Interpelacja w sprawie przeciwdziałania marnowaniu żywności
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7093
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie przeciwdziałania marnowaniu żywności
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 20-12-2024
Szanowna Pani Minister!
Coraz więcej słyszy się o zdatnej do spożycia żywności zalegającej w sklepowych śmietnikach. I rzeczywiście, w moim biurze poselskim odwiedziły mnie osoby, które przyniosły całą torbę nienaruszonych warzyw i owoców z ogólnodostępnego kosza przy pobliskim markecie, wskazując, że co prawda w 2019 roku weszła w życie ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności, która zdawała się być ważnym krokiem w kierunku rozwiązania tego narastającego problemu, ale pytając równocześnie, czy jej zapisy rzeczywiście eliminują marnowanie żywności w polskim handlu? Wiele organizacji pozarządowych cieszyło się, że na jej podstawie będzie mogło podpisywać umowy ze sklepami na nieodpłatne przekazywanie żywności i tym samym odbierać z nich zdatne do spożycia jedzenie, które następnie trafiałoby do potrzebujących. Zarówno ja, jak i osoby, które się do mnie zgłosiły, chcielibyśmy dowiedzieć się, jak ta kwestia wygląda w rzeczywistości.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada dane, ile ton żywności rokrocznie wycofywanych jest z etapu dystrybucji, w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości albo ze względu na wady wyglądu tych środków spożywczych bądź ich opakowań, i przeznaczanych do unieszkodliwiania jako odpad, trafiając na śmietniki? Jeśli tak, proszę o przedstawienie danych z ostatnich 5 lat.
Czy ministerstwo posiada dane, ile ton żywności rokrocznie trafia w Polsce do organizacji pozarządowych na podstawie podpisanych ze sklepami umów, o których mowa w przedmiotowej ustawie i jaki stanowi to procent żywności wycofanej z etapu dystrybucji? Jeśli tak, proszę o przedstawienie danych z ostatnich 5 lat.
Ile sklepów w naszym kraju ma podpisane z organizacjami pozarządowymi umowy na nieodpłatne przekazywanie żywności na podstawie przedmiotowej ustawy i jaki jest to procent ogółu sklepów, na które został nałożony ustawowo taki obowiązek?
Czy ministerstwo posiada dane, w jakiej kwocie kary pieniężne, o których mowa w art. 10 i art. 11 przedmiotowej ustawy, zostały wymierzone przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska i finalnie zapłacone przez sklepy od momentu wejścia w życie przedmiotowej ustawy do dziś? Jeśli tak, proszę o ich przedstawienie w rozbiciu na lata.
Jak Pani Minister ustosunkuje się do przedstawionego w interpelacji problemu?
Czy ministerstwo pracuje nad nowelizacją ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności? Jakie zmiany mogą się w niej znaleźć? Czy analizowane jest wdrożenie nowych obowiązków po stronie sklepów? Jeśli tak, jakich?
Jakie inne działania mające na celu przeciwdziałanie marnowaniu żywności w polskim handlu zamierza podjąć ministerstwo?
Z wyrazami szacunku Posłanka Katarzyna Osos
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8926 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 21 stycznia 2025 r.
znak sprawy: DRE.łr.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 7093 w sprawie przeciwdziałania marnowaniu żywności
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 7093 pani poseł Katarzyny Osos, przekazaną Ministrowi
Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez jej adresatkę, wyjaśniam, że dane dotyczące kontroli
przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu
żywności (Dz. U. z 2020 r. poz. 1645), zwanej dalej „pdmż” w zakresie: ilości
przeprowadzonych kontroli, rodzajów naruszeń, ilości i rodzajów nałożonych kar,
a także informacji ogólnych na temat ilości zmarnowanej żywności oraz ilości żywności
przekazanej przez sklepy do organizacji pożytku publicznego, zwane dalej „opp”,
zajmujących się redystrybucją żywnością są dostępne jedynie za okres czterech lat,
tj. 2020-2023. Ze względu na to, że ustawa pdmż weszła w życie 18 września 2019 r.
kontrole w zakresie jej przestrzegania w 2019 r. nie były przewidziane w rocznych
planach kontrolnych wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska, którzy są
odpowiedzialni za ich przeprowadzenie, natomiast ze względu na terminy składania
rocznych sprawozdań ostatnie dostępne dane obejmują rok 2023.
1. Czy Ministerstwo posiada dane, ile ton żywności rokrocznie wycofywanych
jest z etapu dystrybucji, w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu
przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości albo ze względu na wady
wyglądu tych środków spożywczych bądź ich opakowań, i przeznaczanych do
unieszkodliwiania jako odpad, trafiając na śmietniki? Jeśli tak, proszę
o przedstawienie danych z ostatnich 5 lat.
Ministerstwo RiRW nie odpowiada za monitorowanie ilości powstawania odpadów.
Na podstawie art. 8 ustawy o pdmż sprzedawca żywności składa wojewódzkiemu
-- 1 of 5 --
funduszowi ochrony środowiska i gospodarki wodnej na terenie województwa,
w którym prowadzi działalność w zakresie sprzedaży żywności, pisemne roczne
sprawozdanie o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej masie
marnowanej żywności w danym roku.
Z danych przekazanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, dalej „GIOŚ”,
uzyskanych ze sprawozdań składanych przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej, dalej „WFOŚiGW”, które prowadzą kontrolę
przestrzegania przepisów ustawy wynika, że w latach 2020-2023 całkowita masa
marnowanej żywności przez sprzedawców żywności to prawie 228,7 tyś. ton z czego:
w 2020 r. - około 50 963 ton;
w 2021 r. – około 54 225 ton;
w 2022 r. - około 64 107 ton;
w 2023 r. – około 59 364 ton.
2. Czy Ministerstwo posiada dane, ile ton żywności rokrocznie trafia w Polsce
do organizacji pozarządowych na podstawie podpisanych ze sklepami umów,
o których mowa w przedmiotowej ustawie i jaki stanowi to procent żywności
wycofanej z etapu dystrybucji? Jeśli tak, proszę o przedstawienie danych z ostatnich
5 lat.
Zgodnie z art. 7 ustawy o pdmż każda opp która zawarła umowę ze sprzedawcą
żywności winna przesłać do GIOŚ pisemne roczne sprawozdanie o sposobie
zagospodarowania otrzymanej żywności oraz o sposobie jej zagospodarowania.
W związku ze składaniem licznych korekt sprawozdań przez opp, dane te mogą się
różnić od danych przekazywanych przez GIOŚ we wcześniejszych terminach. Na dzień
14 stycznia 2025 r. dane ze sprawozdań przedstawiają się następująco:
w 2020 r. - 115 opp otrzymało od sprzedawców 19 089 ton żywności;
w 2021 r. - 137 opp otrzymało od sprzedawców 31 759 ton żywności;
w 2022 r. - 150 opp otrzymało od sprzedawców ponad 53 734 ton żywności;
w 2023 r. - 157 opp otrzymało od sprzedawców około 26 073 ton żywności.
3. Ile sklepów w naszym kraju ma podpisane z organizacjami pozarządowymi
umowy na nieodpłatne przekazywanie żywności na podstawie przedmiotowej
ustawy i jaki jest to procent ogółu sklepów, na które został nałożony ustawowo taki
obowiązek?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiada takich danych.
-- 2 of 5 --
4. Czy Ministerstwo posiada dane, w jakiej kwocie kary pieniężne, o których
mowa w art. 10 i art. 11 przedmiotowej ustawy, zostały wymierzone przez
wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska i finalnie zapłacone przez sklepy od
momentu wejścia w życie przedmiotowej ustawy do dziś? Jeśli tak, proszę o ich
przedstawienie w rozbiciu na lata.
Poniżej przedstawiam przekazane przez GIOŚ łączne informacje na temat ilości
i wysokości nałożonych kar:
w 2020 r. – nałożono 2 kary administracyjne, brak danych o kwotach;
w 2021 r. – nałożono 11 kar administracyjnych, brak danych o kwotach;
w 2022 r. – nałożono 16 administracyjnych kar pieniężnych na kwotę 40 500 zł;
w 2023 r. – nałożono 16 administracyjnych kar pieniężnych na kwotę 21 800 zł.
5. Jak Pani Minister ustosunkuje się do przedstawionego w interpelacji
problemu?
Pytanie odnosi się do opinii Ministra Klimatu i Środowiska, stad niemożliwym jest
udzielenie odpowiedzi na przedstawione pytanie.
6. Czy Ministerstwo pracuje nad nowelizacją ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.
o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności? Jakie zmiany mogą się w niej znaleźć? Czy
analizowane jest wdrożenie nowych obowiązków po stronie sklepów? Jeśli tak,
jakich?
Obecnie w resorcie rolnictwa trwają prace nad nowelizacją ustawy. Najważniejsze
rozwiązania projektowanej regulacji są następujące:
doprecyzowanie definicji „marnowania żywności” tak, aby definicja
wskazywała, że za żywność marnowaną należy uznawać każdą żywność, która
kiedykolwiek spełniała wymogi prawa żywnościowego i w stosunku do której
sprzedawca doprowadził do sytuacji, że nie jest już możliwe jej spożycie przez
ludzi. Nowa definicja wymusi na sprzedawcach żywności podejmowanie
działań, które przeciwdziałają jej zmarnowaniu i nie dopuszczą, żeby żywność
stała się odpadem. Marnowaniem nie będą tylko działania, na skutek których
żywność jest marnowana, ale także i zaniechania które doprowadziły do jej
przeterminowania.
zobowiązanie „sprzedawców żywności” aby umowami na nieodpłatne
przekazywanie żywności organizacji pozarządowej objęte były wszystkie
jednostki handlu sprzedawcy o powierzchni powyżej 250 m2 (także pojedyncze
-- 3 of 5 --
sklepy w ramach sieci). Przyczyni się to do większej ilości przekazanej
żywności; Usunięto kryterium dotyczące przychodów ze sprzedaży (50%).
podniesienie opłaty za marnowaną żywność z 0,1 zł/kg na 0,5 zł/kg aby
zmniejszyć skalę marnotrawionej żywności przez sklepy,
wprowadzenie maksymalnego odliczenia od opłaty, tj. sumy kosztów kampanii
i kosztów transportu i dystrybucji do maksymalnie 20 % opłaty;
wprowadzenie kary w przypadku niezrealizowania kampanii edukacyjno-
informacyjnych w wysokości 5 000 zł;
podniesienie kary pieniężnej za niewniesienie opłaty, wniesienie w niepełnej
wysokości albo po terminie, z „od 500 zł do 10 000 zł” do kwoty od 5 000 zł
do 15 000 zł.
wprowadzenie terminu do którego sprzedawcy żywności mają podpisać
umowę z organizacją pozarządową, tj. do 31 grudnia na następny rok
kalendarzowy.
Aktualnie MRiRW analizuje uwagi zgłoszone do projektu w ramach konsultacji
społecznych i uzgodnień międzyresortowych.
7. Jakie inne działania mające na celu przeciwdziałanie marnowaniu żywności
w polskim handlu zamierza podjąć Ministerstwo?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi stale zajmuje się problematyką marnowania
żywności oraz działaniami ograniczającymi to negatywne zjawisko. Jedną z inicjatyw
resortu jest prowadzenie od 2022 r. kampanii informacyjno-edukacyjnych
skierowanych do ogółu społeczeństwa, które zachęcają do ograniczania marnowania
żywności. W ramach kampanii MRiRW promuje m.in. zasady, które pomagają
ograniczyć marnotrawstwo, tj.:
1. PLANUJ zakupy z wyprzedzeniem
2. PRZETWARZAJ żywność w celu wydłużenia jej trwałości
3. PRZECHOWUJ produkty w odpowiednich warunkach
4. PODZIEL SIĘ nadmiarową żywnością.
Prowadzona w 2024 r. kampania dotyczyła zrozumienia dwóch rodzajów dat, które
można znaleźć na opakowaniach produktów i wyjaśnieniu konsumentom różnicy
pomiędzy stwierdzeniami "należy spożyć do", a "najlepiej spożyć przed".
-- 4 of 5 --
Ministerstwo organizuje także konferencje naukowe, gdzie z naukowcami,
przedstawicielami handlu, sektora rolno-spożywczego i organizacji zajmujących się
pomocą żywnościową staramy się wypracować rozwiązania, które przyczynią się do
ograniczania marnowania żywności w przyszłości.
Ponadto od 2 lat ministerstwo organizuje konkursy pod hasłem „Nie marnuj żywności.
Żywność to wartość!”: filmowy dla uczniów szkół ponadpodstawowych, kulinarny dla
uczniów klas V-VIII szkół podstawowych i plastyczny dla uczniów klas I-IV, których
celem było wsparcie i rozpowszechnienie idei niemarnowania żywności.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --