+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.13.2025
Warszawa, 08 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 7293 złożoną przez Pana posła Dariusza
Mateckiego w sprawie wprowadzenia ochrony minimalnych środków na koncie dla
samozatrudnionych podczas egzekucji komorniczej, opracowaną w porozumieniu
z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministrem Rozwoju i Technologii.
Ad 1
Obowiązujące obecnie regulacje pozwalają na wystarczającą ochronę środków
pieniężnych osoby samozatrudnionej ulokowanych na jej rachunkach bankowych
i dokonywanie w tym zakresie zmian legislacyjnych nie jest niezbędne. W związku z czym
obecnie nie są prowadzone prace nad ewentualnymi zmianami w tym zakresie.
Należy wskazać, że przede wszystkim w stosunku do osób samozatrudnionych
zastosowanie może znaleźć przepis art. 833 § 21 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. –
Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1568) - dalej k.p.c., zgodnie
z którym przepisy art. 87 i art. 871 Kodeksu pracy – dalej k.p., stosuje się odpowiednio do
wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania
albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną. Jeżeli zatem
osoba samozatrudniona otrzymuje periodycznie wyżej wskazane świadczenia,
to podlegają one zwolnieniu z egzekucji w takim samym zakresie jak wynagrodzenie za
pracę.
W sytuacji, gdy należne tej osobie świadczenia zostały już wypłacone, to podlegają one
ochronie na podstawie art. 829 pkt 5 k.p.c. stanowiącym, że u dłużnika pobierającego

-- 1 of 6 --

periodyczną stałą płacę nie podlegają egzekucji pieniądze w kwocie, która odpowiada
niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego terminu wypłaty,
a u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy lub u dłużnika, będącego osobą fizyczną
wykonującą działalność gospodarczą - pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na
utrzymanie przez dwa tygodnie.
Istotne znaczenie ma także przepis art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo
bankowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 1646), stosownie do którego środki pieniężne znajdujące
się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych
oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od
liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub
administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym
obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego
na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za
pracę (Dz. U. z 2023 r., poz. 1667), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu
w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Środki pieniężne znajdujące się na
wymienionych rachunkach bankowych we wskazanym zakresie są zwolnione z egzekucji
niezależnie od źródła ich pochodzenia.
Jak wskazało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na gruncie Kodeksu pracy
nie występuje „samozatrudnienie”. Co więcej nie zostało ono także jednolicie
zdefiniowane w innych przepisach prawa. Przyjąć można jednak, że w najszerszym
znaczeniu zjawisko to obejmuje praktykę współpracy między podmiotami gospodarczymi,
w ramach której jednym z partnerów jest osoba fizyczna prowadząca firmę jednoosobową
i osobiście wykonująca zadania (usługi) na rzecz drugiego partnera zawartej umowy
o współpracy. Jest to zjawisko ze sfery działalności gospodarczej (profesjonalnego obrotu
gospodarczego), w ramach którego należy dostrzegać występowanie wielu postaci
samozatrudnienia, których podłożem jest realizacja zróżnicowanych celów gospodarczych
i osobistych oraz interesów stron zainteresowanych zawarciem umowy o współpracy.
Działalność ta prowadzona jest na własny rachunek, własną odpowiedzialność i ryzyko.
Kodeks pracy zawiera regulacje umożliwiające zapobieganie naruszaniu prawa przez
pracodawców przy powierzaniu pracy w ramach samozatrudnienia. W tym celu
wprowadzono do Kodeksu pracy art. 22 zawierający przesłanki wskazujące na nawiązanie

-- 2 of 6 --

stosunku pracy, stanowiąc jednocześnie że każde zatrudnienie spełniające te kryteria,
niezależnie od nazwy umowy, na podstawie której jest świadczone jest zatrudnieniem
pracowniczym. W świetle przepisów Kodeksu pracy, nie jest również dopuszczalne
zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków
wykonywania pracy charakterystycznych dla stosunku pracy, które w praktyce i w świetle
orzecznictwa odnosi się, również do tzw. „samozatrudnienia” (art. 22 § 12 K.p.).
Ponadto w myśl art. 281 K.p., zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których
zgodnie z art. 22 K.p. powinna być zawarta umowa o pracę stanowi wykroczenie
przeciwko prawom pracownika zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
Należy zaznaczyć, że przepisy prawa pracy nie zakazują także wykonywania pracy na
podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych w celu świadczenia usług (np. umów
zlecenia), jeżeli odpowiada to zgodnemu zamiarowi stron oraz uzasadnione jest
charakterem pracy i warunkami jej wykonywania.
Ad 2
W przypadku nadmiarowo zajętych przez komornika środków należy złożyć do komornika
wniosek o ich zwrot.
W sytuacji, gdy komornik zwleka ze zwrotem nadmiarowo zajętych środków, należy złożyć
skargę na czynności komornika w trybie art. 767 k.p.c., zgodnie z którym na czynności
komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Dotyczy to także zaniechania przez komornika dokonania czynności. Skargę rozpoznaje
sąd właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika (§ 1).
Zmiany przepisów w tym zakresie nie są konieczne.
Ad 3
Należy wskazać przepis art. 833 k.p.c. dotyczący ograniczenia egzekucji z innych świadczeń
pieniężnych, który został znowelizowany ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach
sądowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1458). Do art. 833 k.p.c. dodano § 21 zgodnie z którym
przepisy art. 87 i 871 k.p. regulujące przedmiotowe ograniczenia obowiązujące przy
egzekucji z wynagrodzenia za pracę, stosuje się odpowiednio nie tylko do wszystkich

-- 3 of 6 --

świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania, ale również
do świadczeń stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu nowelizacji, celem ww. zmiany było usunięcie
wątpliwości interpretacyjnych w zakresie ustalenia czy wynagrodzenie otrzymywane
przez dłużnika zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej można uznać za
świadczenie powtarzające się, „którego celem jest zapewnienie utrzymania”. Jak
podkreślono w uzasadnieniu projektu, nie ma wątpliwości, że osoby zatrudnione na
podstawie umów cywilnoprawnych, choć stanowią niemały odsetek zatrudnionych,
z punktu widzenia uprawnień pracowniczych i tak są w znacznie gorszej sytuacji niż osoby
zatrudnione na umowę o pracę. Dlatego w celu zapewnienia im minimum egzystencji
i ochrony przed egzekucją należało w sposób jednoznaczny zrównać je z osobami
mającymi status pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy (uzasadnienie rządowego
projektu ustawy o komornikach sądowych, VIII kadencja, druk sejm. nr 1582, s. 45) (vide
M. Muliński [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe w sprawach cywilnych.
Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do
zmian. Tom I i II, red. T. Zembrzuski, Warszawa 2020, art. 833).
Mając na uwadze ww. uzasadnienie nie ma żadnych wątpliwości, że ww. art. 833 § 21 k.p.c.
dotyczy osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych.
Co do zasady podstawowe ograniczenia mające znaczenie dla egzekucji świadczeń
pieniężnych zostały wprowadzone do przepisów postępowania egzekucyjnego przez
odwołanie się do uregulowań zawartych w k.p. Mają one zastosowanie do wszystkich
świadczeń uzyskiwanych przez dłużnika ze stosunku pracy (§ 1). Mają one również
zastosowanie nie tylko do uposażeń posłów i senatorów czy członków rolniczej spółdzielni
produkcyjnej i ich domowników (§ 2), ale przede wszystkim do innych wierzytelności –
dochodów (świadczeń) powtarzających się (§ 21) uzyskiwanych przez dłużnika z tytułu jego
pracy świadczonej osobiście, mającej na celu uzyskanie środków dla zapewnienia
utrzymania w ramach innego stosunku prawnego niż umowa pracy (np. umowa o dzieło,
umowa zlecenie, umowa o świadczenie usług), jak też stosunku prawnego nawiązanego
przez dłużnika będącego osobą fizyczną w ramach osobiście wykonywanej działalności
gospodarczej (np. w ramach tzw. samozatrudnienia), albo stanowiących jedyne źródło

-- 4 of 6 --

jego dochodu (tak: A. Adamczuk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz
aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217, red. M. Manowska, LEX/el. 2022, art. 833).
Regulacja wskazana w art. 833 k.p.c. dotyczy egzekucji z wynagrodzenia za pracę, jak
również zastosowanie znajdzie odpowiednio do wszystkich świadczeń powtarzających się,
których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu
dłużnika będącego osobą fizyczną. Istotą wskazanej regulacji jest ograniczenie egzekucji
w stosunku do świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania
dłużnika. W przypadku np. umowy B2B, której stronami są przedsiębiorca zlecający
świadczenie jakichś usług i np. osoba samozatrudniona, czyli osoba prowadząca
jednoosobową działalność gospodarczą, należy uznać, że umowa ta, podobnie jak umowa
zlecenia czy o dzieło, jest jedną z umów cywilnoprawnych. Przepis art. 750 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 i 1237) wskazuje wprost,
że „do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje
się odpowiednio przepisy o zleceniu”.
W sytuacji, gdy osoba wykonująca umowę o współpracę nie osiąga żadnych dodatkowych
dochodów, tj. świadczenie otrzymywane w ramach tej umowy jest jej jedynym źródłem
dochodu, otrzymuje co miesiąc lub w innych, stałych odstępach czasu wynagrodzenie oraz
otrzymane wynagrodzenie ma na celu zapewnienie utrzymania się, to wówczas zajęcie
komornicze w ramach B2B powinno zostać przeprowadzone na takich samych zasadach
jak wskazane w art. 87 i 87¹ k.p.
Należy przy tym zauważyć, że wszelkie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych
mają charakter socjalny i służą zapewnieniu niezbędnych środków dla utrzymania dłużnika
i jego rodziny, a nie stworzeniu gwarantowanej kwoty wolnej od zajęcia w równej
wysokości dla wszystkich dłużników. Niemniej jednak, mając na uwadze zasadę równości
i sprawiedliwości społecznej, jak również zrównoważony poziom ochrony dłużnika
i wierzyciela oraz to, że egzekucja powinna być efektywna, należy podnieść, że z Krajowej
Rady Komorniczej oraz ze środowiska wierzycieli płyną sygnały o ustawicznym spadku
efektywności egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz innych świadczeń powtarzających
się. Dłużnicy egzekwowani nierzadko ukrywają prawdziwą wysokość uzyskiwanego
wynagrodzenia (co wpływa np. na mniejszą efektywność egzekucji należności
alimentacyjnych) i wpadają w pętlę zadłużeń. W przypadku osób samozatrudnionych

-- 5 of 6 --

prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą ukrywanie prawdziwej wysokości
uzyskiwanego dochodu może być łatwiejsze niż w przypadku pracowników zatrudnionych
na umowach o pracę, a jednocześnie może wywołać bardzo negatywne skutki dla obrotu
gospodarczego przyczyniając się do powstawania zatorów płatniczych.
Ponadto nie zachodzą przeszkody do tego, aby osoba fizyczna prowadząca indywidualną
działalność gospodarczą posiadała jednocześnie prywatny rachunek bankowy. W takim
przypadku prywatny rachunek bankowy osoby fizycznej korzysta ze zwolnienia z egzekucji
na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, o którym mowa powyżej.
Ad 4
Jak już powyżej wskazano, obowiązujące aktualnie regulacje prawne pozwalają na
wystarczającą ochronę środków pieniężnych osoby samozatrudnionej niemniej jednak
resorty deklarują gotowość współpracy w zakresie wypracowania kolejnych rozwiązań,
które mogłyby zrównoważyć interes wierzyciela i dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym
prowadzonym przeciwko przedsiębiorcom.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --