Interpelacja w sprawie problemów z funkcjonowaniem i finansowaniem programu "Czyste Powietrze"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7280
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie problemów z funkcjonowaniem i finansowaniem programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Marcin Romanowski
Data wpływu: 07-01-2025
Program „Czyste Powietrze” miał stanowić odpowiedź na potrzeby polskiego społeczeństwa oraz wsparcia gospodarstw domowych w procesie modernizacji źródeł ogrzewania i poprawy efektywności energetycznej budynków. Choć program cieszył się dużym zainteresowaniem, ostatnie decyzje o czasowym wstrzymaniu naboru wniosków rodzą poważne pytania o jego dalszą realizację, finansowanie i skuteczność.
Z dostępnych informacji wynika, że nabór wniosków ma zostać wznowiony, jednak wielu beneficjentów pozostaje w niepewności co do przyszłości programu i zasad jego realizacji.
W związku z tym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy planowane wznowienie naboru oznacza, że beneficjenci będą mogli składać wnioski na takich samych zasadach, jakie obowiązywały przed jego zawieszeniem? Czy wprowadzone zostaną jakieś zmiany w regulaminie programu? Jeśli tak, jakie?
Ile środków budżetowych i z funduszy celowych przeznaczono na realizację programu w 2024 roku, a jakie środki planowane są na rok 2025?
Ile z powyższych środków zostało przeznaczone na wsparcie inwestycji w województwie lubelskim w 2024 roku, a ile planowanych jest na rok 2025?
Jakie działania podejmowane są w celu usprawnienia procesu składania wniosków oraz skrócenia czasu ich rozpatrywania i wypłaty środków?
Czy rząd planuje zwiększenie wsparcia dla najuboższych gospodarstw domowych, które często nie są w stanie pokryć wkładu własnego wymaganego przez program? Jeśli tak, to jakie środki na ten cel zostaną przeznaczone w województwie lubelskim?
Czy istnieją mechanizmy umożliwiające beneficjentom, którzy z powodu wstrzymania naboru nie zdążyli złożyć wniosków, pierwszeństwo w aplikowaniu po wznowieniu programu?
Czy program „Czyste Powietrze” jest koordynowany z innymi inicjatywami finansowanymi z funduszy unijnych? Jeśli tak, w jaki sposób współpraca ta wpływa na dostępność środków dla województwa lubelskiego?
Decyzja o wstrzymaniu naboru w programie „Czyste Powietrze” spowodowała dezorientację wśród wielu beneficjentów, którzy oczekują stabilnych i przewidywalnych warunków. Ponadto, szczególnie w województwie lubelskim, wiele gospodarstw domowych liczy na realne wsparcie w poprawie efektywności energetycznej swoich domów. Dlatego konieczne jest pilne rozwiązanie istniejących problemów oraz zapewnienie pełnej transparentności co do dalszych losów programu.
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5420 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
Odpowiedź na interpelację
DPN-WWM.050.2.2025.MW
3581717.14198201.11482415
Warszawa, 24-01-2025
Dotyczy: Interpelacji poselskiej Pana Marcina Romanowskiego w sprawie problemów
z funkcjonowaniem i finansowaniem Programu "Czyste powietrze" – nr K10INT7280.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację poselską Pana Marcina Romanowskiego, dotyczącą
Programu „Czyste Powietrze”.
Decyzja Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej
„NFOŚiGW”) o tymczasowym wstrzymaniu przyjmowania nowych wniosków w Programie
„Czyste Powietrze” związana jest z potrzebą wdrożenia kompleksowych zmian
w programie. Ich celem jest m.in. lepsza ochrona Polek i Polaków przed nieuczciwymi
wykonawcami. Program „Czyste Powietrze” po wielu latach funkcjonowania wymagał
gruntownych zmian.
Aktualnie, NFOŚiGW prowadzi prace związane z reformą Programu „Czyste Powietrze”.
Do zgłaszania propozycji zmian w Programie „Czyste Powietrze” zaproszono gminy,
przedstawicieli branży instalatorskiej i budowlanej, przedstawicieli organizacji
pozarządowych oraz wfośigw. Pierwsze z cyklu spotkań odbyło się 04.10.2024 r.
w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, kolejne 15, 18 i 22.10.2024 r.
W drugim etapie, NFOŚiGW przedstawił do szerokich konsultacji społecznych projekt
nowej odsłony Programu „Czyste Powietrze”. Uwagi można było zgłaszać od 9 do
27.12.2024 r. Do Programu przesłano niemal 4 tys. zgłoszeń w ramach konsultacji, które
są analizowane. Dodatkowym etapem konsultacji były kolejne spotkania z gminami, branżą
i organizacjami pozarządowymi przeprowadzone na dedykowanych spotkaniach
w NFOŚiGW i online w ostatnich dniach grudnia 2024 r.
Wznowienie naboru wniosków w ramach zmodernizowanego Programu planowane jest na
dzień 31 marca 2025 r. Szczegółowe rozwiązania w zakresie nowej odsłony Programu
zostaną przygotowane po analizie zgłoszonych w ramach konsultacji uwag i postulatów.
Efektem tych prac będzie uruchomienie nowej odsłony Programu „Czyste Powietrze”.
Usprawnienie obsługi beneficjentów będzie naturalną konsekwencją nowych zasad
programu.
Warto również zwrócić uwagę na zwiększanie roli gmin w realizacji programu. Gminy
będące podmiotami znającymi potrzeby mieszkańców i będące organami najbliższymi
mieszkańcom powinny pozytywnie wpłynąć na obsługę beneficjentów oraz realizację
programu w całości. W szczególności możliwość przyjęcia przez gminy roli operatorów
programu powinno zapewnić wsparcie dla najuboższej części mieszkańców gmin.
-- 1 of 2 --
Zgodnie z przygotowaną koncepcją docelowi operatorzy mają zapewnić kompleksową
opiekę najuboższym beneficjentom programu w realizacji inwestycji, od złożenia wniosku,
aż po jego rozliczenie.
Planowane zmiany w Programie będą uwzględniać wydłużenie okresu kwalifikowalności
kosztów przedsięwzięcia dla osób, które są w trakcie realizacji inwestycji lub ją zakończyły
lecz nie zdążyły złożyć wniosku o dofinansowanie w związku z zawieszeniem naboru.
Po wznowieniu naboru wniosków w ramach Programu okres kwalifikowalności kosztów
będzie obowiązywał od 28.05.2024 r. (tj. 6 miesięcy wstecz od dnia zawieszenia naboru
wniosków).
Odnosząc się do pytań o ilość środków przekazanych w 2024 r., na wypłaty dla
beneficjentów Programu informuję, że NFOŚiGW przekazał do wojewódzkich funduszy
ochrony środowiska i gospodarki wodnej kwotę 5 063 886 193,88 zł.
Na 2025 r. planowane są łączne wypłaty z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności (dalej: KPO) w wys. 3 461 651 tys. zł, z Funduszy Europejskich na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS) – 3 659 795 tys. zł oraz
1 000 000 tys. zł z Funduszu Modernizacyjnego (z puli planowanej do wnioskowania do EBI
10 mld zł).
W 2024 r. WFOŚiGW w Lublinie otrzymał w ramach umowy udostępnienia środków
nr 319/2018/WF/US wypłaty w kwocie 466 000 tys. zł (w tym na podstawie 8 wniosków
z 2024 r. kwotę 426 000 tys. zł i dodatkowo 40 000 tys. zł w I kwartale 2024 r. na podstawie
wniosku o wypłatę środków z grudnia 2023 r.). W odniesieniu do środków planowanych na
2025 r., to w umowach udostępnienia środków nie ma wskazanego obowiązku dla wfośigw
planowania wypłat na dany okres rozliczeniowy. Wojewódzkie fundusze składają
w I kwartale każdego roku wnioski o udostępnienie środków, które są zapotrzebowaniem
na środki niezbędne do podpisywania nowych zobowiązań na podstawie nowo składanych
wniosków o dofinansowanie (dla osób fizycznych).
Budżet Programu i pokrycie wypłat z różnych źródeł finansowania jest planowane w
odniesieniu do całego Programu łącznie, tak aby pokryć zapotrzebowanie na środki dla
beneficjentów w skali całego kraju. Źródła finansowania są koordynowane również w
odniesieniu do całego Programu.
NFOŚiGW odpowiada za Program, konsultując go odpowiednio z Ministerstwem Klimatu i
Środowiska. NFOŚiGW zobowiązany jest do planowania budżetu, stąd poza środkami
NFOŚiGW nastąpiło pozyskanie finansowania z KPO i FEnIKS, i obecnie trwają prace nad
pozyskaniem środków z Funduszu Modernizacyjnego.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 2 of 2 --