Interpelacja nr 7042
Interpelacja w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (88%)
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw
Interpelacja nr 7042
do ministra finansów, ministra zdrowia
w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj
Data wpływu: 17-12-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą procedowanego projektu UD53 oraz autopoprawki do UD86, które budzą istotne wątpliwości co do celowości, zgodności z prawem i przewidywanych skutków regulacji. Zmiany te mają wpływ na rynek produktów nikotynowych, w tym saszetek nikotynowych, które są uznawane za mniej szkodliwe alternatywy dla tradycyjnych papierosów.
1. Dlaczego proces zmian prawnych dotyczących regulacji rynku saszetek nikotynowych odbywa się na zasadzie wrzutki do innej ustawy (UD86), która wcześniej w żadnym zakresie nie dotyczyła saszetek nikotynowych, z pominięciem procesu konsultacji?
2. Czym kierowało się Ministerstwo Zdrowia przy opracowywaniu regulacji dotyczących saszetek nikotynowych? Czy uwzględniono najnowszą wiedzę naukową oraz dobre praktyki regulacyjne z krajów, które osiągnęły sukces w walce z paleniem papierosów?
3. Dlaczego Ministerstwo Zdrowia nie uwzględniło doświadczeń Szwecji, która dzięki kompleksowej polityce antynikotynowej łączącej regulacje fiskalne, zdrowotne oraz wspierające mniej szkodliwe alternatywy, osiągnęła wskaźnik palaczy poniżej 5%? Model szwedzki jest uznawany za wzór w realizacji celów Europejskiego Planu Walki z Rakiem, jednak propozycje polskiego resortu zdrowia wydają się pomijać te doświadczenia.
4. Jaka jest całościowa polityka Ministerstwa Zdrowia wobec produktów nikotynowych? Czy resort posiada spójną strategię, która w klarowny sposób łączy cele zdrowotne, regulacyjne i fiskalne w podejściu do walki z nikotyną? Obecne propozycje wydają się być fragmentaryczne i niespójne, co utrudnia ocenę ich realnego wpływu na zdrowie publiczne oraz rynek.
5. Czy planowane regulacje dotyczące saszetek nikotynowych są zgodne z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadami wolnego rynku? Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę prawną w tym zakresie, by wykluczyć potencjalne naruszenia unijnego prawa?
Interpelacja nr 7042
do ministra finansów, ministra zdrowia
w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj
Data wpływu: 17-12-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą procedowanego projektu UD53 oraz autopoprawki do UD86, które budzą istotne wątpliwości co do celowości, zgodności z prawem i przewidywanych skutków regulacji. Zmiany te mają wpływ na rynek produktów nikotynowych, w tym saszetek nikotynowych, które są uznawane za mniej szkodliwe alternatywy dla tradycyjnych papierosów.
1. Dlaczego proces zmian prawnych dotyczących regulacji rynku saszetek nikotynowych odbywa się na zasadzie wrzutki do innej ustawy (UD86), która wcześniej w żadnym zakresie nie dotyczyła saszetek nikotynowych, z pominięciem procesu konsultacji?
2. Czym kierowało się Ministerstwo Zdrowia przy opracowywaniu regulacji dotyczących saszetek nikotynowych? Czy uwzględniono najnowszą wiedzę naukową oraz dobre praktyki regulacyjne z krajów, które osiągnęły sukces w walce z paleniem papierosów?
3. Dlaczego Ministerstwo Zdrowia nie uwzględniło doświadczeń Szwecji, która dzięki kompleksowej polityce antynikotynowej łączącej regulacje fiskalne, zdrowotne oraz wspierające mniej szkodliwe alternatywy, osiągnęła wskaźnik palaczy poniżej 5%? Model szwedzki jest uznawany za wzór w realizacji celów Europejskiego Planu Walki z Rakiem, jednak propozycje polskiego resortu zdrowia wydają się pomijać te doświadczenia.
4. Jaka jest całościowa polityka Ministerstwa Zdrowia wobec produktów nikotynowych? Czy resort posiada spójną strategię, która w klarowny sposób łączy cele zdrowotne, regulacyjne i fiskalne w podejściu do walki z nikotyną? Obecne propozycje wydają się być fragmentaryczne i niespójne, co utrudnia ocenę ich realnego wpływu na zdrowie publiczne oraz rynek.
5. Czy planowane regulacje dotyczące saszetek nikotynowych są zgodne z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadami wolnego rynku? Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę prawną w tym zakresie, by wykluczyć potencjalne naruszenia unijnego prawa?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
16
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12175 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 6 stycznia 2025 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację 7042
Znak sprawy: PAD1.054.10.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską Pani Poseł Agnieszki Ścigaj nr 7042 z dnia
19 grudnia 2024 r. w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia
przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD86) oraz projektu
ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz
niektórych innych ustaw (UD53), w zakresie przedstawionych zagadnień
pozostających w obszarze kompetencji Ministerstwa Finansów, uprzejmie
wyjaśniam co następuje.
Ministerstwo Finansów dostrzegając obecność nowych wyrobów na rynku
stanowiących substytuty wyrobów tytoniowych przygotowało w zakresie swoich
kompetencji projekt ustawy (UD53) ukierunkowany na objęcie podatkiem
akcyzowym nowych kategorii wyrobów akcyzowych, tj. saszetek nikotynowych oraz
innych wyrobów nikotynowych. W projekcie zaproponowano także rozszerzenie
opodatkowania akcyzą, w zakresie już istniejących na gruncie ww. ustawy o podatku
akcyzowym wyrobów nowatorskich, o wyroby niezawierające tytoniu zarówno z
nikotyną jak i bez nikotyny, w których tytoń jest zastępowany innym surowcem np.
herbatą (dokumenty z przebiegu procesu legislacyjnego dostępne są na stronie
RCL).
W myśl definicji funkcjonujących w prawie Unii Europejskiej, wyroby w postaci
saszetek nikotynowych nie są traktowane jako wyroby tytoniowe. Obecnie nie
podlegają harmonizacji na poziomie Unii Europejskiej. Natomiast stosownie do art. 1
ust. 3 lit. a) Dyrektywy Rady (UE) 2020/262 z dnia 19 grudnia 2019 r. (Dz.U. L 58 z 27
lutego 2020 r.) ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego,
państwa członkowskie mogą nakładać podatki na produkty inne niż wyroby
-- 1 of 2 --
2/2
akcyzowe. Nakładanie takich podatków nie może jednak powodować zwiększenia
formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami
członkowskimi. Na takiej zasadzie podatkiem akcyzowym opodatkowane są w
Polsce np. samochody osobowe.
Zaprojektowane rozwiązania w zakresie objęcia saszetek nikotynowych podatkiem
akcyzowym nie spowodują zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w
handlu pomiędzy państwami członkowskimi, tym samym nie zostaną naruszone
zasady wolnego rynku.
Saszetki nikotynowe są obecnie na rynkach ponad 20 państw członkowskich UE a
opodatkowane akcyzą zostały w 11 z nich, m.in. w Szwecji, Łotwie, Estonii, Czechach,
Danii, Irlandii, we Włoszech.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.119.2024.JS
Warszawa, 04 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z dnia 19 grudnia 2024 r., nr 7042, Pani Poseł Agnieszki Ścigaj,
w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania
tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku
akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Odpowiadając na trzy pierwsze pytania uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisami
art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r
. o ochronie zdrowia przed następstwami
używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, implementującym do prawa krajowego przepisy
art. 17 tzw.
dyrektywy tytoniowej, zabroniona jest produkcja i wprowadzanie do obrotu
tytoniu dostosowania doustnego (z wyjątkiem tytoniu przeznaczonego do inhalacji albo
żucia), wytworzonego całkowicie lub częściowo z tytoniu, w postaci proszku, cząstek lub też
połączenia tych postaci, szczególnie takie, które są porcjowane w saszetki lub dostępne
w perforowanych saszetkach. Obecnie dostępne na rynku woreczki z syntetyczną nikotyną
nie są wyrobem tytoniowym, wobec tego nie są uregulowane ww. przepisami ustawy.
W ocenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, woreczki nikotynowe mają charakter niefarmaceutyczny i są aktualnie
sprzedawane jako produkty konsumpcyjne. W ocenie Ministerstwa Zdrowia obecny brak
regulacji dopuszczalnego maksymalnego stężenia nikotyny w woreczkach nikotynowych
(stężenie nikotyny w tych produktach mieści się między 0–8 mg/g do nawet stężeń powyżej
60 mg/g) oraz brak ograniczeń wiekowych dotyczących możliwości ich zakupu, należy
uznać za bezpośrednie zagrożenie zdrowia konsumentów.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ponadto należy podkreślić, że nikotyna, znajdująca się w tego rodzaju produktach jest
substancją psychoaktywną, która ma zdolność oddziaływania na ośrodkowy układ
nerwowy i odpowiada za wystąpienie uzależnienia fizycznego. Saszetki nikotynowe mogą
prowadzić do raka jamy ustnej, jak również zwiększać ryzyko wystąpienia leukoplakii
w jamie ustnej. Niestety zmiany te są nieodwracalne. Woreczki nikotynowe dostarczają
nikotynę tak szybko i w podobnym stężeniu jak inne produkty bezdymne. Tego rodzaju
produkty mogą mieć szkodliwy wpływ zwłaszcza na młodych ludzi, niebędących
użytkownikami produktów tytoniowych. Dodatkowo, ze względu na bardzo
prawdopodobne wystąpienie u niektórych konsumentów efektów kardiologicznych
(wzrost częstości akcji serca, który z kolei jest ważnym czynnikiem ryzyka zachorowalności
i śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych), krótko po spożyciu produktu użycie),
omawianej produkty niewątpliwie należy ocenić jako szkodliwe dla zdrowia.
Podobną opinię, w przedmiotowej sprawie prezentuje Narodowy Instytut Onkologii.
Obecnie niezbędnym jest pilne uregulowanie rynku woreczków nikotynowych mające
na celu ochronę dzieci oraz zakazujące tych czynników, które w populacji polskiej
szczególnie mocno oddziaływają na powszechność korzystania ze szkodliwych produktów
i rozwoju uzależnienia.
Mając powyższe na uwadze, w dniu 21 stycznia 2025 r., Rada Ministrów przyjęła projekt
ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu
i wyrobów tytoniowych, mający na celu m.in. regulacje krajowego rynku woreczków
nikotynowych.
Zaproponowane regulacje spowodują:
1. Zaklasyfikowanie woreczków nikotynowych jako wyrobów powiązanych oraz
ich zdefiniowanie jako wszystkich wyrobów do stosowania doustnego, z wyjątkiem tych
przeznaczonych do inhalacji, niezawierających tytoniu, lecz zawierających nikotynę,
zmieszaną lub niezmieszaną z innymi składnikami, które są porcjowane w woreczki
lub dostępne w woreczkach;
2. Wprowadzenie zakazu sprzedaży osobom do 18. roku życia;
3. Wprowadzenie zakazu sprzedaży w automatach oraz sprzedaży na odległość
(w tym przez Internet);
4. Wprowadzenie zakazu reklamy i promocji;
5. Konieczność zgłaszania informacji o tych wyrobach do Prezesa Biura do spraw Substancji
Chemicznych;
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
6. Konieczność dostosowania ich składu do wymogów ustawy tytoniowej (np. w kontekście
zakazu stosowania substancji o właściwościach CMR);
7. Konieczność odpowiedniego oznakowania ich opakowań;
8. Określenie maksymalnej zawartości nikotyny na poziomie 20 mg/g.
Warto zaznaczyć, że przepisy regulujące rynek woreczków nikotynowych już teraz
obowiązują np. w Austrii, Belgii, Danii, Holandii, Finlandii, Rumunii, Słowenii, Czechach
czy Szwecji,
Odnosząc się do pytania czwartego należy zaznaczyć, że aktualne działania
antynikotynowe podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia skupiają się na wsparciu
leczenia zespołu uzależnienia od nikotyny. Przykładem takich działań jest obwieszczenie
Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 7 kwietnia 2023 r.
w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych
(raport AOTMiT w załączeniu). Przedstawione w obwieszczeniu taryfy są wyższe
od wcześniejszych od 40 do 285%. W dniu 15 czerwca 2023 r. NFZ, na podstawie
ww. obwieszczenia AOTMiT-u, dokonał analogicznej aktualizacji wyceny omawianych
świadczeń.
Inne działania związane z ograniczeniem narażenia na dym tytoniowy zostały ujęte
m.in. w ramach realizacji celu operacyjnego 2. pn.: Profilaktyka uzależnień,
zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie
Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 (Dz. U. 642). Działania te, w zakresie
zwalczania następstw zdrowotnych używania wyrobów tytoniowych i wyrobów
powiązanych, prowadzone są przede wszystkim przez Narodowy Instytut Onkologii
im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy (NIO). Do zadań NIO należy
prowadzenie Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym oraz realizacja szkoleń personelu
medycznego w zakresie leczenia uzależnienia od tytoniu, w tym przeprowadzania
minimalnych interwencji antytytoniowych. NIO współpracuje również z organizacjami
międzynarodowymi prowadzącymi działalność w zakresie profilaktyki antytytoniowej oraz
udziela pomocy fachowej podmiotom realizującym zadania w tym zakresie.
Ponadto prowadzi działalność naukowo – badawczą w zakresie prewencji tytoniowej.
W ostatnich latach w Polsce pojawiły się nowe zagrożenia dla zdrowia publicznego,
które utrudniają realizacje skutecznej polityki antynikotynowej jakimi są podgrzewane
wyroby tytoniowe oraz elektroniczne papierosy.
Polska powinna opierać swoje działania antynikotynowe na przepisach Ramowej
Konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu Użycia Tytoniu (FCTC).
W dniach 5-9 lutego 2024 r. miało miejsce dziesiąte spotkanie Państw-Stron FCTC,
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
podczas, którego przedstawiony został Raporty WHO wskazujący, że istniejące dowody
nie są jednoznaczne co do tego, czy podgrzewane wyroby tytoniowe oraz elektroniczne
papierosy pomagają w rzuceniu palenia (w opinii WHO obecne dowody naukowe
są niewystarczające do poparcia tez wskazujących na mniejsze narażenie zdrowotne
dotyczące ekspozycji na aerozol wydzielany przez ww. produkty).
W związku z powyższym nie należy ich promować jako „zdrowszą alternatywę”
w porównaniu do innych rodzajów wyrobów tytoniowych oraz wyrobów powiązanych,
jakimi są elektroniczne papierosy. Ponadto, na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
sprzedaż produktów leczniczych stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów
tytoniowych (np. gumy do żucia, tabletki do ssania, pastylki do ssania) wymaga uzyskanie
pozwolenia Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych, poprzedzonego pozytywnym procesem oceny dokumentacji
rejestracyjnej, charakteryzującej ich właściwości farmakodynamiczne,
farmakokinetyczne oraz potwierdzającej ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.
Przedmiotowy proces rejestracyjny jest gwarantem realnej skuteczności oferowanych
środków stosowanych w leczeniu zespołu uzależnienia od wyrobów tytoniowych.
Odnosząc się do pytania piątego uprzejmie informuję, że projekt ustawy wymaga
notyfikacji, w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm
i aktów prawnych, które wdraża dyrektywę (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie
przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.
Przedmiotowa projekt ustawy został notyfikowany Komisji Europejskiej 27 stycznia 2025 r.
pod numerem 2025/0055/PL.
Wyznaczony przez KE zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. dyrektywy okres tzw. „standstill”, w czasie
którego państwo członkowskie powinno odroczyć przyjęcie notyfikowanego projektu,
upływa w dniu 29 kwietnia 2025 r.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 6 stycznia 2025 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację 7042
Znak sprawy: PAD1.054.10.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską Pani Poseł Agnieszki Ścigaj nr 7042 z dnia
19 grudnia 2024 r. w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia
przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD86) oraz projektu
ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz
niektórych innych ustaw (UD53), w zakresie przedstawionych zagadnień
pozostających w obszarze kompetencji Ministerstwa Finansów, uprzejmie
wyjaśniam co następuje.
Ministerstwo Finansów dostrzegając obecność nowych wyrobów na rynku
stanowiących substytuty wyrobów tytoniowych przygotowało w zakresie swoich
kompetencji projekt ustawy (UD53) ukierunkowany na objęcie podatkiem
akcyzowym nowych kategorii wyrobów akcyzowych, tj. saszetek nikotynowych oraz
innych wyrobów nikotynowych. W projekcie zaproponowano także rozszerzenie
opodatkowania akcyzą, w zakresie już istniejących na gruncie ww. ustawy o podatku
akcyzowym wyrobów nowatorskich, o wyroby niezawierające tytoniu zarówno z
nikotyną jak i bez nikotyny, w których tytoń jest zastępowany innym surowcem np.
herbatą (dokumenty z przebiegu procesu legislacyjnego dostępne są na stronie
RCL).
W myśl definicji funkcjonujących w prawie Unii Europejskiej, wyroby w postaci
saszetek nikotynowych nie są traktowane jako wyroby tytoniowe. Obecnie nie
podlegają harmonizacji na poziomie Unii Europejskiej. Natomiast stosownie do art. 1
ust. 3 lit. a) Dyrektywy Rady (UE) 2020/262 z dnia 19 grudnia 2019 r. (Dz.U. L 58 z 27
lutego 2020 r.) ustanawiającej ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego,
państwa członkowskie mogą nakładać podatki na produkty inne niż wyroby
-- 1 of 2 --
2/2
akcyzowe. Nakładanie takich podatków nie może jednak powodować zwiększenia
formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami
członkowskimi. Na takiej zasadzie podatkiem akcyzowym opodatkowane są w
Polsce np. samochody osobowe.
Zaprojektowane rozwiązania w zakresie objęcia saszetek nikotynowych podatkiem
akcyzowym nie spowodują zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w
handlu pomiędzy państwami członkowskimi, tym samym nie zostaną naruszone
zasady wolnego rynku.
Saszetki nikotynowe są obecnie na rynkach ponad 20 państw członkowskich UE a
opodatkowane akcyzą zostały w 11 z nich, m.in. w Szwecji, Łotwie, Estonii, Czechach,
Danii, Irlandii, we Włoszech.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.119.2024.JS
Warszawa, 04 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z dnia 19 grudnia 2024 r., nr 7042, Pani Poseł Agnieszki Ścigaj,
w sprawie procedowanej zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania
tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku
akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Odpowiadając na trzy pierwsze pytania uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisami
art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r
. o ochronie zdrowia przed następstwami
używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, implementującym do prawa krajowego przepisy
art. 17 tzw.
dyrektywy tytoniowej, zabroniona jest produkcja i wprowadzanie do obrotu
tytoniu dostosowania doustnego (z wyjątkiem tytoniu przeznaczonego do inhalacji albo
żucia), wytworzonego całkowicie lub częściowo z tytoniu, w postaci proszku, cząstek lub też
połączenia tych postaci, szczególnie takie, które są porcjowane w saszetki lub dostępne
w perforowanych saszetkach. Obecnie dostępne na rynku woreczki z syntetyczną nikotyną
nie są wyrobem tytoniowym, wobec tego nie są uregulowane ww. przepisami ustawy.
W ocenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, woreczki nikotynowe mają charakter niefarmaceutyczny i są aktualnie
sprzedawane jako produkty konsumpcyjne. W ocenie Ministerstwa Zdrowia obecny brak
regulacji dopuszczalnego maksymalnego stężenia nikotyny w woreczkach nikotynowych
(stężenie nikotyny w tych produktach mieści się między 0–8 mg/g do nawet stężeń powyżej
60 mg/g) oraz brak ograniczeń wiekowych dotyczących możliwości ich zakupu, należy
uznać za bezpośrednie zagrożenie zdrowia konsumentów.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ponadto należy podkreślić, że nikotyna, znajdująca się w tego rodzaju produktach jest
substancją psychoaktywną, która ma zdolność oddziaływania na ośrodkowy układ
nerwowy i odpowiada za wystąpienie uzależnienia fizycznego. Saszetki nikotynowe mogą
prowadzić do raka jamy ustnej, jak również zwiększać ryzyko wystąpienia leukoplakii
w jamie ustnej. Niestety zmiany te są nieodwracalne. Woreczki nikotynowe dostarczają
nikotynę tak szybko i w podobnym stężeniu jak inne produkty bezdymne. Tego rodzaju
produkty mogą mieć szkodliwy wpływ zwłaszcza na młodych ludzi, niebędących
użytkownikami produktów tytoniowych. Dodatkowo, ze względu na bardzo
prawdopodobne wystąpienie u niektórych konsumentów efektów kardiologicznych
(wzrost częstości akcji serca, który z kolei jest ważnym czynnikiem ryzyka zachorowalności
i śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych), krótko po spożyciu produktu użycie),
omawianej produkty niewątpliwie należy ocenić jako szkodliwe dla zdrowia.
Podobną opinię, w przedmiotowej sprawie prezentuje Narodowy Instytut Onkologii.
Obecnie niezbędnym jest pilne uregulowanie rynku woreczków nikotynowych mające
na celu ochronę dzieci oraz zakazujące tych czynników, które w populacji polskiej
szczególnie mocno oddziaływają na powszechność korzystania ze szkodliwych produktów
i rozwoju uzależnienia.
Mając powyższe na uwadze, w dniu 21 stycznia 2025 r., Rada Ministrów przyjęła projekt
ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu
i wyrobów tytoniowych, mający na celu m.in. regulacje krajowego rynku woreczków
nikotynowych.
Zaproponowane regulacje spowodują:
1. Zaklasyfikowanie woreczków nikotynowych jako wyrobów powiązanych oraz
ich zdefiniowanie jako wszystkich wyrobów do stosowania doustnego, z wyjątkiem tych
przeznaczonych do inhalacji, niezawierających tytoniu, lecz zawierających nikotynę,
zmieszaną lub niezmieszaną z innymi składnikami, które są porcjowane w woreczki
lub dostępne w woreczkach;
2. Wprowadzenie zakazu sprzedaży osobom do 18. roku życia;
3. Wprowadzenie zakazu sprzedaży w automatach oraz sprzedaży na odległość
(w tym przez Internet);
4. Wprowadzenie zakazu reklamy i promocji;
5. Konieczność zgłaszania informacji o tych wyrobach do Prezesa Biura do spraw Substancji
Chemicznych;
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
6. Konieczność dostosowania ich składu do wymogów ustawy tytoniowej (np. w kontekście
zakazu stosowania substancji o właściwościach CMR);
7. Konieczność odpowiedniego oznakowania ich opakowań;
8. Określenie maksymalnej zawartości nikotyny na poziomie 20 mg/g.
Warto zaznaczyć, że przepisy regulujące rynek woreczków nikotynowych już teraz
obowiązują np. w Austrii, Belgii, Danii, Holandii, Finlandii, Rumunii, Słowenii, Czechach
czy Szwecji,
Odnosząc się do pytania czwartego należy zaznaczyć, że aktualne działania
antynikotynowe podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia skupiają się na wsparciu
leczenia zespołu uzależnienia od nikotyny. Przykładem takich działań jest obwieszczenie
Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 7 kwietnia 2023 r.
w sprawie taryf świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych
(raport AOTMiT w załączeniu). Przedstawione w obwieszczeniu taryfy są wyższe
od wcześniejszych od 40 do 285%. W dniu 15 czerwca 2023 r. NFZ, na podstawie
ww. obwieszczenia AOTMiT-u, dokonał analogicznej aktualizacji wyceny omawianych
świadczeń.
Inne działania związane z ograniczeniem narażenia na dym tytoniowy zostały ujęte
m.in. w ramach realizacji celu operacyjnego 2. pn.: Profilaktyka uzależnień,
zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie
Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025 (Dz. U. 642). Działania te, w zakresie
zwalczania następstw zdrowotnych używania wyrobów tytoniowych i wyrobów
powiązanych, prowadzone są przede wszystkim przez Narodowy Instytut Onkologii
im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy (NIO). Do zadań NIO należy
prowadzenie Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym oraz realizacja szkoleń personelu
medycznego w zakresie leczenia uzależnienia od tytoniu, w tym przeprowadzania
minimalnych interwencji antytytoniowych. NIO współpracuje również z organizacjami
międzynarodowymi prowadzącymi działalność w zakresie profilaktyki antytytoniowej oraz
udziela pomocy fachowej podmiotom realizującym zadania w tym zakresie.
Ponadto prowadzi działalność naukowo – badawczą w zakresie prewencji tytoniowej.
W ostatnich latach w Polsce pojawiły się nowe zagrożenia dla zdrowia publicznego,
które utrudniają realizacje skutecznej polityki antynikotynowej jakimi są podgrzewane
wyroby tytoniowe oraz elektroniczne papierosy.
Polska powinna opierać swoje działania antynikotynowe na przepisach Ramowej
Konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu Użycia Tytoniu (FCTC).
W dniach 5-9 lutego 2024 r. miało miejsce dziesiąte spotkanie Państw-Stron FCTC,
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
podczas, którego przedstawiony został Raporty WHO wskazujący, że istniejące dowody
nie są jednoznaczne co do tego, czy podgrzewane wyroby tytoniowe oraz elektroniczne
papierosy pomagają w rzuceniu palenia (w opinii WHO obecne dowody naukowe
są niewystarczające do poparcia tez wskazujących na mniejsze narażenie zdrowotne
dotyczące ekspozycji na aerozol wydzielany przez ww. produkty).
W związku z powyższym nie należy ich promować jako „zdrowszą alternatywę”
w porównaniu do innych rodzajów wyrobów tytoniowych oraz wyrobów powiązanych,
jakimi są elektroniczne papierosy. Ponadto, na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
sprzedaż produktów leczniczych stosowanych w leczeniu uzależnienia od wyrobów
tytoniowych (np. gumy do żucia, tabletki do ssania, pastylki do ssania) wymaga uzyskanie
pozwolenia Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych, poprzedzonego pozytywnym procesem oceny dokumentacji
rejestracyjnej, charakteryzującej ich właściwości farmakodynamiczne,
farmakokinetyczne oraz potwierdzającej ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.
Przedmiotowy proces rejestracyjny jest gwarantem realnej skuteczności oferowanych
środków stosowanych w leczeniu zespołu uzależnienia od wyrobów tytoniowych.
Odnosząc się do pytania piątego uprzejmie informuję, że projekt ustawy wymaga
notyfikacji, w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm
i aktów prawnych, które wdraża dyrektywę (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie
przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.
Przedmiotowa projekt ustawy został notyfikowany Komisji Europejskiej 27 stycznia 2025 r.
pod numerem 2025/0055/PL.
Wyznaczony przez KE zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. dyrektywy okres tzw. „standstill”, w czasie
którego państwo członkowskie powinno odroczyć przyjęcie notyfikowanego projektu,
upływa w dniu 29 kwietnia 2025 r.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --