Interpelacja nr 7255
Interpelacja w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych
Interpelacja nr 7255
do ministra finansów
w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych
Zgłaszający: Grzegorz Adam Płaczek
Data wpływu: 07-01-2025
Tychy, 7 stycznia 2025 roku
Szanowny Panie Ministrze,
aktualnie i w ostatnich miesiącach Ministerstwo Finansów prowadziło i prowadzi szereg działań w zakresie opodatkowania poszczególnych rodzajów wyrobów tytoniowych. Uchwalona została już ustawa procedowana pod numerem UD105 zakładająca podwyżki stawek akcyzy w ramach tzw. mapy drogowej. Niezależnie od tego Ministerstwo Finansów prowadzi prace nad objęciem akcyzą także beztytoniowych wyrobów nowatorskich i saszetek nikotynowych (UD53) oraz jednorazowych papierosów elektronicznych i urządzeń (UD139). W wyniku wejścia w życie tych wszystkich zmian legislacyjnych dojść może do bardzo dużych zmian na rynku, gdyż część wyrobów zostanie obłożona drastycznymi podwyżkami stawek akcyzowych. Zmiany te nie mają charakteru systemowego, są prowadzone w ramach różnych procesów legislacyjnych i nie zostały niestety poprzedzone przygotowaniem żadnego kompleksowego planu polityki państwa w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych, a przynajmniej żaden taki plan nie został upubliczniony.
W dniu 19 listopada 2024 roku Ministerstwo Finansów udzieliło odpowiedzi na interpelację numer 5941 posła Jarosława Sachajki – w rzeczonej odpowiedzi ministerstwo odniosło się do kwestii istnienia potencjalnego konfliktu interesów, jeśli chodzi o dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych, która w przeszłości była wspólnikiem kancelarii zajmującej się między innymi lobbingiem w zakresie wyrobów akcyzowych. W odpowiedzi na interpelację ministerstwo wskazuje, że Pani dyrektor nigdy nie występowała jako lobbysta w imieniu podmiotów z branży tytoniowej.
Tymczasem jak wynika z dokumentów zawartych na portalu Rządowego Procesu Legislacyjnego oraz stronie internetowej Ministerstwa Finansów kancelaria, której wspólnikiem była aktualna dyrektor w ministerstwie, składała wiele zgłoszeń lobbingowych do procesów legislacyjnych dotyczących branży tytoniowej, w których prezentowała stanowiska zbieżne z interesami konkretnych producentów wyrobów tytoniowych. Przykładem może być zgłoszenie lobbingowe do projektu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich. Fakt, że w żadnym z tych zgłoszeń nie zostały jednoznacznie wskazane nazwy podmiotów, na rzecz których wykonywane były te działania lobbingowe, nie ma tutaj znaczenia. Jestem bowiem przekonany, że Ministerstwo Finansów, otrzymując zgłoszenia lobbingowe od osób czy podmiotów niebędących bezpośrednimi uczestnikami rynku, ma świadomość, że uwagi te nie są zazwyczaj przejawem bezinteresownej troski o interes publiczny, a stanowią realizację interesów konkretnych podmiotów.
W ciągu ostatnich kilku miesięcy Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych brał udział w kilku procesach legislacyjnych dotyczących regulacji rynku tytoniowego. Procesy te dotyczą opodatkowania poszczególnych kategorii wyrobów dostępnych na tym rynku i nie zakładają równego realnego poziomu opodatkowania każdej z tych kategorii. Tym samym projekty przygotowywane przez Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych mają różny wpływ na różnych uczestników rynku. W związku z tym dziwić musi fakt, że ministerstwo nie dostrzega problemu w tym, że osoba świadcząca usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów dzisiaj pełni kluczową funkcję w zakresie regulacji podatkowej tego rynku.
Mając na względzie powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy polityka akcyzowa ministerstwa w zakresie branży tytoniowej i nikotynowej jest oparta na jakimś kompleksowym planie lub strategii? Jakie cele stawia sobie ministerstwo w tym zakresie? Czy stawki podatku akcyzowego są skorelowane np. ze szkodliwością danych kategorii wyrobów?
Czy ministerstwo posiada aktualne (za lata 2020-2023) dane dotyczące sprzedaży określonych kategorii wyrobów tytoniowych i nikotynowych? Jeśli tak, to proszę o przekazanie tych danych w rozbiciu na poszczególne lata i poszczególne kategorie (tradycyjne papierosy, wyroby nowatorskie, e-papierosy jednorazowe, e-papierosy wielorazowe, saszetki nikotynowe, tytoń do palenia, cygara itd.). Jeśli ministerstwo takich danych nie posiada, to dlaczego dane takie nie są zbierane i na bazie jakich informacji tworzone są w takim razie regulacje w tym zakresie?
Czy ministerstwo posiada kompleksowe analizy dotyczące poziomu opodatkowania poszczególnych kategorii wyrobów tytoniowych po wejściu w życie wszystkich aktualnie i niedawno procedowanych projektów ustaw w zakresie opodatkowania produktów tytoniowych/nikotynowych (UD105, UD53, UD139)? Jeśli tak, to proszę o przekazania tych danych (najlepiej przedstawione w ujęciu kosztów podatkowych, jakie poniesie konsument poszczególnych wyrobów tytoniowych/nikotynowych przy założeniu miesięcznej konsumpcji ekwiwalentu 1 paczki papierosów dziennie).
Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat tego, na rzecz jakich konkretnie podmiotów z branży tytoniowej i nikotynowej, w jakim zakresie i za jakim wynagrodzeniem usługi świadczyła aktualna dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych? Jeśli tak, to czy w ramach transparentności życia publicznego ministerstwo może te informacje upublicznić?
Czy ministerstwo posiada jakąś systemową politykę w zakresie badania istnienia potencjalnych konfliktów interesów? Jeśli tak, to na czym jest ona oparta?
Czy zdaniem ministerstwa fakt, że osoba dzisiaj odpowiedzialna za kierowanie kluczowym dla branży departamentem Ministerstwa Finansów świadczyła w niedalekiej przeszłości usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów z branży tytoniowej/nikotynowej, naprawdę nie stanowi jakiegokolwiek zagrożenia w kontekście konfliktu interesów?
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 7255
do ministra finansów
w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych
Zgłaszający: Grzegorz Adam Płaczek
Data wpływu: 07-01-2025
Tychy, 7 stycznia 2025 roku
Szanowny Panie Ministrze,
aktualnie i w ostatnich miesiącach Ministerstwo Finansów prowadziło i prowadzi szereg działań w zakresie opodatkowania poszczególnych rodzajów wyrobów tytoniowych. Uchwalona została już ustawa procedowana pod numerem UD105 zakładająca podwyżki stawek akcyzy w ramach tzw. mapy drogowej. Niezależnie od tego Ministerstwo Finansów prowadzi prace nad objęciem akcyzą także beztytoniowych wyrobów nowatorskich i saszetek nikotynowych (UD53) oraz jednorazowych papierosów elektronicznych i urządzeń (UD139). W wyniku wejścia w życie tych wszystkich zmian legislacyjnych dojść może do bardzo dużych zmian na rynku, gdyż część wyrobów zostanie obłożona drastycznymi podwyżkami stawek akcyzowych. Zmiany te nie mają charakteru systemowego, są prowadzone w ramach różnych procesów legislacyjnych i nie zostały niestety poprzedzone przygotowaniem żadnego kompleksowego planu polityki państwa w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych, a przynajmniej żaden taki plan nie został upubliczniony.
W dniu 19 listopada 2024 roku Ministerstwo Finansów udzieliło odpowiedzi na interpelację numer 5941 posła Jarosława Sachajki – w rzeczonej odpowiedzi ministerstwo odniosło się do kwestii istnienia potencjalnego konfliktu interesów, jeśli chodzi o dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych, która w przeszłości była wspólnikiem kancelarii zajmującej się między innymi lobbingiem w zakresie wyrobów akcyzowych. W odpowiedzi na interpelację ministerstwo wskazuje, że Pani dyrektor nigdy nie występowała jako lobbysta w imieniu podmiotów z branży tytoniowej.
Tymczasem jak wynika z dokumentów zawartych na portalu Rządowego Procesu Legislacyjnego oraz stronie internetowej Ministerstwa Finansów kancelaria, której wspólnikiem była aktualna dyrektor w ministerstwie, składała wiele zgłoszeń lobbingowych do procesów legislacyjnych dotyczących branży tytoniowej, w których prezentowała stanowiska zbieżne z interesami konkretnych producentów wyrobów tytoniowych. Przykładem może być zgłoszenie lobbingowe do projektu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich. Fakt, że w żadnym z tych zgłoszeń nie zostały jednoznacznie wskazane nazwy podmiotów, na rzecz których wykonywane były te działania lobbingowe, nie ma tutaj znaczenia. Jestem bowiem przekonany, że Ministerstwo Finansów, otrzymując zgłoszenia lobbingowe od osób czy podmiotów niebędących bezpośrednimi uczestnikami rynku, ma świadomość, że uwagi te nie są zazwyczaj przejawem bezinteresownej troski o interes publiczny, a stanowią realizację interesów konkretnych podmiotów.
W ciągu ostatnich kilku miesięcy Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych brał udział w kilku procesach legislacyjnych dotyczących regulacji rynku tytoniowego. Procesy te dotyczą opodatkowania poszczególnych kategorii wyrobów dostępnych na tym rynku i nie zakładają równego realnego poziomu opodatkowania każdej z tych kategorii. Tym samym projekty przygotowywane przez Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych mają różny wpływ na różnych uczestników rynku. W związku z tym dziwić musi fakt, że ministerstwo nie dostrzega problemu w tym, że osoba świadcząca usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów dzisiaj pełni kluczową funkcję w zakresie regulacji podatkowej tego rynku.
Mając na względzie powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy polityka akcyzowa ministerstwa w zakresie branży tytoniowej i nikotynowej jest oparta na jakimś kompleksowym planie lub strategii? Jakie cele stawia sobie ministerstwo w tym zakresie? Czy stawki podatku akcyzowego są skorelowane np. ze szkodliwością danych kategorii wyrobów?
Czy ministerstwo posiada aktualne (za lata 2020-2023) dane dotyczące sprzedaży określonych kategorii wyrobów tytoniowych i nikotynowych? Jeśli tak, to proszę o przekazanie tych danych w rozbiciu na poszczególne lata i poszczególne kategorie (tradycyjne papierosy, wyroby nowatorskie, e-papierosy jednorazowe, e-papierosy wielorazowe, saszetki nikotynowe, tytoń do palenia, cygara itd.). Jeśli ministerstwo takich danych nie posiada, to dlaczego dane takie nie są zbierane i na bazie jakich informacji tworzone są w takim razie regulacje w tym zakresie?
Czy ministerstwo posiada kompleksowe analizy dotyczące poziomu opodatkowania poszczególnych kategorii wyrobów tytoniowych po wejściu w życie wszystkich aktualnie i niedawno procedowanych projektów ustaw w zakresie opodatkowania produktów tytoniowych/nikotynowych (UD105, UD53, UD139)? Jeśli tak, to proszę o przekazania tych danych (najlepiej przedstawione w ujęciu kosztów podatkowych, jakie poniesie konsument poszczególnych wyrobów tytoniowych/nikotynowych przy założeniu miesięcznej konsumpcji ekwiwalentu 1 paczki papierosów dziennie).
Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat tego, na rzecz jakich konkretnie podmiotów z branży tytoniowej i nikotynowej, w jakim zakresie i za jakim wynagrodzeniem usługi świadczyła aktualna dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych? Jeśli tak, to czy w ramach transparentności życia publicznego ministerstwo może te informacje upublicznić?
Czy ministerstwo posiada jakąś systemową politykę w zakresie badania istnienia potencjalnych konfliktów interesów? Jeśli tak, to na czym jest ona oparta?
Czy zdaniem ministerstwa fakt, że osoba dzisiaj odpowiedzialna za kierowanie kluczowym dla branży departamentem Ministerstwa Finansów świadczyła w niedalekiej przeszłości usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów z branży tytoniowej/nikotynowej, naprawdę nie stanowi jakiegokolwiek zagrożenia w kontekście konfliktu interesów?
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10249 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 28 stycznia 2025 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację nr 7255
Znak sprawy: PAD1.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską, Pana Posła Grzegorza Adama Płaczka
nr 7255 z 9 stycznia 2025 r. dotyczącą polityki podatkowej w zakresie wyrobów
tytoniowych i nikotynowych uprzejmie informuję co następuje.
ad 1.
Jednym z podstawowych zadań Ministra Finansów jest opracowywanie,
wykonywanie i kontrolowanie realizacji budżetu państwa. Ministerstwo Finansów
odpowiada również za realizację dochodów i wydatków budżetu państwa, m.in.
dochodów z podatków. W ramach wykonywania tych zadań Ministerstwo Finansów
przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym UD 105, dot.
zmiany stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe i ich substytuty, który z
uwagi na jego pilny charakter procedowany był samodzielnie.
Ponadto w dniu 5 grudnia 2024 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt
ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz
niektórych innych ustaw (UD53) zawierający przepisy dotyczące saszetek
nikotynowych oraz rekomendował go Radzie Ministrów. SKRM zdecydował, że do
rozpatrzenia przez Radę Ministrów zostanie przedłożony połączony projekt,
zawierający przedmiotowe uregulowania (UD 53) oraz projekt UD139 dotyczący
objęcia podatkiem akcyzowym urządzeń do waporyzacji. Połączony projekt ustawy
(UD53 oraz UD139) w dniu 21 stycznia 2025 r. został rozpatrzony i przyjęty przez
Radę Ministrów. Tym samym Ministerstwo Finansów wprowadza kompleksowe
regulacje dotyczące branży tytoniowej i branży substytutów dla tego rynku.
-- 1 of 5 --
2/5
Należy podkreślić, że wprowadzone i planowane zmiany wynikają zasadniczo z
dwóch powodów: ograniczenia dostępności ekonomicznej używek i wyrobów
powiązanych oraz zmniejszenia szkodliwego oddziaływania tych wyrobów na
zdrowie publiczne.
W przypadku pierwszej przyczyny impulsem do aktualizacji stawek była
zwiększająca się z roku na rok siła nabywcza konsumentów. Wraz ze wzrostem
średniego wynagrodzenia, wg danych GUS, za miesięczną wypłatę można kupić
coraz większą ilość używek, przykładowo w przypadku papierosów w 2019 roku
średnie wynagrodzenie wystarczało na 348 paczek a w 2023 już na 437 paczek, w
przypadku tytoniu do palenia w 2019 r. średnie wynagrodzenie pozwalało na zakup
211 paczek o masie 50 g tytoniu do palenia, a w 2023 r. już na 244 takie paczki.
W zakresie płynu do papierosów elektronicznych w okresie 2019-2024 r. różnica
między wzrostem wynagrodzeń, a wysokością akcyzy wzrosła jeszcze bardziej.
Wynikało to z nieobjęcia tej grupy wyrobów akcyzowych zakresem akcyzowej mapy
drogowej wprowadzonej ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o
podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw.
Stawka podatku akcyzowego dla wyrobów nowatorskich, nawet po korekcie z
2022 r. była niższa niż dla papierosów. Innym spodziewanym efektem zmiany jest
zmniejszenie różnic cenowych wyrobów tytoniowych w stosunku do innych państw
członkowskich Unii Europejskiej (UE).
Ponadto wprowadzane zmiany mają ograniczyć spożycie ww. wyrobów przez
konsumentów, w tym szczególnie przez osoby nieletnie.
Mając na uwadze, że Polska jest państwem członkowskim WHO od początku jej
działalności, zobligowani jesteśmy do respektowania zaleceń i wytycznych WHO,
wg której podgrzewane wyroby tytoniowe (wyroby nowatorskie) powinny być
opodatkowane na tym samym poziomie i w taki sam sposób jak tradycyjne
papierosy. Stanowisko takie wynika m.in. z faktu, że obecnie na świecie nie jest
dostępna wystarczająca wiedza naukowa pozwalająca jednoznacznie stwierdzić, że
wyroby te są miej szkodliwe od tradycyjnych papierosów. Stanowisko to jest
również akceptowane i propagowane przez Ministerstwo Zdrowia.
Do chwili obecnej stwierdzono negatywny wpływ na zdrowie używania papierosów
elektronicznych, które wywołują m.in. krwawienie do pęcherzyków płucnych, a
także inną – potencjalnie śmiertelną – EVALI, czyli zespół ostrego uszkodzenia płuc.
Badania American Heart Association (AHA) wskazują, że palenie e-
papierosów zwiększa występowanie ataków serca nawet o 60%, a także udarów i
zawałów serca o 71 % w porównaniu do osób niepalących (porównaj
https://www.gov.pl/web/psse-szczecin/jak-e-papierosy-wplywaja-na-zdrowie2).
Dodatkowo wyroby te cieszą się wysoką popularnością wśród ludzi bardzo młodych,
w tym także tych poniżej 18 roku życia.
W ocenie resortu zdrowia istotnym zagrożeniem dla krajowego zdrowia
publicznego jest to, że konsumenci wyrobów nowatorskich i papierosów
elektronicznych postrzegają je jako „ niższe ryzyko zdrowotne”. Czego obecnie nie
można jednoznacznie potwierdzić. Tym samym brak jest również uzasadnienia by
stawki podatku akcyzowego różnicować ze względu na szkodliwość poszczególnych
grup wyrobów, która nie jest jednoznacznie rozpoznana dla wszystkich kategorii
wyrobów tytoniowych i ich substytutów.
-- 2 of 5 --
3/5
ad 2.
Informacja o wielkości krajowej sprzedaży, importu i nabycia wyrobów tytoniowych,
płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich w latach 2020-
2023
Wyroby
Akcyzowe 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r.
Papierosy
(w mld szt.) 43,6 45,7 49,5 49,3
Tytoń do
palenia
(w tonach) 4 431,9 4 642,9 4 678, 8 4 600
Płyn do
papierosów
elektronicznych
(w litrach) 1 451 529 277 265 416 088 805 441
Wyroby
nowatorskie
(w kg) 793 297,8 980 429,1 1 881 924,1 2 111 624,1
Cygara i
cygaretki
(w kg) 73 960,6 62 483,8 64 925,2 62 722,9
Źródło: Dane w zakresie wielkości krajowej sprzedaży i nabycia wewnątrzwspólnotowego niektórych
wyrobów akcyzowych wygenerowane z Systemu ZEFIR2 oraz na podstawie analizy IAS w Krakowie,
dane dotyczące importu ww. wyrobów akcyzowych na bazie systemu importowego AIS opracowane
przez IAS Kraków.
ad 3.
Wyniki przeprowadzonych przez Ministerstwo Finansów analiz w ramach
procedowanych projektów ustaw (UD 105, UD 53 i UD 139) zawsze odzwierciedlają
informacje i dane zawarte w Ocenie Skutków Regulacji (OSR). Wszystkie dokumenty
w ramach procedowanych ustaw w rządowym procesie legislacyjnym, w tym także
OSR udostępnione są na stronie internetowej RCL w zakładce Legislacja/Rządowy
proces legislacyjny.
ad 4-6.
Dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych
nigdy nie występowała jako lobbysta w imieniu podmiotów z branży alkoholowej,
tytoniowej i paliwowej, z którymi współpracowała jako doradca podatkowy w
kancelarii BBGTAX. Współpraca z kancelarią zakończyła się w 2021 r.
Należy podkreślić, że na stronach internetowych RCL w przebiegu poszczególnych
procesów legislacyjnych widoczne są działania podejmowane przez wszystkie
-- 3 of 5 --
4/5
podmioty, które brały udział w poszczególnych etapach legislacji. Dodatkowo
dostępne są również informacje o lobbystach.
Skoro kancelaria składała uwagi we własnym imieniu nie można czynić zarzutów, że
działała na rzecz innych podmiotów ani wyciągać wniosków, że działała jako
lobbysta.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie
stanowienia prawa z chwilą udostępnienia projektu w Biuletynie Informacji
Publicznej np. projektu ustawy albo rozporządzenia, każdy może zgłosić
zainteresowanie pracami nad tym projektem. Zgłoszenie wnosi się na urzędowym
formularzu do organu odpowiedzialnego za przedłożenie projektu ustawy Radzie
Ministrów albo opracowanie projektu rozporządzenia. Wzór urzędowego
formularza zgłoszenia zainteresowania pracami nad projektem aktu prawnego
stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2011 r. w
sprawie zgłaszania zainteresowania pracami nad projektami aktów normatywnych
oraz projektami założeń projektów (Dz. U. poz. 1080).
Ponadto podmiot dokonujący zgłoszenia, jeżeli występuje na rzecz innego podmiotu
musi podać w zgłoszeniu nazwę i siedzibę tego podmiotu. Natomiast w przypadku,
gdy podmiot dokonujący zgłoszenia występuje w ramach zawodowej działalności
lobbingowej – zaświadczenie albo oświadczenie o wpisie do rejestru podmiotów
wykonujących zawodową działalność lobbingową.
Tym samym nie jest prawdziwa teza, że Dyrektor Departamentu w niedalekiej
przeszłości świadczyła usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów z
branży tytoniowej/nikotynowej.
Należy mieć na uwadze, że bezpośrednio przed podjęciem pracy w Ministerstwie
Finansów w okresie 2021-2023 Dyrektor pracowała w Bankowym Funduszu
Gwarancyjnym (w tym czasie nie pracowała jako doradca podatkowy). Ponadto
Dyrektor nie świadczyła usług lobbingowych w okresie działalności jako doradca
podatkowy.
Przywołana w interpelacji okoliczność, iż przed objęciem stanowiska Dyrektora
Departamentu Podatku Akcyzowego i Podatku od Gier współpracowała jako
doradca podatkowy z kancelarią podatkową świadczącą usługi doradcze
podmiotom działającym w obszarze akcyzowym, sama w sobie nie stanowi o
istnieniu konfliktu interesów.
Odnosząc się do wspomnianego przez Pana Posła w interpelacji, konfliktu
interesów, trudno doszukiwać się takiego konfliktu w kontekście procedowanych
przez resort finansów projektów nowelizujących ustawę o podatku akcyzowym
m.in. w zakresie podniesienia stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe,
wyroby nowatorskie i płyn do e-papierosów.
Należy również zaznaczyć, że projekt ustawy UD105 oraz UD139 podczas ich
procedowania był objęty przez CBA tarczą antykorupcyjną.
W kwestii pytania dotyczącego przyjętej w Ministerstwie Finansów polityki
zapobiegającej potencjalnym konfliktom interesów informuję, że w resorcie
finansów sprawy te regulują:
zarządzenie Ministra Finansów z dnia 14 maja 2020 r. w sprawie Zasad
przeciwdziałania ryzykom związanym z konfliktem interesów oraz zasad
przyjmowania i przekazywania prezentów w Ministerstwie Finansów (Dz.
Urz. M.F. z 2020 r. poz. 65),
-- 4 of 5 --
5/5
zarządzenie Ministra Finansów z dnia 17 lutego 2020 r. w sprawie
wprowadzenia Polityki przeciwdziałania nieprawidłowościom w
Ministerstwie Finansów (Dz. Urz. M.F. z 2020 r. poz. 20).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 28 stycznia 2025 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację nr 7255
Znak sprawy: PAD1.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską, Pana Posła Grzegorza Adama Płaczka
nr 7255 z 9 stycznia 2025 r. dotyczącą polityki podatkowej w zakresie wyrobów
tytoniowych i nikotynowych uprzejmie informuję co następuje.
ad 1.
Jednym z podstawowych zadań Ministra Finansów jest opracowywanie,
wykonywanie i kontrolowanie realizacji budżetu państwa. Ministerstwo Finansów
odpowiada również za realizację dochodów i wydatków budżetu państwa, m.in.
dochodów z podatków. W ramach wykonywania tych zadań Ministerstwo Finansów
przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym UD 105, dot.
zmiany stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe i ich substytuty, który z
uwagi na jego pilny charakter procedowany był samodzielnie.
Ponadto w dniu 5 grudnia 2024 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt
ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz
niektórych innych ustaw (UD53) zawierający przepisy dotyczące saszetek
nikotynowych oraz rekomendował go Radzie Ministrów. SKRM zdecydował, że do
rozpatrzenia przez Radę Ministrów zostanie przedłożony połączony projekt,
zawierający przedmiotowe uregulowania (UD 53) oraz projekt UD139 dotyczący
objęcia podatkiem akcyzowym urządzeń do waporyzacji. Połączony projekt ustawy
(UD53 oraz UD139) w dniu 21 stycznia 2025 r. został rozpatrzony i przyjęty przez
Radę Ministrów. Tym samym Ministerstwo Finansów wprowadza kompleksowe
regulacje dotyczące branży tytoniowej i branży substytutów dla tego rynku.
-- 1 of 5 --
2/5
Należy podkreślić, że wprowadzone i planowane zmiany wynikają zasadniczo z
dwóch powodów: ograniczenia dostępności ekonomicznej używek i wyrobów
powiązanych oraz zmniejszenia szkodliwego oddziaływania tych wyrobów na
zdrowie publiczne.
W przypadku pierwszej przyczyny impulsem do aktualizacji stawek była
zwiększająca się z roku na rok siła nabywcza konsumentów. Wraz ze wzrostem
średniego wynagrodzenia, wg danych GUS, za miesięczną wypłatę można kupić
coraz większą ilość używek, przykładowo w przypadku papierosów w 2019 roku
średnie wynagrodzenie wystarczało na 348 paczek a w 2023 już na 437 paczek, w
przypadku tytoniu do palenia w 2019 r. średnie wynagrodzenie pozwalało na zakup
211 paczek o masie 50 g tytoniu do palenia, a w 2023 r. już na 244 takie paczki.
W zakresie płynu do papierosów elektronicznych w okresie 2019-2024 r. różnica
między wzrostem wynagrodzeń, a wysokością akcyzy wzrosła jeszcze bardziej.
Wynikało to z nieobjęcia tej grupy wyrobów akcyzowych zakresem akcyzowej mapy
drogowej wprowadzonej ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o
podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw.
Stawka podatku akcyzowego dla wyrobów nowatorskich, nawet po korekcie z
2022 r. była niższa niż dla papierosów. Innym spodziewanym efektem zmiany jest
zmniejszenie różnic cenowych wyrobów tytoniowych w stosunku do innych państw
członkowskich Unii Europejskiej (UE).
Ponadto wprowadzane zmiany mają ograniczyć spożycie ww. wyrobów przez
konsumentów, w tym szczególnie przez osoby nieletnie.
Mając na uwadze, że Polska jest państwem członkowskim WHO od początku jej
działalności, zobligowani jesteśmy do respektowania zaleceń i wytycznych WHO,
wg której podgrzewane wyroby tytoniowe (wyroby nowatorskie) powinny być
opodatkowane na tym samym poziomie i w taki sam sposób jak tradycyjne
papierosy. Stanowisko takie wynika m.in. z faktu, że obecnie na świecie nie jest
dostępna wystarczająca wiedza naukowa pozwalająca jednoznacznie stwierdzić, że
wyroby te są miej szkodliwe od tradycyjnych papierosów. Stanowisko to jest
również akceptowane i propagowane przez Ministerstwo Zdrowia.
Do chwili obecnej stwierdzono negatywny wpływ na zdrowie używania papierosów
elektronicznych, które wywołują m.in. krwawienie do pęcherzyków płucnych, a
także inną – potencjalnie śmiertelną – EVALI, czyli zespół ostrego uszkodzenia płuc.
Badania American Heart Association (AHA) wskazują, że palenie e-
papierosów zwiększa występowanie ataków serca nawet o 60%, a także udarów i
zawałów serca o 71 % w porównaniu do osób niepalących (porównaj
https://www.gov.pl/web/psse-szczecin/jak-e-papierosy-wplywaja-na-zdrowie2).
Dodatkowo wyroby te cieszą się wysoką popularnością wśród ludzi bardzo młodych,
w tym także tych poniżej 18 roku życia.
W ocenie resortu zdrowia istotnym zagrożeniem dla krajowego zdrowia
publicznego jest to, że konsumenci wyrobów nowatorskich i papierosów
elektronicznych postrzegają je jako „ niższe ryzyko zdrowotne”. Czego obecnie nie
można jednoznacznie potwierdzić. Tym samym brak jest również uzasadnienia by
stawki podatku akcyzowego różnicować ze względu na szkodliwość poszczególnych
grup wyrobów, która nie jest jednoznacznie rozpoznana dla wszystkich kategorii
wyrobów tytoniowych i ich substytutów.
-- 2 of 5 --
3/5
ad 2.
Informacja o wielkości krajowej sprzedaży, importu i nabycia wyrobów tytoniowych,
płynu do papierosów elektronicznych oraz wyrobów nowatorskich w latach 2020-
2023
Wyroby
Akcyzowe 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r.
Papierosy
(w mld szt.) 43,6 45,7 49,5 49,3
Tytoń do
palenia
(w tonach) 4 431,9 4 642,9 4 678, 8 4 600
Płyn do
papierosów
elektronicznych
(w litrach) 1 451 529 277 265 416 088 805 441
Wyroby
nowatorskie
(w kg) 793 297,8 980 429,1 1 881 924,1 2 111 624,1
Cygara i
cygaretki
(w kg) 73 960,6 62 483,8 64 925,2 62 722,9
Źródło: Dane w zakresie wielkości krajowej sprzedaży i nabycia wewnątrzwspólnotowego niektórych
wyrobów akcyzowych wygenerowane z Systemu ZEFIR2 oraz na podstawie analizy IAS w Krakowie,
dane dotyczące importu ww. wyrobów akcyzowych na bazie systemu importowego AIS opracowane
przez IAS Kraków.
ad 3.
Wyniki przeprowadzonych przez Ministerstwo Finansów analiz w ramach
procedowanych projektów ustaw (UD 105, UD 53 i UD 139) zawsze odzwierciedlają
informacje i dane zawarte w Ocenie Skutków Regulacji (OSR). Wszystkie dokumenty
w ramach procedowanych ustaw w rządowym procesie legislacyjnym, w tym także
OSR udostępnione są na stronie internetowej RCL w zakładce Legislacja/Rządowy
proces legislacyjny.
ad 4-6.
Dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych
nigdy nie występowała jako lobbysta w imieniu podmiotów z branży alkoholowej,
tytoniowej i paliwowej, z którymi współpracowała jako doradca podatkowy w
kancelarii BBGTAX. Współpraca z kancelarią zakończyła się w 2021 r.
Należy podkreślić, że na stronach internetowych RCL w przebiegu poszczególnych
procesów legislacyjnych widoczne są działania podejmowane przez wszystkie
-- 3 of 5 --
4/5
podmioty, które brały udział w poszczególnych etapach legislacji. Dodatkowo
dostępne są również informacje o lobbystach.
Skoro kancelaria składała uwagi we własnym imieniu nie można czynić zarzutów, że
działała na rzecz innych podmiotów ani wyciągać wniosków, że działała jako
lobbysta.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie
stanowienia prawa z chwilą udostępnienia projektu w Biuletynie Informacji
Publicznej np. projektu ustawy albo rozporządzenia, każdy może zgłosić
zainteresowanie pracami nad tym projektem. Zgłoszenie wnosi się na urzędowym
formularzu do organu odpowiedzialnego za przedłożenie projektu ustawy Radzie
Ministrów albo opracowanie projektu rozporządzenia. Wzór urzędowego
formularza zgłoszenia zainteresowania pracami nad projektem aktu prawnego
stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2011 r. w
sprawie zgłaszania zainteresowania pracami nad projektami aktów normatywnych
oraz projektami założeń projektów (Dz. U. poz. 1080).
Ponadto podmiot dokonujący zgłoszenia, jeżeli występuje na rzecz innego podmiotu
musi podać w zgłoszeniu nazwę i siedzibę tego podmiotu. Natomiast w przypadku,
gdy podmiot dokonujący zgłoszenia występuje w ramach zawodowej działalności
lobbingowej – zaświadczenie albo oświadczenie o wpisie do rejestru podmiotów
wykonujących zawodową działalność lobbingową.
Tym samym nie jest prawdziwa teza, że Dyrektor Departamentu w niedalekiej
przeszłości świadczyła usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów z
branży tytoniowej/nikotynowej.
Należy mieć na uwadze, że bezpośrednio przed podjęciem pracy w Ministerstwie
Finansów w okresie 2021-2023 Dyrektor pracowała w Bankowym Funduszu
Gwarancyjnym (w tym czasie nie pracowała jako doradca podatkowy). Ponadto
Dyrektor nie świadczyła usług lobbingowych w okresie działalności jako doradca
podatkowy.
Przywołana w interpelacji okoliczność, iż przed objęciem stanowiska Dyrektora
Departamentu Podatku Akcyzowego i Podatku od Gier współpracowała jako
doradca podatkowy z kancelarią podatkową świadczącą usługi doradcze
podmiotom działającym w obszarze akcyzowym, sama w sobie nie stanowi o
istnieniu konfliktu interesów.
Odnosząc się do wspomnianego przez Pana Posła w interpelacji, konfliktu
interesów, trudno doszukiwać się takiego konfliktu w kontekście procedowanych
przez resort finansów projektów nowelizujących ustawę o podatku akcyzowym
m.in. w zakresie podniesienia stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe,
wyroby nowatorskie i płyn do e-papierosów.
Należy również zaznaczyć, że projekt ustawy UD105 oraz UD139 podczas ich
procedowania był objęty przez CBA tarczą antykorupcyjną.
W kwestii pytania dotyczącego przyjętej w Ministerstwie Finansów polityki
zapobiegającej potencjalnym konfliktom interesów informuję, że w resorcie
finansów sprawy te regulują:
zarządzenie Ministra Finansów z dnia 14 maja 2020 r. w sprawie Zasad
przeciwdziałania ryzykom związanym z konfliktem interesów oraz zasad
przyjmowania i przekazywania prezentów w Ministerstwie Finansów (Dz.
Urz. M.F. z 2020 r. poz. 65),
-- 4 of 5 --
5/5
zarządzenie Ministra Finansów z dnia 17 lutego 2020 r. w sprawie
wprowadzenia Polityki przeciwdziałania nieprawidłowościom w
Ministerstwie Finansów (Dz. Urz. M.F. z 2020 r. poz. 20).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --