Interpelacja w sprawie nieprawidłowości związanych z procesem wypłacania środków na granty i stypendia z KPO dla kultury
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7052
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie nieprawidłowości związanych z procesem wypłacania środków na granty i stypendia z KPO dla kultury
Zgłaszający: Krzysztof Mieszkowski
Data wpływu: 18-12-2024
Szanowna Pani Ministro,
w ramach Krajowego Planu Odbudowy Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2024 udało się wyasygnować w sumie ponad 130 mln złotych. Zgodnie z regulaminem termin realizacji grantów z pierwszego naboru kończy się 31 grudnia, czyli za niemal dwa tygodnie. Jednak wielu stypendystów do tej pory nie otrzymało wypłat. W związku z opóźnieniem procesu przekazywania środków finansowych, zarówno indywidualni stypendyści, jak organizacje pozarządowe, mimo dużego nakładu pracy, mierzą się z widmem niewykonania swoich projektów, co w konsekwencji skutkować może koniecznością zwrócenia przyznanych grantów.
Warto nadmienić, że beneficjenci stypendiów z KPO dla sektora kultury od samego początku musieli mierzyć się z wieloma trudnościami wynikającymi z błędów proceduralnych – opóźnienie w ogłoszeniu wyników naboru (18 września br.), brak odpowiedniego wsparcia ze strony instytucji odpowiedzialnych oraz chaos organizacyjny, to tylko kilka z nich. Ponadto, Narodowy Instytut Muzyki i Tańca (NIMiT), czyli jednostka wspierająca MKiDN, nie wdrożyła na czas niezbędnych procedur oraz systemu oceniającego wnioski. Stypendyści skarżyli się także na niewydolność komunikacyjną oraz wielotygodniowe opóźnienia w podpisywaniu umów ze strony operatora.
W tym miejscu należy podkreślić, że organizacje pozarządowe, znając regulamin i decydując się na starania o przyznanie stypendiów, były gotowe na realizację projektów w wyznaczonym czasie. Nikt jednak nie brał pod uwagę tylu trudności proceduralnych i organizacyjnych ze strony dystrybutora środków z KPO. Sytuacja wymaga natychmiastowej reakcji. Ignorowanie artystów i środowisk twórczych, przez lata pozbawionych systemowego wsparcia, nie tylko podważy ich zaufanie do instytucji państwowych, ale jeszcze bardziej osłabi ich wciąż niełatwą sytuację bytową.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Dlaczego Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, mimo licznych próśb, nie zgadza się na przedłużenie stypendystom terminu realizacji ich projektów?
Jakie działania zamierza podjąć MKiDN, by usprawnić proces wypłaty środków na granty i stypendia z KPO?
W jaki sposób ministerstwo kultury zamierza zrekompensować straty finansowe, które ponieśli beneficjenci stypendiów z KPO, spowodowane opóźnieniami wypłat przez operatora środków?
Jakie procedury zamierza wprowadzić MKiDN, by ustrzec się w przyszłości podobnych błędów, np. podczas drugiego naboru grantów z KPO, który planowany jest już na początek 2025 roku?
Z poważaniem Krzysztof Mieszkowski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Marta Cienkowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7449 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7052 posła Krzysztofa Mieszkowskiego z 30 grudnia 2024
roku w sprawie nieprawidłowości związanych z procesem wypłacania środków na granty
i stypendia z KPO dla kultury, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Inwestycja A2.5.1 KPO „Program wspierania
działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania
ich rozwoju” składa się z programu grantowego i programu stypendialnego. O wsparcie
w formie grantów mogą ubiegać się państwowe lub samorządowe instytucje kultury,
organizacje pozarządowe, małe i średnie przedsiębiorstwa. Natomiast o wsparcie w formie
stypendiów mogą się ubiegać osoby fizyczne (twórcy, artyści, animatorzy, edukatorzy lub
badacze w sektorze kultury i sektorze kreatywnym). Dlatego też żadna organizacja
pozarządowa z założenia nie mogła otrzymać stypendium.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego analizowało możliwości przedłużenia
terminu realizacji przedsięwzięć, w tym prawnej dopuszczalności zmiany Regulaminu
pierwszego wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem w ramach Inwestycji A2.5.1 KPO.
Dopiero po uzyskaniu pisemnego potwierdzenia przez Instytucję Koordynującą KPO –
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) braku przeciwskazań do przedłużenia
terminu realizacji stypendiów zarekomendowano to Jednostce Wpierającej (JW).
Stypendyści objęci wsparciem w wyniku pierwszej oceny mają zatem możliwość wydłużenia
terminu realizacji swoich przedsięwzięć do 30 czerwca 2025 r. Takie przedłużenie wymaga
złożenia wniosku o aneks do umowy. Stypendia przyznane w wyniku drugiej oceny
(odwoławczej) mogą być realizowane do 30 czerwca 2025 r., w zależności od długości
przyznanego stypendium.
Ad 2.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podjęło szereg czynności zmierzających do
usprawnienia procesu kontraktacji umów, jak i usprawnienia funkcjonowania Jednostki
Wspierającej, w tym:
wprowadzono obowiązek stałego, cotygodniowego przekazywania przez Narodowy
Instytut Muzyki i Tańca (NIMiT) monitoringu z realizacji inwestycji;
wysłano pisma ponaglające i wzywające do sfinalizowania procesu podpisywania umów;
przeprowadzano zapowiedziane i niezapowiedziane wizytacje;
przeprowadzono szereg spotkań z kierownictwem NIMiT, aby stan prac był na bieżąco
poddawany analizie i monitorowany;
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
udzielono czasowego wsparcia kadrowego NIMiT pracownikami MKiDN;
na kilka miesięcy oddelegowano pracownika MKiDN do NIMiT, co sprzyjało również
bieżącej analizie sytuacji i reagowania na potrzebę usprawnień organizacyjnych;
zorganizowano spotkanie z pracownikami NIMiT zaangażowanymi bezpośrednio
w realizację Inwestycji A2.5.1. w celu identyfikacji problemów występujących z punktu
widzenia pracownika zaangażowanego bezpośrednio w proces realizacji;
stale informowano kierownictwo NIMiT o możliwościach zwiększenia wsparcia
finansowego w razie zgłaszania dodatkowych potrzeb;
zapewniono finasowanie sprzętu komputerowego oraz dodatkowych etatów;
rozpatrywano skargi oraz interweniowano w indywidulanych sprawach;
w związku z nieprawidłowościami odwołano ze stanowiska dyrektor NIMiT.
Ad 3.
W Regulaminie pierwszego wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem w ramach
Inwestycji A2.5.1. KPO okres kwalifikowalności wydatków został przewidziany na dzień od
dnia ogłoszenia naboru, czyli 31 maja 2024 r.
Oznacza to, że stypendyści mogli realizować swoje przedsięwzięcia już w czerwcu 2024 r.,
z założenia więc przed podpisaniem umowy. Nawet gdyby umowy o objęcie wsparciem
w formie stypendium zostały podpisane w przewidzianym w punkcie 9.1. ww. Regulaminu
terminie, tj. do 30 września 2024 r., a środki wypłacone w październiku, stypendia
realizowane w czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu i na początku października 2024 r.
musiałyby być finansowane ze środków własnych stypendystów. Następnie wydatki
te podlegałyby refundacji.
Zgodnie z punktem 5.4. wzoru umowy o objęcie wsparciem w formie stypendium,
stanowiącej załącznik do ww. Regulaminu: „w przypadku rozpoczęcia realizacji
Przedsięwzięcia przez OOW przed zawarciem Umowy, pierwsza transza Wsparcia jest
wypłacana z wyrównaniem za miesiące, w których OOW realizował Przedsięwzięcie, pod
warunkiem wykazania przez OOW postępów w realizacji Wskaźników Przedsięwzięcia za
ten wcześniejszy okres, przy czym Wsparcie zostanie wypłacone nie wcześniej niż w terminie
7 dni od dnia złożenia przez OOW sprawozdania, o którym mowa w zdaniu drugim pkt 7.2.”
Przyjęcie wyżej opisanej konstrukcji stypendiów było celowe, ponieważ dawało możliwość
Stypendystom skorzystania ze stypendiów 6-miesięcznych i uzyskania dofinansowania za
ten okres. Z możliwości tej skorzystała znaczna część Wnioskodawców.
Gdyby przyjąć, że przedsięwzięcia mogłyby być realizowane wyłącznie po podpisaniu
umowy i wypłacie środków, Stypendyści mogliby składać wnioski wyłącznie na stypendia
3-miesięczne, tj. październik, listopad i grudzień.
MKiDN jako Instytucja odpowiedzialna za realizację Inwestycji A2.5.1. KPO nie widzi
podstaw do wprowadzania ogólnych zasad „rekompensat strat finansowych” z powodu
opóźnień następujących od połowy października 2024 r.
Natomiast wypłata odszkodowania w indywidualnych przypadkach wymaga wykazania
poniesienia szkody oraz jej wysokości, a także wykazania związku pomiędzy działaniem
Jednostki Wpierającej wdrażanie Inwestycji a ewentualną szkodą.
Na chwilę obecną do resortu nie zostało zgłoszone żadne żądanie wypłaty odszkodowania
w indywidulanej sprawie.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło konsultacje społeczne
z przedstawicielami środowiska kultury i organizacji pozarządowych celem wspólnego
wypracowania mechanizmów, które pozwolą efektywniej przeprowadzić procedurę II
naboru w ramach Programu wspierania działalności podmiotów sektora kultury
i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
Obecnie MKiDN wraz z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca – Jednostką Wspierającą
Inwestycję A2.5.1. jest na etapie analizy zgłoszonych postulatów oraz projektowania
Regulaminu drugiego wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem, dlatego jest zbyt
wcześnie, aby dokładnie wskazać, jakie rozwiązania zostaną przyjęte. Usprawnienia będą na
pewno dotyczyły zapisów Regulaminu, jak również kwestii organizacyjnych związanych
z funkcjonowaniem Jednostki Wspierającej. Będą zmierzały do ograniczenia obrotu
dokumentacją papierową na rzecz elektronicznej oraz usprawnienia komunikacji pomiędzy
wnioskodawcami a Jednostką Wpierającą.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Marta Cienkowska
-- 3 of 3 --