Interpelacja w sprawie transferu środków finansowych przez zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do krajów UE
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7242
do ministra finansów
w sprawie transferu środków finansowych przez zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do krajów UE
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 03-01-2025
W ostatnim czasie pojawiają się niepokojące informacje dotyczące transferu środków finansowych przez zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do innych krajów Unii Europejskiej. Dane wskazują na znaczący odpływ kapitału, co może negatywnie wpływać na polską gospodarkę oraz stabilność finansową kraju.
Szczególnie niepokojące są doniesienia dotyczące firm kurierskich działających na polskim rynku. Według dostępnych informacji, polska firma InPost w 2023 roku zapłaciła 250 mln zł podatku CIT, co stanowi 2,5-krotnie więcej niż łączna kwota zapłacona przez jej konkurentów. Dla porównania, francuskie DPD przy przychodach rzędu 4 mld zł zapłaciło 33 mln zł podatku, natomiast niemiecki DHL przy przychodach 2,6 mld zł odprowadził mniej niż 1 mln zł podatku CIT.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie były łączne kwoty środków finansowych transferowanych przez zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do innych krajów Unii Europejskiej w latach 2023 i 2024? Proszę o przedstawienie danych dla każdego roku osobno.
Czy Ministerstwo Finansów posiada informacje na temat praktyk optymalizacji podatkowej stosowanych przez zagraniczne firmy kurierskie działające w Polsce, które mogą prowadzić do zaniżania odprowadzanych podatków w porównaniu z polskimi przedsiębiorstwami?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Finansów w celu zapewnienia równości w obciążeniach podatkowych pomiędzy polskimi a zagranicznymi podmiotami gospodarczymi działającymi na terenie Polski?
Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie mechanizmów monitorujących i ograniczających nadmierny transfer środków finansowych przez zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do innych krajów UE, aby chronić krajową gospodarkę przed niekorzystnym odpływem kapitału?
Czy w świetle przedstawionych danych Ministerstwo Finansów zamierza podjąć działania mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, aby zapobiec sytuacjom, w których zagraniczne firmy o znaczących przychodach odprowadzają minimalne kwoty podatku w Polsce?
Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania oraz przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej istotnej dla polskiej gospodarki kwestii.
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16518 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 27 stycznia 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 7242
w sprawie transferu środków finansowych przez
zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do krajów UE
Znak sprawy: DD5.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację nr 7242 w sprawie transferu środków finansowych
przez zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do krajów UE, złożoną przez Pana
Posła Dariusza Mateckiego, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
1. Jakie były łączne kwoty środków finansowych transferowanych przez
zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do innych krajów Unii Europejskiej w
latach 2023 i 2024? Proszę o przedstawienie danych dla każdego roku osobno.
Na wstępie należy zauważyć że pojęcie „transfer środków finansowych” do podmiotów
z innych państw to określenie potoczne, które występuje często – w szczególności
w materiałach prasowych i ogólnych dyskusjach – w kontekście negatywnym.
Przenosząc powyższe zapytanie na grunt podatków dochodowych uprzejmie
informuję, iż podmioty z siedzibą lub miejscem zarządu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, które dokonują określonych płatności (w tym wypłat
dywidend, odsetek i należności licencyjnych) na rzecz nierezydentów, mają
obowiązek deklarować wysokość przychodu (dochodu) osiągniętego przez
nierezydentów z tego tytułu. Wypłaty na rzecz zagranicznych podmiotów (innych
niż osoby fizyczne) raportowane są w informacji IFT-2R. W informacji tej wskazuje
się w szczególności dochody podlegające opodatkowaniem w Polsce podatkiem
u źródła (WHT) i kwotę podatku WHT pobranego przez polskiego płatnika, jak
również dochody zwolnione z opodatkowania WHT (w przypadku spełnienia
-- 1 of 7 --
2/7
warunków wskazanych w ustawie o CIT1 lub właściwych umowach o unikaniu
podwójnego opodatkowania).
Poniżej przedstawiam dane z informacji IFT-2R2 za lata 2022 i 2023 dotyczące kwot
dochodów uzyskanych przez zagraniczne podmioty posiadające siedzibę w państwie
członkowskim Unii Europejskiej (dane za rok 2024 są niedostępne na moment
sporządzania niniejszej odpowiedzi).
2022 2023
Lp. Wyszczególnienie
w mld zł
1. Kwota dochodu zwolnionego z opodatkowania,
w tym z: 86,7 119,7
dywidend i innych przychodów (dochodów) z tytułu
udziału w zyskach osób prawnych 34,1 40,7
odsetek 9,7 14,2
należności licencyjnych 7,3 7,8
przychodów z tytułu świadczeń: doradczych,
księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług
reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania
danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania
personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o
podobnym charakterze 29,1 30,4
2. Kwota dochodu podlegająca opodatkowaniu,
w tym z: 25,6 21,2
dywidend i innych przychodów (dochodów) z tytułu
udziału w zyskach osób prawnych 9,2 4,7
odsetek 5,6 7,0
należności licencyjnych 6,4 5,6
przychodów z tytułu świadczeń: doradczych,
księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług
reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania
danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania
personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o
podobnym charakterze 0,4 0,4
Źródło: dane deklarowane w IFT-2R wg stanu na 7.01.2025 r.
Jako, że zapytanie dotyczy wypłat należności na rzecz podmiotów z innych państw
członkowskich Unii Europejskiej, należy zaznaczyć, że przepisy o CIT przewidują
zwolnienie z WHT dla dywidend oraz odsetek i należności licencyjnych na rzecz
podmiotów z UE, w przypadku spełnienia ustawowych warunków. Przepisy te
1 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2023, poz. 2805 z
późn. zm.), dalej jako: ustawa CIT.
2 Informacja o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku dochodowego
od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
-- 2 of 7 --
3/7
wdrożono na podstawie unijnych dyrektyw regulujących płatności pomiędzy
spółkami dominującymi i zależnymi posiadającymi siedzibę na terytorium UE (ang.
„Interest-Royalties Directive”3 oraz „Parent-Subsidiary Directive”4). W przypadku
niespełnienia ustawowych warunków (np. odpowiedniej wysokości udziałów lub
wymogów w zakresie beneficjenta rzeczywistego) uzyskane dochody (zarówno
dywidendy jak i odsetki i należności licencyjne) podlegają opodatkowaniu właściwą
stawką WHT.
2. Czy Ministerstwo Finansów posiada informacje na temat praktyk optymalizacji
podatkowej stosowanych przez zagraniczne firmy kurierskie działające w Polsce,
które mogą prowadzić do zaniżania odprowadzanych podatków w porównaniu z
polskimi przedsiębiorstwami?
Ministerstwo Finansów prowadzi bieżący monitoring w zakresie wywiązywania się
z obowiązków podatkowych kluczowych podmiotów działających na polskim rynku
oraz dokonuje oceny prawdopodobieństwa stosowania przez podatników, tzw.
agresywnej optymalizacji podatkowej. W przypadku wątpliwości co do rzetelności
deklarowanych rozliczeń podejmowane są odpowiednie działania, tj. są
uruchamiane czynności sprawdzające, kontrola podatkowa albo kontrola celno –
skarbowa. Zapewnia to adekwatne możliwości reakcji na występowanie
nieprawidłowości w postaci unikania albo uchylania się od opodatkowania.
Jednocześnie, minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do
publicznej wiadomości5 w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
swojego urzędu indywidualne dane z zeznań podatników CIT, u których wartość
przychodu uzyskana w roku podatkowym przekroczyła równowartość 50 mln euro
oraz podatników tego podatku będących podatkowymi grupami kapitałowymi
(https://www.gov.pl/web/finanse/indywidualne-dane-podatnikow-cit).
W niniejszej interpelacji powołano wysoką kwotę zapłaconego podatku CIT za
2023 r. jednego z podmiotów z branży kurierskiej. W tym zakresie można zauważyć,
na podstawie informacji dostępnych publicznie, iż dane wskazane w przedmiotowej
interpelacji dotyczą dwóch spółek tego podmiotu (w tym działalności obejmującej
paczkomaty).
Ponadto odnosząc się do kwestii związanych z wysokością płaconego podatku przez
poszczególne firmy z danej branży, wyjaśnić należy, że na wysokość płaconego
podatku dochodowego ma wpływ wiele czynników takich jak np.: skala
i profil prowadzonej działalności, faza rozwoju przedsiębiorstwa, poczynione
inwestycje, pełnione funkcje w grupie.
3 Dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu
opodatkowania stosowanego do odsetek i należności licencyjnych między powiązanymi spółkami
różnych państw członkowskich
4 Dyrektywa Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu
opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych
państw członkowskich
5 na podstawie art. 27b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
(Dz. U. z 2023 r., poz. 2805 ze zm.)
-- 3 of 7 --
4/7
Dlatego też porównywanie przedsiębiorstw prowadzących działalność w tym
samym segmencie biznesowym jedynie na podstawie zadeklarowanych
przychodów, kosztów oraz zapłaconego efektywnie podatku nie jest miarodajne
i może prowadzić do niewłaściwych wniosków.
3. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Finansów w celu zapewnienia równości
w obciążeniach podatkowych pomiędzy polskimi a zagranicznymi podmiotami
gospodarczymi działającymi na terenie Polski?
Obowiązujące przepisy ustawy CIT nie różnicują zasad opodatkowania podmiotów
z siedzibą lub zarządem na terytorium Polski w zależności od pochodzenia kapitału,
tj. z wyłącznym kapitałem polskim, mieszanym lub z wyłącznym kapitałem
zagranicznym.
Niemniej przepisy ustawy CIT obejmują szereg norm antyabuzywnych, które mają
na celu przeciwdziałanie agresywnej optymalizacji podatkowej występujących w
transakcjach transgranicznych. Skutkiem części norm antyabuzywnych jest także
wyrównanie warunków konkurencji między podmiotami z kapitałem rodzimym
a podmiotami finansowanymi kapitałem zagranicznym. Przepisy te podsumowano w
odpowiedzi na pytanie 4.
Poza obowiązującymi już od kilku lat przepisami na szczególną uwagę zasługują dwa
nowe mechanizmy: minimalny CIT (art. 24ca ustawy CIT) oraz opodatkowanie
wyrównawcze (rozwiązania te podsumowano w odpowiedzi na pytanie 5).
4. Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie mechanizmów
monitorujących i ograniczających nadmierny transfer środków finansowych przez
zagraniczne podmioty gospodarcze z Polski do innych krajów UE, aby chronić
krajową gospodarkę przed niekorzystnym odpływem kapitału?
Jak zaznaczono w odpowiedzi na podobne zapytanie zawarte w interpelacji nr 5173
(odpowiedź Ministra Finansów z 29 października 2024 r.), w ciągu ostatnich lat do
polskiego systemu podatkowego wprowadzono szereg instytucji opracowanych z
intencją ograniczenia możliwości stosowania agresywnej optymalizacji podatkowej,
miedzy innymi za sprawą transferowania zysków za granicę. Na przestrzeni
ostatnich 4 lat wprowadzono m.in. następujące regulacje, ukierunkowane
bezpośrednio na uszczelnienie systemu podatkowego:
1) podatek od przerzuconych dochodów stanowiący nową koncepcję
zryczałtowanej daniny podatkowej, opracowanej z zamiarem
wyeliminowania praktyk transferowania dochodów do jurysdykcji o niższej
lub znikomej stawce podatku dochodowego i unikania w ten sposób
opodatkowania;
2) wyeliminowanie struktur agresywnego planowania podatkowego
z wykorzystaniem spółek komandytowych i spółek jawnych poprzez
poszerzenie zakresu podmiotowego ustawy o CIT;
3) zmiany w zakresie regulacji dotyczących reorganizacji podmiotów służących
neutralizacji działań abuzywnych podejmowanych w ramach transakcji
restrukturyzacyjnych.
-- 4 of 7 --
5/7
Przeciwdziałaniu erozji podstawy opodatkowania, poprzez płatności na rzecz
zagranicznych podmiotów powiązanych, służą także liczne wymogi i działania z
zakresu cen transferowych, które zostały podsumowane w odpowiedzi na
interpelację nr 5173 (pismo Ministra Finansów z 29 października 2024 r.6 – pytanie 2).
Poza licznymi wymogami legislacyjnymi i dokumentacyjnymi istotne są działania
kontrolne organów podatkowych, które mają szeroki katalog narzędzi w celu
egzekwowania przepisów. Przede wszystkim organy podatkowe mają możliwość
weryfikowania wysokości uzgodnionej ceny transferowej oraz zasadności samej
transakcji. Co więcej, w przypadku, gdy organ uzna, że dana transakcja nie zostałaby
zawarta lub zawarta zostałaby inna transakcja, to określając dochód (stratę)
podatnika może on pominąć transakcję z podmiotem powiązanym lub dokonać tzw.
recharakteryzacji. Ponadto przepisy zawarte w Ordynacji podatkowej i kodeksie
karnym skarbowym, przewidują również sankcje dla podmiotów niewywiązujących
się z obowiązków dokumentacyjnych i raportowania w zakresie cen transferowych
oraz naruszających przepisy o cenach transferowych.7
W kontekście pytań zawartych w niniejszej interpelacji należy również zaznaczyć, iż
ze skutkiem od 1.1.2019 r. rozszerzono wymagania odnośnie statusu rzeczywistego
właściciela należności. Tym samym ograniczono ryzyko nadużyć w zakresie
stosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem u źródła płatności takich jak
dywidendy, odsetki, należności licencyjne, dokonywanych na rzecz zagranicznych
podmiotów.
5. Czy w świetle przedstawionych danych Ministerstwo Finansów zamierza podjąć
działania mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, aby zapobiec
sytuacjom, w których zagraniczne firmy o znaczących przychodach odprowadzają
minimalne kwoty podatku w Polsce?
Uprzejmie informuję, iż od 1 stycznia 2024 r. zaczęły obowiązywać przepisy o tzw.
minimalnym CIT (art. 24ca ustawy CIT). Celem wprowadzenia tej regulacji było
przeciwdziałanie unikaniu płacenia podatków przez podatników, którzy, pomimo
prowadzenia wieloletniej działalności i wykazywania znaczących przychodów,
jednocześnie wykazują straty podatkowe albo niewspółmiernie niskie dochody do
opodatkowania. Dlatego też, podatnikami minimalnego CIT są podmioty, które
ponoszą stratę lub wykazują bardzo niski wskaźnik rentowności. Stawka podatku
wynosi 10%. Podstawa opodatkowania jest ustalana – według wyboru podatnika –
jako 1,5% przychodów oraz określone koszty pasywne (tj. koszty finansowania
dłużnego i usług niematerialnych) albo jako 3% przychodów. Skutki tego
6 https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=DAJJX2
7 W przypadku, gdy organ wydaje decyzję z zastosowaniem przepisów o cenach transferowych, ustala
równocześnie dodatkowe zobowiązanie podatkowe, które wynosi od 10% sumy nienależnie wykazanej
lub zawyżonej straty podatkowej i niewykazanego w całości lub w części dochodu do opodatkowania
w zakresie wynikającym z tej decyzji. Wskazana stawka dodatkowego zobowiązania podatkowego
może ulec podwojeniu lub potrojeniu, w tym m.in. gdy podmiot nie przedłożył organowi podatkowemu
dokumentacji cen transferowych. Ponadto, w przypadku niesporządzenia dokumentacji cen
transferowych lub niedołączenia dokumentacji grupowej lub sporządzenia dokumentacji niezgodnie ze
stanem rzeczywistym. Przepisy kodeksu karnego skarbowego przewidują w tym zakresie kary
wynoszące do 720 stawek dziennych.
-- 5 of 7 --
6/7
rozwiązania będą widoczne w 2025 r., kiedy podatek ten zostanie rozliczony przez
podatników po raz pierwszy za 2024 r.
Co istotne w kontekście minimalnego poziomu opodatkowania dużych grup
kapitałowych, zupełnie nowym rozwiązaniem, które w założeniu zniwelować ma
efekty międzynarodowego planowania podatkowego i uzupełnić działanie ww.
minimalnego CIT, jest system opodatkowania wyrównawczego. System ten został
wdrożony na podstawie ustawy z 6 listopada o opodatkowaniu wyrównawczym
jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1685),
która implementuje do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy Rady (UE)
2022/2523 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego
poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup
krajowych w Unii Europejskiej8. Z kolei model opodatkowania zaprezentowany
w ww. dyrektywie stanowi odzwierciedlenie zasad opodatkowania wyrównawczego
wypracowanych w ramach projektu BEPS 2.0 realizowanego na forum OECD.
Zasadniczym elementem tego przedsięwzięcia są założenia tzw. Filaru II, będącego
mechanizmem wprowadzającym globalny podatek minimalny. Dotyczy on dużych
grup kapitałowych, których skonsolidowany przychód w co najmniej dwóch z
czterech lat podatkowych wyniósł co najmniej 750 mln euro. Istotą omawianego
rozwiązania jest zapewnianie, aby duże grupy kapitałowe podlegały minimalnemu
stopniu opodatkowania od zysków wypracowanych w poszczególnych
jurysdykcjach (państwach). Jeżeli grupa międzynarodowa nie osiągnie zakładanego
poziomu opodatkowania w danym państwie, tj. efektywnej stawki podatkowej na
poziomie 15%, grupa ta będzie zobowiązania do uiszczenia dodatkowej kwoty
podatku, celem wyrównania poziomu opodatkowania jednostek tworzących tę
grupę w danym państwie. Kluczowym elementem tego rozwiązania jest
obowiązujący lokalnie w Polsce krajowy podatek wyrównawczy, który ma podobne
założenia (tj. jeżeli efektywna stawka podatkowa, obliczona dla jednostek
zlokalizowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wyniesie poniżej 15%,
jednostki te będą podlegać opodatkowaniu wyrównawczemu). Przewiduje się, że
rozwiązanie to przyczyni się do zniwelowania praktyk optymalizacji podatkowej
prowadzących do erozji polskiej bazy podatkowej. Należy jednak zaznaczyć, że do
pierwszych płatności podatku na gruncie systemu opodatkowania wyrównawczego
dojdzie w połowie 2026 r.
Od początku 2025 r. rozpoczęło się ponadto wdrażanie obowiązku raportowania
Jednolitego Pliku Kontrolnego dla podatku dochodowego od osób prawnych
(JPK_CIT), co może mieć również pośrednio wpływ na poziom opodatkowania
podmiotów działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach
realizacji powyższego wymogu podatnicy będą zobowiązani do przesyłania
organom podatkowym ustrukturyzowanych informacji z ksiąg rachunkowych wraz
komponentem podatkowym. Nowe rozwiązanie zapewni organom podatkowym
łatwiejszy dostęp do informacji na temat prowadzonej przez podatnika działalności,
pozwalając na szybsze i bardziej efektywne wykrywanie ewentualnych
nieprawidłowości.
8 Dz.Urz.UE.L Nr 328, str. 1.
-- 6 of 7 --
7/7
Przedstawiając powyższe informacje wyrażam nadzieję, że zostaną one uznane za
wyczerpujące.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 7 of 7 --