Interpelacja nr 7245
Interpelacja w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Interpelacja nr 7245
do ministra finansów
w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 03-01-2025
Szanowny Panie Ministrze! W marcu bieżącego roku wraz z grupą posłów i posłanek złożyłam w Sejmie projekt ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, dotyczący tzw. trzynastek dla pracowników i pracownic instytucji kultury - druk sejmowy 327.
24 kwietnia Sejm zdecydował o skierowaniu tego projektu do pierwszego czytania w Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz Finansów Publicznych. 9 maja odbyło się pierwsze czytanie na łączonym posiedzeniu komisji, jednak z uwagi na nieobecność przedstawiciela Ministerstwa Finansów (a tym samym brak oceny tego ministerstwa) projekt nie został rozpatrzony i już od pół roku oczekuje na dalsze procedowanie.
Tymczasem pracownicy kultury czekają na rozstrzygnięcie w sprawie tego druku. Do roku 2000 w części instytucji kultury niemających statusu instytucji artystycznych wypłacano dodatkowe wynagrodzenie roczne, ponieważ instytucje takie jak: muzea, ośrodki badań i dokumentacji zabytków, biura wystaw artystycznych, filmoteka narodowa, centra sztuki, biblioteki, domy kultury, ośrodki kultury, świetlice, kluby, ogniska artystyczne prowadziły gospodarkę finansową na zasadach ustalonych dla zakładów budżetowych i przepisami ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej. Wprowadzono ujednolicenie zasad gospodarki finansowej dla wszystkich instytucji kultury, usuwając z ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej zapis dotyczący prowadzenia gospodarki finansowej na zasadach ustalonych dla zakładów budżetowych. To pozbawiło podstawy prawnej wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego w instytucjach kultury.
Podczas posiedzenia komisji sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pani Bożena Żelazowska, wyraziła poparcie dla procedowanego projektu. Ze względu na pojawiające się w dyskusji głosy wątpiące w finansowe zdolności samorządów, pani minister przyznała, że w przypadku pracowników samorządowych konieczna jest praca z Ministerstwem Finansów.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów popiera rozwiązanie zaproponowane w druku 327? Jeżeli tak, z czego wynika zwłoka w procedowaniu projektu? Jeżeli nie, dlaczego?
Czy odbyło się spotkanie przedstawiciela Ministerstwa Finansów z przedstawicielem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w temacie omawianego druku? Jeżeli tak, to w jakich terminach i jakie były efekty tych spotkań?
Dlaczego Ministerstwo Finansów nie oddelegowało swojego przedstawiciela na łączoną Komisję Finansów Publicznych i Komisję Kultury i Środków Przekazu?
Interpelacja nr 7245
do ministra finansów
w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 03-01-2025
Szanowny Panie Ministrze! W marcu bieżącego roku wraz z grupą posłów i posłanek złożyłam w Sejmie projekt ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, dotyczący tzw. trzynastek dla pracowników i pracownic instytucji kultury - druk sejmowy 327.
24 kwietnia Sejm zdecydował o skierowaniu tego projektu do pierwszego czytania w Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz Finansów Publicznych. 9 maja odbyło się pierwsze czytanie na łączonym posiedzeniu komisji, jednak z uwagi na nieobecność przedstawiciela Ministerstwa Finansów (a tym samym brak oceny tego ministerstwa) projekt nie został rozpatrzony i już od pół roku oczekuje na dalsze procedowanie.
Tymczasem pracownicy kultury czekają na rozstrzygnięcie w sprawie tego druku. Do roku 2000 w części instytucji kultury niemających statusu instytucji artystycznych wypłacano dodatkowe wynagrodzenie roczne, ponieważ instytucje takie jak: muzea, ośrodki badań i dokumentacji zabytków, biura wystaw artystycznych, filmoteka narodowa, centra sztuki, biblioteki, domy kultury, ośrodki kultury, świetlice, kluby, ogniska artystyczne prowadziły gospodarkę finansową na zasadach ustalonych dla zakładów budżetowych i przepisami ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej. Wprowadzono ujednolicenie zasad gospodarki finansowej dla wszystkich instytucji kultury, usuwając z ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej zapis dotyczący prowadzenia gospodarki finansowej na zasadach ustalonych dla zakładów budżetowych. To pozbawiło podstawy prawnej wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego w instytucjach kultury.
Podczas posiedzenia komisji sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Pani Bożena Żelazowska, wyraziła poparcie dla procedowanego projektu. Ze względu na pojawiające się w dyskusji głosy wątpiące w finansowe zdolności samorządów, pani minister przyznała, że w przypadku pracowników samorządowych konieczna jest praca z Ministerstwem Finansów.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów popiera rozwiązanie zaproponowane w druku 327? Jeżeli tak, z czego wynika zwłoka w procedowaniu projektu? Jeżeli nie, dlaczego?
Czy odbyło się spotkanie przedstawiciela Ministerstwa Finansów z przedstawicielem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w temacie omawianego druku? Jeżeli tak, to w jakich terminach i jakie były efekty tych spotkań?
Dlaczego Ministerstwo Finansów nie oddelegowało swojego przedstawiciela na łączoną Komisję Finansów Publicznych i Komisję Kultury i Środków Przekazu?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
24%
Konkretność
76%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10150 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 23 stycznia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 7245 w sprawie poselskiego projektu ustawy o
zmianie ustawy o DWR
Znak sprawy: DWR1.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7245 Pani poseł Marceliny Zawiszy
w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu
rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, przedstawiam poniższe
stanowisko.
Kształtowanie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1690, z późn. zm.) pozostaje w zakresie właściwości Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej, natomiast za obszar obejmujący funkcjonowanie
instytucji kultury odpowiada Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W związku z procedowanym w Sejmie RP poselskim projektem ustawy o zmianie
ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery
budżetowej (druk 327), w lipcu ub. r., na wystąpienie Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (wskazanego do przygotowania stanowiska rządu do
przedmiotowego projektu) zostało przekazane stanowisko Ministra Finansów do
ww. poselskiego projektu ustawy.
W mojej ocenie, uwzględniając zakres podmiotowy jednostek objętych ustawą
z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym (…), cel
ustanowienia tej ustawy zdefiniowany w uzasadnieniu do jej projektu, jak również
status, formę organizacyjno-prawną oraz specyfikę instytucji kultury, przyznanie
automatycznego prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, tj. do tzw. „13”,
pracownikom zatrudnionym w państwowych i samorządowych instytucjach kultury
budzi istotne wątpliwości.
W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że uzasadnienie do projektu ustawy o
dodatkowym wynagrodzeniu rocznym wskazuje, iż celem ustawy było uregulowanie
-- 1 of 4 --
2/4
problematyki dotyczącej rocznej nagrody z zakładowego funduszu nagród dla
pracowników jednostek sfery budżetowej. Obowiązująca ustawa celowo pomija
pracowników innych jednostek, gdyż jednostki te, niebędące jednostkami sfery
budżetowej, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową i we własnym zakresie
decydują o przeznaczeniu środków finansowych pozostających w ich dyspozycji.
Specyfika państwowej sfery budżetowej (obecnie jej zakres obejmuje wyłącznie
państwowe jednostki budżetowe) wiąże się ściśle ze sposobem finansowania jej
wydatków oraz z określonym systemem wynagradzania.
W świetle przepisów ustawy o finansach publicznych, jednostkami budżetowymi są
jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości
prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane
dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo
budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Wynagrodzenia dla pracowników państwowej sfery budżetowej, są
odzwierciedlone w załączniku do ustawy budżetowej na dany rok (załącznik nr 6 w
2024 r. jak również w 2025 r.), łącznie z kwotą przeznaczoną na tzw. 13-tkę i
stanowią limit wydatków, który nie może być przekroczony. Natomiast pozostałe
jednostki sektora finansów publicznych mają większą swobodę i możliwości w
zakresie gospodarowania środkami finansowymi oraz możliwości dokonywania
zmian w planie finansowym w trakcie roku (stosownie do ustawowych regulacji dot.
przedmiotowej materii dla danego podmiotu).
Zgodnie z art. 27 ust. 1, 3-4 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87), instytucja kultury
gospodaruje samodzielnie przydzieloną i nabytą częścią mienia oraz prowadzi
samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, kierując się zasadami
efektywności ich wykorzystania. Podstawą gospodarki finansowej instytucji kultury
jest plan finansowy ustalony przez dyrektora, z zachowaniem wysokości dotacji
organizatora, sporządzany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych.
W świetle przepisów art. 28 ust. 1 -2 i ust. 3 pkt 1, instytucja kultury pokrywa koszty
bieżącej działalności i zobowiązania z uzyskiwanych przychodów. Przychodami
instytucji kultury są przychody z prowadzonej działalności, w tym ze sprzedaży
składników majątku ruchomego, przychody z najmu i dzierżawy składników
majątkowych, dotacje podmiotowe i celowe z budżetu państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego, środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych oraz z
innych źródeł. Organizator przekazuje instytucji kultury środki finansowe w formie
dotacji: podmiotowej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie
realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów (…).
Zauważenia wymaga również, że w świetle przepisów art. 9 ust. 1 – 3 ustawy
o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jednostki samorządu
terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje
kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem
-- 2 of 4 --
3/4
statutowym. Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym.
Ponadto, instytucje kultury, dla których organizatorami są jednostki samorządu
terytorialnego, mogą otrzymywać dotacje celowe na zadania objęte mecenatem
państwa, w tym dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów
realizacji inwestycji, z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister
właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Warto również zwrócić uwagę, że rozwiązania w zakresie wypłaty dodatkowego
wynagrodzenia rocznego dla pracowników instytucji kultury już obecnie
funkcjonują w przestrzeni prawnej. W niektórych instytucjach kultury zostały
określone odpowiednie regulacje w zakładowych przepisach płacowych, np.
regulaminach wynagradzania, przyznające pracownikom prawo do dodatkowego
wynagrodzenia, np. jako nagrody rocznej w wysokości 8,5% z tworzonego w ramach
posiadanych środków – funduszu nagród, tj. świadczenia odpowiadającego tzw.
13-tce wypłacanej pracownikom sfery budżetowej. Tym samym, należy uznać, że
brak takiego umocowania ustawowego, nie przesądza o pozbawieniu pracowników
instytucji kultury, w ramach dotychczas posiadanych środków przeznaczonych na
wynagrodzenia, prawa do przyznania podobnego świadczenia na wzór „13”, na mocy
obecnych zasad wynagradzania stosowanych w omawianych podmiotach.
Uwzględniając powyższe, zasadnym jest wskazanie, aby opinia do regulacji
zaproponowanej w przedmiotowym projekcie ustawy była oparta na wynikach
przeprowadzonej kompleksowo analizy rozwiązań stosowanych obecnie w
państwowych i samorządowych instytucjach kultury w zakresie prowadzonej
polityki płacowej. Zakres analizy powinien uwzględniać w szczególności strukturę,
specyfikę i wysokości wypłacanych składników wynagrodzenia w poszczególnych
jednostkach, ze szczególnym uwzględnieniem tych składników, które po 2000 r.
rekompensują utracone prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego
przysługującego na mocy ustawy z 12 grudnia o dodatkowym wynagrodzeniu
rocznym dla pracowników sfery budżetowej (np. tzw. nagrody roczne, wypłacane z
funduszy nagród rocznych tworzonych w ramach posiadanych środków - w
wysokości 8,5% wykonanego funduszu płac). Stosowne informacje w tym zakresie
powinni przedstawić odpowiedni ministrowie sprawujący nadzór nad tymi
jednostkami, w tym m.in. MKiDN.
Dodatkowo należy też mieć na uwadze, że przychylenie się do rozwiązań
proponowanych w poselskim projekcie przedmiotowej ustawy, dotyczących
uznania – w drodze wyjątku – instytucji kultury jako jednostek budżetowych
(poprzez objęcie ich zakresem podmiotowym ustawy o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym) mogłoby być uznane za przejaw nierównego traktowania
w stosunku do innych jednostek sektora finansów publicznych, które – z uwagi na
formę organizacyjno–prawną – nie podlegają przepisom ustawy o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym. Poza tym przyjęcie takiego rozwiązania, mogłoby
powodować roszczenia kolejnych grup pracowniczych/jednostek spoza sfery
budżetowej, o uznanie ich statusu – w drodze wyjątku - jako zaliczanych do tej sfery.
Takie działanie nie tylko zaburza przejrzystość finansów publicznych, ale także
-- 3 of 4 --
4/4
stanowi naruszenie przyjętego w ustawie o finansach publicznych porządku
instytucjonalnego, który jest podstawą do prowadzenia gospodarki finansowej
państwa w sposób przejrzysty, rzetelny i efektywny.
Jednocześnie należy zauważyć, że proponowane działania spowodują pogorszenie
wyniku sektora instytucji rządowych i samorządowych.
W związku z powyższym nie będą sprzyjały konsolidacji finansów publicznych.
Jednocześnie, należy zauważyć, że 19 czerwca 2024 r. Komisja Europejska
zainicjowała proces objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu (EDP), czego
konsekwencją będzie zredukowanie przestrzeni dla dodatkowych wydatków
publicznych. W lipcu 2024 r. Rada UE potwierdziła występowanie w Polsce
nadmiernego deficytu. Celem rządu jest zlikwidowanie nadmiernego deficytu, tj.
obniżenie go do poniżej 3% PKB, w 2028 r.
Niezależnie od powyższego, ewentualne przyznanie pracownikom instytucji kultury
prawa do tzw. 13-tki nie powinno powodować dodatkowych kosztów dla budżetu
państwa, a zatem powinno być sfinansowane w ramach dotychczas planowanych
środków na wynagrodzenia ogółem lub ewentualnie innych dotychczasowych
kosztów/wydatków. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu
działalności kulturalnej - instytucja kultury gospodaruje samodzielnie przydzieloną
i nabytą częścią mienia oraz prowadzi samodzielną gospodarkę w ramach
posiadanych środków, to mając na względzie ustanowioną w tym przepisie zasadę
samodzielności majątkowej i finansowej instytucji kultury – zasadne jest, aby
źródłem sfinansowania dodatkowego wynagrodzenia rocznego pracowników były
środki własne podmiotu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 23 stycznia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 7245 w sprawie poselskiego projektu ustawy o
zmianie ustawy o DWR
Znak sprawy: DWR1.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7245 Pani poseł Marceliny Zawiszy
w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu
rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, przedstawiam poniższe
stanowisko.
Kształtowanie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1690, z późn. zm.) pozostaje w zakresie właściwości Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej, natomiast za obszar obejmujący funkcjonowanie
instytucji kultury odpowiada Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W związku z procedowanym w Sejmie RP poselskim projektem ustawy o zmianie
ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery
budżetowej (druk 327), w lipcu ub. r., na wystąpienie Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej (wskazanego do przygotowania stanowiska rządu do
przedmiotowego projektu) zostało przekazane stanowisko Ministra Finansów do
ww. poselskiego projektu ustawy.
W mojej ocenie, uwzględniając zakres podmiotowy jednostek objętych ustawą
z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym (…), cel
ustanowienia tej ustawy zdefiniowany w uzasadnieniu do jej projektu, jak również
status, formę organizacyjno-prawną oraz specyfikę instytucji kultury, przyznanie
automatycznego prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, tj. do tzw. „13”,
pracownikom zatrudnionym w państwowych i samorządowych instytucjach kultury
budzi istotne wątpliwości.
W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że uzasadnienie do projektu ustawy o
dodatkowym wynagrodzeniu rocznym wskazuje, iż celem ustawy było uregulowanie
-- 1 of 4 --
2/4
problematyki dotyczącej rocznej nagrody z zakładowego funduszu nagród dla
pracowników jednostek sfery budżetowej. Obowiązująca ustawa celowo pomija
pracowników innych jednostek, gdyż jednostki te, niebędące jednostkami sfery
budżetowej, prowadzą samodzielną gospodarkę finansową i we własnym zakresie
decydują o przeznaczeniu środków finansowych pozostających w ich dyspozycji.
Specyfika państwowej sfery budżetowej (obecnie jej zakres obejmuje wyłącznie
państwowe jednostki budżetowe) wiąże się ściśle ze sposobem finansowania jej
wydatków oraz z określonym systemem wynagradzania.
W świetle przepisów ustawy o finansach publicznych, jednostkami budżetowymi są
jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości
prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane
dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo
budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Wynagrodzenia dla pracowników państwowej sfery budżetowej, są
odzwierciedlone w załączniku do ustawy budżetowej na dany rok (załącznik nr 6 w
2024 r. jak również w 2025 r.), łącznie z kwotą przeznaczoną na tzw. 13-tkę i
stanowią limit wydatków, który nie może być przekroczony. Natomiast pozostałe
jednostki sektora finansów publicznych mają większą swobodę i możliwości w
zakresie gospodarowania środkami finansowymi oraz możliwości dokonywania
zmian w planie finansowym w trakcie roku (stosownie do ustawowych regulacji dot.
przedmiotowej materii dla danego podmiotu).
Zgodnie z art. 27 ust. 1, 3-4 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87), instytucja kultury
gospodaruje samodzielnie przydzieloną i nabytą częścią mienia oraz prowadzi
samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, kierując się zasadami
efektywności ich wykorzystania. Podstawą gospodarki finansowej instytucji kultury
jest plan finansowy ustalony przez dyrektora, z zachowaniem wysokości dotacji
organizatora, sporządzany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych.
W świetle przepisów art. 28 ust. 1 -2 i ust. 3 pkt 1, instytucja kultury pokrywa koszty
bieżącej działalności i zobowiązania z uzyskiwanych przychodów. Przychodami
instytucji kultury są przychody z prowadzonej działalności, w tym ze sprzedaży
składników majątku ruchomego, przychody z najmu i dzierżawy składników
majątkowych, dotacje podmiotowe i celowe z budżetu państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego, środki otrzymane od osób fizycznych i prawnych oraz z
innych źródeł. Organizator przekazuje instytucji kultury środki finansowe w formie
dotacji: podmiotowej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie
realizowanych zadań statutowych, w tym na utrzymanie i remonty obiektów (…).
Zauważenia wymaga również, że w świetle przepisów art. 9 ust. 1 – 3 ustawy
o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jednostki samorządu
terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje
kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem
-- 2 of 4 --
3/4
statutowym. Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym.
Ponadto, instytucje kultury, dla których organizatorami są jednostki samorządu
terytorialnego, mogą otrzymywać dotacje celowe na zadania objęte mecenatem
państwa, w tym dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów
realizacji inwestycji, z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister
właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Warto również zwrócić uwagę, że rozwiązania w zakresie wypłaty dodatkowego
wynagrodzenia rocznego dla pracowników instytucji kultury już obecnie
funkcjonują w przestrzeni prawnej. W niektórych instytucjach kultury zostały
określone odpowiednie regulacje w zakładowych przepisach płacowych, np.
regulaminach wynagradzania, przyznające pracownikom prawo do dodatkowego
wynagrodzenia, np. jako nagrody rocznej w wysokości 8,5% z tworzonego w ramach
posiadanych środków – funduszu nagród, tj. świadczenia odpowiadającego tzw.
13-tce wypłacanej pracownikom sfery budżetowej. Tym samym, należy uznać, że
brak takiego umocowania ustawowego, nie przesądza o pozbawieniu pracowników
instytucji kultury, w ramach dotychczas posiadanych środków przeznaczonych na
wynagrodzenia, prawa do przyznania podobnego świadczenia na wzór „13”, na mocy
obecnych zasad wynagradzania stosowanych w omawianych podmiotach.
Uwzględniając powyższe, zasadnym jest wskazanie, aby opinia do regulacji
zaproponowanej w przedmiotowym projekcie ustawy była oparta na wynikach
przeprowadzonej kompleksowo analizy rozwiązań stosowanych obecnie w
państwowych i samorządowych instytucjach kultury w zakresie prowadzonej
polityki płacowej. Zakres analizy powinien uwzględniać w szczególności strukturę,
specyfikę i wysokości wypłacanych składników wynagrodzenia w poszczególnych
jednostkach, ze szczególnym uwzględnieniem tych składników, które po 2000 r.
rekompensują utracone prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego
przysługującego na mocy ustawy z 12 grudnia o dodatkowym wynagrodzeniu
rocznym dla pracowników sfery budżetowej (np. tzw. nagrody roczne, wypłacane z
funduszy nagród rocznych tworzonych w ramach posiadanych środków - w
wysokości 8,5% wykonanego funduszu płac). Stosowne informacje w tym zakresie
powinni przedstawić odpowiedni ministrowie sprawujący nadzór nad tymi
jednostkami, w tym m.in. MKiDN.
Dodatkowo należy też mieć na uwadze, że przychylenie się do rozwiązań
proponowanych w poselskim projekcie przedmiotowej ustawy, dotyczących
uznania – w drodze wyjątku – instytucji kultury jako jednostek budżetowych
(poprzez objęcie ich zakresem podmiotowym ustawy o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym) mogłoby być uznane za przejaw nierównego traktowania
w stosunku do innych jednostek sektora finansów publicznych, które – z uwagi na
formę organizacyjno–prawną – nie podlegają przepisom ustawy o dodatkowym
wynagrodzeniu rocznym. Poza tym przyjęcie takiego rozwiązania, mogłoby
powodować roszczenia kolejnych grup pracowniczych/jednostek spoza sfery
budżetowej, o uznanie ich statusu – w drodze wyjątku - jako zaliczanych do tej sfery.
Takie działanie nie tylko zaburza przejrzystość finansów publicznych, ale także
-- 3 of 4 --
4/4
stanowi naruszenie przyjętego w ustawie o finansach publicznych porządku
instytucjonalnego, który jest podstawą do prowadzenia gospodarki finansowej
państwa w sposób przejrzysty, rzetelny i efektywny.
Jednocześnie należy zauważyć, że proponowane działania spowodują pogorszenie
wyniku sektora instytucji rządowych i samorządowych.
W związku z powyższym nie będą sprzyjały konsolidacji finansów publicznych.
Jednocześnie, należy zauważyć, że 19 czerwca 2024 r. Komisja Europejska
zainicjowała proces objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu (EDP), czego
konsekwencją będzie zredukowanie przestrzeni dla dodatkowych wydatków
publicznych. W lipcu 2024 r. Rada UE potwierdziła występowanie w Polsce
nadmiernego deficytu. Celem rządu jest zlikwidowanie nadmiernego deficytu, tj.
obniżenie go do poniżej 3% PKB, w 2028 r.
Niezależnie od powyższego, ewentualne przyznanie pracownikom instytucji kultury
prawa do tzw. 13-tki nie powinno powodować dodatkowych kosztów dla budżetu
państwa, a zatem powinno być sfinansowane w ramach dotychczas planowanych
środków na wynagrodzenia ogółem lub ewentualnie innych dotychczasowych
kosztów/wydatków. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu
działalności kulturalnej - instytucja kultury gospodaruje samodzielnie przydzieloną
i nabytą częścią mienia oraz prowadzi samodzielną gospodarkę w ramach
posiadanych środków, to mając na względzie ustanowioną w tym przepisie zasadę
samodzielności majątkowej i finansowej instytucji kultury – zasadne jest, aby
źródłem sfinansowania dodatkowego wynagrodzenia rocznego pracowników były
środki własne podmiotu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --