Interpelacja w sprawie niewypłaconych należności dla zwolnionych pracowników PKP Cargotabor w Szczecinie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7297
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie niewypłaconych należności dla zwolnionych pracowników PKP Cargotabor w Szczecinie
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 08-01-2025
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej dotyczącą sytuacji zwolnionych pracowników PKP Cargotabor w Szczecinie, którzy nie otrzymali należnych odpraw i odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia.
Z informacji uzyskanych od mieszkańców wynika, że około 140 osób zwolnionych z PKP Cargotabor w Szczecinie zostało pozostawionych bez należnych środków do życia. Pracodawca nie wypłacił im odpraw ani odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia, mimo że informacje o tych świadczeniach widnieją w ich świadectwach pracy. W konsekwencji osoby te, mimo rejestracji w urzędzie pracy, nie mogą uzyskać zasiłków, co pogłębia ich trudną sytuację finansową.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo jest świadome sytuacji byłych pracowników PKP Cargotabor w Szczecinie, którzy zostali pozbawieni należnych odpraw i odszkodowań?
Czy podjęto jakiekolwiek działania wobec pracodawcy w celu wyegzekwowania wypłaty zaległych świadczeń?
Czy ministerstwo planuje interwencję w tej sprawie, aby zapobiec konieczności podejmowania kosztownej i czasochłonnej drogi sądowej przez poszkodowanych pracowników?
Czy ministerstwo jest w stanie zapewnić wsparcie prawne lub inne formy pomocy dla poszkodowanych osób, które znalazły się w dramatycznej sytuacji finansowej?
Jakie mechanizmy kontrolne ministerstwo może zastosować, aby zapobiegać podobnym sytuacjom w przyszłości?
Podkreślam, że sytuacja tych 140 osób i ich rodzin wymaga pilnego rozwiązania. Brak wypłaty należnych świadczeń, w połączeniu z niemożnością uzyskania zasiłków, stanowi poważny problem społeczny. Wzywam do podjęcia odpowiednich działań w celu wyjaśnienia tej sprawy i wyegzekwowania należnych świadczeń od pracodawcy.
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14536 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.7.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7297 Pana Posła Dariusza Mateckiego z 14 stycznia 2025
roku w sprawie niewypłaconych należności dla zwolnionych pracowników PKP Cargotabor
sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w Warszawie – Zachodni Zakład Napraw Taboru
z siedzibą w Kluczborku, sekcja w Szczecinie (zwana dalej: „PKP Cargotabor w Szczecinie”),
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Z informacji uzyskanych od Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Szczecinie wynika, że
Kierownictwo PKP Cargotabor w Szczecinie nie składało wniosków i nie występowało
o środki finansowe na wypłaty świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń
Pracowniczych, do czego – w razie niewypłacalności - uprawnia pracodawców ustawa z dnia
13 lipca 2006 roku o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności
pracodawcy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1087, z późn. zm.). Do Wojewódzkiego Urzędu Pracy
w Szczecinie nie kierowano też w imieniu wspomnianego podmiotu żadnych zapytań
w formie telefonicznej, elektronicznej czy listownej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie
niewypłacalności pracodawcy, sytuacja niewypłacalności pracodawcy, o której mowa w art.
2 ust. 1 tego aktu, ma miejsce, gdy sąd upadłościowy lub restrukturyzacyjny, na podstawie
przepisów Prawa upadłościowego lub Prawa restrukturyzacyjnego, wyda postanowienie
o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, opisanego w art. 2 pkt 2-4 ustawy z dnia 15
maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1428 z późn. zm.). Zgodnie
natomiast z art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych, w okresie miesiąca od
daty niewypłacalności pracodawcy pracodawca, zarządca, syndyk, likwidator lub inna osoba
sprawująca zarząd majątkiem pracodawcy sporządza i składa marszałkowi województwa, za
pośrednictwem wojewódzkiego urzędu pracy, zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń,
zwany dalej "zbiorczym wykazem", określając osoby uprawnione (wzmiankowane w art. 10
ustawy) oraz tytuły i wysokość roszczeń wnioskowanych do zaspokojenia ze środków
Funduszu. Zbiorczy wykaz obejmuje roszczenia z okresów poprzedzających datę
niewypłacalności pracodawcy. Zgodnie z art. 15 ust. 4 przywołanej wyżej ustawy, marszałek
województwa, za pośrednictwem wojewódzkiego urzędu pracy i po stwierdzeniu zgodności
zbiorczego wykazu lub wykazu uzupełniającego z przepisami ustawy, przekazuje
niezwłocznie odpowiednie środki finansowe FGŚP podmiotowi określonemu w art. 15 ust. 1
tego aktu. Następnie podmiot, który środki te otrzymał, wypłaca osobom uprawnionym
świadczenia z tytułu roszczeń określonych w ustawie.
Wypłata świadczeń może też nastąpić, zgodnie z art. 16 ust. 1, 2 i 3 ustawy o roszczeniach
pracowniczych, na podstawie wniosku pracownika, byłego pracownika lub uprawnionych do
-- 1 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
renty rodzinnej członków rodziny zmarłego pracownika lub zmarłego byłego pracownika.
Wniosek taki składa się marszałkowi województwa za pośrednictwem wojewódzkiego
urzędu pracy, nie wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od terminów przewidzianych do
złożenia wykazu lub wykazu uzupełniającego, o których mowa w art. 15 ust. 1 i 2 tej ustawy.
Marszałek województwa, za pośrednictwem wojewódzkiego urzędu pracy, dokonuje
w takim przypadku wypłaty świadczeń niezwłocznie po stwierdzeniu, że wniosek, o którym
mowa w ust. 1, obejmuje roszczenia podlegające zaspokojeniu ze środków Funduszu
i niezwłocznie powiadamia o tym pracodawcę, nadzorcę sądowego lub zarządcę, syndyka,
likwidatora bądź inną osobę sprawującą zarząd majątkiem pracodawcy.
Powiatowy Urząd Pracy w Szczecinie poinformował Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej o zwolnieniach grupowych 140 pracowników PKP Cargotabor w Szczecinie.
Z informacji przekazanych przez urząd pracy wynika, że problem wypłaty odpraw
i odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia został rozwiązany po kontroli
Państwowej Inspekcji Pracy. Pracownicy otrzymali zaległe wypłaty.
PKP Cargotabor w Szczecinie, jako podmiot przeprowadzający proces zwolnień grupowych,
jest zobowiązane do przestrzegania gwarantujących zwalnianym pracownikom odpowiednie
środki ochrony przepisów, w tym przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych
zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących
pracowników (Dz.U. z 2024 r. poz. 61), zwanej dalej ustawą o zwolnieniach grupowych,
i ustawy z dnia 20 kwietnia 2014 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.
U. z 2024 r. poz. 475 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 2 ustawy o zwolnieniach grupowych, pracodawca jest zobowiązany
skonsultować zamiar przeprowadzenia grupowego zwolnienia z działającymi u niego
zakładowymi organizacjami związkowymi. Przedmiotem prowadzonych w tej sprawie
rozmów winny być przede wszystkim rozwiązania pozwalające na uniknięcie zwolnień
grupowych lub zmniejszenie ich skali, a także dotyczące spraw pracowniczych związanych ze
zwolnieniami oraz ewentualnej możliwości przekwalifikowania lub przeszkolenia
zawodowego pracowników, czy uzyskania przez nich innego zatrudnienia. Ponadto, zgodnie
z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach
zwolnienia grupowego, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego
pracodawcy krócej niż 2 lata;
dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego
pracodawcy od 2 do 8 lat;
trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego
pracodawcy ponad 8 lat.
Zgodnie z art. 70 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pracodawca
zamierzający zwolnić 50 i więcej pracowników w okresie 3 miesięcy zobowiązany jest
uzgodnić z powiatowym urzędem pracy, właściwym dla jego siedziby lub właściwym ze
względu na miejsce wykonywania pracy, zakres i formy pomocy dla zwalnianych
pracowników - w tym pracowników niepełnosprawnych – dotyczące pośrednictwa pracy,
poradnictwa zawodowego oraz szkoleń.
W przypadku zwolnienia monitorowanego, pracodawca jest zobowiązany podjąć działania
polegające na zapewnieniu pracownikom przewidzianym do zwolnienia, będącym w trakcie
wypowiedzenia lub w okresie do 6 miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy albo stosunku
służbowego, usług rynku pracy realizowanych w formie programu. Wykonawcami programu
-- 2 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
mogą być powiatowe urzędy pracy, agencje zatrudnienia lub instytucje szkoleniowe, zaś
finansować go może sam pracodawca, pracodawca i odpowiednie jednostki administracji
publicznej, a także, na podstawie porozumienia, organizacja i osoby prawne przy udziale
pracodawcy. Najczęściej stosowane formy pomocy w programach dla zwalnianych
pracowników to:
pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe,
środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
szkolenia zawodowe,
zatrudnienie na miejscach pracy współfinansowanych ze środków Funduszu Pracy
(prace interwencyjne, roboty publiczne itd.),
zatrudnienie w ramach dofinansowania do wynagrodzenia za zatrudnienie
skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia,
bony na zasiedlenie,
bony zatrudnieniowe.
Urzędy pracy dysponują środkami Funduszu Pracy przeznaczonymi na finansowanie
programów promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej.
Powiatowe urzędy pracy mogą finansować wszystkie formy wsparcia bezrobotnych i osób
zwalnianych z pracy. Jeśli środki Funduszu Pracy przyznane w ramach limitu okazują się
niewystarczające, urzędy pracy mogą wnioskować do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej o przyznanie środków z rezerwy Funduszu Pracy.
Każda osoba gotowa do podjęcia zatrudnienia i chcąca się przekwalifikować może, na
podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skorzystać
z usług i instrumentów rynku pracy przewidzianych dla osób, które zarejestrują się
w urzędach pracy jako bezrobotne (możliwa jest także rejestracja online) lub poszukujące
pracy, a także, w węższym zakresie, dla osób niezarejestrowanych.
W sytuacji, gdy urząd pracy nie ma możliwości zapewnienia odpowiedniej pracy dla
bezrobotnego wówczas stosuje określone w ustawie instrumenty rynku pracy np. staże,
bony stażowe, szkolenia zawodowe, przygotowanie zawodowe dorosłych a także przyznaje
i wypłaca zasiłki z tytułu bezrobocia.
Powiatowy Urząd Pracy w Szczecinie, w ramach usług świadczonych klientom, organizuje
m.in. szkolenia dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy, będące formą aktywizacji
zawodowej, finansowaną przez urząd pracy. Pracownicy urzędu pomagają też,
zainteresowanym tego rodzaju wsparciem, pracownikom PKP Cargotabor w Szczecinie
podejmować decyzje o przekwalifikowaniu się, celem znalezienia zatrudnienia w innej
branży.
Stosowanie do art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023
r. poz. 1465, z późn. zm., dalej: „k.p.”), terminowe wypłacanie pracownikom wynagrodzeń za
pracę i innych świadczeń ze stosunku pracy jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy.
Spełnianie tego obowiązku zabezpiecza m.in. przepis art. 282 § 1 k.p., który kwalifikuje
niewypłacanie w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego przysługującego
pracownikowi świadczenia ze stosunku pracy jako wykroczenie przeciwko prawom
pracownika, zagrożone karą grzywny od 1.000 do 30.000 zł. Ponadto, właściwe organy
Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego
wynagrodzenia, a także innych świadczeń ze stosunku pracy (art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art.
11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, Dz.U. z 2024 r. poz.
1712). Nakaz taki podlega natychmiastowemu wykonaniu.
-- 3 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warto podkreślić, że „niewypłacalność pracodawcy nie jest kryterium oceny zasadności
i konieczności wydania nakazu zapłaty zaległego wynagrodzenia. W przeciwnym przypadku,
przerzucono by na pracowników ryzyko ekonomiczne, które z woli ustawodawcy obciąża
wyłącznie pracodawcę, albowiem ten ostatni jako profesjonalista i w związku z tym podmiot
silniejszy od pracownika w ramach stosunku pracy, obciążony jest dodatkowymi
obowiązkami jak i dodatkowym ryzykiem w związku z prowadzoną działalnością” (wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 27 sierpnia 2014 r., Sygn. akt I OSK 1066/13, Lex nr
1506607).
Jeżeli natomiast naruszenie prawa przez pracodawcę (np. niewypłacanie pracownikom
wynagrodzenia za pracę lub innych świadczeń ze stosunku pracy) miałoby charakter ciągły
i powtarzający się, koniecznym byłoby zbadanie, czy nie wypełnia ono znamion przestępstwa
przeciwko prawom pracownika, określonych w art. 218 § 1 Kodeksu karnego. Z przepisów
tych wynika, że kto wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń
społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku
pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do lat 2. Postępowanie w tych sprawach prowadzą organy
prokuratury na skutek zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, które złożyć
mogą m.in. pracownik lub inspektor pracy.
Odnośnie stwierdzeń zawartych w świadectwach pracy należy wskazać, że jak podkreślono
m.in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1990 roku, III PZP 15/90, świadectwo
pracy samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia (ma charakter
deklaratywny, a nie konstytutywny). Nie ma ono też cech wyłączności w zakresie
dowodowym, dotyczącym prawa do danego świadczenia lub świadczeń.
Przedstawiając powyższe pragnę podkreślić, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
nie posiada ustawowych uprawnień do podejmowania działań mających na celu
wyegzekwowanie od pracodawcy wypłaty świadczeń przysługujących pracownikom.
Organem uprawnionym do kontroli przestrzegania prawa pracy i podejmowania interwencji
w przypadku jego naruszeń jest Państwowa Inspekcja Pracy, podległa Sejmowi RP. Nadzór
nad tą instytucją, w zakresie ustalonym ustawą, sprawuje Rada Ochrony Pracy - zgodnie
z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Organ ten posiada
uprawnienia i środki umożliwiające wykonywanie zadań związanych z nadzorem i kontrolą,
a także egzekwowaniem przestrzegania przepisów prawa przez pracodawców. Wśród
uprawnień tych wymienić można prawo do: swobodnego wstępu i poruszania się po terenie
kontrolowanego podmiotu, żądania informacji w sprawach objętych kontrolą i przedłożenia
dokumentów związanych z zatrudnianiem pracowników, wydawania nakazów usunięcia
stwierdzonych naruszeń oraz prawo udziału w postępowaniu w sprawach o wykroczenia
przeciwko prawom pracownika w charakterze oskarżyciela publicznego. Niezależnie od
tego, pracownicy mogą dochodzić swoich roszczeń ze stosunku pracy przed sądem.
Kierownictwo podległego mi Resortu uważnie monitoruje sytuację Grupy Kapitałowej PKP
Cargo S.A., w skład której wchodzi PKP Cargotabor sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w
Warszawie – Zachodni Zakład Napraw Taboru z siedzibą w Kluczborku, sekcja w Szczecinie.
Z uzyskanych przez Ministerstwo informacji wynika, że w kwestii wypłacania należności z
tytułu świadczeń przysługujących zwolnionym pracownikom od PKP Cargo S.A. w
restrukturyzacji, uprawnione organy podjęły już działania, stosując na podstawie ustawy o
Państwowej Inspekcji pracy przysługujące im środki prawne. Informacje o efektach tych
-- 4 of 5 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
działań dostępne są pod adresem (https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/zwolnieni-z-pkp-
cargo-odzyskuja-pieniadze)
Aktualne informacje dotyczące realizacji wypłat należności zwolnionym w trakcie
restrukturyzacji pracownikom udostępnia także PKP Cargo S.A. w restrukturyzacji, pod
adresem:
PKP CARGO WYPŁACIŁO ZALEGŁE ŚWIADCZENIA WSZYSTKIM PRACOWNIKOM
ZWOLNIONYM W W RAMACH ZWOLNIEŃ GRUPOWYCH - PKP CARGO
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --