Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa zbiornika odpadów poflotacyjnych "Żelazny Most"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7147
do ministra aktywów państwowych, ministra klimatu i środowiska, ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych
w sprawie bezpieczeństwa zbiornika odpadów poflotacyjnych "Żelazny Most"
Zgłaszający: Arkadiusz Sikora
Data wpływu: 25-12-2024
Zbiornik odpadów poflotacyjnych „Żelazny Most” jest największym obiektem w Europie należącym do KGHM Polska Miedź SA. Obiekt ten jest integralnym elementem ciągu technologicznego produkcji miedzi. Umiejscowiony jest między Rudną, Polkowicami i Lubinem w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym. Jego pojemność zbliża się do 750 mln m3, a jego uszkodzenie spowodowałoby zalanie wielu tysięcy hektarów ziemi, na których znajduje się wiele miejscowości zamieszkałych przez tysiące ludzi. Uwolnienie tak wielkiej ilości toksycznych odpadów wiązałoby się nie tylko z utratą życia i zdrowia tych osób, ale również z ogromną katastrofą ekologiczną.
Dlatego w związku z ostatnio obserwowanymi próbami aktów dywersyjnych na terytorium Polski, zwracam się z pytaniem:
Czy tak ważny i strategiczny obiekt nie tylko dla regionu, ale także dla kraju jest obecnie w sposób należycie zabezpieczony oraz chroniony?
Sekretarz stanu Robert Kropiwnicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15627 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.1.2025
IK: 1057841
Warszawa, 22 stycznia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT7147, Pana Arkadiusza Sikory, Posła
na Sejm RP z dnia 2 stycznia 2025 r.
Uprzejmie informuję, że Skarb Państwa jako akcjonariusz spółki KGHM Polska Miedź S.A.
(dalej: KGHM S.A., Spółka), będący właścicielem 31,79% udziału w kapitale zakładowym
Spółki - notowanej na Giełdzie Papierów Wartościowych - posiada uprawnienia wynikające
z praw korporacyjnych akcjonariusza, które są ściśle określone w przepisach prawa,
w szczególności w art. 3751 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych,
zgodnie z którym walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi
wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. W związku z powyższym, Skarb
Państwa nie ma uprawień do ingerowania w decyzje Zarządu KGHM S.A. oraz w kreowanie
polityki prowadzenia spraw Spółki.
Jednocześnie mając na uwadze, że przedmiotowa interpelacja odnosi się do należącego do
KGHM S.A. obiektu o charakterze istotnym pod względem bezpieczeństwa, Ministerstwo
Aktywów Państwowych wystąpiło do Zarządu KGHM S.A. z prośbą o ustosunkowanie się
do poruszonej kwestii.
Zarząd Spółki zapewnił, że Obiekt Unieszkodliwiania Odpadów Wydobywczych (dalej:
OUOW) Żelazny Most jest należycie zabezpieczony oraz odpowiednio chroniony.
Spółka poinformowała również, że OUOW Żelazny Most jest eksploatowany zgodnie z
najwyższymi światowymi standardami oraz wyjaśniła, że nie są w nim deponowane odpady
niebezpieczne czy toksyczne tylko odpad poflotacyjny będący pokruszonymi i zmielonymi
skałami naturalnymi, takimi jak: piaskowce, dolomity, łupki i wapienie.
Ponadto podkreślono, że w celu zapewnienia bezpiecznej eksploatacji OUOW Żelazny Most
Oddział Zakład Hydrotechniczny pracuje w ruchu ciągłym oraz ma zapewnioną stałą
obsługę, przeszkoloną w zakresie hydrotechniki oraz zasad bezpieczeństwa i postępowania
wynikających z instrukcji eksploatacji obiektów oraz planów operacyjno-ratowniczych.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1057841.3830964.3067216
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 1 of 1 --
+48 (22) 694 75 54 Al. Ujazdowskie 1/3
smk@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Tomasz Siemoniak
DBN.WAS.4510.1.2025
Warszawa, /data zgodna z podpisem elektronicznym/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7147 Posła na Sejm RP Arkadiusza Sikory
w sprawie bezpieczeństwa zbiornika odpadów poflotacyjnych „Żelazny Most”
pragnę przekazać następujące informacje.
Należący do KGHM Polska Miedź SA zbiornik odpadów poflotacyjnych „Żelazny
Most” został w 2021 r. wpisany do ewidencji obiektów i obszarów
podlegających obowiązkowej ochronie dla woj. dolnośląskiego. W związku z
tym zbiornik objęty jest szczególnym nadzorem obejmującym zarówno
całodobowy monitoring i ciągłą pracę dyspozytorni, jak i stałą obecność
pracowników ochrony fizycznej.
Ponadto KGHM Polska Miedź SA utrzymuje stały kontakt z lokalnymi władzami
samorządowymi oraz miejscowymi służbami (m.in. Policją, Strażą Pożarną
oraz delegaturą ABW), z którymi współpracuje w ramach uzgodnionego planu
ochrony obiektu. Opracowywane są różnego rodzaju modele działania związane
z potencjalnymi zagrożeniami i sposobami reagowania na nie. Modele te
testowane są podczas przeprowadzanych wspólnie z lokalnymi służbami
próbnych alarmów.
Według bieżącego rozpoznania, aktualnie nie występują zagrożenia mogące
doprowadzić do uszkodzenia lub zniszczenia zbiornika.
Z wyrazami szacunku
Tomasz Siemoniak
/-podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 1 of 1 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DBZ-WZK.050.1.2025.SG
3571020.14197667.11483322
Warszawa, 24-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot.: Interpelacja Posła Arkadiusza Sikory w sprawie bezpieczeństwa zbiornika
odpadów poflotacyjnych "Żelazny Most", K10INT7147
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Arkadiusza Sikory w sprawie bezpieczeństwa
zbiornika odpadów poflotacyjnych "Żelazny Most" (nr 7147), przestawiam wyjaśnienia
w zakresie właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zasady prowadzenia obiektu unieszkodliwiania
odpadów wydobywczych „Żelazny Most”, w którym są składowane odpady
wydobywcze, oraz procedury związane z zapobieganiem poważnym wypadkom w tym
obiekcie, określone zostały w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2336).
Zgodnie z przepisami ww. ustawy obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych
(OUOW) „Żelazny Most” został zaliczony do obiektu kategorii A na podstawie jednego
z kryteriów wskazanych w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach wydobywczych
tj. - brak działania lub niewłaściwe działanie mogłoby spowodować poważny wypadek.
Oznacza to, że w stosunku do tego obiektu mają zastosowanie bardziej restrykcyjne
przepisy ustawy o odpadach wydobywczych oraz obiekt ten ma więcej wymagań do
spełnienia niż pozostałe obiekty unieszkodliwiania odpadów wydobywczych nie
zaliczone do kategorii A. Należy podkreślić, że w ww. obiekcie składowane są odpady
inne niż niebezpieczne i obojętne sklasyfikowane zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz.
102), a nie jak wskazano w interpelacji odpady toksyczne.
Przed rozpoczęciem działalności związanej ze składowaniem odpadów wydobywczych
konieczne jest przedstawienie właściwemu organowi Programu Gospodarowania
Odpadami Wydobywczymi (PGOW). Jednym z głównych celów tego programu jest
-- 1 of 5 --
Strona 2 z 5
zapewnienie bezpiecznego składowania odpadów wydobywczych, w szczególności
poprzez dokonanie na etapie projektowania obiektu unieszkodliwiania odpadów
wydobywczych analizy sposobu gospodarowania odpadami wydobywczymi w trakcie
jego eksploatacji oraz po jego zamknięciu, a także przez wybór projektu, który:
1) wymaga minimalnego, a jeżeli jest to możliwe, nie wymaga żadnego monitoringu,
kontrolowania i zarządzania zamkniętym obiektem unieszkodliwiania odpadów
wydobywczych,
2) zapobiega lub przynajmniej minimalizuje jakiekolwiek długotrwałe negatywne skutki,
w szczególności związane z przemieszczaniem się zanieczyszczeń do powietrza lub wód
z obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych,
3) zapewnia długoterminową stateczność każdej tamy lub hałdy wznoszącej się ponad
istniejącą uprzednio powierzchnię ziemi.
Należy zaznaczyć, że w decyzji zatwierdzającej PGOW znajdują się informacje na temat
skutków dla środowiska i zdrowia ludzkiego spowodowane unieszkodliwianiem
odpadów wydobywczych oraz działania zapobiegawcze, które należy podjąć w celu
zmniejszenia negatywnego oddziaływania na środowisko podczas eksploatacji obiektu
unieszkodliwiania odpadów wydobywczych i po jego zamknięciu. PGOW należy
przeprowadzać i przedkładać właściwemu organowi co 5 lat.
Kolejnym obowiązkiem, który musi spełnić prowadzący obiekt unieszkodliwiania
odpadów wydobywczych jest prowadzenie monitoringu obiektu unieszkodliwiania
odpadów wydobywczych wraz z gromadzeniem danych o jego wynikach w trakcie
prowadzenia obiektu, jak również po jego zamknięciu. Ponadto prowadzący obiekt
unieszkodliwiania odpadów wydobywczych kategorii A jest zobowiązany do posiadania
gwarancji finansowej lub jej ekwiwalentu, tak aby obowiązki związane
z prowadzeniem obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, także po jego
zamknięciu, zostały wypełnione oraz w dowolnym czasie były dostępne środki
finansowe na działania dotyczące zamknięcia obiektu unieszkodliwiania odpadów
wydobywczych oraz rekultywację terenu, zgodnie z programem gospodarowania
odpadami wydobywczymi i wymaganiami zezwolenia na prowadzenie obiektu
unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.
Dopiero wówczas, gdy podmiot uzyska decyzję zatwierdzającą PGOW może starać się
o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów
wydobywczych, które wydaje się na okres nie dłuższy niż 10 lat. Odmowa wydania
takiego zezwolenia może nastąpić w sytuacji, gdy sposób prowadzenia obiektu mógłby
spowodować właśnie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub zagrożenia dla środowiska.
Zezwolenie zawiera m. in informację na temat wskazania terminu sporządzenia polityki
zapobiegania poważnym wypadkom, wprowadzającego ją w życie systemu zarządzania
bezpieczeństwem oraz wewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego. Natomiast
jednym z elementów systemu zarządzania bezpieczeństwem jest przyjęcie
-- 2 of 5 --
Strona 3 z 5
i wprowadzenie w życie procedur dotyczących identyfikacji przewidywalnych sytuacji
awaryjnych w drodze systematycznej analizy oraz przygotowanie, testowanie i przegląd
planów awaryjnych mających na celu szybką reakcję na takie sytuacje.
W przypadku obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych kategorii A do
wniosku o wydanie ww. zezwolenia dołącza się również informacje niezbędne do
sporządzenia przez właściwego komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży
Pożarnej zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego.
Powyższe wymagania jakie musi spełnić obiekt unieszkodliwiania odpadów
wydobywczych kategorii A mają na celu zapobieganie niewłaściwemu składowaniu
odpadów wydobywczych oraz zapobieganie wypadkom i negatywnego oddziaływania
składowanych odpadów na zdrowie i życie ludzi i środowisko.
Mając na uwadze powyższe, w celu zapobiegania, zwalczania i ograniczania skutków
awarii przemysłowej ww. plan został sporządzony dla obiektu „Żelazny Most”
w kwietniu 2020 r. Ponadto należy wskazać, że obiekt „Żelazny Most”, jako jedyny
OUOW na terenie kraju, został zaklasyfikowany jako obiekt kategorii A w myśl
rozporządzenia z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie szczegółowych kryteriów
klasyfikacji obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych (Dz. U. Nr 89, poz.
477), dla którego opracowano zewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy, o którym mowa
w art. 6 ust. 3 dyrektywy 2006/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15
marca 2006 r. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu
wydobywczego oraz zmieniająca dyrektywę 2004/35/WE (Dz. Urz. UE L 102
z 11.04.2006 r., str. 15).
Obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych „Żelazny Most” jest pod stałym
nadzorem Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Państwowej Straży Pożarnej. Obiekt ten
podlega cyklicznym czynnościom kontrolno-rozpoznawczym z uwagi na uznanie ww.
przedsiębiorstwa jako zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii
przemysłowej.
W okresie od maja 2020 r. do maja 2024 r. Inspekcja Ochrony Środowiska
przeprowadziła 3 kontrole tego obiektu, natomiast Państwowa Straż Pożarna
przeprowadziła 6 kontroli tego obiektu.
Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów
o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska. Do zadań Inspekcji
Ochrony Środowiska, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit a i b ustawy z dnia 20 lipca 1991 r.
o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 425), należy kontrola podmiotów
korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo
ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54) w zakresie:
przestrzegania przepisów o ochronie środowiska,
-- 3 of 5 --
Strona 4 z 5
przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz
przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów
wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Środowiska podczas kontroli KGHM Polska Miedź S.A., Oddział Zakład
Hydrotechniczny w Rudnej, OUOW „Żelazny Most”, przeprowadzonej w dniach
od 22 kwietnia 2024 r. do 23 maja 2024 r., w zakresie przepisów ustawy z dnia 10 lipca
2008 r. o odpadach wydobywczych nie stwierdzono naruszeń w tym zakresie.
Z otrzymanych od Dolnośląskiego WIOŚ informacji wynika, że w związku
z obowiązkiem spełniania wymogów ustawy o odpadach wydobywczych, w tym
obowiązku sporządzenia wewnętrznego i zewnętrznego planu operacyjno-
ratowniczego, w dniu 30 października 2024 r. odbyło się szkolenie ogólne oraz
ćwiczenia zewnętrznego i wewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego, w których
udział wzięli inspektorzy Delegatury Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska
w Legnicy. W trakcie ćwiczeń zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego,
przygotowanych przez Komendę Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej we
Wrocławiu, poddano analizie możliwe scenariusze zdarzeń skutkujących poważną
awarią, w tym przerwaniem wałów z uwolnieniem wód nadosadowych z czaszy
zbiornika.
OUOW „Żelazny Most” posiada opracowane systemy mające na celu wykrycie
możliwych przyczyn poważnej awarii. Obwałowania są wyposażone w liczne czujniki
ruchu oraz kamery śledzące cały teren. Urządzenia znajdujące się na terenie obiektu
tworzące system monitoringu geotechnicznego, hydrotechnicznego i sejsmicznego,
pozwalają na precyzyjną kontrolę zmian geologicznych w obrębie obiektu oraz ocenę
związanego z tym ryzyka.
Dodatkowo należy wskazać, że KGHM Polska Miedź S.A. posiada pozwolenie
wodnoprawne z 5 maja 2021 r., znak: WR.RUZ.421.71.2019.ER, udzielone decyzją
Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie którego odprowadza do rzeki
Odry ścieki przemysłowe stanowiące mieszaninę ścieków poflotacyjnych, wód
kopalniano-technologicznych i wód opadowych oraz roztopowych z Zakładów
Wzbogacania Rud oraz wód infiltracyjnych z rowów opaskowych i drenażu
pierścieniowego ujmującego wody infiltracyjne na zewnętrznym obwodzie OUOW
„Żelazny Most”, pochodzące z hydrotechnicznego zagospodarowania wód kopalniano-
technologicznych.
W związku z tym, że w art. 334 pkt 2 i 3 oraz pkt 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo
wodne, (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087) zostały określone dla organów Inspekcji Ochrony
Środowiska również zadania kontrolne dotyczące gospodarowania wodami, Inspekcje
-- 4 of 5 --
Strona 5 z 5
Ochrony Środowiska kontrolują także ilość i jakość ścieków odprowadzanych do wód
lub do ziemi przez podmioty, które posiadają pozwolenia wodnoprawne lub
zintegrowane
Przepisy ustawy Prawo wodne przewidują wymierzanie przez wojewódzkich
inspektorów ochrony środowiska, w drodze decyzji, opłat podwyższonych
(o charakterze administracyjnych kar pieniężnych) na podmioty wprowadzające ścieki
do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniach
wodnoprawnych albo zintegrowanych.
Z informacji przekazanych przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony
Środowiska wynika, że podczas ostatniej kontroli KGHM Polska Miedź S.A. wskazanej
powyżej, Dolnośląski WIOŚ stwierdził przekroczenia najwyższych dopuszczalnych
stężeń zanieczyszczeń zawartych w odprowadzanych ściekach, względem określonych
w pozwoleniu wodnoprawnym, w zakresie azotu azotynowego i zawiesiny ogólnej.
W związku z tym wydał dwie decyzje wymierzające za rok 2022 i 2023 r. opłaty
podwyższone za stwierdzone przekroczenia. Przedmiotowe decyzje są ostateczne.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --