Interpelacja w sprawie działań Ministerstwa Cyfryzacji na rzecz zwalczania podszywania się pod osoby publiczne w mediach społecznościowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7030
do ministra cyfryzacji
w sprawie działań Ministerstwa Cyfryzacji na rzecz zwalczania podszywania się pod osoby publiczne w mediach społecznościowych
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Andrzej Śliwka, Dariusz Stefaniuk, Michał Woś, Przemysław Drabek
Data wpływu: 17-12-2024
W ostatnich miesiącach obserwujemy lawinowy wzrost liczby przypadków podszywania się pod osoby publiczne w mediach społecznościowych. Problem ten dotyka polityków, dziennikarzy, celebrytów, sportowców oraz przedsiębiorców. Oszuści zakładają fałszywe konta, wykorzystując dane osobowe i zdjęcia ofiar, po czym kontaktują się z ich znajomymi lub obserwatorami, co często prowadzi do wyłudzania środków finansowych lub danych osobowych.
Choć platformy takie jak Facebook, Instagram, X (dawniej Twitter) czy Google deklarują wdrożenie mechanizmów weryfikacji tożsamości, obecne rozwiązania okazują się niewystarczające. Przykładem może być niedawny przypadek Mety, która, mimo wprowadzenia płatnej weryfikacji kont „Meta Verified”, nie potrafi skutecznie blokować kont oszustów.
Z uwagi na skalę zjawiska oraz wynikające z niego zagrożenia, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi obecnie rozmowy z właścicielami globalnych platform społecznościowych, takich jak Meta, Google czy X, w celu wprowadzenia bardziej skutecznych mechanizmów walki z fałszywymi kontami?
Czy planowane jest stworzenie krajowych regulacji, które wymusiłyby na globalnych podmiotach podejmowanie bardziej stanowczych działań w celu ochrony tożsamości użytkowników z Polski?
Czy ministerstwo zamierza opracować krajowy system zgłaszania i monitorowania przypadków podszywania się w mediach społecznościowych, który byłby zintegrowany z działaniami organów ścigania?
Jakie kroki podejmuje ministerstwo, aby edukować obywateli na temat rozpoznawania i zgłaszania fałszywych kont?
Przykładem skutecznej reakcji na tego typu przypadki może być interwencja prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawie oszustw i fałszywych reklam, której efektem było nałożenie sankcji na firmę Meta. Takie działania wskazują na konieczność bardziej aktywnej współpracy między państwem a platformami cyfrowymi, aby przeciwdziałać tym procederom.
Podszywanie się w sieci nie tylko niszczy zaufanie publiczne do osób dotkniętych tym problemem, ale także naraża na straty finansowe i emocjonalne wielu użytkowników. Z tego względu potrzebne są kompleksowe działania regulacyjne oraz aktywna współpraca z międzynarodowymi korporacjami.
Sekretarz stanu Paweł Olszewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9343 znakówadres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Paweł Olszewski
BM.WP.057.159.2024
Warszawa, 27 stycznia 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 19 grudnia br. Posłów na Sejm RP Panów Dariusza Mateckiego, Andrzeja
Śliwki, Dariusza Stefaniuka, Michała Wosia oraz Przemysława Drabka w sprawie działań
Ministerstwa Cyfryzacji na rzecz zwalczania podszywania się pod osoby publiczne w
mediach społecznościowych (interpelacja nr 7030)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posłów pytania.
Ad 1) Czy Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi obecnie rozmowy z właścicielami globalnych
platform społecznościowych, takich jak Meta, Google czy X, w celu wprowadzenia
bardziej skutecznych mechanizmów walki z fałszywymi kontami?
CSIRT NASK1 - Zespół Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego
poziomu krajowego, przygotował pakiet wytycznych, które zostały przekazane firmie
Meta, pozwalający znacząco podnieść bezpieczeństwo Polaków korzystających z serwisów
społecznościowych tej firmy (Facebook, Instagram). Znalazły się tam oczekiwania:
zatrudnienia polskich moderatorów, blokowania użytkowników, których reklamy były
oznaczone jako oszustwo, korzystania z listy ostrzeżeń2, o której szerzej w odpowiedzi na
pyt. 2 i innych źródeł danych pochodzących od lokalnych partnerów, wyspecjalizowanych
w wyszukiwaniu zagrożeń na danym rynku. Działania te pozwolą usprawnić filtrowanie
złośliwych linków zewnętrznych pojawiających się na ich platformach, a także
uporządkowanie biblioteki reklam. Oczekujemy od firmy Meta przedstawienia planu
wdrożenia skutecznego rozwiązania wykrywającego szkodliwe treści w języku polskim.
Ad 2) Czy planowane jest stworzenie krajowych regulacji, które wymusiłyby na
globalnych podmiotach podejmowanie bardziej stanowczych działań w celu ochrony
tożsamości użytkowników z Polski?
Ochrona tożsamości użytkowników w Polsce jest regulowana przez rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietna 2016 r. w sprawie
ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne
rozporządzenie o ochronie danych)3, zwane dalej „RODO”, które obowiązuje w całej Unii
Europejskiej. RODO nakłada na wszystkie podmioty przetwarzające dane osobowe
obywateli UE, w tym także właścicieli globalnych platform społecznościowych, obowiązek
zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony tych danych. Przepisy te nakładają na
administratorów danych osobowych oraz podmiotów przetwarzających zapewnienie
integralności i poufności danych osobowych. Szczególnie istotne są tutaj przepisy art. 32
1 Obowiązki CSIRT NASK, o których mowa w ustawie z dn. 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie
cyberbezpieczeństwa (Dz.U. z 2024 r. poz. 1077) zostały powierzone zespołowi CERT Polska funkcjonującego w
strukturze Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowego Instytutu Badawczego (NASK-PIB)
nadzorowanego przez Ministra Cyfryzacji.
2 https://cert.pl/lista-ostrzezen/
3 Dz. Urz. UE L 119 z 4.5.2016, str. 1 ze zm.
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
RODO i art. 28 RODO, zgodnie z którymi administrator danych osobowych oraz podmiot
przetwarzający wdrażają odpowiednie środki techniczne i organizacyjne mające zapewnić
stopień bezpieczeństwa danych osobowych odpowiadający ryzyku naruszenia praw lub
wolności osób fizycznych.
W Polsce wprowadzono również dodatkowe przepisy, zawarte w ustawie o zwalczaniu
nadużyć w komunikacji elektronicznej4, mające na celu przeciwdziałanie kradzieży
tożsamości. Na poziomie ustawowym została umocowana lista ostrzeżeń, o której mowa
w odp. na pyt. 1 dotyczących domen internetowych, które służą do wyłudzeń danych i
środków finansowych użytkowników internetu. Lista ostrzeżeń przed niebezpiecznymi
domenami prowadzona jest przez Zespół CERT Polska. W każdym przypadku stwierdzenia
zagrożenia, które może prowadzić do wyłudzenia danych, np. strona podszywająca się pod
portal społecznościowy, domena jest dodawana na listę ostrzeżeń. W 2024 r. Zespół
CERT Polska wykrył i dodał na ww. listę 3700 stron podszywających się pod portal
Facebook (Meta), których celem było wyłudzenie danych logowania.
Jednym z kluczowych działań mających na celu ochronę tożsamości użytkowników
platform społecznościowych jest monitorowanie i analiza zagrożeń, które mogą wpływać
na bezpieczeństwo użytkowników danej platformy. NASK-PIB5 w ramach swoich zadań
ustawowych i statutowych, monitoruje na bieżąco ataki mające na celu wyłudzenie danych
oraz prowadzi liczne kampanie uświadamiające w tym temacie na portalach
społecznościowych, które szerzej opisano w odp. na pyt. 4.
Ad 3) Czy Ministerstwo zamierza opracować krajowy system zgłaszania i monitorowania
przypadków podszywania się w mediach społecznościowych, który byłby zintegrowany
z działaniami organów ścigania?
Założenie konta na dane osobowe innej osoby narusza atrybut autentyczności danych
(właściwość, która polega na tym, że podmiot jest tym, za kogo się podaje). Takie
zdarzenie kwalifikuje się jako incydent w rozumieniu ustawy o krajowym systemie
cyberbezpieczeństwa6. Zgodnie z art. 30 tejże ustawy, osoby fizyczne mogą zgłosić taki
incydent do CSIRT NASK, który jest z kolei obowiązany współpracować z organami
ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz służbami specjalnymi przy realizacji ustawowych
zadań, a więc m.in. przy zwalczaniu cyberprzestępczości.
Ad 4) Jakie kroki podejmuje Ministerstwo, aby edukować obywateli na temat
rozpoznawania i zgłaszania fałszywych kont?
Ministerstwo Cyfryzacji, we współpracy ze wspomnianym wyżej NASK-PIB, realizuje wiele
działań edukacyjnych z zakresu cyberbezpieczeństwa, które są kierowane do różnych grup
użytkowników internetu. Działania te uwzględniają również aspekty bezpiecznego
korzystania z mediów społecznościowych. W ramach tych działań NASK-PIB prowadzi
kampanie informacyjne w zakresie bezpiecznego korzystania z Internetu. NASK-PIB
opracowuje i publikuje materiały edukacyjne dot. różnego rodzaju oszustw internetowych,
w tym oszustw na fałszywe inwestycje (Uważaj na fałszywe inwestycje w sieci), które
często wykorzystują wizerunek osób publicznych.
NASK-PIB uruchomił również możliwość zgłaszania treści i profili, które noszą znamiona
działań dezinformacyjnych. Inicjatywa ta nosi nazwę #WŁĄCZWERYFIKACJĘ.7 Tego typu
treści można zgłaszać na adres: informacje@nask.pl. Zgłoszone treści są weryfikowane
przez doświadczonych ekspertów, którzy ocenią potencjalne przejawy działań
4 ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1703)
5 Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy nadzorowany przez Ministra
Cyfryzacji
6 ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. z 2024 r. poz. 1077)
7 https://www.nask.pl/pl/aktualnosci/4411,WlaczWeryfikacje-NASK-przeciw-dezinformacji-w-sieci.html
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
dezinformacyjnych. Na podstawie zweryfikowanych zgłoszeń NASK-PIB informuje
o przypadkach dezinformacji, równocześnie przedstawiając rzetelne informacje
o zagadnieniach, których dotyczyła nieprawdziwa wiadomość. Działania te prowadzone są
zarówno w serwisie Facebook (Meta), jak i na Platformie X (Twitterze). W przypadku gdy
określone treści wypełniają znamiona czynu zabronionego, wówczas informowane są
również organy ścigania, które podejmą działania w celu wykrycia sprawcy.
Ponadto, na portalu gov.pl rozwijana jest baza wiedzy cyberbezpieczeństwa8, gdzie
publikowane są praktyczne poradniki (m.in. poradnik ,,Bezpieczni w mediach
społecznościowych”), artykuły, rekomendacje oraz inne materiały edukacyjne, które
pozwalają społeczności internetowej zdobyć wiedzę na temat bezpiecznego korzystania
z technologii cyfrowych i jak chronić się przed cyberzagrożeniami.
Realizowane są również projekty wpierające nauczanie o bezpieczeństwie online: „CYBER
lekcje”9 oraz „Bezpieczni w Sieci”10 skierowane do uczniów szkół podstawowych
i ponadpodstawowych. Celem tych projektów jest edukacja o cyberbezpieczeństwie
dopasowana do aktualnych trendów funkcjonowania dzieci i młodzieży w internecie oraz
cyberzagrożeń, z którymi stykają się najmłodsi użytkownicy sieci m.in. w mediach
społecznościowych.
Jednocześnie, Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi intensywne działania informacyjne
dotyczące zgłaszania incydentów cyberbezpieczeństwa i prób oszustw. Wszystkie próby
oszustw internetowych należy zgłaszać do Zespołu CERT Polska. Zgłoszenia można
dokonać poprzez formularz na stronie https://incydent.cert.pl lub wysyłając e-mail na
adres cert@cert.pl. Fałszywe wiadomości SMS można zgłosić używając funkcji "przekaż"
albo "udostępnij" na numer 8080.
Z wyrazami szacunku
Paweł Olszewski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
8 https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/aktualnosci
9 https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/materialy-do-cyberlekcji
10 https://bezpieczniwsieci.edu.pl/
-- 3 of 3 --