Interpelacja w sprawie opodatkowania domów studenckich podatkiem od nieruchomości oraz wysokości opłat za użytkowanie wieczyste
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7109
do ministra finansów
w sprawie opodatkowania domów studenckich podatkiem od nieruchomości oraz wysokości opłat za użytkowanie wieczyste
Zgłaszający: Ewa Schädler, Izabela Bodnar, Żaneta Cwalina-Śliwowska, Bożenna Hołownia, Rafał Komarewicz, Adam Luboński, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Ewa Szymanowska, Kamil Wnuk, Tomasz Zimoch
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zwrócili się przedsiębiorcy zajmujący się budową oraz prowadzeniem prywatnych domów studenckich przedstawiając swoje rozważania na temat opodatkowania takich nieruchomości. Zwracam się więc z prośbą o przeanalizowanie zasad opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz regulacji dotyczących użytkowania wieczystego dla domów studenckich, które pełnią kluczową funkcję w zapewnieniu dostępnego zakwaterowania dla studentów.
Obecnie takie akademiki nie są traktowane na takich samych zasadach jak budynki mieszkaniowe, co prowadzi do znaczących dysproporcji. Konsekwencją tej sytuacji jest wzrost kosztów utrzymania domów studenckich, który ostatecznie przenosi się na studentów poprzez wyższe opłaty za zakwaterowanie.
Wysokie koszty związane z opodatkowaniem oraz opłatami z tytułu użytkowania wieczystego wpływają negatywnie na rozwój tego typu inwestycji, które są potrzebne, gdyż nie wszyscy studenci mają szansę na zakwaterowanie w państwowym akademiku, a zależy im na podobnej integracji z rówieśnikami. Dotyczy to także studentów zagranicznych.
W kontekście opłat za użytkowanie wieczyste, domy studenckie są traktowane na mniej korzystnych zasadach niż inne obiekty o podobnej funkcji. Przykładem jest uprzywilejowana stawka 0,3% stosowana w przypadku seminariów duchownych, która nie znajduje uzasadnienia w państwie świeckim, szczególnie w sytuacji, gdy domy studenckie pełnią taką samą funkcję – zapewniają zakwaterowanie zbiorowe.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów rozważa zmianę zasad opodatkowania domów studenckich, aby stosować wobec nich stawkę podatku od nieruchomości zbliżoną do tej, którą obowiązują budynki mieszkalne?
Czy istnieje możliwość wprowadzenia dla domów studenckich preferencyjnej stawki za użytkowanie wieczyste, porównywalnej do tej stosowanej wobec seminariów duchownych, tj. 0,3%?
Jakie działania planuje podjąć ministerstwo, aby poprawić warunki rozwoju inwestycji w domy studenckie i tym samym wspierać dostępność miejsc zakwaterowania dla studentów?
Zapewnienie sprawiedliwych zasad opodatkowania i użytkowania wieczystego dla domów studenckich to istotny krok w kierunku poprawy dostępności tańszych możliwości zakwaterowania dla studentów w Polsce.
Z poważaniem
Ewa Schädler
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11784 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 16 stycznia 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 7109
Znak sprawy: DPL2.054.20.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7109 poseł Ewy Schädler i grupy posłów
dotyczącą opodatkowania prywatnych domów studenckich podatkiem od
nieruchomości oraz wprowadzenia preferencyjnej stawki opłaty z tytułu
użytkowania wieczystego dla domów studenckich, w porozumieniu z Ministrem
Rozwoju i Technologii, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Pytanie nr 1
Czy Ministerstwo Finansów rozważa zmianę zasad opodatkowania domów studenckich,
aby stosować wobec nich stawkę podatku od nieruchomości zbliżoną do tej, którą
obowiązują budynki mieszkalne ?
Podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym. Przedmiotem
opodatkowania tym podatkiem jest określony majątek stanowiący własność lub
znajdujący się w posiadaniu osób fizycznych, prawnych oraz innych podmiotów
wskazanych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych1 (upol). Wysokość
obciążenia podatkowego zależy od sposobu wykorzystania tego majątku.
Z uwagi na powyższe ustawodawca w art. 5 ust. 1 pkt 2 upol, przewiduje odrębne
stawki tego podatku od budynków lub ich części:
a) mieszkalnych,
b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, mieszkalnych lub ich
części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej,
c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu
kwalifikowanym materiałem siewnym,
d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów
o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych
świadczeń,
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 70, z późń. zm., dalej jako „u.p.o.l.
-- 1 of 5 --
2/5
e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej
działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego
(art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.).
Zróżnicowanie stawek podatku pozostaje w związku z celami, którym służy majątek
nieruchomy znajdujący się we władaniu podatnika. Ustawodawca regulując
omawiane zagadnienie zdecydował się bardziej restrykcyjnie opodatkować
określony majątek, który ściśle łączy się z działalnością gospodarczą.
Preferencyjną, najniższą stawkę podatku od nieruchomości ustawodawca w art. 5
ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. przyjął do opodatkowania budynków mieszkalnych lub ich
części. Za budynki mieszkalne uważać należy budynki sklasyfikowane w ten sposób
w ewidencji gruntów i budynków2.
Wyjątkiem od stosowania stawki preferencyjnej jest zajęcie budynków
mieszkalnych lub ich części na prowadzenie działalności gospodarczej. Samo
związanie budynku mieszkalnego lub jego części z działalnością gospodarczą nie
stanowi przesłanki do stosowania innej stawki niż preferencyjnej, ponieważ w myśl
art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z
prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków mieszkalnych
oraz gruntów związanych z tymi budynkami.
Przy wykładni pojęcia "budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie
działalności gospodarczej" należy uwzględnić:
wyłącznie budynki sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako
mieszkalne;
cele mieszkalne rozumiane jako trwałe zaspokajanie podstawowych potrzeb
mieszkaniowych.
Kwestia stosowania odpowiedniej stawki podatku od nieruchomości od budynków
mieszkalnych lub ich części, które są własnością podmiotów prowadzących
działalność gospodarczą była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu
Administracyjnego3. W uchwale tej NSA uznał, że „budynki, sklasyfikowane
w ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne
i kartograficzne jako mieszkalne, przeznaczone do najmu, w ramach prowadzonej przez
podatnika podatku od nieruchomości (wynajmującego) działalności gospodarczej, w takiej
części, w jakiej służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować
jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.”.
Odnosząc się do pojęcia „trwałego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych”, NSA
podkreślił, iż w wykładni tego pojęcia należy uwzględnić „w szczególności: miejsce
zamieszkania najemcy i jego rodziny (aspekt cywilistyczny), a nadto takie sytuacje, jak
trwała realizacja w konkretnym lokalu mieszkalnym potrzeb mieszkaniowych przez
pracownika najemcy w związku z wykonywaniem zatrudnienia poza miejscem
zamieszkania albo wykonywaniem innej aktywności przez osobę faktycznie zajmującą
lokal mieszkalny i realizującą tam funkcje mieszkalne, pod warunkiem, że nie ma to
charakteru sporadycznego/epizodycznego, a zatem od „przypadku do przypadku”. Tak
należy rozumieć wyrażenie „trwałe”, co nie jest tożsame z określeniem „stałe”. W efekcie
przez realizację potrzeb mieszkaniowych należy rozmieć rodzaj pobytu osoby fizycznej
2 Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1151).
3 Uchwała w składzie 7 sędziów NSA z dnia 21 października 2024 r., sygn. akt III FPS 2/24.
-- 2 of 5 --
3/5
w lokalu znajdującym się w budynku sklasyfikowanym w tej części w ewidencji gruntów
i budynków jako mieszkalny, jaki cechuje się zaspokajaniem codziennych potrzeb
życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym w celu zaspokojenia potrzeb
domowych, tych rodzinnych, zawodowych i innych w danym okresie, polegającym na
nocowaniu, stołowaniu się i wypoczynku”.
Ze względu na specyfikę funkcjonowania domów studenckich jako budynków
zbiorowego zamieszkiwania, w których zakwaterowani są studenci przebywający
poza rodzinnym miejscem zamieszkania, w celu zastosowania właściwej stawki
podatku od nieruchomości od tych budynków, konieczne jest uwzględnienie
powyższej uchwały NSA.
W każdym indywidualnym przypadku należy badać przesłankę trwałego
zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, biorąc pod uwagę zróżnicowaną zdolność do
zaspokajania tych potrzeb przez poszczególne prywatne domy studenckie.
Wspomniana specyfika funkcjonowania domów studenckich oraz ich zróżnicowana
zdolność do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych może powodować różne
konsekwencje prawnopodatkowe, w tym zastosowanie różnych stawek podatku od
nieruchomości od budynków mieszkalnych4.
Sumując, Ministerstwo Finansów nie rozważa zmiany zasad opodatkowania
prywatnych domów studenckich.
Pytanie nr 2
Czy istnieje możliwość wprowadzenia dla domów studenckich preferencyjnej stawki za
użytkowanie wieczyste, porównywalnej do tej stosowanej wobec seminariów
duchownych, tj. 0,3% ?
Zgodnie z art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku, o gospodarce
nieruchomościami5, wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu
użytkowania wieczystego uzależniona jest od określonego w umowie celu, na jaki
nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste i wynosi:
za nieruchomości gruntowe oddane na cele obronności i bezpieczeństwa
państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej - 0,3% ceny;
za nieruchomości gruntowe pod budowę obiektów sakralnych wraz
z budynkami towarzyszącymi, plebanii w parafiach diecezjalnych
i zakonnych, archiwów i muzeów diecezjalnych, seminariów duchownych,
domów zakonnych oraz siedzib naczelnych władz kościołów i związków
wyznaniowych - 0,3% ceny;
za nieruchomości gruntowe na działalność charytatywną oraz na
niezarobkową działalność: opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową,
wychowawczą, naukową lub badawczo-rozwojową - 0,3% ceny;
za nieruchomości gruntowe oddane na cele rolne - 1% ceny;
4 Stawka „preferencyjna” dla budynków mieszkalnych (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.) albo
stawka dla budynków mieszkalnych zajętych na działalność gospodarczą (art. 5 ust. 1 pkt 2
lit. b u.p.o.l.).
5 Dz. U. z 2024 r. poz. 1145.
-- 3 of 5 --
4/5
za nieruchomości gruntowe, na których położone są garaże lub stanowiska
postojowe niewykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej
albo nieruchomości przeznaczone na te cele - 1% ceny;
za nieruchomości gruntowe oddane na cele mieszkaniowe, na realizację
urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów publicznych oraz
działalność sportową - 1% ceny;
za nieruchomości gruntowe na działalność turystyczną – 2% ceny;
za pozostałe nieruchomości – 3% ceny.
Dom studencki zgodnie z definicją opracowaną przez Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego stanowi obiekt mieszkalny prowadzony przez uczelnię (lub
inny podmiot, w tym również organizację studencką, na podstawie zlecenia uczelni),
w ramach świadczeń na rzecz studentów. Należy przy tym zauważyć, że nie
w każdym przypadku nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym będzie
wykorzystywana na cele mieszkaniowe. Przy dokonywaniu oceny, czy na danej
nieruchomości cel ten jest realizowany (co oznaczałoby możliwość zastosowania
preferencyjnej stawki procentowej), należy ustalić w jaki sposób nieruchomość jest
rzeczywiście użytkowana.
W konsekwencji ustalenia wymaga, czy dom studencki trwale pełni funkcję
mieszkalną, czy służy prowadzeniu działalności komercyjnej polegającej
w szczególności na odpłatnym (zarobkowym) udostępnianiu pomieszczeń
studentom.
Nie można tracić z pola widzenia, że sposób korzystania z domów studenckich, co do
zasady, zdeterminowany jest jedynie czasową potrzebą zakwaterowania przez
okres studiów. Nie służą zatem długoterminowemu zaspokajaniu potrzeb
mieszkaniowych, lecz realizowaniu tymczasowej potrzeby zamieszkiwania
w pobliżu ośrodka akademickiego. Nie wydaje się zatem zasadne, aby grunty
zabudowane domami studenckimi korzystały z preferencji analogicznych do
gruntów mieszkaniowych.
Należy jednocześnie zwrócić uwagę na zróżnicowany status domów studenckich
uczelni świeckich i duchownych. W przypadku seminariów duchownych baza
kwaterunkowa stanowi niejednokrotnie integralną część ośrodków kultu
religijnego, dla których obowiązuje preferencyjna stawka opłaty rocznej (0,3%).
Z kolei domy studenckie uczelni świeckich korzystają zarówno z własnego zaplecza
lokalowego, jak i obiektów oferujących zakwaterowanie na zasadach komercyjnych.
Z tych względów – bez dokonania pogłębionej analizy problemu – wątpliwe wydaje
się stosowanie dla domów studenckich uczelni duchownych i świeckich tożsamych
preferencji w wymiarze zobowiązań z tytułu użytkowania wieczystego.
Biorąc powyższe pod uwagę resort rozwoju i technologii zwróci się równolegle do
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, właściwego w sprawach kościołów
i związków wyznaniowych, oraz do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
o udzielenie informacji dotyczącej skali oraz struktury własnościowej domów
studenckich.
Pytanie nr 3
-- 4 of 5 --
5/5
Jakie działania planuje podjąć Ministerstwo, aby poprawić warunki rozwoju inwestycji
w domy studenckie i tym samym wspierać dostępność miejsc zakwaterowania dla
studentów ?
Ministerstwo Finansów nie kreuje polityki państwa w zakresie mieszkalnictwa, jak
również w zakresie budowy prywatnych domów studenckich.
Zagadnienia związane z rozwojem i utrzymaniem domów studenckich należą do
właściwości Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Ponadto należy wskazać, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii, w ramach projektu
ustawy o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa oraz
niektórych innych ustaw (UA7) przewidziało regulacje umożliwiające budowę i
remonty powierzchni zaspokajających potrzeby mieszkaniowe studentów, które to
rozwiązanie wpisuje się w szeroko rozumianą politykę mieszkaniową i społeczną,
dając jednostkom samorządu terytorialnego dodatkowy bodziec do rozwoju
lokalnego potencjału (tym samym beneficjentami staną się także uczelnie wyższe).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --