Interpelacja w sprawie wsparcia sektora mleczarskiego w obliczu kluczowych wyzwań i zagrożeń
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7144
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie wsparcia sektora mleczarskiego w obliczu kluczowych wyzwań i zagrożeń
Zgłaszający: Kazimierz Gwiazdowski
Data wpływu: 23-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w imieniu przedstawicieli branży mleczarskiej zwracam się z prośbą o pilne podjęcie działań mających na celu wsparcie sektora, który w ostatnich latach zmaga się z poważnymi problemami destabilizującymi funkcjonowanie producentów mleka oraz spółdzielni mleczarskich. W obliczu pogarszających się warunków rynkowych oraz braku systemowych rozwiązań sytuacja ta wymaga natychmiastowej interwencji.
Jednym z kluczowych problemów jest brak włączenia sektora mleczarskiego do infrastruktury krytycznej, co zwiększa ryzyko poważnych zakłóceń w przypadku przerw w dostawie energii, cyberataków czy innych kryzysowych sytuacji. Dodatkowo relacje między dużymi sieciami handlowymi a dostawcami pozostają nieuregulowane, co prowadzi do destabilizacji rynku oraz wywierania presji cenowej na producentów.
Rosnące koszty energii i gazu znacząco obciążają sektor mleczarski, powodując zamykanie kolejnych gospodarstw i spółdzielni. Jednocześnie zauważalny jest brak merytorycznej współpracy w obszarach kluczowych dla przyszłości branży, takich jak wdrożenie systemu kaucyjnego, wsparcie dla zrównoważonego rolnictwa czy poprawa innowacyjności.
Sektor mleczarski jest kluczowym elementem gospodarki naszego kraju, a jego stabilność ma bezpośredni wpływ na jakość życia mieszkańców oraz bezpieczeństwo żywnościowe.
W obliczu przedstawionych problemów apeluję o pilne działania mające na celu ochronę interesów polskich producentów mleka oraz zapewnienie stabilności tego sektora.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2023 poz. 2463, z późn. zm.), uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi nie powinien opracować narodowej strategii mleczarskiej z uwzględnieniem mechanizmów finansowania celów strategicznych?
Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi prowadzi bieżący system monitorowania sytuacji na rynku mleka i czy wprowadza skuteczne instrumenty interwencji państwa w sytuacjach kryzysowych?
Czy ministerstwo planuje podjęcie działań na rzecz włączenia sektora mleczarskiego do infrastruktury krytycznej, aby zabezpieczyć produkcję przed skutkami przerw w dostawie energii oraz cyberataków?
Czy rozważane są inicjatywy zmierzające do uregulowania relacji między sieciami handlowymi a dostawcami, co pozwoliłoby ograniczyć wojny cenowe destabilizujące rynek?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów wsparcia dla sektora mleczarskiego w obliczu rosnących kosztów energii, takich jak dofinansowanie inwestycji w odnawialne źródła energii?
Jakie działania podejmowane są w celu zapewnienia współpracy z branżą mleczarską w zakresie systemu kaucyjnego, wsparcia dla zrównoważonego rolnictwa oraz rozwiązań poprawiających konkurencyjność sektora?
Z poważaniem
Kazimierz Gwiazdowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25799 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 17 stycznia 2025 r.
Znak sprawy: DRE.pz.058.13.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 7144 z dnia 30 grudnia 2024 r. złożonej przez posła Kazimierza
Gwiazdowskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7144 z dnia 30 grudnia 2024 r., złożoną przez Posła
Kazimierza Gwiazdowskiego w sprawie wsparcia sektora mleczarskiego w obliczu
kluczowych wyzwań i zagrożeń, uprzejmie informuję Pana Marszałka, co następuje.
Dotychczasowa praktyka dotycząca opracowywania strategii sektorowych potwierdza,
że to z inicjatywy organizacji branżowych i na ich potrzeby takie strategie są i powinny
być opracowywane. Przykładem takiego działania jest opracowanie strategii rozwoju
sektora wołowiny, która została sfinansowana ze środków Funduszu Promocji Mięsa
Wołowego. Przedstawiciele polskiej branży produkcji wołowiny, mając na względzie
wyzwania stojące przed sektorem oraz trendy na rynku krajowym i globalnym, podpisali
porozumienie „Polska Wołowina 2022”, które stało się podstawą budowy strategii
sektora wołowiny. Kolejne wersje projektu strategii były konsultowane z Ministerstwem
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, także w ramach Porozumienia Rolniczego.
Kolejnym z przykładów jest Narodowa Strategia Ochrony Owadów Zapylających, która
była tworzona przez Polski Związek Pszczelarski, wiodącą organizację pszczelarską
w Polsce, we współpracy ze środowiskiem naukowym, pszczelarzami, a jej opracowanie
poprzedzono szeregiem debat obywatelskich.
Podobne, inspirowane i realizowane bezpośrednio przez przedstawicieli sektora
mleczarskiego działania zaowocowały w 2024 r. pracami analitycznymi nad strategią
-- 1 of 12 --
Strona 2 z 12
polskiego sektora mleczarskiego, której wyniki omawiano podczas
21. Międzynarodowego Forum Społeczności Mleczarskiej w Białymstoku w dniu
4 września 2024 r.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej
Informacji Rynkowej (ZSRIR) prowadzi bieżący monitoring cen artykułów rolno-
spożywczych na podstawowych rynkach rolnych, w tym na rynku mleka. Prowadzone
badania obejmują notowania cen skupu mleka oraz cen sprzedaży produktów mlecznych
w mleczarniach. Ponadto, badaniami są objęte również podmioty handlu detalicznego
(sieci handlowe), które przekazują informacje o cenach zakupu wybranych produktów
mlecznych (masła, serów, mleka) a także przetwórcy, którzy raportują do MRiRW dane
o cenach zakupu masła wykorzystywanego następnie jako surowiec do dalszej produkcji
żywności. Oznacza to, że Ministerstwo prowadzi monitoring na różnych etapach łańcucha
dystrybucji żywności, co zwiększa przejrzystość rynku. Dane dotyczące cen skupu mleka
zbierane są raz w miesiącu, natomiast pozostałe ceny są raportowane do MRiRW co
tydzień. Zebrane dane są publikowane i udostępniane (bezpłatnie) na nowym portalu
ZSRIR (https://zsrir.minrol.gov.pl) w formie biuletynów informacyjnych – rynek mleka (raz
w tygodniu). Dane te można również samodzielnie przeglądać bezpośrednio na portalu
ZSRIR w formie wykresów na przestrzeni wielu lat. W MRiRW są analizowane również
dane dotyczące polskiego handlu zagranicznego (eksport, import) mlekiem i artykułami
mlecznymi. Dane dotyczące polskiego eksportu i importu są również prezentowane we
wspomnianym wcześniej biuletynie informacyjnym – rynek mleka na portalu ZSRIR.
W ramach sprawozdawczości rolnej państwa członkowskie przekazują informacje
o sytuacji na rynkach rolnych do Komisji Europejskiej, które po odpowiednim
zagregowaniu są udostępniane wszystkim zainteresowanym, m.in. na stronach
internetowych:
https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DataPortal/home.html, lub
https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis/markets/overviews/market-
observatories/milk_en
Monitorowane dane są przedmiotem dyskusji o sytuacji na unijnych rynkach rolnych na
posiedzeniach komitetów sektorowych i grup ekspertów Komisji Europejskiej.
W uzasadnionych przypadkach mogą być one podstawą do uruchamiana instrumentów
interwencyjnych w ramach wspólnej organizacji rynków rolnych WPR.
-- 2 of 12 --
Strona 3 z 12
Odnosząc się do pytania dotyczącego włączenia sektora mleczarskiego do infrastruktury
krytycznej, uprzejmie informuję, że obecnie trwają prace uzgodnieniowe nad projektem
ustawy o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw,
opracowanym w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa, w tym prace planistyczne nad
wdrożeniem nowelizowanej ustawy o zarządzaniu kryzysowym u operatorów
infrastruktury krytycznej i podmiotach krytycznych.
W ramach nowelizacji zakłada się wdrożenie rozwiązań zapewniających podstawy
zarządzania ryzykiem. Zakłada się także wdrożenie dyrektywy w sprawie odporności
podmiotów krytycznych (CER). Dyrektywa stanowi jedynie minimum harmonizacyjne,
projekt zakłada nie tylko utrzymanie dotychczasowego poziomu ochrony infrastruktury
krytycznej, ale również rozszerzenie ochrony o ochronę „infrastruktury krytycznej
w budowie” oraz ochronę infrastruktury krytycznej mającej kluczowe znaczenie dla
społeczności lokalnych. Projektowane rozwiązania mają na celu wzmocnienie
mechanizmów ochrony infrastruktury krytycznej biorąc pod uwagę, iż stanowi ona rdzeń
świadczenia usług dla państwa, jak i obywateli. Wynikają one również z analizy przebiegu
wojny w Ukrainie i pojawiających się działań o charakterze sabotażowym i hybrydowym.
Przewiduje się nowe kryteria umożliwiające identyfikację obiektów, instalacji oraz
urządzeń jako infrastruktury krytycznej, a tym samym wyłaniania operatorów
infrastruktury krytycznej (właścicieli lub posiadaczy takiej infrastruktury). Jednocześnie
z kryteriami zostaną wskazani ministrowie kierujący działami administracji rządowej,
którzy będą odpowiedzialni za infrastrukturę krytyczną w poszczególnych sektorach.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiedzialny będzie za sektor „Produkcja,
przetwarzanie i dystrybucja żywności”. W celu zapewnienia właściwego poziomu
ochrony infrastruktury krytycznej przewiduje się wprowadzenie minimalnych standardów
w obszarach bezpieczeństwa fizycznego, technicznego, osobowego,
teleinformatycznego, prawnego oraz zapewnienia planów ciągłości działania
i odtwarzania. Przewiduje się także wyznaczenie organów do spraw podmiotów
krytycznych (wybrani ministrowie kierujący działami administracji rządowej).
Przechodząc do odpowiedzi na pytanie „Czy rozważane są inicjatywy zmierzające do
uregulowania relacji między sieciami handlowymi a dostawcami, co pozwoliłoby
ograniczyć wojny cenowe destabilizujące rynek?” chciałbym poinformować, że w Polsce
już od lipca 2017 r. poprzez przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o przeciwdziałaniu
nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi
i spożywczymi, wprowadzono regulacje, które miały uregulować relacje między
-- 3 of 12 --
Strona 4 z 12
nabywcami a dostawcami, w tym stworzenie mechanizmów zapobiegających
wykorzystywaniu przez sieci detaliczne przewagi kontraktowej. Polska jako jeden
z pierwszych krajów UE wprowadziła regulacje w tym zakresie zanim jeszcze rozpoczęto
prace na szczeblu UE.
W 2021 r. Sejm uchwalił nową ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwemu
wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi,
która wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 z dnia
17 kwietnia 2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między
przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych (Dz. Urz. UE L
111 z 25.04.2019, str. 59).
W świetle przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu
przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, jeśli odbiorca
wykorzystując swoją pozycję negocjacyjną oferuje niekorzystne dla dostawcy ceny
zakupu, wywiera nacisk na poziom cen, narzuca treści umowy, to może to być uznane za
praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową.
Taką sytuację można zgłosić do zbadania przez Urząd Ochrony Konkurencji
i Konsumentów (UOKiK). Zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk
nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową może złożyć każdy, także
anonimowo, np. poprzez formularz online:
https://ankieta.uokik.gov.pl/formularz-przewaga-kontraktowa lub na adres e-mail:
przewaga@uokik.gov.pl
Zgodnie z przepisami Prezes UOKiK może nałożyć karę pieniężną, jeżeli przedsiębiorca
dopuści się naruszenia zakazu nieuczciwego wykorzystania przewagi kontraktowej.
Postępowanie w sprawach praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową
Prezes wszczyna z urzędu, co daje zgłaszającemu ochronę przed identyfikacją.
W celu ochrony interesów producentów rolnych/dostawców Prezes UOKiK od czasu
obowiązywania przepisów ustawy prowadził postępowania w odniesieniu do wielu sieci
handlowych. Część tych postępowań zakończyła się nałożeniem wielomilionowych kar.
Dodatkowo uprzejmie informuję, że jednym z priorytetów Polski w trakcie sprawowania
prezydencji w Radzie UE będzie wzmocnienie pozycji rolników/dostawców w łańcuchu
dostaw żywności. Konieczne są rozwiązania, które wzmocnią siłę negocjacyjną
rolników/dostawców, tak aby silniejsze podmioty, takie jak sieci handlowe i zakłady
-- 4 of 12 --
Strona 5 z 12
przetwórcze, nie narzucały im niekorzystnych warunków współpracy. W tym kontekście
Prezydencja będzie dążyć do wypracowania jak najlepszych rozwiązań w ramach prac nad
propozycjami legislacyjnymi przedstawionymi przez Komisję Europejską. Polska
prezydencja dodatkowo przeprowadzi dyskusję na temat doświadczeń państw
członkowskich w eliminowaniu nieuczciwych praktyk w łańcuchu dostaw żywności
i wdrożeniu dyrektywy 2019/633 sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach
między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz
potrzeb jej zmian w łańcuchu dostaw. Zainicjowana przez Prezydencję dyskusja nad
doświadczeniami państw członkowskich ma na celu sformułowanie rekomendacji co do
zmian unijnych przepisów w tym zakresie
Odnosząc się do kolejnego pytania przedmiotowej interpelacji, uprzejmie informuję Pana
Marszałka, że z inicjatywy Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wprowadzono następujące
wsparcie dla rozwoju odnawialnych źródeł energii na obszarach wiejskich, w tym sektora
mleczarskiego:
Energia dla wsi - program jest wdrażany przez Narodowy Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej, a źródłem finansowania są środki Funduszu
Modernizacyjnego. Z uwagi na bardzo duże zainteresowanie programem jego budżet
został niedawno zwiększony z 1 mld zł do 3 mld zł. Okres realizacji obejmuje lata 2023-
2030. Beneficjentami programu są rolnicy oraz istniejące i mające powstać
spółdzielnie energetyczne. Wsparcie obejmuje biogazownie, elektrownie wodne,
turbiny wiatrowe i instalacje fotowoltaiczne o mocy do 1 MW (dla rolników) oraz do
10 MW (dla spółdzielni energetycznych) wraz z towarzyszącymi im magazynami
energii. W zależności od rodzaju instalacji OZE wsparcie może zostać udzielone
w formie dotacji do 20 mln zł lub pożyczki do 25 mln zł. Intensywność wsparcia
wynosi w przypadku dotacji do 65% kosztów kwalifikowanych, w przypadku pożyczki
do 100% kosztów kwalifikowanych. W ramach pierwszego naboru złożono wnioski
na łączną kwotę ponad 1,9 mld zł. Złożone wnioski w ponad 90% obejmują budowę
biogazowni rolniczych. Aktualnie w NFOŚiGW trwają prace związane
z uruchomieniem drugiego naboru wniosków, które zaplanowane jest na 3 lutego
2025 r.
W ramach ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1361, z późn. zm.) wprowadzono możliwość wspólnego
wytwarzania i wykorzystania energii elektrycznej, ciepła, biogazu lub biometanu przez
mieszkańców obszarów wiejskich na preferencyjnych warunkach w ramach spółdzielni
-- 5 of 12 --
Strona 6 z 12
energetycznych. Spółdzielnie energetyczne są instrumentem obniżającym koszty
energii, poprawiającym jakość życia i prowadzenia działalności gospodarczej
na obszarach wiejskich. Spółdzielnie energetyczne mogą powstawać na terenach gmin
wiejskich i miejsko-wiejskich, a ich przedmiotem działania jest wspólne wytwarzanie
i zużywanie energii elektrycznej ciepła lub paliw gazowych. Każda spółdzielnia
energetyczna ma swobodę doboru rodzaju i wielkości instalacji odnawialnych źródeł
energii w zależności od rodzaju i ilości zidentyfikowanego zapotrzebowania na dany
rodzaj energii. Jest to obszar do współpracy pomiędzy rolnikami, przedsiębiorcami,
lokalnymi władzami i mieszańcami. Rozwiązanie to zwiększa możliwości rozwojowe
dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich oraz przede wszystkim bardzo mocno wspiera
społeczeństwo obywatelskie.
Odnosząc się do pytania dotyczącego współpracy MRiRW z branżą mleczarską
w kontekście systemu kaucyjnego uprzejmie informuję, że ta współpraca obejmuje
szeroki zakres działań. Jednym z jej elementów była współpraca przy nowelizacji ustawy
o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. W odpowiedzi na postulaty
branży mleczarskiej, MRiRW zwróciło się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska
z wnioskiem o wyłączenie opakowań po mleku i produktach mlecznych z systemu
kaucyjnego w ramach nowelizacji tej ustawy. MRiRW, jako instytucja odpowiedzialna
za rozwój sektora rolniczego i spożywczego, konsekwentnie wspiera te sektory, a także
popiera inicjatywy zmierzające do uproszczenia przepisów i ułatwienia działalności
przedsiębiorcom i rolnikom. W efekcie, opakowania po produktach mlecznych zostały
wyłączone z systemu kaucyjnego, który zostanie uruchomiony w 2025 r.
Odpowiadając na zagadnienie dotyczące wsparcia dla zrównoważonego rolnictwa oraz
rozwiązań poprawiających konkurencyjność sektora, chciałbym rozpocząć
od przytoczenia definicji i celów zrównoważonego rolnictwa. Rolnictwem
zrównoważonym nazywamy efektywną produkcję bezpiecznej, wysokiej jakości żywności
w sposób chroniący, a także poprawiający stan środowiska naturalnego, socjalne
i ekonomiczne warunki bytu rolnika i zatrudnionych w gospodarstwie pracowników,
jak też lokalnych społeczności.
Główną ideą rolnictwa zrównoważonego jest nie tylko czerpanie maksimum zysków
z uprawy i hodowli, ale także jednoczesne zadbanie o środowisko i przyszłość nie tylko
swoją, ale i następnych pokoleń. Zasady rolnictwa zrównoważonego odnoszą się
do całego gospodarstwa jako ściśle powiązanego z otaczającym go ekosystemem.
Stosowanie takiego systemu przynosi wymierne korzyści dla środowiska naturalnego,
-- 6 of 12 --
Strona 7 z 12
przyczyniając się do poprawy jakości powietrza, wód gruntowych i żyzności gleb,
obniżenia emisji gazów cieplarnianych i zużycia energii ze źródeł nieodnawialnych oraz
zwiększenia bioróżnorodności w agroekosystemach i krajobrazie rolniczym.
Pandemia COVID-19 zaostrzyła wiele problemów na obszarach wiejskich oraz uwypukliła
istotną rolę „krótkich” łańcuchów żywnościowych. Producenci rolni odegrali kluczową
rolę w zwiększaniu odporności systemów żywnościowych podczas pandemii. By rolnicy
mogli dalej zapewniać odpowiednią ilość przystępnej cenowo żywności, potrzebują oni
pomocy w łagodzeniu obecnych i przyszłych zagrożeń.
W świetle wyzwań środowiskowych i demograficznych konieczne jest także stworzenie
nowych form koordynacji w łańcuchach dostaw (materiały, zasoby naturalne,
gospodarowanie odpadami, itp.) i rozwijanie sposobów gospodarowania opartych
w większym stopniu na obiegu zamkniętym. Należałoby zwiększyć inwestycje w poprawę
odporności łańcuchów dostaw produktów rolno-spożywczych, zarówno lokalnych,
jak i globalnych, z naciskiem na produkcję zrównoważoną, łańcuchy dostaw o obiegu
zamkniętym i w miarę możliwości także utrzymanie wartości lokalnej.
Unijna strategia „Od pola do stołu” zaproponowana przez Komisję Europejską stanowi
mapę drogową, ogólną wizję rozwoju dla całego łańcucha żywnościowego. Strategia
zachęca wszystkich uczestników łańcucha żywnościowego do zwiększenia dostępności
i przystępności cenowej zrównoważonej żywności, co oznacza także dbanie o to,
aby relacje pomiędzy uczestnikami tego łańcucha były sprawiedliwe. Kluczowym
narzędziem na poziomie operacyjnym, które ma realizować rolnicze założenia strategii
„Od pola do stołu” oraz ma wspierać rolników w transformacji w kierunku
zrównoważenia, jest Wspólna Polityka Rolna. Ma odbywać się to za pomocą
odpowiednich zachęt finansowych, ale też edukacji, kształcenia i doradztwa. Istotnym
jest, aby ta transformacja w kierunku zrównoważonych systemów żywnościowych
następowała w sposób korzystny dla rolników i podmiotów sektora rolno-spożywczego.
Dostarczenie żywności najwyższej jakości wymaga spełnienia przez producentów
szeregu norm i niezawodności łańcucha dostaw na każdym z jego etapów. Dotyczy to
w szczególności przetwórstwa mleka i mięsa, ale także produkcji napojów i słodyczy.
Nawet niewielkie zanieczyszczenie lub niewielkie odchylenia od znormalizowanego
procesu mogą obniżyć standard produktów. Konsekwencje to kosztowne przestoje, aż po
szkodliwe dla reputacji wycofywanie całych partii. Misją przemysłu spożywczego
jest w tym kontekście tworzenie holistycznych rozwiązań i szerokiej oferty produktów.
-- 7 of 12 --
Strona 8 z 12
Przemysł spożywczy musi dążyć do tworzenia zintegrowanych rozwiązań, które nie tylko
spełnią potrzeby rynku, ale też przyczynią się do długoterminowej stabilności
i konkurencyjności sektora.
Ograniczenie zużycia energii i wody w zakładach produkcji spożywczej ma kluczowe
znaczenie nie tylko ze względu na redukcję kosztów operacyjnych, ale także w kontekście
coraz bardziej rygorystycznych wymagań dotyczących ochrony środowiska
i zrównoważonego rozwoju. W tym obszarze dużą rolę odgrywają inteligentne systemy
zarządzania energią (EMS), które umożliwiają bieżący monitoring zużycia energii,
pozwalając na szybkie zidentyfikowanie miejsc wymagających optymalizacji.
Zainstalowanie liczników w kluczowych punktach zakładu umożliwia szczegółowy nadzór
nad zużyciem wody, co pomaga wykrywać nieszczelności i eliminować nadmierne jej
zużycie.
Aby efektywnie zarządzać procesami produkcyjnymi, systemy monitoringu muszą
oferować użytkownikom natychmiastowy dostęp do danych oraz możliwość szybkiego
reagowania na nieprzewidziane problemy. Równocześnie, zrównoważony rozwój
wymaga zaangażowania na różnych poziomach organizacji i zastosowania
zaawansowanych narzędzi monitorujących, zwłaszcza takich, które umożliwiają
weryfikację stanu systemów i zużycia energii w czasie rzeczywistym. Takie rozwiązania
zapewniają bieżącą ocenę procesów, analizę globalnych danych i korelację różnych
wartości procesowych, co pozwala na bardziej precyzyjne zarządzanie produkcją.
Wsparcie rozwoju przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce nakierowane jest przede
wszystkim na rozwój mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które należą
do polskiego kapitału i są głównym odbiorcą produktów rolnych wytwarzanych
przez lokalnych producentów, co wpływa na integrację kluczowych ogniw łańcucha
żywnościowego (rolnik – przetwórca).
Od 2022 roku realizowane były mechanizmy wsparcia podmiotów sektora MŚP oraz
małego przetwórstwa w ramach Inwestycji A1.4.1. Krajowego Planu Odbudowy
i Wzmacniania Odporności (KPO) – „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha
dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów
uczestniczących w łańcuchu”:
wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na wykonywanie działalności
w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych,
rybołówstwa lub akwakultury,
-- 8 of 12 --
Strona 9 z 12
wsparcie w zakresie przechowywania lub wprowadzania do obrotu produktów
rolnych, rybołówstwa lub akwakultury oraz artykułów rolno-spożywczych (tzw. centra
przechowalniczo-dystrybucyjne oraz regionalne rolno-spożywcze rynki hurtowe),
wsparcie w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych,
spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury (rolnicy i rybacy - małe przetwórstwo
w ramach rolniczego handlu detalicznego (RHD), sprzedaży bezpośredniej
i działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (MOL)).
Po zakończeniu KPO dla sektora przetwórczego przewidziano wsparcie, które będzie
realizowane z Krajowego Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach Interwencji
I.10.6.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie
(Budżet: 51 mln EUR) i I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) -
poza gospodarstwem (Budżet: 204 mln EUR).
Nabór wniosków w ramach interwencji I.10.6.1 planowany jest na I kwartał 2026 r.
Wsparcie w ramach tej interwencji jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych,
które mają wzmocnić pozycję rynkową rolników/mikroprzedsiębiorców, a także wpłynąć
na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego. Pomoc udzielana jest na
inwestycje materialne i niematerialne, dotyczące przetwarzania lub sprzedaży/zbywania
produktów rolnych oraz wytwarzania produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów
rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc realizowana będzie w formie płatności ryczałtowej lub refundacji. W odniesieniu
do:
zakładania i prowadzenia RHD – ryczałt na jednego beneficjenta w okresie realizacji
interwencji wynosi w zależności od wielkości operacji – nie więcej niż: 30 000 zł lub
60 000 zł lub 120 000 zł, przy czym wysokość ryczałtu wynosi maksymalnie 65%
kosztów operacji;
zakładania działalności gospodarczej/MOL w zakresie przetwarzania produktów
rolnych – ryczałt na jednego beneficjenta w okresie realizacji interwencji wynosi
w zależności od wielkości operacji - nie więcej niż: 30 000 zł lub 60 000 zł lub 120 000
zł, przy czym wysokość ryczałtu wynosi maksymalnie 65% kosztów operacji;
kontynuacji prowadzenia działalności gospodarczej/MOL przez mikroprzedsiębiorcę –
refundacja na jednego beneficjenta w okresie realizacji interwencji wynosi
-- 9 of 12 --
Strona 10 z 12
maksymalnie 500 000 zł, zaś intensywność pomocy w formie refundacji wynosi
do 50% kosztów kwalifikowalnych operacji.
Nabór w ramach interwencji I.10.7.1 planowany jest na IV kwartał 2025 r. Wsparcie
w ramach tej interwencji jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które
mają wzmocnić pozycję rynkową sektora MŚP na obszarach wiejskich (na rynkach
lokalnych), wpłynąć na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego,
a także promować współpracę w ramach łańcucha wartości poprzez obowiązek
podpisywania umów na dostawy pomiędzy rolnikami a przemysłem przetwórczym.
Pomoc udzielana będzie na inwestycje materialne i niematerialne, dotyczące
przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych oraz wytwarzania produktów
nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc przyznawana w ramach przedmiotowego wsparcia będzie przyznawana w dwóch
obszarach:
Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych (MŚP).
Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu ekologicznych produktów rolnych
(MŚP).
W ramach interwencji wspierane będą inwestycje materialne i niematerialne, dotyczące:
budowy budynków lub budowli,
zakupu technologii na cele dotyczące przetwarzania produktów rolnych lub
wprowadzania do obrotu produktów rolnych (w tym przechowywania, sortowania,
pakowania, przygotowania do sprzedaży – wyłącznie w przypadku zorganizowanych
form współpracy rolników),
ochrony środowiska,
infrastruktury do przetwarzania odpadów żywnościowych na biokomponenty lub
przetwarzania produktów ubocznych powstałych przy wytwarzaniu produktów
rolnych.
W odniesieniu do inwestycji realizowanych przez MŚP pomoc przyznana jednemu
beneficjentowi w formie refundacji w okresie realizacji Programu przewidziana została na
maksymalnie 10 000 000 zł.
Minimalna kwota pomocy na realizację operacji będzie wynosić 100 000 zł.
-- 10 of 12 --
Strona 11 z 12
Mając na uwadze, że w przedmiotowej interpelacji pojawia się prośba o pilne podjęcie
działań mających na celu wsparcie sektora mleczarskiego, chciałbym także poinformować
o innych niż wspomniane powyżej działaniach pomocowych, które były, są i będą
realizowane w odniesieniu do tej branży produkcji rolno-spożywczej.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
(PS WPR), producenci mleka mogą korzystać na zasadach ogólnych ze wszystkich
instrumentów wsparcia bezpośredniego.
Ponadto, w PS WPR przewidziano w ramach płatności bezpośrednich wsparcie
w szczególności ukierunkowane na producentów mleka, tj. wsparcie związane
z produkcją do bydła i krów. Wsparcie to ma charakter powszechny i jest skierowane do
wszystkich hodowców bydła i krów w całym kraju i do wszystkich ras, w szczególności
jednak zostało ukierunkowane na grupę gospodarstw z najmniejszymi stadami, które
osiągają zdecydowanie najniższe dochody z działalności rolniczej.
Ogółem w latach 2023-2027 na wsparcie związane do zwierząt w ramach ww. płatności
Polska zamierza przeznaczyć ok. 1,64 mld EUR (w tym ok. 867,5 mln EUR na płatność do
bydła, ok. 769,9 mln EUR na płatność do krów).
Ponadto, rolnicy posiadający zwierzęta mogą ubiegać się o płatności w ramach
ekoschematów:
1. „Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w ramach praktyki
Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych (TUZ) z obsadą zwierząt”;
2. Dobrostan zwierząt, który dedykowany jest między innymi rolnikom utrzymującym
krowy mleczne w podwyższonych warunkach dobrostanu.
W PS WPR, w ramach II filaru WPR, przewidziano również interwencję: „Zachowanie
zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie” zgodnie z art. 70
rozporządzenia o Planach strategicznych WPR, wpisującą się w szczegółowy cel 6:
Przyczynianie się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacnianie usług
ekosystemowych oraz ochrona siedlisk i krajobrazu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 11 of 12 --
Strona 12 z 12
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 12 of 12 --