Interpelacja nr 7239
Interpelacja w sprawie specjalnego funduszu dotacji i pożyczek dla podmiotów podejmujących się ratowania po powodzi zagrożonego dziedzictwa kulturowego woj. dolnośląskiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (35%)
Zdrowie i Lecznictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie specjalnego funduszu dotacji i pożyczek dla podmiotów podejmujących się ratowania po powodzi zagrożonego dziedzictwa kulturowego woj. dolnośląskiego
Interpelacja nr 7239
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie specjalnego funduszu dotacji i pożyczek dla podmiotów podejmujących się ratowania po powodzi zagrożonego dziedzictwa kulturowego woj. dolnośląskiego
Zgłaszający: Sylwia Bielawska
Data wpływu: 02-01-2025
Szanowna Pani Minister,
Dolny Śląsk z uwagi na swoją zawiłą historię, zmiany przynależności politycznej na przestrzeni wieków oraz umiejscowienie na pograniczu trzech kultur (niemieckiej, czeskiej i polskiej) jest obszarem wyjątkowym pod względem dziedzictwa kulturowego na mapie naszego kraju. Generalny konserwator zabytków podaje, iż na terenie województwa dolnośląskiego znajduje się aż 25% wszystkich polskich zabytków, w tym największa w kraju grupa zabytków nieruchomych (8972 zabytki stanowiące 11,3% krajowego zasobu). Największą grupą zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru jest grupa obiektów o funkcji mieszkalnej (2598), których dużo znajdziemy w miastach (kamienice, wille, domy) oraz na wsiach (domy, wille, chałupy). Są wśród nich także zróżnicowane pod względem funkcji obiekty architektury rezydencjonalnej (liczne zamki, dwory, pałace oraz budynki użyteczności publicznej), budowle obronne, obiekty sakralne, a także zespoły staromiejskiej zabudowy mieszkalnej, w tym unikatowe dzieła architektury figurujące na listach UNESCO oraz pomniki historii [za: dane Narodowego Instytutu Dziedzictwa]. Co ważne, to właśnie w województwie dolnośląskim zachowało się najwięcej zabytków z okresu pomiędzy X a XV w. (917 – 19,0% ogółu). Są to głównie obiekty sakralne i obronne o unikatowej wartości, takie jak: kościoły, kaplice, klasztory, pozostałości zamków i obwarowań. Znacznie liczniejsza jest grupa obiektów pochodząca z okresu od początku XVI do schyłku XVIII w. (3077 obiektów – 17,5%, najwięcej w kraju).
Warto też wspomnieć, że według danych dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków w województwie dolnośląskim ulokowanych jest także ok. 40 000 zabytków ruchomych i 1492 zabytki archeologiczne, w tym m.in. dzieła sztuki plastycznej, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej, kolekcje przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji ich twórców, numizmaty, militaria, wytwory techniki, niektóre materiały biblioteczne, instrumenty muzyczne, wytwory sztuki ludowej i rękodzieła. Pod względem ich liczby (42937) województwo dolnośląskie zajmuje 2. miejsce w kraju.
To swoiste bogactwo dziedzictwa kulturowego jest powodem do dumy, ale też i troski z uwagi na fakt, że tego typu zabytki wymagają specjalnych zabiegów i prac konserwatorskich, restauratorskich czy też budowlanych. Dlatego też cieszy, że władze województwa dokładają wszelkich starań, aby o te zabytki zadbać w odpowiedni sposób. Zachowanie i ochrona zabytków jest m.in. wpisana w Program Opieki nad Zabytkami Województwa Dolnośląskiego.
Niestety we wrześniu 2024 roku infrastruktura wielu dolnośląskich gmin w sposób bardzo dotkliwy ucierpiała z powodu kolejnej już, na przestrzeni kilku lat, powodzi. Stan klęski żywiołowej wprowadzono na terenie 122 gmin (na 169 w województwie), 17 powiatów (na 26) oraz w trzech miastach na prawach powiatu (Legnica, Jelenia Góra, Wałbrzych) znajdujących się na obszarze województwa dolnośląskiego. Szacowanie strat wciąż trwa, ale już dziś wiemy, że przygotowane raporty nie zawsze pokazują ogrom strat, tym bardziej że niektóre miejscowości straciły kluczowe obiekty: szpitale, mosty, szkoły i przedszkola czy najważniejsze zabytki. Zniszczona została infrastruktura drogowa, mieszkaniowa czy energetyczna. Ale skutkami działania niszczycielskiego żywiołu dotknięte zostały także zabytki i szeroko pojęte dziedzictwo kulturowe regionu. Szacuje się, że różnym zniszczeniom, uszkodzeniom i dewastacji uległo łącznie kilkaset zabytków, w tym m.in. klasztor franciszkanów w Kłodzku, most św. Jana Nepomucena w Lądku-Zdroju, kaplica św. Onufrego w Stroniu Śląskim, ogrody pałacu Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim i wiele innych obiektów.
Usuwanie skutków powodzi to proces wieloaspektowy oraz długotrwały. Wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem jest zwiększenie środków znajdujących się w dyspozycji lokalnych organów administracji publicznej oraz dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków poprzez np. utworzenie specjalnego funduszu na rzecz ochrony zabytków dla Dolnego Śląska, co pozwoliłoby przynajmniej częściowo zniwelować straty i szkody powstałe w wyniku powodzi. Działania takie zwiększyłyby również efekty wydatkowania i rozdysponowywania środków, albowiem to samorządy i organy ochrony zabytków znajdujące się na Dolnym Śląsku są najlepiej zorientowane w bieżących potrzebach lokalnych społeczności oraz istniejących zagrożeniach dla dziedzictwa kulturowego.
Dlatego też zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma w planach w roku 2025 wydzielenie, w ramach dotychczasowych programów ministerialnych, specjalnego programu (dotacji i pożyczek) dla różnych podmiotów podejmujących się ratowania zagrożonego dziedzictwa kulturowego województwa dolnośląskiego?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewiduje funkcjonowanie takiego programu w roku 2025 i latach kolejnych?
Z poważaniem
Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 7239
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie specjalnego funduszu dotacji i pożyczek dla podmiotów podejmujących się ratowania po powodzi zagrożonego dziedzictwa kulturowego woj. dolnośląskiego
Zgłaszający: Sylwia Bielawska
Data wpływu: 02-01-2025
Szanowna Pani Minister,
Dolny Śląsk z uwagi na swoją zawiłą historię, zmiany przynależności politycznej na przestrzeni wieków oraz umiejscowienie na pograniczu trzech kultur (niemieckiej, czeskiej i polskiej) jest obszarem wyjątkowym pod względem dziedzictwa kulturowego na mapie naszego kraju. Generalny konserwator zabytków podaje, iż na terenie województwa dolnośląskiego znajduje się aż 25% wszystkich polskich zabytków, w tym największa w kraju grupa zabytków nieruchomych (8972 zabytki stanowiące 11,3% krajowego zasobu). Największą grupą zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru jest grupa obiektów o funkcji mieszkalnej (2598), których dużo znajdziemy w miastach (kamienice, wille, domy) oraz na wsiach (domy, wille, chałupy). Są wśród nich także zróżnicowane pod względem funkcji obiekty architektury rezydencjonalnej (liczne zamki, dwory, pałace oraz budynki użyteczności publicznej), budowle obronne, obiekty sakralne, a także zespoły staromiejskiej zabudowy mieszkalnej, w tym unikatowe dzieła architektury figurujące na listach UNESCO oraz pomniki historii [za: dane Narodowego Instytutu Dziedzictwa]. Co ważne, to właśnie w województwie dolnośląskim zachowało się najwięcej zabytków z okresu pomiędzy X a XV w. (917 – 19,0% ogółu). Są to głównie obiekty sakralne i obronne o unikatowej wartości, takie jak: kościoły, kaplice, klasztory, pozostałości zamków i obwarowań. Znacznie liczniejsza jest grupa obiektów pochodząca z okresu od początku XVI do schyłku XVIII w. (3077 obiektów – 17,5%, najwięcej w kraju).
Warto też wspomnieć, że według danych dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków w województwie dolnośląskim ulokowanych jest także ok. 40 000 zabytków ruchomych i 1492 zabytki archeologiczne, w tym m.in. dzieła sztuki plastycznej, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej, kolekcje przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji ich twórców, numizmaty, militaria, wytwory techniki, niektóre materiały biblioteczne, instrumenty muzyczne, wytwory sztuki ludowej i rękodzieła. Pod względem ich liczby (42937) województwo dolnośląskie zajmuje 2. miejsce w kraju.
To swoiste bogactwo dziedzictwa kulturowego jest powodem do dumy, ale też i troski z uwagi na fakt, że tego typu zabytki wymagają specjalnych zabiegów i prac konserwatorskich, restauratorskich czy też budowlanych. Dlatego też cieszy, że władze województwa dokładają wszelkich starań, aby o te zabytki zadbać w odpowiedni sposób. Zachowanie i ochrona zabytków jest m.in. wpisana w Program Opieki nad Zabytkami Województwa Dolnośląskiego.
Niestety we wrześniu 2024 roku infrastruktura wielu dolnośląskich gmin w sposób bardzo dotkliwy ucierpiała z powodu kolejnej już, na przestrzeni kilku lat, powodzi. Stan klęski żywiołowej wprowadzono na terenie 122 gmin (na 169 w województwie), 17 powiatów (na 26) oraz w trzech miastach na prawach powiatu (Legnica, Jelenia Góra, Wałbrzych) znajdujących się na obszarze województwa dolnośląskiego. Szacowanie strat wciąż trwa, ale już dziś wiemy, że przygotowane raporty nie zawsze pokazują ogrom strat, tym bardziej że niektóre miejscowości straciły kluczowe obiekty: szpitale, mosty, szkoły i przedszkola czy najważniejsze zabytki. Zniszczona została infrastruktura drogowa, mieszkaniowa czy energetyczna. Ale skutkami działania niszczycielskiego żywiołu dotknięte zostały także zabytki i szeroko pojęte dziedzictwo kulturowe regionu. Szacuje się, że różnym zniszczeniom, uszkodzeniom i dewastacji uległo łącznie kilkaset zabytków, w tym m.in. klasztor franciszkanów w Kłodzku, most św. Jana Nepomucena w Lądku-Zdroju, kaplica św. Onufrego w Stroniu Śląskim, ogrody pałacu Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim i wiele innych obiektów.
Usuwanie skutków powodzi to proces wieloaspektowy oraz długotrwały. Wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem jest zwiększenie środków znajdujących się w dyspozycji lokalnych organów administracji publicznej oraz dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków poprzez np. utworzenie specjalnego funduszu na rzecz ochrony zabytków dla Dolnego Śląska, co pozwoliłoby przynajmniej częściowo zniwelować straty i szkody powstałe w wyniku powodzi. Działania takie zwiększyłyby również efekty wydatkowania i rozdysponowywania środków, albowiem to samorządy i organy ochrony zabytków znajdujące się na Dolnym Śląsku są najlepiej zorientowane w bieżących potrzebach lokalnych społeczności oraz istniejących zagrożeniach dla dziedzictwa kulturowego.
Dlatego też zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma w planach w roku 2025 wydzielenie, w ramach dotychczasowych programów ministerialnych, specjalnego programu (dotacji i pożyczek) dla różnych podmiotów podejmujących się ratowania zagrożonego dziedzictwa kulturowego województwa dolnośląskiego?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewiduje funkcjonowanie takiego programu w roku 2025 i latach kolejnych?
Z poważaniem
Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Bożena Żelazowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8813 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7239 poseł Sylwii Bielawskiej z 8 stycznia 2025 roku
w sprawie specjalnego funduszu dotacji i pożyczek dla podmiotów podejmujących się
ratowania po powodzi zagrożonego dziedzictwa kulturowego woj. dolnośląskiego, uprzejmie
proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie planuje w roku 2025 wydzielenia, w
ramach dotychczasowych programów ministerialnych, specjalnego programu (dotacji i
pożyczek) dla różnych podmiotów podejmujących się ratowania zagrożonego dziedzictwa
kulturowego województwa dolnośląskiego oraz nie przewiduje funkcjonowania takiego
programu w roku 2025 i latach kolejnych.
W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało trzy nabory
do ogólnopolskiego programu dotacyjnego ministra Ochrona zabytków, w tym program
poświęcony zabytkom wpisanym do rejestru zabytków, które zostały uszkodzone wskutek
powodzi:
Ochrona zabytków nieruchomych i ruchomych – prace planowane – nabór trwał od 4
października 2024 r. do 12 listopada 2024 r. W ramach tego naboru można było składać
wnioski na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku
wpisanym do rejestru zabytków;
Ochrona zabytków nieruchomych i ruchomych – refundacje. W ramach naboru, który
będzie trwał od 1 do 31 marca 2025 r., można składać wnioski na refundację kosztów
poniesionych w ostatnich 3 latach na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty
budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.
Budżet dla obu naborów w ramach ochrony zabytków nieruchomych i ruchomych dla
prac planowanych i refundacji wynosi 100 625 000 zł;
Usuwanie skutków powodzi w zabytkach wpisanych do rejestru zabytków - nabór do
priorytetu rozpoczął się 2 stycznia i potrwa do 31 stycznia 2025 r., a jego budżet
wyniesie 100 000 000 zł.
O dotację mogą ubiegać się osoby fizyczne, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne
jednostki będące właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru zabytków
(np. samorządowe instytucje kultury, fundacje, stowarzyszenia, kościoły i związki
wyznaniowe, podmioty gospodarcze).
Beneficjenci składają wnioski wraz z załącznikami zgodnie z punktem 1.9 Ogłoszenia
Ministra KiDN w sprawie naborów do Programu rządowego Ochrona zabytków na 2025 r.
W I naborze (od 4 października 2024 r. do 12 listopada 2024 r.) złożono 2011 wniosków na
łączną wnioskowaną kwotę 1.505.075.142 zł.
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Województwo Liczba wniosków Kwota złożonych wniosków w
PLN
śląskie 119 109.888.221
opolskie 78 60.668.243
dolnośląskie 342 242.705.040
lubuskie 60 44.015.333
W ramach naboru do priorytetu Usuwanie skutków powodzi w zabytkach wpisanych do
rejestru zabytków, który potrwa do 31 stycznia 2025 r., można składać wnioski na dwa
rodzaje zadań:
sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich wraz z dokumentacją
i niezbędnymi badaniami konserwatorskimi koniecznymi do przeprowadzenia prac
zabezpieczających zabytku wpisanego do rejestru zabytków,
wstępne prace zabezpieczające zabytek wpisany do rejestru zabytków oraz jego
konserwację zachowawczą.
Właścicielom zabytków wpisanych do rejestru, które zostały uszkodzone w wyniku nagłego
zdarzenia (w tym powodzi), dajemy również możliwość składania wniosków o dotację celową
na prace konserwatorskie lub restauratorskie w ramach Rozporządzenia Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z dnia 16 sierpnia 2017 r.
O dotację można występować, gdy do uszkodzenia zabytku doszło nie wcześniej niż
6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.
Wniosek powinien zawierać:
pismo z opisem sytuacji, zakresem planowanych działań, proponowanym
finansowaniem (w tym ewentualny wkład własny lub dotacje z innych źródeł) oraz
wnioskowaną kwotą;
protokół oględzin Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Powiatowego
Konserwatora Zabytków lub Miejskiego Konserwatora Zabytków;
szczegółowy kosztorys ofertowy na wnioskowany zakres prac. W przypadku prac
budowlanych kosztorys musi zawierać analizę cen jednostkowych (na materiał, sprzęt,
wykonanie pracy itp.), podpis wykonawcy, inspektora nadzoru inwestorskiego,
kierownika budowy oraz zatwierdzenie właściwego wojewódzkiego konserwatora
zabytków. Kosztorys na prace konserwatorskie musi być podpisany przez wykonawcę
i zatwierdzony przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków;
zdjęcia przed zdarzeniem/po zdarzeniu;
inne dokumenty, mające związek ze sprawą, np. pozwolenia budowlane na prace
Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Powiatowego Konserwatora Zabytków lub
Miejskiego Konserwatora Zabytków (o ile na tym etapie wnioskodawca je posiada).
Do 9 stycznia br. do MKiDN z terenu województw dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego
wpłynęło 10 wniosków w trybie par. 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego z dnia 16 sierpnia 2017 r., z czego 8 dotyczy strat związanych z powodzią.
Poniżej tabela wniosków zrealizowanych, pozostałe są rozpatrywane.
N
r
Nazwa
wnioskodawcy
Zadanie Miejsce
realizacji
Kwota
dofinansowa
Na jakim etapie
jest sprawa
Źródło
finansowani
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
zadania nia a
1 Gmina Lądek-
Zdrój
Lądek-Zdrój, Pręgierz (2 poł. XVI
w.): prace konserwatorskie - etap I -
konserwacja techniczna
Lądek-Zdrój
43 236,68
Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku
R. 92178
§ 6560
2 Gmina Lądek-
Zdrój
Lądek Zdrój rzeźbiona płyta Tron
Łaski (1773 r.), prace
konserwatorskie etap I -
konserwacja techniczna
Lądek-Zdrój
14 779,45
Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku
R. 92178
§ 6560
3 Gmina Lądek-
Zdrój
Lądek Zdrój, figura św. Jana
Nepomucena (1809 r.): prace
konserwatorskie - etap I -
konserwacja techniczna
Lądek-Zdrój 146 470,35 Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku
R. 92178
§ 6560
4 Katarzyna Figura
– Kuś
Wykonanie ratunkowych prac
konserwatorskich dworu przy ul.
Woleńskiej 20 w Ligocie
(oczyszczenie piwnic, usunięcie
tynków, których już się nie da
odzyskać oraz zabezpieczenie tych,
które są możliwe do uratowania
oraz osuszenie zabytku
Ligota 156 249,31 Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku R. 92178
§ 2720
5 Instytut
Dydaktyczno-
Naukowy im.
Vincenza
Priessnitza,
Ośrodek
Formacyjno-
Rehabilitacyjno-
Wypoczynkowy
w Głuchołazach
Prace rozbiórkowe, ziemne oraz
zabezpieczające budynek-Ośrodka
„Skowronek” w Głuchołazach
Głuchołazy 125 492,98 Jest zgoda Pani
Min. na dotację. W
2024 nie było
możliwe zawarcie
umowy i
wypłacenie
środków z uwagi
na zbyt krótki czas
pozostały do końca
roku. Umowa
zostanie zawarta w
2025 r.
R. 92178
§ 2720
Z zebranych danych wynika, że na terenie objętym stanem klęski żywiołowej skutkami
powodzi dotkniętych zostało w sumie 475 obiektów wpisanych do rejestru zabytków, w tym
w:
- woj. śląskim – 18,
- woj. opolskim – 183,
- woj. dolnośląskim – 240,
- woj. lubuskim – 34.
Z danych wynika również, że największe starty poniosły obiekty zabytkowe ujęte
w Gminnych Ewidencjach Zabytków. Według szacunkowych danych z obszaru objętego
stanem klęski żywiołowej skutkami powodzi dotknięte zostały (ucierpiały w różnym stopniu)
3 852 obiekty zabytkowe ujęte w Gminnych Ewidencjach Zabytków, w tym w:
- woj. śląskim – 309,
- woj. opolskim – 1 360,
- woj. dolnośląskim – 2 120,
- woj. lubuskim – 63.
Z danych zgłaszanych przez samorządy (na 9 grudnia 2024 r.) wiadomo natomiast, że na
terenie objętym stanem klęski żywiołowej skutkami powodzi nie zostało dotkniętych w
sumie 102 201 obiektów zabytkowych ujętych w Gminnych Ewidencjach Zabytków, w tym
z:
- woj. śląskiego –11 391,
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
- woj. lubuskiego – 7 757,
- woj. opolskiego – 16 254,
- woj. dolnośląskiego – 66 799.
Warto jednak podkreślić, że są to dane szacunkowe i mogą ulec zmianie, gdyż właściciele
mają czas na zgłaszanie szkód powodziowych do końca marca 2025 r. Wówczas też będzie
znana ostateczna liczba poszkodowanych przez powódź obiektów zabytkowych.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 4 of 4 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7239 poseł Sylwii Bielawskiej z 8 stycznia 2025 roku
w sprawie specjalnego funduszu dotacji i pożyczek dla podmiotów podejmujących się
ratowania po powodzi zagrożonego dziedzictwa kulturowego woj. dolnośląskiego, uprzejmie
proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie planuje w roku 2025 wydzielenia, w
ramach dotychczasowych programów ministerialnych, specjalnego programu (dotacji i
pożyczek) dla różnych podmiotów podejmujących się ratowania zagrożonego dziedzictwa
kulturowego województwa dolnośląskiego oraz nie przewiduje funkcjonowania takiego
programu w roku 2025 i latach kolejnych.
W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało trzy nabory
do ogólnopolskiego programu dotacyjnego ministra Ochrona zabytków, w tym program
poświęcony zabytkom wpisanym do rejestru zabytków, które zostały uszkodzone wskutek
powodzi:
Ochrona zabytków nieruchomych i ruchomych – prace planowane – nabór trwał od 4
października 2024 r. do 12 listopada 2024 r. W ramach tego naboru można było składać
wnioski na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku
wpisanym do rejestru zabytków;
Ochrona zabytków nieruchomych i ruchomych – refundacje. W ramach naboru, który
będzie trwał od 1 do 31 marca 2025 r., można składać wnioski na refundację kosztów
poniesionych w ostatnich 3 latach na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty
budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.
Budżet dla obu naborów w ramach ochrony zabytków nieruchomych i ruchomych dla
prac planowanych i refundacji wynosi 100 625 000 zł;
Usuwanie skutków powodzi w zabytkach wpisanych do rejestru zabytków - nabór do
priorytetu rozpoczął się 2 stycznia i potrwa do 31 stycznia 2025 r., a jego budżet
wyniesie 100 000 000 zł.
O dotację mogą ubiegać się osoby fizyczne, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne
jednostki będące właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru zabytków
(np. samorządowe instytucje kultury, fundacje, stowarzyszenia, kościoły i związki
wyznaniowe, podmioty gospodarcze).
Beneficjenci składają wnioski wraz z załącznikami zgodnie z punktem 1.9 Ogłoszenia
Ministra KiDN w sprawie naborów do Programu rządowego Ochrona zabytków na 2025 r.
W I naborze (od 4 października 2024 r. do 12 listopada 2024 r.) złożono 2011 wniosków na
łączną wnioskowaną kwotę 1.505.075.142 zł.
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Województwo Liczba wniosków Kwota złożonych wniosków w
PLN
śląskie 119 109.888.221
opolskie 78 60.668.243
dolnośląskie 342 242.705.040
lubuskie 60 44.015.333
W ramach naboru do priorytetu Usuwanie skutków powodzi w zabytkach wpisanych do
rejestru zabytków, który potrwa do 31 stycznia 2025 r., można składać wnioski na dwa
rodzaje zadań:
sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich wraz z dokumentacją
i niezbędnymi badaniami konserwatorskimi koniecznymi do przeprowadzenia prac
zabezpieczających zabytku wpisanego do rejestru zabytków,
wstępne prace zabezpieczające zabytek wpisany do rejestru zabytków oraz jego
konserwację zachowawczą.
Właścicielom zabytków wpisanych do rejestru, które zostały uszkodzone w wyniku nagłego
zdarzenia (w tym powodzi), dajemy również możliwość składania wniosków o dotację celową
na prace konserwatorskie lub restauratorskie w ramach Rozporządzenia Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z dnia 16 sierpnia 2017 r.
O dotację można występować, gdy do uszkodzenia zabytku doszło nie wcześniej niż
6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.
Wniosek powinien zawierać:
pismo z opisem sytuacji, zakresem planowanych działań, proponowanym
finansowaniem (w tym ewentualny wkład własny lub dotacje z innych źródeł) oraz
wnioskowaną kwotą;
protokół oględzin Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Powiatowego
Konserwatora Zabytków lub Miejskiego Konserwatora Zabytków;
szczegółowy kosztorys ofertowy na wnioskowany zakres prac. W przypadku prac
budowlanych kosztorys musi zawierać analizę cen jednostkowych (na materiał, sprzęt,
wykonanie pracy itp.), podpis wykonawcy, inspektora nadzoru inwestorskiego,
kierownika budowy oraz zatwierdzenie właściwego wojewódzkiego konserwatora
zabytków. Kosztorys na prace konserwatorskie musi być podpisany przez wykonawcę
i zatwierdzony przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków;
zdjęcia przed zdarzeniem/po zdarzeniu;
inne dokumenty, mające związek ze sprawą, np. pozwolenia budowlane na prace
Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Powiatowego Konserwatora Zabytków lub
Miejskiego Konserwatora Zabytków (o ile na tym etapie wnioskodawca je posiada).
Do 9 stycznia br. do MKiDN z terenu województw dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego
wpłynęło 10 wniosków w trybie par. 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego z dnia 16 sierpnia 2017 r., z czego 8 dotyczy strat związanych z powodzią.
Poniżej tabela wniosków zrealizowanych, pozostałe są rozpatrywane.
N
r
Nazwa
wnioskodawcy
Zadanie Miejsce
realizacji
Kwota
dofinansowa
Na jakim etapie
jest sprawa
Źródło
finansowani
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
zadania nia a
1 Gmina Lądek-
Zdrój
Lądek-Zdrój, Pręgierz (2 poł. XVI
w.): prace konserwatorskie - etap I -
konserwacja techniczna
Lądek-Zdrój
43 236,68
Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku
R. 92178
§ 6560
2 Gmina Lądek-
Zdrój
Lądek Zdrój rzeźbiona płyta Tron
Łaski (1773 r.), prace
konserwatorskie etap I -
konserwacja techniczna
Lądek-Zdrój
14 779,45
Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku
R. 92178
§ 6560
3 Gmina Lądek-
Zdrój
Lądek Zdrój, figura św. Jana
Nepomucena (1809 r.): prace
konserwatorskie - etap I -
konserwacja techniczna
Lądek-Zdrój 146 470,35 Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku
R. 92178
§ 6560
4 Katarzyna Figura
– Kuś
Wykonanie ratunkowych prac
konserwatorskich dworu przy ul.
Woleńskiej 20 w Ligocie
(oczyszczenie piwnic, usunięcie
tynków, których już się nie da
odzyskać oraz zabezpieczenie tych,
które są możliwe do uratowania
oraz osuszenie zabytku
Ligota 156 249,31 Umowa podpisana,
środki wypłacone
w 2024 roku R. 92178
§ 2720
5 Instytut
Dydaktyczno-
Naukowy im.
Vincenza
Priessnitza,
Ośrodek
Formacyjno-
Rehabilitacyjno-
Wypoczynkowy
w Głuchołazach
Prace rozbiórkowe, ziemne oraz
zabezpieczające budynek-Ośrodka
„Skowronek” w Głuchołazach
Głuchołazy 125 492,98 Jest zgoda Pani
Min. na dotację. W
2024 nie było
możliwe zawarcie
umowy i
wypłacenie
środków z uwagi
na zbyt krótki czas
pozostały do końca
roku. Umowa
zostanie zawarta w
2025 r.
R. 92178
§ 2720
Z zebranych danych wynika, że na terenie objętym stanem klęski żywiołowej skutkami
powodzi dotkniętych zostało w sumie 475 obiektów wpisanych do rejestru zabytków, w tym
w:
- woj. śląskim – 18,
- woj. opolskim – 183,
- woj. dolnośląskim – 240,
- woj. lubuskim – 34.
Z danych wynika również, że największe starty poniosły obiekty zabytkowe ujęte
w Gminnych Ewidencjach Zabytków. Według szacunkowych danych z obszaru objętego
stanem klęski żywiołowej skutkami powodzi dotknięte zostały (ucierpiały w różnym stopniu)
3 852 obiekty zabytkowe ujęte w Gminnych Ewidencjach Zabytków, w tym w:
- woj. śląskim – 309,
- woj. opolskim – 1 360,
- woj. dolnośląskim – 2 120,
- woj. lubuskim – 63.
Z danych zgłaszanych przez samorządy (na 9 grudnia 2024 r.) wiadomo natomiast, że na
terenie objętym stanem klęski żywiołowej skutkami powodzi nie zostało dotkniętych w
sumie 102 201 obiektów zabytkowych ujętych w Gminnych Ewidencjach Zabytków, w tym
z:
- woj. śląskiego –11 391,
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
- woj. lubuskiego – 7 757,
- woj. opolskiego – 16 254,
- woj. dolnośląskiego – 66 799.
Warto jednak podkreślić, że są to dane szacunkowe i mogą ulec zmianie, gdyż właściciele
mają czas na zgłaszanie szkód powodziowych do końca marca 2025 r. Wówczas też będzie
znana ostateczna liczba poszkodowanych przez powódź obiektów zabytkowych.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 4 of 4 --