Interpelacja nr 7096
Interpelacja w sprawie zmiany interpretacji przepisów w zakresie benefitów żywieniowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany interpretacji przepisów w zakresie benefitów żywieniowych
Interpelacja nr 7096
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmiany interpretacji przepisów w zakresie benefitów żywieniowych
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowna Pani Ministro,
przedstawiciele pracodawców, ale też i pracowników zgłaszają trudności w realizacji tzw. benefitów żywieniowych, czyli dobrowolnego dofinansowania posiłków pracowniczych w dużych zakładach pracy. Z powodu zmiany interpretacji przepisów rozporządzenia ministry rodziny, pracy i polityki społecznej dotyczącego szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której dokonano w 2023 roku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, pracodawcy rezygnują z oferowania tego rodzaju benefitów. Zgodnie z nowymi wytycznymi ZUS nałożono na pracodawców i pracowników dodatkowe obciążenia formalnoprawne, w tym konieczność gromadzenia i ewidencjonowania dowodów w postaci paragonów przez 10 lat, pomimo iż przepisy rozporządzenia nie nakładają tego rodzaju obowiązku i nie wymagają takiego dokumentowania, jeżeli dofinansowanie odbywa się za pomocą bonów, talonów, kuponów lub kart żywieniowych ograniczonych do placówek gastronomicznych i sklepów spożywczych. Natomiast realizacja tych nowych, nieumocowanych w przepisach wymogów oznacza dla pracownika konieczność przechowywania około 250 paragonów rocznie przez dekadę, a dla pracodawcy zatrudniającego 10 tysięcy pracowników – gromadzenie aż 2,5 miliona paragonów rocznie. W konsekwencji wspomniane regulacje nie tylko utrudniają, ale w wielu przypadkach uniemożliwiają przedsiębiorstwom wspieranie dobrostanu pracowników poprzez zaspokajanie ich potrzeb żywieniowych. Należy podkreślić, że prawidłowe odżywianie przekłada się na niższą absencję chorobową i wyższą efektywność pracowników, co przynosi korzyści zarówno zatrudnionym, jak i całej gospodarce. Warto także przypomnieć, że raport „Indeks polityki zdrowego środowiska żywnościowego” dla Polski zwraca uwagę na potrzebę wspierania inicjatyw promujących zdrowe odżywianie, szczególnie w sektorze prywatnym. Przedmiotowe rozporządzenie pierwotnie miało na celu stymulowanie ulg podatkowych dla pracodawców podejmujących działania w tym zakresie. Niestety, zmiana interpretacji przepisów przez ZUS wydaje się być sprzeczna z intencją prawodawcy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
1. Czy nowa interpretacja przepisów przez ZUS była konsultowana z przedstawicielami pracodawców oraz pracowników?
2. Czy ministerstwo planuje zmniejszenie barier biurokratycznych wynikających z obowiązku gromadzenia dowodów zakupu posiłków przez pracowników?
3. Jakie były przesłanki zmiany interpretacji przepisów przez ZUS w zakresie benefitów żywieniowych? Czy ministerstwo wydało wytyczne w tej sprawie?
4. Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań zmierzających do wspierania promocji zdrowego odżywiania poprzez złagodzenie obowiązków formalnoprawnych związanych z korzystaniem z ulg podatkowych?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 7096
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zmiany interpretacji przepisów w zakresie benefitów żywieniowych
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowna Pani Ministro,
przedstawiciele pracodawców, ale też i pracowników zgłaszają trudności w realizacji tzw. benefitów żywieniowych, czyli dobrowolnego dofinansowania posiłków pracowniczych w dużych zakładach pracy. Z powodu zmiany interpretacji przepisów rozporządzenia ministry rodziny, pracy i polityki społecznej dotyczącego szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której dokonano w 2023 roku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, pracodawcy rezygnują z oferowania tego rodzaju benefitów. Zgodnie z nowymi wytycznymi ZUS nałożono na pracodawców i pracowników dodatkowe obciążenia formalnoprawne, w tym konieczność gromadzenia i ewidencjonowania dowodów w postaci paragonów przez 10 lat, pomimo iż przepisy rozporządzenia nie nakładają tego rodzaju obowiązku i nie wymagają takiego dokumentowania, jeżeli dofinansowanie odbywa się za pomocą bonów, talonów, kuponów lub kart żywieniowych ograniczonych do placówek gastronomicznych i sklepów spożywczych. Natomiast realizacja tych nowych, nieumocowanych w przepisach wymogów oznacza dla pracownika konieczność przechowywania około 250 paragonów rocznie przez dekadę, a dla pracodawcy zatrudniającego 10 tysięcy pracowników – gromadzenie aż 2,5 miliona paragonów rocznie. W konsekwencji wspomniane regulacje nie tylko utrudniają, ale w wielu przypadkach uniemożliwiają przedsiębiorstwom wspieranie dobrostanu pracowników poprzez zaspokajanie ich potrzeb żywieniowych. Należy podkreślić, że prawidłowe odżywianie przekłada się na niższą absencję chorobową i wyższą efektywność pracowników, co przynosi korzyści zarówno zatrudnionym, jak i całej gospodarce. Warto także przypomnieć, że raport „Indeks polityki zdrowego środowiska żywnościowego” dla Polski zwraca uwagę na potrzebę wspierania inicjatyw promujących zdrowe odżywianie, szczególnie w sektorze prywatnym. Przedmiotowe rozporządzenie pierwotnie miało na celu stymulowanie ulg podatkowych dla pracodawców podejmujących działania w tym zakresie. Niestety, zmiana interpretacji przepisów przez ZUS wydaje się być sprzeczna z intencją prawodawcy.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
1. Czy nowa interpretacja przepisów przez ZUS była konsultowana z przedstawicielami pracodawców oraz pracowników?
2. Czy ministerstwo planuje zmniejszenie barier biurokratycznych wynikających z obowiązku gromadzenia dowodów zakupu posiłków przez pracowników?
3. Jakie były przesłanki zmiany interpretacji przepisów przez ZUS w zakresie benefitów żywieniowych? Czy ministerstwo wydało wytyczne w tej sprawie?
4. Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań zmierzających do wspierania promocji zdrowego odżywiania poprzez złagodzenie obowiązków formalnoprawnych związanych z korzystaniem z ulg podatkowych?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9998 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.759.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7096 Pani Posłanki Katarzyny Ueberhan w sprawie zmiany
interpretacji przepisów w zakresie benefitów żywnościowych, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych - Dz. U. z 2024 r. poz. 497, z późn. zm. (dalej - „u.s.u.s.”), podstawę wymiaru
składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych będących pracownikami
stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych
z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W podstawie wymiaru składek
na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników nie uwzględnia się wynagrodzenia
oraz zasiłków za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku
z chorobą zakaźną. Podstawy wymiaru składek nie stanowią też przychody wymienione
w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie
szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe – Dz. U. z 2023 r. poz. 728, z późn. zm.( dalej – „rozporządzenie składkowe”).
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 11 cytowanego rozporządzenia - w brzmieniu obowiązującym
od 1 września 2023 r. - podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość finansowanych
przez pracodawcę posiłków oferowanych pracownikom bez prawa do ekwiwalentu z tego
tytułu oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów i kart
przedpłaconych, uprawniających do nabycia wyłącznie posiłków w placówkach
gastronomicznych lub handlowych - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty
450 zł.
Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek
na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ma w mojej ocenie charakter materialnoprawny,
a nie proceduralny i nie reguluje zatem kwestii związanych z trybem i zasadami dowodzenia
przez płatnika składek wyłączenia określonych kwot z podstawy wymiaru składki i jego
prawidłowości. Nie reguluje więc rozkładu obowiązku dostarczania środków dowodowych,
które mają wykazać, że podstawa wymiaru składek została ustalona prawidłowo
z uwzględnieniem § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego, tj. w szczególności, czy
została ona pomniejszona o kwotę nieprzekraczającą 450 zł oraz czy wartości, o które
została ona pomniejszona, mieszczą się w kategoriach wymienionych przez ten przepis
(posiłki finansowane pracownikom bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu; otrzymane
przez pracowników bony, talony, kupony i karty przedpłacone uprawniające do nabycia
wyłącznie posiłków w placówkach gastronomicznych lub handlowych).
Kwestie te regulowane są wyłącznie przez przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, dotyczące kontroli płatników składek, oraz Kodeksu postępowania
administracyjnego, które mają zastosowanie do postępowania wyjaśniającego,
poprzedzającego wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzji w sprawach
spornych.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z całokształtu omawianych przepisów – zarówno w odniesieniu do kontroli płatników
składek, np. art. 87 ust. 1 pkt 3 oraz art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, jak i ewentualnych następczych postępowań administracyjnych w sprawach
z zakresu ubezpieczeń społecznych, np. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks
postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w zw. z art. 123 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek
do zastosowania § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego spoczywa na płatniku
składek. Odpowiada to przyjętej na gruncie postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń
społecznych zasadzie, która wymaga od płatników i ubezpieczonych wykazywania aktywnej
roli w postępowaniu dowodowym obejmującej dostarczanie środków dowodowych,
potwierdzających przysługujące im uprawnienia.
W sprawach dotyczących zwolnienia przychodu uzyskanego przez pracownika z podstawy
wymiaru składek, to na zainteresowanym/stronie spoczywa ciężar udowodnienia istnienia
przesłanek do zastosowania § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego.
Ma to szczególne znaczenie, jeśli wziąć pod uwagę, że – w myśl art. 18 ust. 1 w związku z art.
4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – rozporządzenie przewiduje wyjątki od
generalnej zasady oskładkowania każdego przychodu pracowniczego.
Odnosząc się do pytania 1 wyjaśniam, że projekt rozporządzenia zmieniającego, którego
przepisy weszły w życie 1 września 2023 r., był przedmiotem konsultacji publicznych
i opiniowania. Pragnę jednak zauważyć, że realizacja przepisów o ubezpieczeniach
społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń
społecznych oraz wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne,
ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należy do zadań Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, a interpretacja przepisów przez Zakład nie podlega konsultacjom społecznym
z przedstawicielami pracodawców i pracowników.
W zakresie pytania 2 wyjaśniam, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej jest otwarte na przeprowadzenie nowelizacji rozporządzenia w sprawie
szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe. Należy jednak zauważyć, że proponowane dotychczas przez stronę społeczną
(zarówno związki zawodowe, jak i organizacje pracodawców) zmiany, w opinii Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ze względu na materialnoprawny charakter
przywołanego rozporządzenia, dalej nie będą miały wpływu na zasady i tryb dowodzenia
przez płatnika składek wyłączenia określonych kwot z podstawy wymiaru składki i jego
prawidłowość. Kwestie te w dalszym ciągu będzie regulować u.s.u.s. i Kodeks postępowania
administracyjnego. Przykładowo, postulowane przez stronę społeczną wprowadzenie
umowy zawartej między prowadzącym placówkę, a wydającym bony, talony, kupony i karty
przedpłacone, nie będzie przesądzać o sposobie wiarygodnego dowodzenia, że były one
faktycznie wydatkowane na cele związane z posiłkami.
Odnosząc się natomiast do pytania 3 pragnę wskazać, że rolę organu stosującego prawo
w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przepisy (art. 68 i 83 u.s.u.s.) przypisują Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie, zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi
przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Nadzór ten
nie może dotyczyć spraw indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji
administracyjnej. W jego ramach nie ma też możliwości wydawania ZUS wiążących
wytycznych i poleceń. Nie dopuszcza tego art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów
wskazując, że polecenia takie mogą być kierowane tylko do jednostek organizacyjnych, które
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
nie posiadają osobowości prawnej (a zatem – nie do ZUS). Jak już wcześniej wskazałem - rolę
organu stosującego prawo w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przepisy przypisują
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
Należy podkreślić, że każdy płatnik składek, zgodnie z art. 83d ust. 1 u.s.u.s., może wystąpić
do ZUS o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie obowiązku podlegania
ubezpieczeniom społecznym, dotyczącej zasad obliczania składek na: ubezpieczenia
społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych
oraz podstawy ich wymiaru. Interpretacje te, stosownie do art. 34 ust. 1-2 ustawy z dnia
6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.), są wiążące
dla ZUS i zastosowanie się do nich przez przedsiębiorcę nie może prowadzić do nałożenia na
niego sankcji administracyjnych czy finansowych lub kar w zakresie, w jakim zastosował się
on do uzyskanej interpretacji indywidualnej. Sytuacja taka nie może też prowadzić do
obciążenia go daninami w wysokości wyższej niż ta wynikająca z uzyskanej interpretacji
indywidualnej.
Wystąpienie z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji składkowej jest najlepszą
ścieżką kwestionowania stanowiska ZUS w zakresie wykładni i praktyki stosowania
przepisów dotyczących obowiązków płatników składek. W dalszej kolejności ewentualne
kwestionowanie decyzji ZUS powinno odbywać się w drodze postępowania sądowego.
Odnosząc się zaś na koniec do pytania nr 4 pragnę wskazać, że promocja zdrowego
odżywania jest ważnym celem, którego realizacja jest bliska Ministerstwu Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej. Niemniej, poruszone przez Panią Posłankę w treści interpelacji ulgi
podatkowe nie mieszczą się w zakresie działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, zaś przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych, a konkretnie zasad ustalania
wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, służą tylko i wyłącznie
kształtowaniu określonej wysokości składek na poszczególne rodzaje ubezpieczenia oraz
kształtowaniu wysokości świadczeń pieniężnych z ZUS z tytułu poszczególnych rodzajów
ryzyka ubezpieczeniowego (niezdolność do pracy na skutek choroby,
macierzyństwa/rodzicielstwa, niepełnosprawności, podeszłego wieku czy śmierci małżonka
lub rodzica w przypadku renty rodzinnej). Przepisy te nie są więc – jak można sądzić –
najbardziej adekwatnym środkiem do realizacji celu w postaci promocji zdrowego
odżywiania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.759.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7096 Pani Posłanki Katarzyny Ueberhan w sprawie zmiany
interpretacji przepisów w zakresie benefitów żywnościowych, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych - Dz. U. z 2024 r. poz. 497, z późn. zm. (dalej - „u.s.u.s.”), podstawę wymiaru
składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych będących pracownikami
stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych
z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W podstawie wymiaru składek
na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników nie uwzględnia się wynagrodzenia
oraz zasiłków za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku
z chorobą zakaźną. Podstawy wymiaru składek nie stanowią też przychody wymienione
w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie
szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe – Dz. U. z 2023 r. poz. 728, z późn. zm.( dalej – „rozporządzenie składkowe”).
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 11 cytowanego rozporządzenia - w brzmieniu obowiązującym
od 1 września 2023 r. - podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość finansowanych
przez pracodawcę posiłków oferowanych pracownikom bez prawa do ekwiwalentu z tego
tytułu oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów i kart
przedpłaconych, uprawniających do nabycia wyłącznie posiłków w placówkach
gastronomicznych lub handlowych - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty
450 zł.
Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek
na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ma w mojej ocenie charakter materialnoprawny,
a nie proceduralny i nie reguluje zatem kwestii związanych z trybem i zasadami dowodzenia
przez płatnika składek wyłączenia określonych kwot z podstawy wymiaru składki i jego
prawidłowości. Nie reguluje więc rozkładu obowiązku dostarczania środków dowodowych,
które mają wykazać, że podstawa wymiaru składek została ustalona prawidłowo
z uwzględnieniem § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego, tj. w szczególności, czy
została ona pomniejszona o kwotę nieprzekraczającą 450 zł oraz czy wartości, o które
została ona pomniejszona, mieszczą się w kategoriach wymienionych przez ten przepis
(posiłki finansowane pracownikom bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu; otrzymane
przez pracowników bony, talony, kupony i karty przedpłacone uprawniające do nabycia
wyłącznie posiłków w placówkach gastronomicznych lub handlowych).
Kwestie te regulowane są wyłącznie przez przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, dotyczące kontroli płatników składek, oraz Kodeksu postępowania
administracyjnego, które mają zastosowanie do postępowania wyjaśniającego,
poprzedzającego wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzji w sprawach
spornych.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z całokształtu omawianych przepisów – zarówno w odniesieniu do kontroli płatników
składek, np. art. 87 ust. 1 pkt 3 oraz art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, jak i ewentualnych następczych postępowań administracyjnych w sprawach
z zakresu ubezpieczeń społecznych, np. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks
postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w zw. z art. 123 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek
do zastosowania § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego spoczywa na płatniku
składek. Odpowiada to przyjętej na gruncie postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń
społecznych zasadzie, która wymaga od płatników i ubezpieczonych wykazywania aktywnej
roli w postępowaniu dowodowym obejmującej dostarczanie środków dowodowych,
potwierdzających przysługujące im uprawnienia.
W sprawach dotyczących zwolnienia przychodu uzyskanego przez pracownika z podstawy
wymiaru składek, to na zainteresowanym/stronie spoczywa ciężar udowodnienia istnienia
przesłanek do zastosowania § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego.
Ma to szczególne znaczenie, jeśli wziąć pod uwagę, że – w myśl art. 18 ust. 1 w związku z art.
4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – rozporządzenie przewiduje wyjątki od
generalnej zasady oskładkowania każdego przychodu pracowniczego.
Odnosząc się do pytania 1 wyjaśniam, że projekt rozporządzenia zmieniającego, którego
przepisy weszły w życie 1 września 2023 r., był przedmiotem konsultacji publicznych
i opiniowania. Pragnę jednak zauważyć, że realizacja przepisów o ubezpieczeniach
społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń
społecznych oraz wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne,
ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należy do zadań Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, a interpretacja przepisów przez Zakład nie podlega konsultacjom społecznym
z przedstawicielami pracodawców i pracowników.
W zakresie pytania 2 wyjaśniam, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej jest otwarte na przeprowadzenie nowelizacji rozporządzenia w sprawie
szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne
i rentowe. Należy jednak zauważyć, że proponowane dotychczas przez stronę społeczną
(zarówno związki zawodowe, jak i organizacje pracodawców) zmiany, w opinii Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ze względu na materialnoprawny charakter
przywołanego rozporządzenia, dalej nie będą miały wpływu na zasady i tryb dowodzenia
przez płatnika składek wyłączenia określonych kwot z podstawy wymiaru składki i jego
prawidłowość. Kwestie te w dalszym ciągu będzie regulować u.s.u.s. i Kodeks postępowania
administracyjnego. Przykładowo, postulowane przez stronę społeczną wprowadzenie
umowy zawartej między prowadzącym placówkę, a wydającym bony, talony, kupony i karty
przedpłacone, nie będzie przesądzać o sposobie wiarygodnego dowodzenia, że były one
faktycznie wydatkowane na cele związane z posiłkami.
Odnosząc się natomiast do pytania 3 pragnę wskazać, że rolę organu stosującego prawo
w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przepisy (art. 68 i 83 u.s.u.s.) przypisują Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie, zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi
przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Nadzór ten
nie może dotyczyć spraw indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji
administracyjnej. W jego ramach nie ma też możliwości wydawania ZUS wiążących
wytycznych i poleceń. Nie dopuszcza tego art. 34a ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów
wskazując, że polecenia takie mogą być kierowane tylko do jednostek organizacyjnych, które
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
nie posiadają osobowości prawnej (a zatem – nie do ZUS). Jak już wcześniej wskazałem - rolę
organu stosującego prawo w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przepisy przypisują
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
Należy podkreślić, że każdy płatnik składek, zgodnie z art. 83d ust. 1 u.s.u.s., może wystąpić
do ZUS o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie obowiązku podlegania
ubezpieczeniom społecznym, dotyczącej zasad obliczania składek na: ubezpieczenia
społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych
oraz podstawy ich wymiaru. Interpretacje te, stosownie do art. 34 ust. 1-2 ustawy z dnia
6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.), są wiążące
dla ZUS i zastosowanie się do nich przez przedsiębiorcę nie może prowadzić do nałożenia na
niego sankcji administracyjnych czy finansowych lub kar w zakresie, w jakim zastosował się
on do uzyskanej interpretacji indywidualnej. Sytuacja taka nie może też prowadzić do
obciążenia go daninami w wysokości wyższej niż ta wynikająca z uzyskanej interpretacji
indywidualnej.
Wystąpienie z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji składkowej jest najlepszą
ścieżką kwestionowania stanowiska ZUS w zakresie wykładni i praktyki stosowania
przepisów dotyczących obowiązków płatników składek. W dalszej kolejności ewentualne
kwestionowanie decyzji ZUS powinno odbywać się w drodze postępowania sądowego.
Odnosząc się zaś na koniec do pytania nr 4 pragnę wskazać, że promocja zdrowego
odżywania jest ważnym celem, którego realizacja jest bliska Ministerstwu Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej. Niemniej, poruszone przez Panią Posłankę w treści interpelacji ulgi
podatkowe nie mieszczą się w zakresie działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, zaś przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych, a konkretnie zasad ustalania
wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, służą tylko i wyłącznie
kształtowaniu określonej wysokości składek na poszczególne rodzaje ubezpieczenia oraz
kształtowaniu wysokości świadczeń pieniężnych z ZUS z tytułu poszczególnych rodzajów
ryzyka ubezpieczeniowego (niezdolność do pracy na skutek choroby,
macierzyństwa/rodzicielstwa, niepełnosprawności, podeszłego wieku czy śmierci małżonka
lub rodzica w przypadku renty rodzinnej). Przepisy te nie są więc – jak można sądzić –
najbardziej adekwatnym środkiem do realizacji celu w postaci promocji zdrowego
odżywiania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --