Interpelacja w sprawie stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska wobec planów budowy nowego zbiornika retencyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7116
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska wobec planów budowy nowego zbiornika retencyjnego
Zgłaszający: Marek Gróbarczyk, Czesław Hoc
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowna Pani Minister,
niedawno Wody Polskie ogłosiły plany budowy nowego zbiornika retencyjnego na Górnej Wiśle na terenie gmin Szczurowa i Koszyce, co wywołało szereg pytań i wątpliwości dotyczących zgodności tej inwestycji z polityką rządu w zakresie ochrony przeciwpowodziowej oraz planami przeciwdziałania skutkom suszy. Decyzja ta wydaje się stać w sprzeczności z wcześniejszymi stanowiskiem, które Pani Wiceminister Urszula Zielińska wyrażała podczas pracy parlamentarnej w opozycji do rządu Prawa i Sprawiedliwości.
W swoich wcześniejszych wypowiedziach Pani Wiceminister Zielińska podkreślała, że budowa zbiorników retencyjnych nie jest najlepszym rozwiązaniem w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, wskazując na konieczność stosowania alternatywnych metod przeciwdziałania skutkom suszy, takich jak renaturyzacja rzek, odtwarzanie mokradeł oraz przywracanie meandryzacji rzek. W swoich poglądach Pani wiceminister odwoływała się do szerokiego kręgu gremiów naukowych, które podzielały powyższe stanowisko.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy wiceminister Urszula Zielińska nadal podtrzymuje swoje stanowisko wyrażane w interpelacji nr 13152, że inwestowanie w zbiorniki zaporowe jest najgorszym możliwym rozwiązaniem, jeżeli chodzi o kwestię ochrony przeciwpowodziowej oraz przeciwdziałania skutkom suszy?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uważa, że renaturyzacja rzek i ochrona torfowisk powinna stanowić podstawę polityki ochrony przeciwpowodziowej i przeciwdziałania skutkom suszy? Jeśli tak, to w jaki sposób decyzja rządu o budowie nowego zbiornika retencyjnego wpisuje się w te założenia?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska popiera plany utworzenia nowego zbiornika retencyjnego na terenie gmin Szczurowa i Koszyce? Proszę o stanowisko ministerstwa w tej sprawie.
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9865 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DAM-WMA.050.10.2024.VS
3563607.14126339.11411213
Warszawa, 14-01-2025
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Marka Grabarczyka oraz Pana Posła Czesława Hoca w
sprawie stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska wobec planów budowy nowego
zbiornika retencyjnego, K10INT7116
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1. Czy wiceminister Urszula Zielińska nadal podtrzymuje swoje stanowisko wyrażane
w interpelacji nr 13152, że inwestowanie w zbiorniki zaporowe jest najgorszym
możliwym rozwiązaniem, jeżeli chodzi o kwestię ochrony przeciwpowodziowej oraz
przeciwdziałania skutkom suszy?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) pracuje w oparciu o przepisy krajowe i unijne,
a także najlepszą dostępną wiedzę naukową i techniczną. W związku z tym przestrzega
w szczególności wymogów wynikających z Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego
działania w dziedzinie polityki wodnej oraz Dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego
i zarządzania nim.
MKiŚ przyjmuje, że w zarządzaniu ryzykiem powodziowym należy brać pod uwagę tzw.
opcję korzystniejszą środowiskowo – przed rozważeniem inwestycji mogących utrudnić
osiągnięcie dobrego stanu wód.
Ponadto MKiŚ kieruje się w swoich działaniach, podejmowanych we współpracy
z Ministerstwem Infrastruktury (MI) oraz Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody
Polskie (PGW WP), wytycznymi dotyczącymi stosowania szerokiego katalogu narzędzi
najkorzystniejszych środowiskowo oraz prowadzenia wieloaspektowych analiz w tym
zakresie, wymienionych w drugiej ze wskazanych Dyrektyw: „W planach zarządzania
ryzykiem powodziowym szczególny nacisk powinno się położyć na zapobieganie, ochronę
i przygotowanie. Aby rzeki miały więcej miejsca na rozlewanie bez tworzenia zagrożenia dla
mienia i ludzi w okresach podniesionych stanów wód i zagrożenia powodziowego, plany te
powinny uwzględniać utrzymywanie i/lub odnowę tarasów rozlewowych tam gdzie to
geograficznie możliwe, a także środki zapobiegania szkodom związanym ze zdrowiem
ludzkim, środowiskiem, dziedzictwem kulturowym i działalnością gospodarczą oraz środki
minimalizujące tego rodzaju szkody. Powinno się okresowo dokonywać przeglądów
obejmujących elementy planów zarządzania ryzykiem powodziowym oraz, w razie
konieczności, aktualizować je, uwzględniając możliwy wpływ zmian klimatu na
występowanie powodzi” (pkt 14 Dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim).
-- 1 of 3 --
Stąd odpowiednia alokacja środków w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę
Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021-2027.
Dodatkowo MKiŚ identyfikuje się ze wskazówkami Parlamentu Europejskiego, zawartymi
w Rezolucji 2024/2817(RSP). Ten organ „podkreśla (…) potrzebę dalszych pilnych inwestycji
w zarządzanie powodziami i środki zapobiegania ryzyku, w tym w ulepszone systemy
wczesnego ostrzegania, systemy monitorowania w czasie rzeczywistym, infrastrukturę
zarządzania powodziami i rozwiązania oparte na naturze, a także długoterminowe
inwestycje w zieloną i niebieską infrastrukturę, takie jak zapewnienie strumieniom i rzekom
większej przestrzeni poprzez przywrócenie naturalnych terenów zalewowych i starych
koryt rzek, terenów podmokłych i lasów oraz poprawę retencji wody poprzez przywrócenie
krajobrazom funkcji gąbki”.
Dla MKiŚ ważne są też słowa jednostek naukowych, w szczególności Wspólnego Centrum
Badawczego Komisji Europejskiej (JRC). Eksperci zaznaczają wyraźnie, że „redukcja
szczytowej fali kulminacyjnej dzięki obszarom retencyjnym wykazuje duży potencjał
zmniejszenia skutków [powodzi – przypisek MKiŚ] w sposób opłacalny. Umożliwiają one
również przywrócenie naturalnego funkcjonowania obszarów zalewowych, poprawiając
w ten sposób jakość ekosystemu”1.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uważa, że renaturyzacja rzek i ochrona
torfowisk powinna stanowić podstawę polityki ochrony przeciwpowodziowej
i przeciwdziałania skutkom suszy? Jeśli tak, to w jaki sposób decyzja rządu o budowie
nowego zbiornika retencyjnego wpisuje się w te założenia?
Polityka ochrony przeciwpowodziowej i przeciwdziałania skutkom suszy należy do kompetencji
ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, tj. Ministra Infrastruktury, tym samym to
Minister Infrastruktury określa potrzeby i priorytety inwestycyjne mające wypełnić cele zamierzone
w tych obszarach.
Niezależnie od powyższego, w ramach przygotowania do realizacji programu FEnIKS 2021-2027,
Minister Infrastruktury wskazał w 2023 r. inwestycje strategiczne do finansowania
z tego programu. Propozycje projektów obejmują działania dotyczące renaturyzacji cieków
wodnych – 12 projektów, oraz inwestycje w urządzenia wodne i infrastrukturę towarzyszącą,
służącą zmniejszeniu skutków powodzi i suszy – 13 projektów. Świadczy to o priorytetowym
traktowaniu zarówno działań renaturyzacyjnych, jak i inżynierskich
w zakresie ochrony zasobów wodnych oraz przeciwdziałaniu skutkom powodzi i suszy.
Zarządzanie ryzykiem powodziowym, w tym zapewnienie infrastruktury krytycznej, zwiększenie
możliwości retencyjnych i renaturyzacja cieków wodnych jest jednym z działań adaptacyjnych
uwzględnionych w SPA20202, w kierunku działań 1.1 – dostosowanie sektora gospodarki wodnej
do zmian klimatu. Ma ono na celu usprawnienie funkcjonowania sektora w warunkach zarówno
nadmiaru jak i niedoboru wody. Zaproponowane działania mają zapewnić usprawnienie systemu
gospodarowania wodami w Polsce, ułatwić dostęp do wody dobrej jakości, ograniczyć negatywne
skutki susz i powodzi, pozwolić na poprawę i utrzymanie dobrego stanu wód i ekosystemów od wód
zależnych (w tym prowadzenie działań polegających na ochronie wód śródlądowych przed
eutrofizacją) oraz poprawić bezpieczeństwo i efektywność ekonomiczną gospodarki wodnej. Zasięg
proponowanych działań obejmuje teren całego kraju. Ważne jest, aby działania służące ochronie
przeciwpowodziowej w pierwszej kolejności wykorzystywały najmniej inwazyjne dla
1 Dottori F, Mentaschi L, Bianchi A, Alfieri L and Feyen L, Adapting to rising river flood risk in the EU under climate
change, EUR 29955 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2020, ISBN 978-92-76-12946-
2 , doi:10.2760/14505, JRC118425.
2 Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą
do roku 2030
-- 2 of 3 --
środowiska przyrodniczego i najbardziej efektywne ekonomicznie rozwiązania, w
szczególności nietechniczne metody ochrony przeciwpowodziowej. Wdrażając działania należy
zwrócić szczególną uwagę zarówno na tereny zagrożone powodziami (doliny rzek, obszary górskie
i podgórskie), obszary o wzmożonych potrzebach wodnych (wielkopolskie, opolskie, łódzkie) oraz
te charakteryzujące się niedoborem wód (mazowieckie i świętokrzyskie).
Pragnę również wspomnieć, że w związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady z 24 czerwca 2024 r. w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany
rozporządzenia (UE) 2022/86923, państwa członkowskie podjęły obowiązki związane z odbudową
zasobów rzecznych i lądowych (art. 4 Odbudowa ekosystemów lądowych, przybrzeżnych i
słodkowodnych oraz art. 9 Odbudowa naturalnej łączności rzek oraz naturalnych funkcji
powiązanych równin zalewowych). Z tego powodu wszystkie kraje wspólnoty podjęły prace w
kierunku przygotowania Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (KPOZP). Jednym
z elementów tego planu będzie odbudowa i renaturyzacja rzek poprzez usuwanie zbędnych i
niefunkcjonujących barier na ciekach. Odbudowa ta powinna być realizowana poprzez identyfikację
środków niezbędnych do poprawy naturalnych funkcji rzek i utrzymanie naturalnej łączności rzek
– w powiązaniu z obszarami zalewowymi. Odbudowa i ochrona ekosystemów w ramach
przygotowywanego w MKiŚ KPOZP będzie przybliżać Polskę do kształtowania lepszego stanu
środowiska, ograniczenia skutków powodzi i susz, a także zwiększenia różnorodności biologicznej.
Dodatkowo trwają prace nad strategią ochrony mokradeł w Polsce. Strategia ta, oprócz identyfikacji
problemów ekosystemów mokradłowych, dostrzega również potrzebę realizacji usług ekosystemów
mokradłowych tj. akumulacja węgla czy kształtowanie stosunków wodnych zapobiegających
klęskom żywiołowym i sprzyjających adaptacji do zmian klimatu.
Wdrożenie założeń KPOZP i strategii ochrony mokradeł wskazuje na kontynuowanie kierunku
pozwalającego na osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego polskich rzek.
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska popiera plany utworzenia nowego
zbiornika retencyjnego na terenie gmin Szczurowa i Koszyce? Proszę o stanowisko
Ministerstwa w tej sprawie.
MKiŚ nie dysponuje materiałami dotyczącymi planów budowy wskazanego zbiornika,
inwestycja nie została zgłoszona do finansowania w ramach FEnIKS. Podkreślić należy, że
przedsięwzięcia polegające na tworzeniu nowych zbiorników retencyjnych podlegają
wymogowi ustawowemu poddania ich ocenie oddziaływania na środowisko przez właściwy
organ administracji publicznej – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
3 Dz. Urz. UE L 1991 z 29.7.2024 r., str.1.
-- 3 of 3 --