Interpelacja nr 7080
Interpelacja w sprawie kontroli przedłużeń dzierżawy gruntów rolnych podmiotom zagranicznym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie kontroli przedłużeń dzierżawy gruntów rolnych podmiotom zagranicznym
Interpelacja nr 7080
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie kontroli przedłużeń dzierżawy gruntów rolnych podmiotom zagranicznym
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Fryderyk Sylwester Kapinos, Wiesław Różyński, Katarzyna Sójka, Paweł Szrot, Sławomir Zawiślak, Bożena Lisowska
Data wpływu: 19-12-2024
W związku z nowymi zasadami przedłużania dzierżaw gruntów rolnych Skarbu Państwa, wynikającymi z zarządzenia nr 54/Z/2024 Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), zwracam się z wnioskiem o przeprowadzenie szczegółowej kontroli przypadków przedłużenia dzierżaw gruntów rolnych podmiotom z kapitałem zagranicznym.
Sprawa PRP „Babinek” sp. z o.o. Przedłużenie umowy dzierżawy dla PRP „Babinek” sp. z o.o. przez KOWR na okres do 2042 roku wzbudziło poważne wątpliwości i obawy rolników indywidualnych z województwa zachodniopomorskiego. Decyzja ta została podjęta pomimo negatywnej opinii izby rolniczej i protestów lokalnych rolników, którzy wskazują, że ziemia powinna być przeznaczona na powiększanie gospodarstw rodzinnych.
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w raporcie dotyczącym tej sprawy zwróciła uwagę na możliwe mechanizmy korupcjogenne oraz nierzetelność działań Centrali KOWR. Rolnicy podnoszą również, że decyzje KOWR były sprzeczne z zasadami sprawiedliwego gospodarowania gruntami i preferowania gospodarstw rodzinnych, zapisanymi w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego.
Nowe zasady przedłużania dzierżaw podmiotom zagranicznym. Rozporządzenie nr 54/Z/2024 umożliwia przedłużanie umów dzierżawy gruntów rolnych nawet na 20 lat lub dłużej w szczególnych przypadkach. Rolnicy indywidualni obawiają się, że na nowych zasadach korzystają głównie duże podmioty z kapitałem zagranicznym.
Rolnicy z różnych regionów kraju wielokrotnie podkreślali, że duże spółki, w tym z udziałem kapitału zagranicznego, mają uprzywilejowaną pozycję, podczas gdy młodzi rolnicy nie mają szans na uzyskanie gruntów w przetargach.
Ile w skali kraju było przypadków przedłużeń dzierżawy gruntów Skarbu Państwa dla podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego? Proszę o dane od 2011 roku z podziałem na lata i województwa.
Czy KOWR wnikliwie analizuje sytuację podmiotów zagranicznych w kontekście wymogu wyłączenia „trzydziestek”? Proszę o przedstawienie szczegółowych wyników kontroli.
W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwiązać problem uprzywilejowanego traktowania dużych spółek, takich jak PRP „Babinek”, kosztem gospodarstw rodzinnych?
Wnoszę o przeprowadzenie kontroli w KOWR pod kątem zasadności wszystkich przypadków przedłużenia dzierżaw dla podmiotów z kapitałem zagranicznym.
Ile gruntów dzierżawionych przez podmioty zagraniczne znajduje się obecnie w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa? Proszę o szczegółową listę zawierającą:
nazwę podmiotu,
powierzchnię dzierżawionych gruntów (w hektarach),
lokalizację (powiat, województwo),
termin wygaśnięcia umowy dzierżawy (w odpowiedzi na interpelację nr 1751 nie wskazał Pan tych podmiotów, pomimo tego, że są to informacje publiczne, polskie społeczeństwo ma pełne prawo poznać te dane).
Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby zagwarantować, że grunty rolnicze będą trafiały przede wszystkim do rolników indywidualnych, zgodnie z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego?
Polska ziemia jest strategicznym dobrem narodowym, które powinno służyć polskim rolnikom i wzmacniać gospodarstwa rodzinne. Sytuacja związana z PRP „Babinek” sp. z o.o. oraz wprowadzenie nowych zasad przedłużania dzierżaw podmiotom z kapitałem zagranicznym budzą poważne wątpliwości. Konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej kontroli, aby zapewnić przejrzystość działań KOWR oraz sprawiedliwe gospodarowanie gruntami Skarbu Państwa.
Interpelacja nr 7080
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie kontroli przedłużeń dzierżawy gruntów rolnych podmiotom zagranicznym
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Fryderyk Sylwester Kapinos, Wiesław Różyński, Katarzyna Sójka, Paweł Szrot, Sławomir Zawiślak, Bożena Lisowska
Data wpływu: 19-12-2024
W związku z nowymi zasadami przedłużania dzierżaw gruntów rolnych Skarbu Państwa, wynikającymi z zarządzenia nr 54/Z/2024 Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), zwracam się z wnioskiem o przeprowadzenie szczegółowej kontroli przypadków przedłużenia dzierżaw gruntów rolnych podmiotom z kapitałem zagranicznym.
Sprawa PRP „Babinek” sp. z o.o. Przedłużenie umowy dzierżawy dla PRP „Babinek” sp. z o.o. przez KOWR na okres do 2042 roku wzbudziło poważne wątpliwości i obawy rolników indywidualnych z województwa zachodniopomorskiego. Decyzja ta została podjęta pomimo negatywnej opinii izby rolniczej i protestów lokalnych rolników, którzy wskazują, że ziemia powinna być przeznaczona na powiększanie gospodarstw rodzinnych.
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w raporcie dotyczącym tej sprawy zwróciła uwagę na możliwe mechanizmy korupcjogenne oraz nierzetelność działań Centrali KOWR. Rolnicy podnoszą również, że decyzje KOWR były sprzeczne z zasadami sprawiedliwego gospodarowania gruntami i preferowania gospodarstw rodzinnych, zapisanymi w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego.
Nowe zasady przedłużania dzierżaw podmiotom zagranicznym. Rozporządzenie nr 54/Z/2024 umożliwia przedłużanie umów dzierżawy gruntów rolnych nawet na 20 lat lub dłużej w szczególnych przypadkach. Rolnicy indywidualni obawiają się, że na nowych zasadach korzystają głównie duże podmioty z kapitałem zagranicznym.
Rolnicy z różnych regionów kraju wielokrotnie podkreślali, że duże spółki, w tym z udziałem kapitału zagranicznego, mają uprzywilejowaną pozycję, podczas gdy młodzi rolnicy nie mają szans na uzyskanie gruntów w przetargach.
Ile w skali kraju było przypadków przedłużeń dzierżawy gruntów Skarbu Państwa dla podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego? Proszę o dane od 2011 roku z podziałem na lata i województwa.
Czy KOWR wnikliwie analizuje sytuację podmiotów zagranicznych w kontekście wymogu wyłączenia „trzydziestek”? Proszę o przedstawienie szczegółowych wyników kontroli.
W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwiązać problem uprzywilejowanego traktowania dużych spółek, takich jak PRP „Babinek”, kosztem gospodarstw rodzinnych?
Wnoszę o przeprowadzenie kontroli w KOWR pod kątem zasadności wszystkich przypadków przedłużenia dzierżaw dla podmiotów z kapitałem zagranicznym.
Ile gruntów dzierżawionych przez podmioty zagraniczne znajduje się obecnie w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa? Proszę o szczegółową listę zawierającą:
nazwę podmiotu,
powierzchnię dzierżawionych gruntów (w hektarach),
lokalizację (powiat, województwo),
termin wygaśnięcia umowy dzierżawy (w odpowiedzi na interpelację nr 1751 nie wskazał Pan tych podmiotów, pomimo tego, że są to informacje publiczne, polskie społeczeństwo ma pełne prawo poznać te dane).
Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby zagwarantować, że grunty rolnicze będą trafiały przede wszystkim do rolników indywidualnych, zgodnie z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego?
Polska ziemia jest strategicznym dobrem narodowym, które powinno służyć polskim rolnikom i wzmacniać gospodarstwa rodzinne. Sytuacja związana z PRP „Babinek” sp. z o.o. oraz wprowadzenie nowych zasad przedłużania dzierżaw podmiotom z kapitałem zagranicznym budzą poważne wątpliwości. Konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej kontroli, aby zapewnić przejrzystość działań KOWR oraz sprawiedliwe gospodarowanie gruntami Skarbu Państwa.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11915 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 lutego 2025 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.27.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 7080 Państwa Posłów Dariusza
Mateckiego, Fryderyka Sylwestra Kapinosa, Wiesława Różyńskiego, Katarzyny
Sójki, Pawła Szrota, Sławomira Zawiślaka i Bożeny Lisowskiej „w sprawie kontroli
przedłużeń dzierżawy gruntów rolnych podmiotom zagranicznym”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 589, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww. ustawy KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne.
Podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), jest zatem KOWR.
-- 1 of 6 --
W celu udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju
Wsi wystąpiło do Centrali KOWR o przekazanie szczegółowych informacji.
Odpowiadając na poszczególne pytania uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1) KOWR nie dysponuje danymi dotyczącymi przedłużania umów dzierżawy
nieruchomości ZWRSP z podmiotami z udziałem kapitału zagranicznego, ponieważ
nie są one objęte obowiązkiem sprawozdawczym.
Ad 2) Przepisom ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382) podlegali dzierżawcy, bez
względu na formę organizacyjną czy obywatelstwo, którzy na dzień wejścia w życie
tej ustawy (tj. na dzień 3 grudnia 2011 r.), dzierżawili grunty ZWRSP o łącznej
powierzchni 428,5714 ha użytków rolnych i większej. W odniesieniu do tych
dzierżawców wyłączenie 30% powierzchni użytków rolnych dotyczyło każdej umowy
dzierżawy zawartej przed dniem 3 grudnia 2011 r., która nie zawierała postanowienia
o możliwości wyłączenia 30% powierzchni użytków rolnych, niezależnie na jaki okres
była ona zawarta. Ustawodawca wskazał 6-miesięczny termin na wysłanie przez
ówczesną Agencję Nieruchomości Rolnych zawiadomień do dzierżawców oraz
3-miesięczny termin na przyjęcie przez dzierżawcę propozycji wyłączenia gruntów
z danej umowy dzierżawy. Regulacje ustawy z dnia 16 września 2011 r. są takie same
dla wszystkich dzierżawców, niezależnie od tego czy dany dzierżawca jest
podmiotem krajowym czy zagranicznym, albo czy jest osobą fizyczną czy też prawną.
Dzierżawcom, którzy nie wyrazili zgody na wyłączenia gruntów, KOWR zgodnie
z art. 4 ust. 11 ww. ustawy nie może przedłużyć umów dzierżawy, a także nie może
przeznaczyć dzierżawionych gruntów do sprzedaży w trybie pierwszeństwia w
nabyciu.
Ad 3) KOWR, jako powiernik Skarbu Państwa, dokłada starań, aby procedury
związane m.in. z wydłużaniem umów dzierżawy były spójne i jednolite dla wszystkich
dzierżawców, a tym samym aby KOWR nie był narażony na zarzut nierównego
traktowania podmiotów dzierżawiących grunty ZWRSP. Każdy dzierżawca
(niezależnie od tego czy jest osobą fizyczną, prawną, czy też podmiotem z udziałem
kapitału zagranicznego), podlegający pod przepisy ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz
-- 2 of 6 --
o zmianie niektórych innych ustaw, który wyraził zgodę na wyłączenie z umowy
gruntów o powierzchni 30% powierzchni użytków rolnych nabył uprawnienie
do wydłużenia tej umowy na kolejny okres. Należy zauważyć, że spółka
PR-P „Babinek” sp. z o.o., poprzez wyłączenie z przedmiotu dzierżawy 30%
powierzchni użytków rolnych w myśl przepisów ww. ustawy z dnia 16 września
2011 r., nie utraciła uprawnienia do przedłużenia umowy dzierżawy obejmującej
pozostałą część gruntów. Mimo, iż spółka ta, stosownie do regulacji ww. ustawy,
spełniła swój ustawowy obwiązek poprzez wyłączenie z przedmiotu dzierżawy
gruntów o powierzchni 30% powierzchni użytków rolnych, to jednak areał
dzierżawionych gruntów mimo to był nadal redukowany. Trudno zatem w przypadku
tej spółki mówić o „uprzywilejowanym traktowaniu”. W tym miejscu należy
przypomnieć, że szczegółowe wyjaśnienia, dotyczące kwestii przedłużenia okresu
obowiązywania umowy dzierżawy zawartej ze spółką PR-P „Babinek” sp. z o.o.
zawarte zostały w odpowiedzi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 marca
2024 r., o znaku: DNI.mr.058.4.2024, na interpelację nr 1751 Pana Posła Dariusza
Mateckiego.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przypadek przedłużenia umowy dzierżawy
ze spółką PR-P „Babinek” sp. z o.o. był m.in. jedną z przesłanek do wprowadzenia
przez KOWR przejrzystych zasad wydłużania umów dzierżawy, które dają szansę
stabilnego gospodarowania i długofalowego planowania inwestycji w rolnictwie,
z pominięciem krótkookresowego wydłużenia umowy przy jednoczesnej,
każdorazowej redukcji dzierżawionego areału. Należy więc uznać, iż dotychczasowy
wolumen gruntów powracających z wygasających umów dzierżawy i przeznaczonych
do ponownego rozdysponowania w trybie art. 24 ustawy z dnia 19 października
1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, powinien
zaspokoić oczekiwania rolników indywidualnych w zakresie przyszłych możliwości
powiększenia prowadzonych przez nich gospodarstw rodzinnych.
Dodatkowo należy zauważyć, że każda umowa dzierżawy podlega odrębnej analizie,
w szczególności pod względem zasadności jej kontynuowania w dotychczasowym
lub ewentualnie zmienionym kształcie, zwłaszcza jeżeli dzierżawca wywiązuje się
ze zobowiązań wynikających z umowy i nie ma przeszkód formalno-prawnych do jej
wydłużenia. Jeżeli dzierżawca wywiązuje się ze zobowiązań wynikających z umowy
-- 3 of 6 --
dzierżawy i nie ma przeszkód formalno-prawnych do jej wydłużenia, wniosek
dzierżawcy rozpatrywany jest zgodnie z obowiązującymi w KOWR w tym zakresie
wytycznymi. Przy określaniu nowych warunków, na jakich umowa miałaby być
kontynuowana, KOWR analizuje zarówno oczekiwania rolników indywidualnych, jak
też sytuację dzierżawcy. KOWR w każdym przypadku poddaje analizie szereg innych
kwestii wiążących się z wykonywaniem danej umowy, w szczególności specyfikę
działalności rolniczej i szereg różnych uwarunkowań formalno-prawnych,
gospodarczych i organizacyjnych, czy też wyniki kontroli weryfikujące należyte
wywiązywanie się dzierżawcy z obowiązków wynikających z umowy.
Należy podkreślić, że regulacje wynikające z zarządzenia Dyrektora Generalnego
KOWR nr 54/2024/Z z dnia 3 października 2024 r. mają zapewniać jednakowe
traktowanie wszystkich kontrahentów KOWR, co przyczynia się do zapewnienia
uczciwej konkurencji pomiędzy osobami prawnymi i fizycznymi dzierżawiącymi
grunty rolne ZWRSP. Należy też pamiętać, że wiele spółek handlowych, które
dzierżawią grunty ZWRSP, prowadzą działalność w oparciu o pracę członków rodziny
osób, które są właścicielami udziałów/akcji danej spółki. Zgodnie z art. 32
Konstytucji RP: „Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego
traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu
politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.” Należy
zauważyć, iż restrukturyzacja zorganizowanych, zabudowanych nieruchomości
rolnych ZWRSP, w szczególności przystosowanych do produkcji zwierzęcej,
prowadzona powinna być tak, aby gospodarstwa rolne utworzone w oparciu
o ten majątek mogły prowadzić racjonalną gospodarkę. Obecnie kwestia wspierania
gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą stała się szczególnie istotna.
Wynika to z obserwowanego w ostatnim czasie spadku tej produkcji.
Mając na uwadze ustawowe zadania KOWR (m.in. tworzenie warunków
sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego ZWRSP,
zabezpieczenie majątku Skarbu Państwa, popieranie organizowania na gruntach
Skarbu Państwa gospodarstw rolnych), szczególnego znaczenia nabiera konieczność
zagwarantowania trwałości umów dzierżawy. Skarb Państwa reprezentowany przez
KOWR powinien stwarzać dzierżawcom stabilne warunki gospodarowania. Oznacza
to m.in. umożliwienie przedłużenia umów na kolejne okresy, co jest uzasadnione
-- 4 of 6 --
gospodarczo i społecznie. Horyzont czasowy umowy dzierżawy jest szczególnie
istotny w zakresie ponoszenia wydatków na remonty budynków i budowli
znajdujących się na przedmiocie dzierżawy, zdolności kredytowej gospodarstw
rolnych, czy też możliwości ubiegania się o pomoc w ramach programów Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wydłużanie umów na dłuższe okresy,
zmniejsza też obciążenia administracyjne, zarówno po stronie KOWR,
jak i dzierżawcy.
Ad 4) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przewiduje obecnie przeprowadzenia
kontroli „w KOWR pod kątem zasadności wszystkich przypadków przedłużenia dzierżaw
dla podmiotów z kapitałem zagranicznym.”
Ad 5) Podmioty z udziałem kapitału zagranicznego stanowią niewielką grupę
dzierżawców nieruchomości ZWRSP. Z uwagi na brak możliwości bieżącego
monitorowania zmian w strukturze własności kapitału w spółkach prawa
handlowego dane w tym zakresie mogą mieć jedynie charakter szacunkowy, a
sprawozdania są przygotowywane przez KOWR z częstotliwością półroczną. Na
dzień 30 czerwca 2024 r. w dzierżawie przez podmioty zagraniczne znajdowało się
nieco ponad
42 958 ha nieruchomości ZWRSP (co stanowiło 4,1% gruntów pozostających w
dzierżawie), na podstawie 115 umów (co stanowiło 0,2% liczby trwających umów
dzierżaw).
W załączeniu znajduje się zestawienie trwających umów dzierżawy nieruchomości
ZWRSP z podmiotami zagranicznymi, według stanu na dzień 30 czerwca 2024 r.,
które zawiera następujące dane: nazwę podmiotu, powierzchnię gruntów
w dzierżawie (w ha), ich położenie (według województw), a także datę zakończenia
umowy dzierżawy.
Ad 6) KOWR na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa gospodaruje ZWRSP
w pierwszej kolejności w drodze wydzierżawienia albo sprzedaży nieruchomości
rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych. Co do zasady,
głównym kierunkiem rozdysponowania przez KOWR gruntów rolnych ZWRSP
powracających z wygasających umów dzierżawy, są przetargi ograniczone
-- 5 of 6 --
do rolników indywidualnych. Zgodnie z treścią ww. regulacji zdecydowana większość
nieruchomości rolnych po wygaśnięciu umów dzierżawy trafi zatem do rolników
indywidualnych, z uwagi na to, że jest to główny kierunek rozdysponowania gruntów
ZWRSP. Należy przy tym mieć na uwadze, iż KOWR powołany został do wspierania
działalności wytwórczej w rolnictwie i jego działania muszą wpisywać się w ramy
obowiązującego ustawodawstwa w tym zakresie. Nie budzi zatem wątpliwości,
że rolnicy indywidualni w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego
są obecnie na preferowanej pozycji w procesie rozdysponowania gruntów rolnych
ZWRSP. W myśl art. 24 ust. 1 ww. ustawy żadna osoba prawna nie może bowiem
przystąpić do pierwszego przetargu na dzierżawę gruntu rolnego o powierzchni
przekraczającej 1 ha użytków rolnych. Warto również dodać, że KOWR dokonuje
też szeregu interwencji na rynku prywatnym w przypadku transakcji, których
stronami nie są rolnicy indywidualni.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Załączniki:
1. Zestawienie umów dzierżaw.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 13 lutego 2025 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.27.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 7080 Państwa Posłów Dariusza
Mateckiego, Fryderyka Sylwestra Kapinosa, Wiesława Różyńskiego, Katarzyny
Sójki, Pawła Szrota, Sławomira Zawiślaka i Bożeny Lisowskiej „w sprawie kontroli
przedłużeń dzierżawy gruntów rolnych podmiotom zagranicznym”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 589, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww. ustawy KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne.
Podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), jest zatem KOWR.
-- 1 of 6 --
W celu udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju
Wsi wystąpiło do Centrali KOWR o przekazanie szczegółowych informacji.
Odpowiadając na poszczególne pytania uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1) KOWR nie dysponuje danymi dotyczącymi przedłużania umów dzierżawy
nieruchomości ZWRSP z podmiotami z udziałem kapitału zagranicznego, ponieważ
nie są one objęte obowiązkiem sprawozdawczym.
Ad 2) Przepisom ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382) podlegali dzierżawcy, bez
względu na formę organizacyjną czy obywatelstwo, którzy na dzień wejścia w życie
tej ustawy (tj. na dzień 3 grudnia 2011 r.), dzierżawili grunty ZWRSP o łącznej
powierzchni 428,5714 ha użytków rolnych i większej. W odniesieniu do tych
dzierżawców wyłączenie 30% powierzchni użytków rolnych dotyczyło każdej umowy
dzierżawy zawartej przed dniem 3 grudnia 2011 r., która nie zawierała postanowienia
o możliwości wyłączenia 30% powierzchni użytków rolnych, niezależnie na jaki okres
była ona zawarta. Ustawodawca wskazał 6-miesięczny termin na wysłanie przez
ówczesną Agencję Nieruchomości Rolnych zawiadomień do dzierżawców oraz
3-miesięczny termin na przyjęcie przez dzierżawcę propozycji wyłączenia gruntów
z danej umowy dzierżawy. Regulacje ustawy z dnia 16 września 2011 r. są takie same
dla wszystkich dzierżawców, niezależnie od tego czy dany dzierżawca jest
podmiotem krajowym czy zagranicznym, albo czy jest osobą fizyczną czy też prawną.
Dzierżawcom, którzy nie wyrazili zgody na wyłączenia gruntów, KOWR zgodnie
z art. 4 ust. 11 ww. ustawy nie może przedłużyć umów dzierżawy, a także nie może
przeznaczyć dzierżawionych gruntów do sprzedaży w trybie pierwszeństwia w
nabyciu.
Ad 3) KOWR, jako powiernik Skarbu Państwa, dokłada starań, aby procedury
związane m.in. z wydłużaniem umów dzierżawy były spójne i jednolite dla wszystkich
dzierżawców, a tym samym aby KOWR nie był narażony na zarzut nierównego
traktowania podmiotów dzierżawiących grunty ZWRSP. Każdy dzierżawca
(niezależnie od tego czy jest osobą fizyczną, prawną, czy też podmiotem z udziałem
kapitału zagranicznego), podlegający pod przepisy ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz
-- 2 of 6 --
o zmianie niektórych innych ustaw, który wyraził zgodę na wyłączenie z umowy
gruntów o powierzchni 30% powierzchni użytków rolnych nabył uprawnienie
do wydłużenia tej umowy na kolejny okres. Należy zauważyć, że spółka
PR-P „Babinek” sp. z o.o., poprzez wyłączenie z przedmiotu dzierżawy 30%
powierzchni użytków rolnych w myśl przepisów ww. ustawy z dnia 16 września
2011 r., nie utraciła uprawnienia do przedłużenia umowy dzierżawy obejmującej
pozostałą część gruntów. Mimo, iż spółka ta, stosownie do regulacji ww. ustawy,
spełniła swój ustawowy obwiązek poprzez wyłączenie z przedmiotu dzierżawy
gruntów o powierzchni 30% powierzchni użytków rolnych, to jednak areał
dzierżawionych gruntów mimo to był nadal redukowany. Trudno zatem w przypadku
tej spółki mówić o „uprzywilejowanym traktowaniu”. W tym miejscu należy
przypomnieć, że szczegółowe wyjaśnienia, dotyczące kwestii przedłużenia okresu
obowiązywania umowy dzierżawy zawartej ze spółką PR-P „Babinek” sp. z o.o.
zawarte zostały w odpowiedzi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 marca
2024 r., o znaku: DNI.mr.058.4.2024, na interpelację nr 1751 Pana Posła Dariusza
Mateckiego.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przypadek przedłużenia umowy dzierżawy
ze spółką PR-P „Babinek” sp. z o.o. był m.in. jedną z przesłanek do wprowadzenia
przez KOWR przejrzystych zasad wydłużania umów dzierżawy, które dają szansę
stabilnego gospodarowania i długofalowego planowania inwestycji w rolnictwie,
z pominięciem krótkookresowego wydłużenia umowy przy jednoczesnej,
każdorazowej redukcji dzierżawionego areału. Należy więc uznać, iż dotychczasowy
wolumen gruntów powracających z wygasających umów dzierżawy i przeznaczonych
do ponownego rozdysponowania w trybie art. 24 ustawy z dnia 19 października
1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, powinien
zaspokoić oczekiwania rolników indywidualnych w zakresie przyszłych możliwości
powiększenia prowadzonych przez nich gospodarstw rodzinnych.
Dodatkowo należy zauważyć, że każda umowa dzierżawy podlega odrębnej analizie,
w szczególności pod względem zasadności jej kontynuowania w dotychczasowym
lub ewentualnie zmienionym kształcie, zwłaszcza jeżeli dzierżawca wywiązuje się
ze zobowiązań wynikających z umowy i nie ma przeszkód formalno-prawnych do jej
wydłużenia. Jeżeli dzierżawca wywiązuje się ze zobowiązań wynikających z umowy
-- 3 of 6 --
dzierżawy i nie ma przeszkód formalno-prawnych do jej wydłużenia, wniosek
dzierżawcy rozpatrywany jest zgodnie z obowiązującymi w KOWR w tym zakresie
wytycznymi. Przy określaniu nowych warunków, na jakich umowa miałaby być
kontynuowana, KOWR analizuje zarówno oczekiwania rolników indywidualnych, jak
też sytuację dzierżawcy. KOWR w każdym przypadku poddaje analizie szereg innych
kwestii wiążących się z wykonywaniem danej umowy, w szczególności specyfikę
działalności rolniczej i szereg różnych uwarunkowań formalno-prawnych,
gospodarczych i organizacyjnych, czy też wyniki kontroli weryfikujące należyte
wywiązywanie się dzierżawcy z obowiązków wynikających z umowy.
Należy podkreślić, że regulacje wynikające z zarządzenia Dyrektora Generalnego
KOWR nr 54/2024/Z z dnia 3 października 2024 r. mają zapewniać jednakowe
traktowanie wszystkich kontrahentów KOWR, co przyczynia się do zapewnienia
uczciwej konkurencji pomiędzy osobami prawnymi i fizycznymi dzierżawiącymi
grunty rolne ZWRSP. Należy też pamiętać, że wiele spółek handlowych, które
dzierżawią grunty ZWRSP, prowadzą działalność w oparciu o pracę członków rodziny
osób, które są właścicielami udziałów/akcji danej spółki. Zgodnie z art. 32
Konstytucji RP: „Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego
traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu
politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.” Należy
zauważyć, iż restrukturyzacja zorganizowanych, zabudowanych nieruchomości
rolnych ZWRSP, w szczególności przystosowanych do produkcji zwierzęcej,
prowadzona powinna być tak, aby gospodarstwa rolne utworzone w oparciu
o ten majątek mogły prowadzić racjonalną gospodarkę. Obecnie kwestia wspierania
gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą stała się szczególnie istotna.
Wynika to z obserwowanego w ostatnim czasie spadku tej produkcji.
Mając na uwadze ustawowe zadania KOWR (m.in. tworzenie warunków
sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego ZWRSP,
zabezpieczenie majątku Skarbu Państwa, popieranie organizowania na gruntach
Skarbu Państwa gospodarstw rolnych), szczególnego znaczenia nabiera konieczność
zagwarantowania trwałości umów dzierżawy. Skarb Państwa reprezentowany przez
KOWR powinien stwarzać dzierżawcom stabilne warunki gospodarowania. Oznacza
to m.in. umożliwienie przedłużenia umów na kolejne okresy, co jest uzasadnione
-- 4 of 6 --
gospodarczo i społecznie. Horyzont czasowy umowy dzierżawy jest szczególnie
istotny w zakresie ponoszenia wydatków na remonty budynków i budowli
znajdujących się na przedmiocie dzierżawy, zdolności kredytowej gospodarstw
rolnych, czy też możliwości ubiegania się o pomoc w ramach programów Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wydłużanie umów na dłuższe okresy,
zmniejsza też obciążenia administracyjne, zarówno po stronie KOWR,
jak i dzierżawcy.
Ad 4) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przewiduje obecnie przeprowadzenia
kontroli „w KOWR pod kątem zasadności wszystkich przypadków przedłużenia dzierżaw
dla podmiotów z kapitałem zagranicznym.”
Ad 5) Podmioty z udziałem kapitału zagranicznego stanowią niewielką grupę
dzierżawców nieruchomości ZWRSP. Z uwagi na brak możliwości bieżącego
monitorowania zmian w strukturze własności kapitału w spółkach prawa
handlowego dane w tym zakresie mogą mieć jedynie charakter szacunkowy, a
sprawozdania są przygotowywane przez KOWR z częstotliwością półroczną. Na
dzień 30 czerwca 2024 r. w dzierżawie przez podmioty zagraniczne znajdowało się
nieco ponad
42 958 ha nieruchomości ZWRSP (co stanowiło 4,1% gruntów pozostających w
dzierżawie), na podstawie 115 umów (co stanowiło 0,2% liczby trwających umów
dzierżaw).
W załączeniu znajduje się zestawienie trwających umów dzierżawy nieruchomości
ZWRSP z podmiotami zagranicznymi, według stanu na dzień 30 czerwca 2024 r.,
które zawiera następujące dane: nazwę podmiotu, powierzchnię gruntów
w dzierżawie (w ha), ich położenie (według województw), a także datę zakończenia
umowy dzierżawy.
Ad 6) KOWR na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa gospodaruje ZWRSP
w pierwszej kolejności w drodze wydzierżawienia albo sprzedaży nieruchomości
rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych. Co do zasady,
głównym kierunkiem rozdysponowania przez KOWR gruntów rolnych ZWRSP
powracających z wygasających umów dzierżawy, są przetargi ograniczone
-- 5 of 6 --
do rolników indywidualnych. Zgodnie z treścią ww. regulacji zdecydowana większość
nieruchomości rolnych po wygaśnięciu umów dzierżawy trafi zatem do rolników
indywidualnych, z uwagi na to, że jest to główny kierunek rozdysponowania gruntów
ZWRSP. Należy przy tym mieć na uwadze, iż KOWR powołany został do wspierania
działalności wytwórczej w rolnictwie i jego działania muszą wpisywać się w ramy
obowiązującego ustawodawstwa w tym zakresie. Nie budzi zatem wątpliwości,
że rolnicy indywidualni w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego
są obecnie na preferowanej pozycji w procesie rozdysponowania gruntów rolnych
ZWRSP. W myśl art. 24 ust. 1 ww. ustawy żadna osoba prawna nie może bowiem
przystąpić do pierwszego przetargu na dzierżawę gruntu rolnego o powierzchni
przekraczającej 1 ha użytków rolnych. Warto również dodać, że KOWR dokonuje
też szeregu interwencji na rynku prywatnym w przypadku transakcji, których
stronami nie są rolnicy indywidualni.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Załączniki:
1. Zestawienie umów dzierżaw.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --