Interpelacja nr 7094
Interpelacja w sprawie problemów gmin związanych z odbieraniem i zagospodarowaniem odpadów komunalnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie problemów gmin związanych z odbieraniem i zagospodarowaniem odpadów komunalnych
Interpelacja nr 7094
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie problemów gmin związanych z odbieraniem i zagospodarowaniem odpadów komunalnych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Włodarze gmin od lat borykają się z problemem związanym z wywozem śmieci. Wskazują, że funkcjonujący system jest niewydolny i generuje wiele patologii. Wolny rynek w transporcie i zagospodarowaniu odpadów miał sprawić, by prywatne filmy konkurowały ze sobą, oferując niskie ceny. Tymczasem w wielu gminach do przetargu na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od lat przystępuje tylko jedna firma, mając monopol na wywóz śmieci i składając ofertę, która niemal za każdym razem wymusza na włodarzu podniesienie cen. Tę sytuację można by zmienić, nowelizując prawo w takim zakresie, by gminy same mogły decydować o tym, kto będzie woził śmieci z ich terenu. Przykładowo, w lubuskiej Łęknicy funkcjonuje zakład komunalny MZK Łęknica, który z powodzeniem mógłby wozić odpady do sortowni (już to robi, wożąc odpady komunalne z terenów miejskich). Obowiązujące dziś prawo zabrania jednak ich odbioru od mieszkańców przez zakład komunalny, ponieważ nie jest on spółką prawa handlowego. Włodarze nie rozumieją, dlaczego gmina, będąc odpowiedzialną za śmieci mieszkańców – ich ilość, segregację, jakość tych odpadów, poziomy odzysku, monitorowanie ich transportu, płatności czy windykację, nie może jednocześnie wozić ich do sortowni samodzielnie, tylko musi cedować to na daną spółkę.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do przedstawionej kwestii i udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo otrzymuje informacje dotyczące wskazanego problemu?
Czy były już przeprowadzane bądź zostaną przeprowadzone analizy w tym obszarze?
Jakie działania zostaną podjęte w przedmiotowym temacie? Czy przewidywana jest nowelizacja ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?
Z wyrazami szacunku Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 7094
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie problemów gmin związanych z odbieraniem i zagospodarowaniem odpadów komunalnych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Włodarze gmin od lat borykają się z problemem związanym z wywozem śmieci. Wskazują, że funkcjonujący system jest niewydolny i generuje wiele patologii. Wolny rynek w transporcie i zagospodarowaniu odpadów miał sprawić, by prywatne filmy konkurowały ze sobą, oferując niskie ceny. Tymczasem w wielu gminach do przetargu na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od lat przystępuje tylko jedna firma, mając monopol na wywóz śmieci i składając ofertę, która niemal za każdym razem wymusza na włodarzu podniesienie cen. Tę sytuację można by zmienić, nowelizując prawo w takim zakresie, by gminy same mogły decydować o tym, kto będzie woził śmieci z ich terenu. Przykładowo, w lubuskiej Łęknicy funkcjonuje zakład komunalny MZK Łęknica, który z powodzeniem mógłby wozić odpady do sortowni (już to robi, wożąc odpady komunalne z terenów miejskich). Obowiązujące dziś prawo zabrania jednak ich odbioru od mieszkańców przez zakład komunalny, ponieważ nie jest on spółką prawa handlowego. Włodarze nie rozumieją, dlaczego gmina, będąc odpowiedzialną za śmieci mieszkańców – ich ilość, segregację, jakość tych odpadów, poziomy odzysku, monitorowanie ich transportu, płatności czy windykację, nie może jednocześnie wozić ich do sortowni samodzielnie, tylko musi cedować to na daną spółkę.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do przedstawionej kwestii i udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo otrzymuje informacje dotyczące wskazanego problemu?
Czy były już przeprowadzane bądź zostaną przeprowadzone analizy w tym obszarze?
Jakie działania zostaną podjęte w przedmiotowym temacie? Czy przewidywana jest nowelizacja ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?
Z wyrazami szacunku Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6976 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OK.050.34.2024.PL
3564543.14106570.11387564
Warszawa, 09-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z dnia 30 grudnia 2024 r. Posłanki Katarzyny Osos w sprawie
problemów gmin związanych z odbieraniem i zagospodarowaniem odpadów komunalnych
(znak: K10INT7094), przedstawiam poniżej wyjaśnienia.
Na wstępie chciałabym wyjaśnić, że Ministerstwo popiera działania mające na celu
uszczelnienie oraz usprawnienie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
Wyjaśniając dalej informuję, że do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wpływały sygnały
wskazujące na małą konkurencję wśród podmiotów zgłaszających się do gminnych
przetargów dotyczących odbioru (lub odbioru i zagospodarowania) odpadów komunalnych
od mieszkańców, jednak MKiŚ nie ma wpływu na udział poszczególnych podmiotów
w przetargach.
Analizując powyższą kwestię należy wskazać, że gminy dysponują narzędziami, aby
realizować obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach1,
jednakże muszą zostać spełnione odpowiednie wymagania.
Zgodnie z art. 6d ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach: Wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany udzielić zamówienia
publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, albo
zamówienia publicznego na odbieranie i zagospodarowanie tych odpadów. W związku z tym
należy stwierdzić, że nie ma możliwości zorganizowania odbioru odpadów komunalnych od
właścicieli nieruchomości bez zamówienia publicznego.
Natomiast szczegóły związane z udzieleniem tego typu zamówienia są wskazane w ustawie
o gospodarce komunalnej2 i ustawie – Prawo zamówień publicznych3, które są poza
zakresem MKiŚ.
Gminy udzielając zamówienia mogą korzystać z rozwiązań przewidzianych w ustawie Prawo
zamówień publicznych, włącznie z możliwością udzielania zamówienia publicznego w trybie
in-house, o ile są spełnione przesłanki uprawniające do skorzystania z tego rozwiązania.
Oznacza to, że gmina może realizować zadania własne, w zakresie odbioru odpadów
1 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399, z
późn. zm.)
2 Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 679)
3 Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320)
-- 1 of 3 --
komunalnych, za pomocą kontrolowanego przez siebie podmiotu świadczącego usługi na jej
rzecz.
Należy podkreślić, że wprowadzenie w ustawie Prawo zamówień publicznych4 zamówień
„in–house” obejmujących odbieranie odpadów komunalnych stanowiło jedynie
rozszerzenie katalogu instrumentów prawnych pozostających w dyspozycji gmin o nowe
narzędzie – możliwość realizacji zadań własnych gminy za pomocą kontrolowanego przez
siebie podmiotu, czego źródłem jest prawo unijne.
Wskazana powyżej ustawa Prawo zamówień publicznych wdrożyła do polskiego porządku
prawnego:
dyrektywę 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych,
uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 28.03.2014, str. 65, z późn.
zm.), oraz
dyrektywę 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez
podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług
pocztowych, uchylającej dyrektywę 2004/17/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 28.03.2014, str.
243, z późn. zm.).
Zgodnie z ww. dyrektywami oraz zmianami do ustawy Prawo zamówień publicznych
wprowadzono rozwiązania do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie
z którymi umożliwiono gminom zastosowanie wszystkich trybów udzielania zamówień
przewidzianych ustawą Prawo zamówień publicznych, łącznie z zastosowaniem trybu
z wolnej ręki, z uwzględnieniem zastosowania tzw. zamówień in-house, w przypadku
odbierania albo odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych od właścicieli
nieruchomości.
Art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej określa, że gospodarka komunalna może być
prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach
samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Jest to jednak
wyliczenie przykładowe, zatem za możliwe można uznać wykonywanie zadań własnych
poprzez utworzenie jednostki budżetowej czy za pomocą wyodrębnionej komórki
(np. wydziału) w ramach urzędu gminy. Potwierdza to chociażby art. 45 ust. 1 pkt 11 ustawy
o odpadach, w odniesieniu do punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych, który
może być prowadzony bezpośrednio przez urząd obsługujący wójta, burmistrza lub
prezydenta miasta, gminną jednostkę budżetową lub gminny zakład budżetowy lub urząd
obsługujący związek metropolitalny.
Natomiast art. 6 ustawy o gospodarce komunalnej określa, że organy stanowiące jednostki
samorządu terytorialnego mogą tworzyć, łączyć, przekształcać w inną formę organizacyjno-
prawną i likwidować samorządowe zakłady budżetowe zgodnie z przepisami ustawy oraz
przepisami ustawy o finansach publicznych5. Art. 14 pkt 3 tej ostatniej ustawy dopuszcza
m.in. wykonywanie zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego w zakresie
utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania
odpadów komunalnych przez samorządowe zakłady budżetowe.
Pozostałe zadania własne gminy również mogą być realizowane za pomocą urzędu
obsługującego organ wykonawczy gminy, tj. za pomocą urzędu gminy (miasta) lub
utworzonej jednostki budżetowej czy wyodrębnionej komórki w ramach urzędu gminy,
z zastrzeżeniem wyraźnych wyłączeń z takiej możliwości (jak np. wymóg zorganizowania
4 Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1020)
5 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530)
-- 2 of 3 --
zgodnie z art. 6c ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przetargu na
odbieranie odpadów komunalnych z nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy,
w przypadku objęcia tych nieruchomości systemem zorganizowanym przez gminę na
podstawie uchwały, o której mowa w art. 6c ust. 2 tej ustawy).
Biorąc pod uwagę powyższe, gmina może realizować obowiązki samodzielnie (pracownicy
urzędu gminy), poprzez własne jednostki organizacyjne (zakład budżetowy, jednostka
budżetowa), powołać spółkę komunalną czy powierzyć innym podmiotom.
Jednocześnie chcę zapewnić, że Ministerstwo analizuje sygnały wpływające od gmin,
związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi i zostaną one wzięte pod uwagę
podczas najbliższych prac związanych z nowelizacją ustawy z dnia 13 września 1996 r.
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OK.050.34.2024.PL
3564543.14106570.11387564
Warszawa, 09-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z dnia 30 grudnia 2024 r. Posłanki Katarzyny Osos w sprawie
problemów gmin związanych z odbieraniem i zagospodarowaniem odpadów komunalnych
(znak: K10INT7094), przedstawiam poniżej wyjaśnienia.
Na wstępie chciałabym wyjaśnić, że Ministerstwo popiera działania mające na celu
uszczelnienie oraz usprawnienie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
Wyjaśniając dalej informuję, że do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wpływały sygnały
wskazujące na małą konkurencję wśród podmiotów zgłaszających się do gminnych
przetargów dotyczących odbioru (lub odbioru i zagospodarowania) odpadów komunalnych
od mieszkańców, jednak MKiŚ nie ma wpływu na udział poszczególnych podmiotów
w przetargach.
Analizując powyższą kwestię należy wskazać, że gminy dysponują narzędziami, aby
realizować obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach1,
jednakże muszą zostać spełnione odpowiednie wymagania.
Zgodnie z art. 6d ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach: Wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany udzielić zamówienia
publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, albo
zamówienia publicznego na odbieranie i zagospodarowanie tych odpadów. W związku z tym
należy stwierdzić, że nie ma możliwości zorganizowania odbioru odpadów komunalnych od
właścicieli nieruchomości bez zamówienia publicznego.
Natomiast szczegóły związane z udzieleniem tego typu zamówienia są wskazane w ustawie
o gospodarce komunalnej2 i ustawie – Prawo zamówień publicznych3, które są poza
zakresem MKiŚ.
Gminy udzielając zamówienia mogą korzystać z rozwiązań przewidzianych w ustawie Prawo
zamówień publicznych, włącznie z możliwością udzielania zamówienia publicznego w trybie
in-house, o ile są spełnione przesłanki uprawniające do skorzystania z tego rozwiązania.
Oznacza to, że gmina może realizować zadania własne, w zakresie odbioru odpadów
1 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399, z
późn. zm.)
2 Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 679)
3 Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320)
-- 1 of 3 --
komunalnych, za pomocą kontrolowanego przez siebie podmiotu świadczącego usługi na jej
rzecz.
Należy podkreślić, że wprowadzenie w ustawie Prawo zamówień publicznych4 zamówień
„in–house” obejmujących odbieranie odpadów komunalnych stanowiło jedynie
rozszerzenie katalogu instrumentów prawnych pozostających w dyspozycji gmin o nowe
narzędzie – możliwość realizacji zadań własnych gminy za pomocą kontrolowanego przez
siebie podmiotu, czego źródłem jest prawo unijne.
Wskazana powyżej ustawa Prawo zamówień publicznych wdrożyła do polskiego porządku
prawnego:
dyrektywę 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych,
uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 28.03.2014, str. 65, z późn.
zm.), oraz
dyrektywę 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez
podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług
pocztowych, uchylającej dyrektywę 2004/17/WE (Dz. Urz. UE L 94 z 28.03.2014, str.
243, z późn. zm.).
Zgodnie z ww. dyrektywami oraz zmianami do ustawy Prawo zamówień publicznych
wprowadzono rozwiązania do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie
z którymi umożliwiono gminom zastosowanie wszystkich trybów udzielania zamówień
przewidzianych ustawą Prawo zamówień publicznych, łącznie z zastosowaniem trybu
z wolnej ręki, z uwzględnieniem zastosowania tzw. zamówień in-house, w przypadku
odbierania albo odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych od właścicieli
nieruchomości.
Art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej określa, że gospodarka komunalna może być
prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach
samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. Jest to jednak
wyliczenie przykładowe, zatem za możliwe można uznać wykonywanie zadań własnych
poprzez utworzenie jednostki budżetowej czy za pomocą wyodrębnionej komórki
(np. wydziału) w ramach urzędu gminy. Potwierdza to chociażby art. 45 ust. 1 pkt 11 ustawy
o odpadach, w odniesieniu do punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych, który
może być prowadzony bezpośrednio przez urząd obsługujący wójta, burmistrza lub
prezydenta miasta, gminną jednostkę budżetową lub gminny zakład budżetowy lub urząd
obsługujący związek metropolitalny.
Natomiast art. 6 ustawy o gospodarce komunalnej określa, że organy stanowiące jednostki
samorządu terytorialnego mogą tworzyć, łączyć, przekształcać w inną formę organizacyjno-
prawną i likwidować samorządowe zakłady budżetowe zgodnie z przepisami ustawy oraz
przepisami ustawy o finansach publicznych5. Art. 14 pkt 3 tej ostatniej ustawy dopuszcza
m.in. wykonywanie zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego w zakresie
utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania
odpadów komunalnych przez samorządowe zakłady budżetowe.
Pozostałe zadania własne gminy również mogą być realizowane za pomocą urzędu
obsługującego organ wykonawczy gminy, tj. za pomocą urzędu gminy (miasta) lub
utworzonej jednostki budżetowej czy wyodrębnionej komórki w ramach urzędu gminy,
z zastrzeżeniem wyraźnych wyłączeń z takiej możliwości (jak np. wymóg zorganizowania
4 Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1020)
5 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530)
-- 2 of 3 --
zgodnie z art. 6c ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przetargu na
odbieranie odpadów komunalnych z nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy,
w przypadku objęcia tych nieruchomości systemem zorganizowanym przez gminę na
podstawie uchwały, o której mowa w art. 6c ust. 2 tej ustawy).
Biorąc pod uwagę powyższe, gmina może realizować obowiązki samodzielnie (pracownicy
urzędu gminy), poprzez własne jednostki organizacyjne (zakład budżetowy, jednostka
budżetowa), powołać spółkę komunalną czy powierzyć innym podmiotom.
Jednocześnie chcę zapewnić, że Ministerstwo analizuje sygnały wpływające od gmin,
związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi i zostaną one wzięte pod uwagę
podczas najbliższych prac związanych z nowelizacją ustawy z dnia 13 września 1996 r.
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --