Odpowiedź na interpelację w sprawie dramatycznej sytuacji kadrowej w polskiej Policji Odpowiedź na interpelację nr 7071 w sprawie dramatycznej sytuacji kadrowej w polskiej Policji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 24-02-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 7071 Pana Posła Jana Warzechy w sprawie dramatycznej sytuacji kadrowej w polskiej Policji, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Wysoki poziom wakatów w służbach mundurowych jest efektem odejść funkcjonariuszy ze służby przede wszystkim w 2023 r. Stan kadr służb resortu spraw wewnętrznych i administracji w 2023 r. doświadczył niespotykanej w dotychczasowej historii liczby zwolnień ze służby, co przyczyniło się do niskiego ukompletowania stanu kadr w 2024 r. W 2023 r. ze służby zwolnionych zostało bowiem 12 430 funkcjonariuszy, w tym: w Policji – 9 458, w Straży Granicznej (SG) - 1 338, w Państwowej Straży Pożarnej – 1 444, a w Służbie Ochrony Państwa – 190. Największa liczba odejść ze służby przypadła na dwa pierwsze miesiące 2023 r. Po zmianie Rządu, resort spraw wewnętrznych i administracji podjął pilne prace, mające na celu redukcję braków kadrowych w służbach. Rozpoczęto wieloaspektowe działania, ukierunkowane na zmniejszenie liczby wakatów i zachęcenie do wstępowania do służb mundurowych jak największej liczby kandydatów – w szczególności do Policji i SG. Niezmiernie istotne stało się wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych, stanowiących odpowiedź na aktualne wyzwania, które spowodują napływ dodatkowych kandydatów, spełniających oczekiwania służby. Rozwiązaniem legislacyjnym, mającym na celu zwiększenie możliwości doborowych do służby w Policji jest ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z utworzeniem oddziałów o profilu mundurowym oraz ułatwieniem powrotu do służby w Policji i Straży Granicznej[1]. Przyjęte w ustawie rozwiązania mają charakter systemowy, a ich zasadniczym celem jest osiągnięcie wyższego stopnia profesjonalizacji Policji i SG, poprzez zwiększenie efektywności prowadzonych postępowań kwalifikacyjnych do ww. formacji oraz stworzenie możliwości pozyskania jak największej liczby funkcjonariuszy, odpowiadających potrzebom służb. Przepisy ustawy zawierają regulacje pozwalające na uproszczenie postępowania kwalifikacyjnego, zapewniając jednocześnie jego skuteczność i właściwą ocenę kandydatów do poszczególnych służb. Powyższe pozwoli na skrócenie jego przebiegu oraz ograniczenie czynności podejmowanych wobec kandydatów, co powinno zmniejszyć uciążliwości wynikające z przebiegu postępowania kwalifikacyjnego. Pierwszy obszar zmian, jakie wprowadziła ustawa, które mogą przyczynić się do poprawy sytuacji kadrowej w Policji i SG, obejmuje rozwiązania dotyczące oddziałów o profilu mundurowym. Dla absolwentów działających w liceach i technikach oddziałów o profilu mundurowym zostały stworzone dogodne warunki postępowania kwalifikacyjnego do Policji oraz SG tak, aby było ono dla nich możliwie najkrótsze i preferencyjne. Regulacje obejmujące kandydatów-absolwentów szkół ponadpodstawowych, kończących klasy o profilu mundurowym, pozwalają na skrócenie postępowania kwalifikacyjnego (zniesienie wymogu testu wiedzy, z uwagi na przyswojenie odpowiedniej wiedzy w ramach procesu nauczania w szkołach) i przeniesienie jednego z etapów ww. postępowania (test sprawności fizycznej) na poziom szkoły. Kandydaci do służby, którzy ukończyli oddziały o profilu mundurowym mają pierwszeństwo w przyjęciu do służby. Drugim obszarem regulacji, który może mieć pozytywny wpływ na redukcję liczby wakatów w Policji i SG, są rozwiązania ułatwiające powrót do służby byłym funkcjonariuszom ww. formacji. Z uwagi na zróżnicowane doświadczenie funkcjonariuszy, nabyte kwalifikacje zawodowe oraz posiadany stopień, a także czas pozostawania poza służbą, wyodrębniono dla wskazanych osób szczególne ścieżki postępowania kwalifikacyjnego, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości weryfikacji wskazanej grupy kandydatów, pod kątem spełnienia przez nich ustawowych kryteriów. W przypadku przyjęć do służby w Policji, wydłużono z 3 lat do 5 lat możliwość zastosowania skróconej procedury kwalifikacyjnej wobec byłych policjantów (byli funkcjonariusze nie będą poddawani testowi wiedzy, testowi sprawności fizycznej oraz badaniu psychologicznemu). Ustawa reguluje również sytuację byłych funkcjonariuszy Policji, którzy złożyli podanie o przyjęcie do służby po upływie 5 lat od zwolnienia ze służby w Policji. W wymienionym przypadku wobec ww. kandydatów – z wyjątkiem byłych funkcjonariuszy w korpusie co najmniej oficerów młodszych Policji – postępowanie kwalifikacyjne dodatkowo uwzględnia test sprawności fizycznej. Ponadto, ustawa wprowadziła do procedury kwalifikacyjnej do służby w Policji odrębne ścieżki doboru przeznaczone dla pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Policji od co najmniej 5 lat, w pełnym wymiarze czasu pracy, którzy posiadają odpowiednie kwalifikacje i kompetencje pożądane ze względu na potrzeby kadrowe Policji. Wskazani kandydaci są zwolnieni z testu wiedzy oraz mają pierwszeństwo w przyjęciu do służby w Policji. Trzecim obszarem omawianej regulacji, który będzie miał wpływ na zmniejszenie liczby wakatów, jest wprowadzenie rozwiązań umożliwiających przyjmowanie kandydatów do służby kontraktowej w Policji i SG. W przypadku Policji osoby takie mogą pełnić służbę kontraktową przede wszystkim w oddziałach prewencji Policji. Dodatkowo, w uzasadnionych potrzebami służby przypadkach, policjanci w służbie kontraktowej, przyjmowani mogą być również do innych rodzajów służb w Policji, z zastrzeżeniem, że możliwe jest ich przyjęcie jedynie na stanowiska w korpusie szeregowych Policji. Ponadto, najpóźniej na 6 miesięcy przed upływem okresu, na jaki został zawarty kontrakt, policjant posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe, będzie mógł wystąpić z wnioskiem o mianowanie na stałe. Warunkiem mianowania będzie posiadanie zgody właściwego przełożonego i ukończenie szkolenia zawodowego podstawowego, jeżeli policjant wcześniej nie uzyskał kwalifikacji zawodowych podstawowych. W przypadku mianowania na stałe okres służby kontraktowej wlicza się do okresu służby przy ustalaniu uprawnień przysługujących policjantowi z tytułu pełnienia służby. Należy dodać, że równolegle z przyjętymi przepisami prawa, których celem jest poprawa sytuacji kadrowej w Policji, są podejmowane działania promujące służbę w Policji. Formacja prowadzi w sposób ciągły kampanie informacyjne w ramach współpracy z mediami o zasięgu krajowym i lokalnym, uczestniczy w targach pracy oraz realizuje kampanie skierowane do uczniów szkół średnich, studentów, a także osób poszukujących pracy. Przykładem powyższych działań jest m.in. kampania pt. „Dołącz do nas,” promująca zawód policjanta i pracownika Policji, informująca o sposobach rekrutacji oraz zasadach powrotu byłych funkcjonariuszy do Policji. Ponadto, w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, TikTok), są publikowane treści pokazujące interesujące aspekty służby w Policji. Warto również nadmienić, że aktualnie trwają prace nad utworzeniem aplikacji, która m.in. umożliwi kandydatom ubiegającym się o przyjęcie do służby w Policji składanie wymaganych dokumentów za pośrednictwem środka komunikacji elektronicznej. Podjęte działania przynoszą już obecnie wymierne rezultaty. Zgodnie z Meldunkiem o stanie kadr Policji[2] do służby w Policji w 2024 r. wstąpiło 6 445 osób[3]. Natomiast w 2023 r. były to 5 174 osoby, a w 2022 r. – 5 169 osób. Należy przy tym zauważyć, że liczba przyjętych do służby przewyższyła o 538 funkcjonariuszy liczbę zwolnionych ze służby (5 907 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2024 r.). W 2024 r. wpłynęła również rekordowa liczba podań o przyjęcie do służby, tj. 22 481. Dla porównania w 2023 r. było to 15 289 podań, natomiast w 2022 r. – 13 358 . Na dzień 31 grudnia 2024 r. służbę w Policji pełniło 97 256 funkcjonariuszy (w tym 14 etatów sfinansowanych przez samorządy lokalne). Odnosząc się do kwestii poprawy warunków wynagradzania funkcjonariuszy uprzejmie informuję, że w ustawie budżetowej na rok 2025[4], został określony średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, który wynosi 105,0%. Z uwagi na powyższe w budżecie resortu spraw wewnętrznych i administracji na 2025 r., w tym dla Policji, zostały ujęte środki umożliwiające podwyższenie uposażeń funkcjonariuszy i wynagrodzeń pracowników o 5% w stosunku do 2024 r., co daje przeciętną podwyżkę uposażeń funkcjonariuszy Policji o 526 zł oraz wynagrodzeń pracowników Policji o 365 zł. Ponadto, warto podkreślić, że funkcjonariusze, jak i pracownicy: Policji, SG, Służby Ochrony Państwa oraz Państwowej Straży Pożarnej od 1 stycznia 2024 r. otrzymali 20% podwyżki, co dało przeciętną podwyżkę uposażeń funkcjonariuszy Policji o 1472 zł oraz wynagrodzeń pracowników Policji o 973 zł. W celu podniesienia atrakcyjności podjęcia służby w formacjach mundurowych podległych resortowi spraw wewnętrznych i administracji od 1 maja 2024 r. wdrożono rozwiązanie finansowe polegające na zrównaniu pierwszego uposażenia policjantów, strażaków i funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa z uposażeniem żołnierzy zawodowych. Należy również podkreślić, że budżet Policji na 2025 r. (20,31 mld zł) będzie aż o 41 proc. wyższy niż w 2023 r. (14,37 mld zł). Jest to 6 mld zł więcej, w tym 1 mld zapowiedziany przez Prezesa Rady Ministrów podczas Święta Policji. Niezależnie od wskazanych działań informuję, że dostrzegając potrzebę systemowego zapewnienia sprawnego funkcjonowania służb oraz jakości pełnionej służby przez funkcjonariuszy, zarządzeniem nr 57 z dnia 17 października 2024 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołał Zespół do spraw poprawy warunków pełnienia służby przez funkcjonariuszy służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych[5]. Zespół, któremu przewodniczy Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jest organem pomocniczym Ministra. W skład Zespołu wchodzą m.in. komendanci służb oraz przedstawiciele reprezentatywnych organizacji związkowych działających w służbach (NSZZ Policjantów, Krajowy Sekretariat Służb Publicznych NSZZ „Solidarność”, NSZZ Funkcjonariuszy Straży Granicznej, Związek Zawodowy Strażaków „Florian” oraz NSZZ Pracowników Pożarnictwa). Do zadań Zespołu należy: przygotowanie założeń nowego programu modernizacji Policji, SG, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa, opracowanie propozycji rozwiązań prawnych i organizacyjnych dotyczących systemu uposażeń funkcjonariuszy, a także świadczeń, równoważników pieniężnych, ekwiwalentów oraz innych należności wypłacanych funkcjonariuszom tych służb, opracowanie rozwiązań prawnych, mających na celu poprawę zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy służb, w tym analiza obowiązujących rozwiązań prawnych dotyczących zasad przyznawania funkcjonariuszom służb lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz świadczeń pieniężnych odnoszących się do lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater, opracowanie rozwiązań ułatwiających korzystanie przez funkcjonariuszy służb ze świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej utworzone przez Ministra SWiA lub Państwowy Instytut Medyczny MSWiA. W celu zapewnienia efektywnego wypracowania oczekiwanych rozwiązań przy Zespole zostały utworzone cztery grupy eksperckie do spraw: modernizacji, uposażeń, mieszkaniowych oraz świadczeń opieki zdrowotnej. Jednym z rozwiązań rekomendowanych przez Zespół jest propozycja przyjęcia ustawy o Karcie Rodziny Mundurowej. Projektowana ustawa będzie miała na celu wsparcie w szczególności żołnierzy, funkcjonariuszy oraz członków ich rodzin poprzez zapewnienie tym osobom różnego rodzaju świadczeń, ulg i zniżek, ustalonych we współpracy z samorządami i instytucjami publicznymi. Planowane jest również wdrożenie świadczenia mieszkaniowego dla wszystkich funkcjonariuszy służb na wzór rozwiązań przyjętych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto warto podkreślić, że Kierownictwo MSWiA podejmuje dialog z przedstawicielami związków zawodowych zrzeszających pracowników resortu, którego celem jest poprawa warunków pracy pracowników zatrudnionych w służbach podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych. Za utrzymywanie stałych kontaktów, w tym uczestnictwo w negocjacjach i rokowaniach, ze związkami zawodowymi działającymi w resorcie spraw wewnętrznych i administracji, jest odpowiedzialny powołany 15 października 2024 r. Pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do spraw współpracy ze związkami zawodowymi[6] w randze Sekretarza Stanu. Zarządzeniem nr 63 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 listopada 2024 r. został powołany Zespół do spraw poprawy warunków pracy pracowników zatrudnionych w służbach podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych[7]. Do zadań ww. Zespołu należy: analiza obowiązujących rozwiązań prawnych dotyczących warunków pracy pracowników zatrudnionych w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Ochrony Państwa, zwanych dalej „służbami” oraz opracowanie propozycji zmian mających na celu ich poprawę; opracowanie propozycji uwzględniających problematykę dotyczącą warunków pracy pracowników służb w ramach założeń nowego programu modernizacji służb. Jednocześnie informuję, że komunikaty ze spotkań ww. Zespołów zostały zamieszczone na stronie internetowej MSWiA[8]. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1562, dalej ustawa. [2] Stan na dzień 31 grudnia 2024 r. [3] co stanowi trzeci wynik od 2000 r. [4] Uchwalonej na 26. posiedzeniu Sejm RP 9 stycznia 2025 r. (druk 687) [5] dalej: Zespół [6] https://www.gov.pl/web/mswia/wiceminister-wieslaw-szczepanski-powolany-na-stanowisko-pelnomocnika-ministra-spraw-wewnetrznych-i-administracji-do-spraw-wspolpracy-ze-zwiazkami-zawodowymi [7] https://www.gov.pl/web/mswia/szef-mswia-podpisal-zarzadzenie-w-sprawie-powolania-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pracy-pracownikow-zatrudnionych-w-sluzbach [8] https://www.gov.pl/web/mswia/pierwsze-spotkanie-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pelnienia-sluzby-przez-funkcjonariuszy-sluzb-podleglych-mswia; https://www.gov.pl/web/mswia/drugie-spotkanie-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pelnienia-sluzby-przez-funkcjonariuszy-sluzb-podleglych-mswia; https://www.gov.pl/web/mswia/trzecie-posiedzenie-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pelnienia-sluzby-przez-funkcjonariuszy-sluzb-podleglych-mswia; https://www.gov.pl/web/mswia/pierwsze-spotkanie-zespolu-do-spraw-poprawy-warunkow-pracy-pracownikow-zatrudnionych-w-sluzbach-podleglych-mswia;