Interpelacja w sprawie wymogów dotyczących sprawozdania śródrocznego spółek wybierających opodatkowanie estońskim CIT

Interpelacja nr 7087

do ministra finansów

w sprawie wymogów dotyczących sprawozdania śródrocznego spółek wybierających opodatkowanie estońskim CIT

Zgłaszający: Sławomir Mentzen

Data wpływu: 19-12-2024

Szanowny Panie Ministrze,

począwszy od 1 stycznia 2022 roku, z uwagi na zmiany w systemie podatkowym zwane potocznie „Nowym Ładem”, coraz większą popularność zyskuje ryczałt od dochodów spółek. Jest to fakultatywna forma opodatkowania CIT, której podstawowym założeniem jest odroczenie zapłaty podatku dochodowego do momentu dystrybucji zysku na rzecz wspólników. Tak długo jak zysk jest zatrzymywany w spółce, tak długo spółka nie płaci podatku dochodowego. Z uwagi na fakt, że podobne zasady opodatkowania CIT funkcjonują z powodzeniem w Estonii, to ryczałt od dochodów spółek nazwano potocznie „estońskim CIT-em”.

Łatwo zauważyć, że poziom opodatkowania spółki, która wybrała estoński CIT, może być znacząco różny od poziomu opodatkowania „klasycznym” CIT u spółki, która uzyskuje takie same dochody. Jest to tym bardziej widoczne, im większa część zysku wypracowanego przez spółkę jest w niej zatrzymywana – na kapitale zapasowym lub reinwestowana. To z kolei oznacza, że jakiekolwiek uchybienia i błędy podatnika związane z wejściem na estoński CIT mogą skutkować obowiązkiem dopłaty bardzo wysokiego, najczęściej zupełnie niespodziewanego podatku.

W przypadku, gdy negatywna weryfikacja wejścia na estoński CIT (czyli spełnienia wszystkich przewidzianych prawem warunków wyboru tej formy opodatkowania) następuje na początku działalności spółki, to negatywne skutki takiej weryfikacji są ograniczone. Istotny problem dotyczy jednak podatników, którzy przez lata korzystają z opodatkowania estońskim CIT nie będąc świadomymi ewentualnych uchybień sprzed kilku albo i wielu lat, gdy wybierali tę formę opodatkowania. W takim wypadku, jeżeli w trakcie czynności sprawdzających czy kontroli podatkowej okaże się, że podatnik nie wybrał skutecznie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, to zaległość podatkowa może dotyczyć setek milionów złotych. Wszak mowa tu o 19% podatku od zysku spółki z ostatnich 5 lat podatkowych, powiększonych o odsetki ustawowe. W wielu przypadkach (o ile nie w większości) będzie to oznaczało upadłość takiej spółki. A co za tym idzie likwidację miejsc pracy i źródła wpływów podatkowych.

Co istotne, wyboru estońskiego CIT można dokonać także w trakcie roku podatkowego. Będzie to możliwe, jeżeli podatnik na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania estońskim CIT zamknie księgi rachunkowe oraz sporządzi sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami o rachunkowości. Zatem sporządzenie takiego sprawozdania (w terminie 3 miesięcy od zamknięcia ksiąg rachunkowych) stanowi istotny wymóg, który należy spełnić, aby wybrać estoński CIT w trakcie roku podatkowego.

Trzeba przy tym wskazać, że sprawozdanie to nie jest sprawozdaniem rocznym w rozumieniu art. 53 ustawy o rachunkowości. Nie podlega ono zatem zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników, ani też badaniu biegłego rewidenta czy złożeniu do KRS. Wynika to z faktu, że nie jest to sprawozdanie sporządzane na koniec roku obrotowego. Taki pogląd potwierdza m.in. Stanowisko Krajowych Standardów Rachunkowości z października 2024 roku (https://www.gov.pl/web/finanse/projekt-stanowiska-w-sprawie-sprawozdania-finansowego-sporzadzanego-na-dzien-inny-niz-dzien-konczacy-rok-obrotowy), w którym wskazano:
„Z wyjątkiem art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawa o rachunkowości nie wskazuje, aby zamknięcie ksiąg rachunkowych wiązało się z zakończeniem roku obrotowego jednostki. (…) Dodatkowo ustawa o rachunkowości posługuje się dwoma odrębnymi terminami: „sprawozdanie finansowe” i „roczne sprawozdanie finansowe”. Pojęcie „sprawozdania finansowe” jest szersze, gdyż dotyczy wszystkich sprawozdań finansowych sporządzanych na wszystkie dni, na które zamyka się księgi rachunkowe (art. 12 ust. 2 ustawy o rachunkowości) oraz na takie dni, które z zamknięciem ksiąg nie są związane (art. 45 ust. 1 ustawy o rachunkowości). Pojęcie „roczne sprawozdania finansowe” jest węższe, ponieważ dotyczy tylko sprawozdań finansowych sporządzanych na dzień kończący rok obrotowy (art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości). Badaniu, zatwierdzaniu oraz złożeniu do rejestru podlegają tylko roczne sprawozdania finansowe (art. 64, art. 53, art. 69 ustawy o rachunkowości)”.

Mając to na uwadze istotne jest ustalenie, czy wskazane sprawozdanie śródroczne, wymagane przez art. 28j ust. 5 ustawy o CIT, ma być jedynie sporządzone czy też sporządzone i podpisane. Jak już bowiem wskazano, jest to kwestia kluczowa dla wielu spółek, które wybierały estoński CIT w trakcie roku obrotowego.

Jak już wskazano, wyraźna treść art. 28j ust. 5 ustawy o CIT wymaga „sporządzenia sprawozdania finansowego zgodnie z przepisami o rachunkowości”. Powołane przepisy ustawy o rachunkowości jasno oddzielają sporządzenie sprawozdania (rozumiane jako stworzenie pliku xml z odpowiednią strukturą logiczną) od jego podpisania. Tak jest chociażby w art. 45 ust. 1f, który stanowi: „Sprawozdanie finansowe sporządza się w postaci elektronicznej oraz opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym”. Przepis ten precyzyjnie i bez cienia wątpliwości oddziela od siebie samo sporządzenie sprawozdania od jego podpisania.

Trzeba też mieć na uwadze, jaką funkcję pełni podpis sprawozdania finansowego – ma być on formą akceptacji (już przecież sporządzonego) sprawozdania przez kierownika jednostki, które następnie ma zatwierdzić zgromadzenie wspólników (oraz które ewentualnie ma zbadać biegły). W przypadku tego typu sprawozdania (jak już wskazano) nie dochodzi do jego badania, zatwierdzenia czy złożenia w KRS. Co za tym idzie, podpis kierownika jednostki na tym sprawozdaniu jest równie zbędny.

Mimo to, wbrew wyraźnej treści przepisu, organy podatkowe wymagają podpisania sprawozdania śródrocznego. Brak takiego podpisu, w terminie 3 miesięcy od zamknięcia ksiąg, ma oznaczać (zdaniem dyrektora KIS) brak skutecznego wejścia na estoński CIT. Takie stanowisko potwierdza m.in. interpretacja indywidualna z 13.08.2024 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.191.2024.5.MK, w której wskazano: „dla skutecznego wyboru ryczałtu od dochodów spółek należy podpisać sprawozdanie finansowe najpóźniej w dniu upływu ostatniego dnia wynikającego z przepisów na jego sporządzenie. Jak wynika z art. 28j ust. 5 updop, sprawozdanie finansowe ma być sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości, a złożenie podpisu pod sprawozdaniem finansowym przez uprawnione do tego osoby potwierdza prawidłowość (zgodność z przepisami ustawy o rachunkowości) sporządzenia sprawozdania finansowego. Tym samym należy przyjąć, że sprawozdanie finansowe uważa się za sporządzone w dacie jego podpisania. Zatem za datę faktycznego sporządzenia sprawozdania finansowego pod kątem formalnoprawnym należy uznać datę złożenia pod nim wymaganego przepisami ustawy o rachunkowości podpisu. Podpis pod sprawozdaniem stanowi o zakończeniu prac nad jego opracowywaniem i świadczy o ostatecznym sporządzeniu sprawozdania finansowego”.

Wskazany wywód jest nie tylko sprzeczny z literalną treścią art. 28j ust. 5 ustawy o CIT, ale też sprzeczny logicznie. Dyrektor KIS najpierw bowiem wskazuje, że „złożenie podpisu (...) potwierdza prawidłowość (...) sporządzenia sprawozdania finansowego”, z czym oczywiście można się zgodzić. To zdanie również oddziela bowiem sporządzenie sprawozdania od jego podpisania. Jednak już w kolejnym zdaniu, zupełnie niekonsekwentnie, dyrektor KIS wskazuje, że „sprawozdanie finansowe uważa się za sporządzone w dacie jego podpisania”.

Błędne stanowisko dyrektora KIS oraz organów podatkowych może doprowadzić do tego, że tysiące podatników estońskiego CIT w skali kraju może (ze znacznym opóźnieniem) pewnego dnia dowiedzieć się, że nigdy nie wybrali oni skutecznie estońskiego CIT. A to z kolei negatywnie odbije się na liczbie miejsc pracy, czy też generowanych wpływach podatkowych, poprzez upadek takich spółek.

Zgodnie z art. 8 ustawy o działach administracji rządowej sprawy realizacji dochodów i wydatków budżetu państwa, jak również ochrony interesów Skarbu Państwa - z wyjątkiem spraw, które na mocy odrębnych przepisów przypisane są innym działom należą do działu „finanse publiczne”. Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów dział ten podlega Panu Ministrowi. Ponadto ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych podlega szef Krajowej Administracji Skarbowej, do którego zadań należy z kolei nadzór nad działalnością dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej). Jest to organ wydający wskazane powyżej interpretacje indywidualne.

W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

Czy w Pańskiej ocenie przedstawiona powyżej linia interpretacyjna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej jest prawidłowa?

Czy podjął Pan jakiekolwiek działania mające na celu zmianę praktyki interpretacyjnej dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej?

Czy planowane jest wydanie interpretacji ogólnej prawa podatkowego dotyczącej opisanego w interpelacji zagadnienia?

Czy planowane są jakiekolwiek zmiany legislacyjne prowadzące do usunięcia wyżej opisanych wątpliwości interpretacyjnych?

Z wyrazami szacunku

Sławomir Mentzen