Interpelacja w sprawie działań aktywistów naruszających bezpieczeństwo i porządek publiczny
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7261
do ministra sprawiedliwości
w sprawie działań aktywistów naruszających bezpieczeństwo i porządek publiczny
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 06-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam za pośrednictwem marszałka Sejmu RP interpelację poselską skierowaną do Pana Ministra w sprawie działań aktywistów, którzy poprzez bezprawne blokady pasa ruchu naruszają bezpieczeństwo i porządek publiczny. W ostatnich miesiącach działania takie były jedną z głównych form aktywności aktywistów klimatycznych zrzeszonych w grupie „Ostatnie Pokolenie”. Polska Policja podaje, że tylko w tym roku aktywiści ponad 50 razy zablokowali ruch w Warszawie. Wobec 335 osób zostały wszczęte czynności wyjaśniające, a do sądu skierowano 134 wnioski o ukaranie. W toku pozostaje 196 spraw[1].
Aktualnie obowiązujące przepisy umożliwiają kwalifikowanie działań aktywistów takich jak „Ostatnie Pokolenie” co do zasady jedynie jako wykroczenie z art. 90 K.w. karane niewysoką grzywną (do 500,00 zł). Jednocześnie społeczna szkodliwość ich czynów, w tym zagrożenie zdrowia i życia oraz mienia znacznej wartości, jakie sprowadzają na osoby, które zmuszone są pozostawać na drodze bez możliwości zmiany trasy czy zawrócenia – jest bardzo wysoka.
Forma protestów stosowana przez aktywistów klimatycznych polegająca na zablokowaniu pasa ruchu, a w efekcie uniemożliwienie przejazdu jakiemukolwiek pojazdowi, jest działaniem skrajnie niebezpiecznym i naruszającym porządek publiczny. Należy zwrócić uwagę, że aktywiści nie tylko blokują przejazd poprzez zastawienie go (ustawienie się na pasie ruchu), ale dodatkowo stosują działania mające uniemożliwić siłowe usunięcie ich z zajmowanych miejsc poprzez przyklejenie się do asfaltu. Wskazuje to, że wśród aktywistów stosujących tego typu metody nie ma woli przepuszczenia przez blokadę osób potrzebujących pomocy – karetek pogotowia, kobiet w ciąży i w trakcie porodu, samochodów, w których przebywają dzieci albo chorzy, którzy muszą zażyć leki. Przytwierdzenie się do asfaltu uniemożliwiające szybkie opuszczenie blokowanego miejsca nie tylko tamuje, ale wręcz uniemożliwia ruch wszystkim pojazdom, także uprzywilejowanym – Policji, straży pożarnej, karetce pogotowia. Co więcej, w szeregu przypadków blokowane są drogi, gdzie nie ma możliwości zawrócenia i jazdy w przeciwnym kierunku. Kierowcy, którzy znaleźli się na zablokowanym pasie, muszą zatem czekać aż do zakończenia protestu – nienależnie od tego, gdzie i w jakiej sprawie jechali.
Nie jest możliwe, aby w demokratycznym państwie prawnym osoby narażające dużą grupę ludzi na niebezpieczeństwo pozostawały bezkarne lub zagrożone jedynie symboliczną grzywną do 500,00 zł.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się o wskazanie:
Jak Ministerstwo Sprawiedliwości ocenia opisane wyżej działania aktywistów klimatycznych, a w szczególności, czy dostrzega w nich naruszenie aktualnie obowiązujących przepisów prawa oraz czy postrzega je jako sprowadzające niebezpieczeństwo na uczestników ruchu drogowego?
Czy i jakie działania Ministerstwo Sprawiedliwości podjęło w związku z powtarzającymi się w ostatnich miesiącach protestami organizowanymi w ww. formule, w szczególności, czy prokurator generalny wydał albo planuje wydać wytyczne ws. prowadzenia przez prokuratorów postępowań o przestępstwa związane z bezpieczeństwem w komunikacji i tamowaniem ruchu drogowego?
Czy w przedmiotowej sprawie zlecone zostały analizy lub opinie? Jeżeli tak, to proszę o udostępnienie ich w formie wydrukowanych kopii albo przesłanie fotokopii na adres e-mail biuro@wipler.pl.
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad rozwiązaniami legislacyjnymi, które rozwiążą wskazany problem w przyszłości, a jeżeli tak, to jaki jest kierunek i stan tych prac?
Nadmieniam, że zgodnie z art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP odpowiedź na interpelację jest udzielana w formie pisemnej nie później niż w terminie 21 dni od dnia otrzymania interpelacji.
[1] X, Policja Warszawa, https://x.com/i/web/status/1863642822395432971, (dostęp: 06.12.2024).
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7531 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.7.2025
Warszawa, 07 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 7261 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez
Pana posła Przemysława Wiplera w sprawie działań aktywistów naruszających
bezpieczeństwo i porządek publiczny.
Ad 1 i 4
W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia ochrony bezpieczeństwa i porządku
publicznego także w odniesieniu do bezprawnego blokowania pasów ruchu drogowego
w ramach protestów, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1370) należy do właściwości
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie znak DPP-WASiPP.0744.6.2024 z 6
grudnia 2024 r., skierował do Ministra Sprawiedliwości postulat nowelizacji art. 90 ustawy
z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r., poz. 2119, dalej jako „k.w.”)
statuującego odpowiedzialność karną osób blokujących lub utrudniających ruch drogowy,
poprzez wprowadzenie surowszej odpowiedzialności dla sprawców działających umyślnie.
Jako uzasadnienie tej zmiany przytoczono argumentację, z której wynika, że skutkiem
zachowań sprawców wykroczenia z art. 90 k.w. są poważne utrudnienia w ruchu pojazdów
dotykające zarówno kierowców jak i pasażerów pojazdów, a jednocześnie wpływają na
funkcjonowanie służb ratunkowych, transportu publicznego, powodują problemy
gospodarcze zaburzając logistykę przedsiębiorstw, a nadto powodują frustracje obywateli
(w szczególności w dużych aglomeracjach, powodując utrudnienie dojazdu do pracy,
szkoły czy na ważne spotkania), którzy tracą zaufanie do instytucji państwa za
nieegzekwowanie porządku.
Pozytywnie oceniając potrzebę weryfikacji sankcji karnych przewidzianych za wykroczenie
tamowania lub utrudniania ruchu określone w art. 90 k.w. i podzielając argumentację
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że przewidziane obecnie w art. 90 k.w.
relatywnie niskie sankcje karne za to wykroczenie mogą nie stanowić skutecznego
narzędzia eliminowania umyślnego zachowania polegającego na tamowaniu lub
utrudnianiu ruchu na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu (art. 90
§ 1 k.w. - kara grzywny do 500 zł lub kara nagany), czy umyślnego dopuszczenia się tego
wykroczenia przez prowadzącego pojazd mechaniczny (art. 90 § 2 k.w. - kara grzywny nie
niższa niż 500 zł.), Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało propozycję nowelizacji art.
90 k.w. zmierzającą do uelastycznienia i poszerzenia sankcji karnych przewidzianych za
wykroczenie z art. 90 k.w.
-- 1 of 3 --
Proponowany nowy wymiar kary za wykroczenie z art. 90 § 1 i 2 k.w. umożliwi,
w zależności od charakteru czynu, w przypadku drobnych naruszeń dalsze stosowanie
postępowania mandatowego, a w przypadku zachowań wymagających surowszej reakcji,
adekwatne do zawinienia ukaranie sprawcy wykroczenia także tego popełnionego
umyślnie. Celem tych zmian będzie ponadto szybsze i bardziej efektywne załatwianie
spraw o to wykroczenie. Oczekuje się, że ekonomika postępowania w sprawach o to
wykroczenie po wprowadzeniu proponowanych zmian ulegnie poprawie.
Podkreślenia także wymaga, że orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie
stoi na przeszkodzie zaproponowanym zmianom legislacyjnym art. 90 k.w.
W szczególności z wyroku Wielkiej Izby ETPC z 15 października 2015 r. w sprawie
Kudrevičius i Inni przeciwko Litwie (nr 37553/05) wynika, że umyślne poważne zakłócenie
przez demonstrantów zwykłego życia i działalności prowadzonej zgodnie z prawem przez
inne osoby, w stopniu większym niż spowodowany normalnym korzystaniem z prawa do
pokojowego zgromadzania się w miejscu publicznym, może być uznane za „czyn
naganny”. Takie zachowanie może zatem uzasadniać nałożenie sankcji, nawet
o charakterze karnym.
W chwili obecnej prace te znajdują się na etapie uzyskiwania zgody Ministra
Sprawiedliwości na wystąpienie z wnioskiem do Przewodniczącego Zespołu do spraw
Programowania Prac Rządu o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów.
Ad 2
W powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury zarejestrowano następujące
postępowania z kategorii spraw interesujących Pana Posła:
o sygn. 4313-5.Ds.1927.2024 Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście
w Warszawie, dotyczące narażenia nieustalonej osoby na bezpośrednie
niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w dniu 11
września 2024 r. poprzez blokowanie ulicy Marszałkowskiej w Warszawie przez grupę
„Ostatnie Pokolenie”, tj. czynu z art. 160 § 1 k.k. W dniu 9 grudnia 2024 r. wydano
postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2
k.p.k. wobec braku znamion czynu zabronionego;
o sygn. 4314-1.Ds.374.2024.III Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście-
Północ w Warszawie, dotyczące czynienia przygotowań, w okresie od 15 do 22
kwietnia 2024 r. w Warszawie, do sprowadzenia katastrofy w ruchu lądowym
poprzez blokowanie ruchu publicznego, tj. czynu z art. 175 k.k. W dniu 29 kwietnia
2024 r. wydano postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa - na podstawie art. 17
§ 1 pkt 2 k.p.k. wobec braku znamion czynu zabronionego;
o sygn. 4312-6.Ds.741.2024 Prokuratury Rejonowej Warszawa Ochota w Warszawie,
w sprawie mającego miejsce w dniu 26 kwietnia 2024 r. przy Alejach Jerozolimskich
144F w Warszawie narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu Krystyny A. poprzez zatamowanie ruchu na drodze
publicznej, co uniemożliwiło przejazd karetki pogotowia Medicover, tj. o czyn z art.
160 § 1 k.k. W dniu 6 maja 2024 r. wydano postanowienie o odmowie wszczęcia
śledztwa - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec braku znamion czynu
zabronionego;
o sygn. 4314-5.Ds.72.2025.VI Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście-Północ
w Warszawie, dotyczącego blokowania Wisłostrady w grudniu 2024 r. w Warszawie
przez członków organizacji „Ostatnie Pokolenie”, co narażało inne osoby na
bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
oraz zniszczenia pomnika Syrenki Warszawskiej poprzez oblanie farbą, tj. czynów
z art. 160 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. W sprawie tej trwają czynności sprawdzające;
-- 2 of 3 --
o sygn. 4314-6.Ds.31.2025.II Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście-Północ
w Warszawie, dotyczącego blokowania Wisłostrady w listopadzie i grudniu 2024 r.
w Warszawie przez członków organizacji „Ostatnie Pokolenie”, co narażało inne
osoby na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu oraz sprowadzenia przez nich bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy
w ruchu lądowym, tj. czynów z art. 160 § 1 k.k. i art. 174 § 1 k.k. Również w tej sprawie
wykonywane są czynności sprawdzające.
Z uwagi na okoliczność, iż w aktualnym stanie prawnym działania polegające na
tamowaniu lub utrudnianiu ruchu, co do zasady wyczerpują znamiona wykroczenia z art.
90 § 1 k.w., Prokurator Generalny nie posiada uprawnień do wydania wytycznych
ujednolicających zasady prowadzenia postępowań w tych sprawach - w trybie
przewidzianym w art. 13 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.
U. z 2024 r., poz. 390).
Ad 3
W przedmiotowej sprawie nie zlecano analiz i opinii.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --