych zasobów,
kontroluje ograniczenia sprzedaży wyrobów tytoniowych i papierosów elektronicznych
przede wszystkim w placówkach sprzedaży detalicznej (tj. tam, gdzie dostępność tych
produktów jest powszechna), w tym w zakresie prawidłowości oznakowania oraz zakazu
reklamy i promocji wyrobów tytoniowych. Zadania Inspekcji Handlowej sprowadzają się w
tych placówkach m.in. do weryfikacji prawidłowości ich oznakowania ostrzeżeniami i innymi
ustawowo określonymi informacjami oraz respektowania zakazu reklamy. Są to czynności
kontrolne powiązane z obszarem działania Inspekcji Handlowej – legalnością prowadzenia
działalności gospodarczej, rozumianą jako zgodność działań kontrolowanego z przepisami
odrębnymi w zakresie produkcji, handlu i usług - nie zaś bezpośrednio z obszarem ochrony
zdrowia. Należy przy tym zwrócić uwagę, że kontrolowane dotychczas placówki nie były
usytułowane na terenach sportowo-rekreacyjnych, nie prowadzono również kontroli na
terenie podmiotów wykonujących działalność leczniczą, placówek oświatowo-
wychowawczych, czy szkół. Prezes Urzędu oraz Inspekcja Handlowa nie prowadziły
dotychczas działań obejmujących sprzedaż wyrobów przez Internet.
W 2024 r. Inspekcja Handlowa przeprowadziła łącznie 1002 kontrole, zarówno w sklepach
detalicznych, hurtowniach jak i w placówkach gastronomicznych. Nieprawidłowości
stwierdzono w 98 placówkach. W 91 przypadkach nie zamieszczono lub zamieszczono
-- 2 of 4 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 556 01 76
dih@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3
1211657.3519046.3380380
niepełną informację o zakazie palenia wyrobów tytoniowych i papierosów elektronicznych,
w 18 placówkach stwierdzono brak informacji o zakazie sprzedaży ww. wyrobów osobom
do lat 18. W 1 przypadku stwierdzono nieprawidłowe oznakowanie papierosów
elektronicznych i pojemników zapasowych (brak ostrzeżenia zdrowotnego dotyczącego
ochrony przed dziećmi). Nie odnotowano przypadków nieprzestrzegania zakazu palenia
poza wyodrębnionymi pomieszczeniami, a także nie stwierdzono udostępniania wyrobów
tytoniowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych osobom
niepełnoletnim, jak również nie stwierdzono wprowadzania do obrotu tych wyrobów
w automatach lub w systemie samoobsługowym. W toku kontroli stwierdzono przestrzeganie
zakazu reklamy i promocji wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych, pojemników
zapasowych lub rekwizytów tytoniowych oraz produktów imitujących te wyroby bądź symboli
związanych z używaniem tytoniu, wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych
lub pojemników zapasowych oraz przestrzeganie zakazu eksponowania w punkcie
detalicznym przedmiotów imitujących opakowania tych wyrobów. W placówkach
przestrzegany był zakaz sprzedaży papierosów luzem lub w opakowaniach zawierających
mniej niż 20 sztuk a w ofercie nie stwierdzono tytoniu do stosowania doustnego oraz
wyrobów ziołowych do palenia.
Należy zauważyć, że Inspekcja Handlowa realizuje szereg innych działań ustawowych, gdzie
niejednokrotnie jest jedynym organem nadzorującym dany obszar rynku. Tak jest
w przypadku m.in kontroli produktów oraz usług, w szczególności takich jak: sprzęt
elektryczny, elektronarzędzia, zabawki, urządzenia spalające paliwa gazowe, urządzenia
ciśnieniowe, sprzęt AGD, wyroby pirotechniczne, maszyny, środki ochrony indywidualnej,
narzędzia, art. dla dzieci, meble, czujniki tlenku węgla, wyr. włókiennicze, a także usługi
hotelarskie, rekreacyjne, bytowe, pośrednictwa, obrotu i zarządzania nieruchomościami.
Podobnie, w przypadku kontroli legalności i rzetelności działania przedsiębiorców
prowadzących działalność gospodarczą w zakresie produkcji, handlu i usług (np. kontrola
spełniania przez przedsiębiorców obowiązków w zakresie informowania o cenach towarów
i usług, czy kontrola przedsiębiorców wykonujących działalność lombardową). Zgodnie
z ustawą o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw2 Prezes Urzędu jest
zarządzającym systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw, w ramach którego
Inspekcja Handlowa wykonuje kontrole jakości paliw i paliw stałych.
Jednocześnie, należy zauważyć, że obecnie procedowany jest projekt ustawy o zmianie
ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych,
którego opiekunem merytorycznym jest Ministerstwo Zdrowia.
2 ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2024 r. poz.
1209, ze zm.)
-- 3 of 4 --
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa
tel.22 556 01 76
dih@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4
1211657.3519046.3380380
Głównym celem tego projektu jest ograniczenie zjawiska używania papierosów
elektronicznych przez ludzi młodych, poprzez m. in. wprowadzenie zakazu sprzedaży
wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych oraz pojemników zapasowych osobom
poniżej 18 roku życia, bez względu na to czy dany produkt posiada lub nie posiada w swoim
składzie nikotynę. Proponowane zmiany spowodują objęcie regulacjami ustawy wyroby
beznikotynowe, ale także uregulują prawnie kwestie tzw. woreczków/saszetek
nikotynowych.
Papierosy elektroniczne i pojemniki zapasowe, które są napełnione płynem niezawierającym
nikotyny, obecnie nie wypełniają definicji papierosa elektronicznego i pojemnika
zapasowego określonych w ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania
tytoniu i wyrobów tytoniowych tytoniowej, więc w ogóle nie podlegają wymogom
określonym w tej ustawie dla papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych.
Podobna sytuacja dotyczy woreczków nikotynowych.
Zaproponowane przez Ministra Zdrowia zmiany spowodują zrównanie – w kontekście
wymagań oraz zakazów, w tym dotyczących m. in. palenia w miejscach publicznych,
reklamy, promocji, czy sprzedaży nieletnim - wyrobów beznikotynowych, czy woreczków
nikotynowych z wyrobami tytoniowymi.
Dlatego też, w ramach prac nad ww. ustawą konieczne jest powierzenie właściwym organom
publicznym zadań związanych z weryfikowaniem przestrzegania, niezwykle pożądanych
społecznie, rozwiązań przewidzianych projektem.
Z poważaniem,
Daniel Mańkowski
Wiceprezes
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
/podpisano kwalifikowanym podpisem
elektronicznym/
Do wiadomości:
1) Kancelaria Sejmu (/KSRP/Interpelacje)
2) Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (e/KPRM/interpelacje)
-- 4 of 4 --