Interpelacja nr 7022
Interpelacja w sprawie cyberzaburzeń u dzieci i naglącej potrzeby wdrożenia profilaktyki zmierzającej do ich ochrony oraz potrzeby przeprowadzenia kampanii edukacyjnej wśród dorosłych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Cyfryzacja i Technologie (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie cyberzaburzeń u dzieci i naglącej potrzeby wdrożenia profilaktyki zmierzającej do ich ochrony oraz potrzeby przeprowadzenia kampanii edukacyjnej wśród dorosłych
Interpelacja nr 7022
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie cyberzaburzeń u dzieci i naglącej potrzeby wdrożenia profilaktyki zmierzającej do ich ochrony oraz potrzeby przeprowadzenia kampanii edukacyjnej wśród dorosłych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 17-12-2024
Szanowna Pani Minister!
Coraz częściej docierają do nas z przeróżnych źródeł informacje o rosnącej nieustannie, tak na całym świecie, jak i w naszym kraju, liczbie cyberzaburzeń u dzieci i młodzieży. Uznany badacz tego zjawiska Pan Prof. Mariusz Jędrzejko, szeroko opracował ów problem, wskazując na ogromne zagrożenie dla życia tych młodych ludzi, którzy od najmłodszych lat wikłają się w cyberuzależnienia, co następuje bez ich własnej woli. Konsekwencje nadużywania urządzeń ekranowych wywołują w dzieciach i młodzieży daleko idące skutki psychosomatyczne i emocjonalne. Jesteśmy świadkami przełomowych decyzji dotyczących możliwości wpływu na zmniejszenie ryzyka zapadnięcia przez dzieci i młodzież na ciężkie uzależnienie i w związku z tym cyberzaburzenie. I tak Australia, stojąc wobec rosnących wciąż kryzysów psychicznych wśród swoich młodych obywateli, planuje ustawowo zakazać używania dzieciom do 16. roku życia mediów społecznościowych.
Wspominany wyżej Profesor Jędrzejko nie mówi już tylko o uzależnieniach, ale przede wszystkim o zaburzeniach, więc zwraca uwagę osób dorosłych na nieodwracalność zmian, które zachodzą w organizmie dziecka uzależnionego od ekranu. U dzieci zaburzenia owe wywołuje zbyt wczesna ekspozycja na ekrany. Bywa, że rodzice, w dobrej wierze, wręczają nawet 3-letniemu dziecku smartfon, zaś dzieci 12-miesięczne regularnie patrzą w ekrany smartfonów swoich rodziców. Czy jesteśmy aż tak nieświadomymi ludźmi, że nie wiemy, z czym może być związane zbyt wczesne podanie dziecku smartfonu? Badania nie pozostawiają złudzeń - potwierdzają bowiem, że takiemu małemu człowiekowi, u którego w mózgu nie ma jeszcze zrestrukturalizowanych długich sieci neuronalnych, nie można podawać ekranów, nie wolno proponować oglądania niedostosowanych do jego wieku obrazów filmowych, gdyż wywoła to u niego niezwykle niekorzystny skutek. Wiemy przecież, że najintensywniejszy rozwój mózgu dziecka następuje pomiędzy 4. a 6. rokiem życia i wówczas ów mały człowiek wcale nie potrzebuje, wręcz nie może oglądać ekranów, ale potrzebuje czytania, samodzielnego, co stymuluje jego mózg, bądź słuchania, jak czytają rodzice. To podczas czytania tworzą się nowe neuronalne sieci i mózg harmonijnie się rozwija. Co zatem się stanie w przyszłości z tymi tysiącami malutkich dzieci, które godziny spędzają przy smartfonach lub telewizji, jaki czeka ich los?
Nauka przytacza dowody, iż w zbyt wczesna ekspozycja na ekrany u dzieci wywołuje zaburzenia faz rozwojowych mózgu, co przynosi dotkliwe następstwa o różnych podłożach. Poprzez dopuszczanie mózgu dziecka do obszarów, których ono nie rozumie emocjonalnie, poznawczo czy rozumowo i psychologicznie, doprowadza się do kształtowania obrazu świata, którego to dziecko kompletnie nie rozumie. 3-letnie dziecko nie jest w stanie zrozumieć wojen, 4-letnie dziecko nie zrozumie przemocy, którą ogląda godzinami w telewizji. Podczas oglądania przez tak małe dzieci ekranów dochodzi do hiperstymulacji układów neurotransmiterowych, czyli neuroprzekaźnikowych, w mózgu malca, a to są ośrodki, które odpowiadają za wydzielanie dopaminy, noradrenaliny, serotoniny i endorfin. A co najważniejsze, dziecko nie potrafi samo sobie dawkować i ograniczać tych bodźców, bo nie potrafi ich regulować, zatem istota uzależnienia, a w konsekwencji powstania cyberzaburzenia, polega na tym, że dziecko jest po kilka-kilkanaście godzin nieustannie bombardowane obrazem z ekranów i nie potrafi powiedzieć "stop", niekorzystna stymulacja przebiega zatem nieustannie, doprowadzając do powstania groźnych zmian.
Kolejnym bardzo istotnym problemem jest rewolucja snu, czyli znaczące skrócenie jego trwania u dzieci, a ten problem, jak wskazują specjaliści, doprowadzi do tego, że nasze dzieci będą żyły krócej. Czy rodzice, nauczyciele i wychowawcy są tego świadomi? Badania wskazują, iż obecni rodzice będą żyć dłużej o około 10 lat niż ich dzieci. To przerażająca informacja. Sen ma kluczowe znaczenie dla rozwoju dziecka. Tylko w trakcie snu dzieci układają procesy pamięciowe. Jeżeli dziś otrzymujemy informacje, że dzieci polskie osiągają coraz słabsze wyniki w szkole, na testach, na egzaminach ósmoklasisty, na maturach, to wniosek wydaje się być oczywisty - śpią za krótko, pamięć ich bowiem kształtuje się tylko i wyłącznie w 4 fazie REM. Jak wskazują przeprowadzone badania, dziś w grupie dzieci pomiędzy 13. a 18. rokiem życia mamy ubytek ok. 25% snu niezbędnego do regeneracji kondycji psychofizycznej dzieci. Odpowiedzią na ten ubytek jest wysoki poziom kortyzolu i agresja u tychże dzieci. Dlatego na rodzicach, psychologach, nauczycielach i wychowawcach spoczywa ogromna odpowiedzialność. Trzeba jak najszybciej wprowadzić tzw. modelowanie relacji dzieci z technologiami cyfrowymi. Trzeba zacząć interweniować jak najszybciej, ucząc modeli postępowania, bo jeżeli mózg dziecka jest pobudzany przez media i dostarczana jest nieustannie dopamina, to działa zasada kuli śnieżnej - jeżeli mam więcej dopaminy, to mózg potrzebuje jej ciągle więcej, nie sposób już tego zatrzymać. Lekarze z ośrodków terapeutycznych wskazują na druzgocące przypadki uzależnienia od ekranów 6-latków, których nie sposób było odciągnąć od komputera i byli w takim stanie, że wiezione były do ośrodka na leżąco.
Cyberzaburzenie nie jest trudne do rozpoznania, każdy rodzic powinien zwrócić baczną uwagę, gdy podnosi się częstotliwość konfliktów z rodzicami – to już jest sygnał alarmowy dla rodziców. Dalej utrata dobrych relacji rówieśniczych – to niezwykle istotny element, bo człowiek realizuje się poprzez relacje z innymi, tak stajemy się ludźmi, a dzieci pochłonięte przez media zatracają tę potrzebę, pozostaje ona jednak niezrealizowana i pojawiają się problemy. Terapeuci z ośrodków leczenia cyberzaburzeń, np. w Józefowie, wskazują na to, jak nieodzowny jest detoks cyfrowy, nawet kilkudniowy, tj. 3 dni bez mediów w tygodniu, by dzieci zainteresowały się czymś innym, znalazły swoje hobby, przebywały z rówieśnikami, więcej rozmawiały z rodzicami i integrowały się z rodziną.
Z uwagi na fakt, iż przedstawione powyżej informacje wymagają jak najszybszego podjęcia stosownych działań, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione poniżej pytania:
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby dzieci przebywających w ośrodkach terapeutycznych, szpitalach psychiatrycznych z powodu cyberzaburzeń? Jeśli tak, proszę o podanie liczby leczonych dzieci w latach: 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023.
Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w najbliższym czasie, które będą miały za zadanie zapobiec wchodzeniu w uzależnienia cybernetyczne dzieci i młodzieży?
Jakie programy edukacyjne dotyczące ryzyka nadużywania mediów społecznościowych i urządzeń ekranowych kierowane do wychowawców, nauczycieli i rodziców uruchomiło ministerstwo do tej pory? Proszę o zwięzłe przedstawienie tych programów, które działają od roku 2018, a także – o ile to możliwe – sformułowanie stwierdzenia, czy przyniosły założony skutek.
Czy ministerstwo posiada informacje dotyczące liczby dzieci poniżej 16. roku życia, które trafiły na oddział szpitala – albo psychiatrycznego, albo ogólnego – z powodu długiego grania w gry komputerowe, wskutek czego pojawiły się objawy somatyczne zagrażające życiu? Proszę o podanie liczby takich przypadków od roku 2018.
Czy ministerstwo jest skłonne przygotować kampanię informacyjną we współpracy np. z Ministerstwem Edukacji Narodowej, Ministerstwem Cyfryzacji i Ministerstwem Zdrowia skierowaną do dzieci w wieku szkolnym oraz odrębną skierowaną do rodziców, wychowawców i nauczycieli, która ukaże realne niebezpieczeństwo zbyt wczesnej inicjacji ekranowej i ryzyko związane z nadużywaniem mediów społecznościowych i ekranów? Jeśli tak, proszę o wskazanie przybliżonego terminu realizacji takiej kampanii.
Interpelacja nr 7022
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie cyberzaburzeń u dzieci i naglącej potrzeby wdrożenia profilaktyki zmierzającej do ich ochrony oraz potrzeby przeprowadzenia kampanii edukacyjnej wśród dorosłych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 17-12-2024
Szanowna Pani Minister!
Coraz częściej docierają do nas z przeróżnych źródeł informacje o rosnącej nieustannie, tak na całym świecie, jak i w naszym kraju, liczbie cyberzaburzeń u dzieci i młodzieży. Uznany badacz tego zjawiska Pan Prof. Mariusz Jędrzejko, szeroko opracował ów problem, wskazując na ogromne zagrożenie dla życia tych młodych ludzi, którzy od najmłodszych lat wikłają się w cyberuzależnienia, co następuje bez ich własnej woli. Konsekwencje nadużywania urządzeń ekranowych wywołują w dzieciach i młodzieży daleko idące skutki psychosomatyczne i emocjonalne. Jesteśmy świadkami przełomowych decyzji dotyczących możliwości wpływu na zmniejszenie ryzyka zapadnięcia przez dzieci i młodzież na ciężkie uzależnienie i w związku z tym cyberzaburzenie. I tak Australia, stojąc wobec rosnących wciąż kryzysów psychicznych wśród swoich młodych obywateli, planuje ustawowo zakazać używania dzieciom do 16. roku życia mediów społecznościowych.
Wspominany wyżej Profesor Jędrzejko nie mówi już tylko o uzależnieniach, ale przede wszystkim o zaburzeniach, więc zwraca uwagę osób dorosłych na nieodwracalność zmian, które zachodzą w organizmie dziecka uzależnionego od ekranu. U dzieci zaburzenia owe wywołuje zbyt wczesna ekspozycja na ekrany. Bywa, że rodzice, w dobrej wierze, wręczają nawet 3-letniemu dziecku smartfon, zaś dzieci 12-miesięczne regularnie patrzą w ekrany smartfonów swoich rodziców. Czy jesteśmy aż tak nieświadomymi ludźmi, że nie wiemy, z czym może być związane zbyt wczesne podanie dziecku smartfonu? Badania nie pozostawiają złudzeń - potwierdzają bowiem, że takiemu małemu człowiekowi, u którego w mózgu nie ma jeszcze zrestrukturalizowanych długich sieci neuronalnych, nie można podawać ekranów, nie wolno proponować oglądania niedostosowanych do jego wieku obrazów filmowych, gdyż wywoła to u niego niezwykle niekorzystny skutek. Wiemy przecież, że najintensywniejszy rozwój mózgu dziecka następuje pomiędzy 4. a 6. rokiem życia i wówczas ów mały człowiek wcale nie potrzebuje, wręcz nie może oglądać ekranów, ale potrzebuje czytania, samodzielnego, co stymuluje jego mózg, bądź słuchania, jak czytają rodzice. To podczas czytania tworzą się nowe neuronalne sieci i mózg harmonijnie się rozwija. Co zatem się stanie w przyszłości z tymi tysiącami malutkich dzieci, które godziny spędzają przy smartfonach lub telewizji, jaki czeka ich los?
Nauka przytacza dowody, iż w zbyt wczesna ekspozycja na ekrany u dzieci wywołuje zaburzenia faz rozwojowych mózgu, co przynosi dotkliwe następstwa o różnych podłożach. Poprzez dopuszczanie mózgu dziecka do obszarów, których ono nie rozumie emocjonalnie, poznawczo czy rozumowo i psychologicznie, doprowadza się do kształtowania obrazu świata, którego to dziecko kompletnie nie rozumie. 3-letnie dziecko nie jest w stanie zrozumieć wojen, 4-letnie dziecko nie zrozumie przemocy, którą ogląda godzinami w telewizji. Podczas oglądania przez tak małe dzieci ekranów dochodzi do hiperstymulacji układów neurotransmiterowych, czyli neuroprzekaźnikowych, w mózgu malca, a to są ośrodki, które odpowiadają za wydzielanie dopaminy, noradrenaliny, serotoniny i endorfin. A co najważniejsze, dziecko nie potrafi samo sobie dawkować i ograniczać tych bodźców, bo nie potrafi ich regulować, zatem istota uzależnienia, a w konsekwencji powstania cyberzaburzenia, polega na tym, że dziecko jest po kilka-kilkanaście godzin nieustannie bombardowane obrazem z ekranów i nie potrafi powiedzieć "stop", niekorzystna stymulacja przebiega zatem nieustannie, doprowadzając do powstania groźnych zmian.
Kolejnym bardzo istotnym problemem jest rewolucja snu, czyli znaczące skrócenie jego trwania u dzieci, a ten problem, jak wskazują specjaliści, doprowadzi do tego, że nasze dzieci będą żyły krócej. Czy rodzice, nauczyciele i wychowawcy są tego świadomi? Badania wskazują, iż obecni rodzice będą żyć dłużej o około 10 lat niż ich dzieci. To przerażająca informacja. Sen ma kluczowe znaczenie dla rozwoju dziecka. Tylko w trakcie snu dzieci układają procesy pamięciowe. Jeżeli dziś otrzymujemy informacje, że dzieci polskie osiągają coraz słabsze wyniki w szkole, na testach, na egzaminach ósmoklasisty, na maturach, to wniosek wydaje się być oczywisty - śpią za krótko, pamięć ich bowiem kształtuje się tylko i wyłącznie w 4 fazie REM. Jak wskazują przeprowadzone badania, dziś w grupie dzieci pomiędzy 13. a 18. rokiem życia mamy ubytek ok. 25% snu niezbędnego do regeneracji kondycji psychofizycznej dzieci. Odpowiedzią na ten ubytek jest wysoki poziom kortyzolu i agresja u tychże dzieci. Dlatego na rodzicach, psychologach, nauczycielach i wychowawcach spoczywa ogromna odpowiedzialność. Trzeba jak najszybciej wprowadzić tzw. modelowanie relacji dzieci z technologiami cyfrowymi. Trzeba zacząć interweniować jak najszybciej, ucząc modeli postępowania, bo jeżeli mózg dziecka jest pobudzany przez media i dostarczana jest nieustannie dopamina, to działa zasada kuli śnieżnej - jeżeli mam więcej dopaminy, to mózg potrzebuje jej ciągle więcej, nie sposób już tego zatrzymać. Lekarze z ośrodków terapeutycznych wskazują na druzgocące przypadki uzależnienia od ekranów 6-latków, których nie sposób było odciągnąć od komputera i byli w takim stanie, że wiezione były do ośrodka na leżąco.
Cyberzaburzenie nie jest trudne do rozpoznania, każdy rodzic powinien zwrócić baczną uwagę, gdy podnosi się częstotliwość konfliktów z rodzicami – to już jest sygnał alarmowy dla rodziców. Dalej utrata dobrych relacji rówieśniczych – to niezwykle istotny element, bo człowiek realizuje się poprzez relacje z innymi, tak stajemy się ludźmi, a dzieci pochłonięte przez media zatracają tę potrzebę, pozostaje ona jednak niezrealizowana i pojawiają się problemy. Terapeuci z ośrodków leczenia cyberzaburzeń, np. w Józefowie, wskazują na to, jak nieodzowny jest detoks cyfrowy, nawet kilkudniowy, tj. 3 dni bez mediów w tygodniu, by dzieci zainteresowały się czymś innym, znalazły swoje hobby, przebywały z rówieśnikami, więcej rozmawiały z rodzicami i integrowały się z rodziną.
Z uwagi na fakt, iż przedstawione powyżej informacje wymagają jak najszybszego podjęcia stosownych działań, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione poniżej pytania:
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby dzieci przebywających w ośrodkach terapeutycznych, szpitalach psychiatrycznych z powodu cyberzaburzeń? Jeśli tak, proszę o podanie liczby leczonych dzieci w latach: 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023.
Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w najbliższym czasie, które będą miały za zadanie zapobiec wchodzeniu w uzależnienia cybernetyczne dzieci i młodzieży?
Jakie programy edukacyjne dotyczące ryzyka nadużywania mediów społecznościowych i urządzeń ekranowych kierowane do wychowawców, nauczycieli i rodziców uruchomiło ministerstwo do tej pory? Proszę o zwięzłe przedstawienie tych programów, które działają od roku 2018, a także – o ile to możliwe – sformułowanie stwierdzenia, czy przyniosły założony skutek.
Czy ministerstwo posiada informacje dotyczące liczby dzieci poniżej 16. roku życia, które trafiły na oddział szpitala – albo psychiatrycznego, albo ogólnego – z powodu długiego grania w gry komputerowe, wskutek czego pojawiły się objawy somatyczne zagrażające życiu? Proszę o podanie liczby takich przypadków od roku 2018.
Czy ministerstwo jest skłonne przygotować kampanię informacyjną we współpracy np. z Ministerstwem Edukacji Narodowej, Ministerstwem Cyfryzacji i Ministerstwem Zdrowia skierowaną do dzieci w wieku szkolnym oraz odrębną skierowaną do rodziców, wychowawców i nauczycieli, która ukaże realne niebezpieczeństwo zbyt wczesnej inicjacji ekranowej i ryzyko związane z nadużywaniem mediów społecznościowych i ekranów? Jeśli tak, proszę o wskazanie przybliżonego terminu realizacji takiej kampanii.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20740 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.115.2024.MG
Warszawa, 14 stycznia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7022 w sprawie cyberzaburzeń u dzieci i naglącej potrzeby
wdrożenia profilaktyki zmierzającej do ich ochrony oraz potrzeby przeprowadzenia
kampanii edukacyjnej wśród dorosłych, przesłaną przez Pana Jarosława Sachajko, Posła na
Sejm RP, zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie poniższych informacji.
W odpowiedzi na pytania nr 1 i 4 uprzejmie informuję, że zgodnie z danymi z realizacji
programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży
problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, udział w
programie wzięło łącznie 8067 osób, w tym 5365 osób to dzieci i młodzież. Liczba dzieci i
młodzieży korzystających ze świadczeń opieki zdrowotnej w okresie roku wyniosła w
poszczególnych latach: 1 643 osób w 2022 r., 2 231 osób w 2023 r., 1 491 osób w okresie
styczeń – wrzesień 2024 r. Wskazać należy, że międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-
10 nie zawiera odrębnego rozpoznania uzależnienie od korzystania nowych technologii
cyfrowych, w związku z czym możliwe jest przekazanie informacji jedynie zbieranych w
ramach ww. programu pilotażowego.
W odpowiedzi na pytania 2 i 3 uprzejmie informuję, że Krajowe Centrum Przeciwdziałania
Uzależnieniom od wielu już lat dostrzega zagrożenia związane z nadmiernym korzystaniem
z urządzeń cyfrowych przez dzieci i młodzież. Mając na uwadze skutki zdrowotne i
społeczne, jakie niesie za sobą ten problem, szczególną uwagę poświęca się działaniom
mającym na celu przeciwdziałanie i ograniczanie tzw. e-uzależnień. Projekty realizowane ze
środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych (FRPH) obejmują
wszechstronne działania zarówno w zakresie profilaktyki, edukacji, jak też pomocy i
wsparcia terapeutycznego osobom z problemem uzależnienia oraz ich bliskim. Wszystkie
podejmowane działania odpowiadają strategii Państwa w zakresie zdrowia publicznego,
określonej w Narodowym Programie Zdrowia w ramach celu operacyjnego nr 2. Poniżej
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przedstawiam niektóre z działań realizowanych ze środków FRPH w zakresie tej
problematyki. Warto przy tym zwrócić uwagę, że pierwsza kampania poświęcona
problematyce nadużywania nowych technologii, której adresatem była młodzież została
podjęta już dziesięć lat temu pod hasłem „Wyloguj się do życia”.
Od początku funkcjonowania FRPH, oprócz dzieci i młodzieży, ważnym adresatem działań
mających zapobiegać cyberuzależnieniom są wszystkie osoby mające wpływ na rozwój i
wychowanie dzieci i młodzieży, w tym przede wszystkim rodzice, nauczyciele i
wychowawcy. Zrealizowanych zostało wiele szkoleń dla nauczycieli z zakresu tej
problematyki, powstało wiele scenariuszy zajęć z dziećmi gotowych do przeprowadzenia w
ramach lekcji wychowawczych, wydano szereg publikacji przygotowanych z myślą o
rodzicach i nauczycielach a także przeprowadzono liczne badania mające na celu
oszacowanie rozpowszechnienia zjawiska, jak również rozpoznanie specyficznych
czynników chroniących i czynników ryzyka w odniesieniu do problematyki nadużywania
cybermediów.
W ramach poniżej przedstawionych działań warto też zwrócić uwagę na program
profilaktyczny „Wspólne kroki w cyberświecie”, który został uznany jako program o
potwierdzonej skuteczności i znajduje się w bazie programów rekomendowanych, a wśród
działań adresowanych do rodziców na uwagę zasługuje projekt adresowany do rodziców
najmłodszych dzieci (dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych), dla których od 2022 roku
prowadzona jest kampania pod hasłem „Pierwsze kroki w cyberświecie”. Wśród projektów
badawczych na uwagę zasługują projekty pod nazwą „Brzdąc w sieci”, które mają na celu
rozpoznanie korzystania z urządzeń mobilnych przez najmłodsze dzieci (od 0 do 6 lat).
W ramach profilaktyki problemowego korzystania z nowych technologii zrealizowano i
współfinansowano szereg działań z zakresu profilaktyki uniwersalnej skierowanej do dzieci
i młodzieży w obszarze problematyki uzależnień behawioralnych ze szczególnym
uwzględnieniem nadużywania komputera i Internetu. Od 2014 roku corocznie ogłaszane
jest zadanie konkursowe dotyczące realizacji działań profilaktyczno-edukacyjnych wśród
dzieci i młodzieży w zakresie zagrożeń związanych z nadużywaniem komputera i Internetu.
Większość realizowanych zadań w tym obszarze, to programy z zakresu profilaktyki
uniwersalnej, ale realizowane są również działania z zakresu profilaktyki selektywnej i
wskazującej.
Ponadto na zlecenie KCPU opracowano i zrealizowano programy profilaktyczne o
udowodnionej skuteczności adresowane do dzieci i młodzieży, a także ich rodziców i
opiekunów:
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
1. Program ,,Wspólne kroki w Cyberświecie”1 - adresowany do dzieci z klas III szkoły
podstawowej, ich rodziców i opiekunów. Celem programu jest ukształtowanie u
dzieci wiedzy i umiejętności, które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu
i innych mediów elektronicznych, ale także chronią przed uzależnieniami od innych
zachowań i czynności. Obecnie, w celu jak najszerszego upowszechnienia programu
zrealizowano szkolenie grupy trenerów, którzy dzięki uzyskanym kompetencjom
będą mogli szkolić szerokie grono nowych realizatorów programu.
2. Program edukacyjny „Loguj się z głową”2 - adresowany do uczniów szkół
podstawowych i ponadpodstawowych oraz rodziców i opiekunów (5 poziomów
wiekowych). Program ma za zadanie ukształtowanie u dzieci/młodzieży wiedzy i
umiejętności, które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu i mediów
elektronicznych oraz chronią przed e-uzależnieniami. Uzyskał dobre recenzje
ekspertów w zakresie profilaktyki uzależnień oraz rekomendację Ministerstwa
Edukacji i Nauki; jest szeroko upowszechniany do realizacji przez samorządy.
Program jest możliwy do przeprowadzenia przez pracowników oświaty
zatrudnionych w szkołach bez konieczności dodatkowego szkolenia.
Z badań nad uzależnieniami wiadomo, że wiedza i kompetencje osób świadczących usługi w
tym obszarze istotnie wpływają na skuteczność prowadzonych oddziaływań, dlatego duża
waga przykładana jest do realizacji zadań z obszaru dotyczącego szkolenia kadr. Istotną
grupę odbiorców szkoleń stanowi kadra pedagogiczna szkół publicznych, która nabywa
wiedzę w zakresie rozpoznawania wczesnych problemów związanych z nadużywaniem
nowych technologii wśród dzieci i młodzieży oraz metod i sposobów przeciwdziałania
rozwijaniu się tych problemów, aby wdrażać zdobyte umiejętności na gruncie szkolnym.
Jedno ze szkoleń realizowanych w roku 2024 obejmuje przeszkolenie grupy trenerów
programu program ,,Wspólne kroki w Cyberświecie”, którzy dzięki uzyskanym
kompetencjom będą mogli szkolić szerokie grono nowych realizatorów programu, którymi
będą wychowawcy lub psycholodzy/pedagodzy. Przyczyni się to do rozpowszechnienia
programu wśród kadry pedagogicznej szkół publicznych, a także do zwiększenia wiedzy i
umiejętności dzieci i młodzieży które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu i
mediów elektronicznych oraz chronią przed e-uzależnieniami.
Ze środków FRPH wydano szereg publikacji dotyczących m.in. zastosowania skutecznych
metod w pracy z osobami uzależnionymi behawioralnie. Publikacje skierowane są głównie
1 https://fundacjapozaschematami.pl/projekty/wspolne-kroki-w-cyberswiecie/;
https://programyrekomendowane.pl/programy/profilaktyka-uniwersalna/wspolne-kroki-
wcyberswiecie/.
2 https://fundacjapozaschematami.pl/aktualnosci/loguj-sie-z-glowa-materialy-do-pobrania/;
https://www.gov.pl/web/nauka/loguj-sie-z-glowa-czyli-jak-bezpiecznie-korzystac-z-internetu.
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
dla osób zawodowo zajmujących się problematyką uzależnień behawioralnych, m.in. dla
terapeutów, lekarzy czy profilaktyków, w tym pracowników oświaty:
Nadużywanie cybermediów i inne problemy behawioralne wśród dzieci i młodzieży
- broszura adresowana do nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych, a także
wychowawców. Jej celem jest dostarczenie informacji na temat uzależnień
behawioralnych, przydatnych w pracy z uczniami szkół podstawowych i
ponadpodstawowych.
Tożsamość młodzieży w świecie mediów cyfrowych. Znaczenie i funkcje mediów
cyfrowych w procesie kreowania tożsamości dorastających osób - publikacja
odwołuje się do wiedzy naukowej odnoszącej się do najnowszych teorii
dotyczących rozwoju człowieka jak również do wyników licznych metaanaliz badań
dotyczących technologii cyfrowych i ich związku z publikowaniem informacji
tożsamościowych przez młode osoby.
Uzależnienia technologiczne wśród dzieci i młodzieży. Teoria, profilaktyka, terapia
– wybrane zagadnienia. - publikacja odwołuje się do nałogowego używania przez
młode pokolenie technologii informacyjno-komunikacyjnych, zwłaszcza internetu
oraz telefonu komórkowego. Dodatkowo zawiera scenariusze zajęć
profilaktycznych, stanowiących zbiór materiałów metodycznych do prowadzenia
zajęć z dziećmi i młodzieżą.
E-uzależnienia. Teoria, profilaktyka, terapia - publikacja podejmująca kompleksowo
tematykę związaną z problemowym korzystaniem z komputera i sieci.
Nadmierne korzystanie z komputera i Internetu przez dzieci i młodzież - publikacja
ma na celu przybliżenie problematyki zjawiska, jakim jest uzależnienie od
Internetu.
Zaburzenia behawioralne i zaburzenia nawyków – publikacja porusza tematykę w
zakresie zagadnienia zachowań uzależniających od gier, internetu, hazardu, seksu,
współwystępowania uzależnień behawioralnych z innymi zaburzeniami
psychicznymi, w tym zaburzeniami osobowości.
Wszystkie wydane pozycje dostępne są na stronie KCPU pod adresem: https://kcpu.gov.pl/
uzaleznieniabehawioralne/publikacje-i-edukacja-publiczna/.
Ponadto w ramach upowszechniania wiedzy dotyczącej uzależnień behawioralnych, w tym
e-uzależnień w populacji ogólnej wydano szereg materiałów informacyjno-edukacyjnych i
publikacji popularnonaukowych. Zakres działań podejmowanych w ramach tego zadania
jest bardzo szeroki i obejmuje wiele form przekazu: ulotki, plakaty, broszury, poradniki,
podcasty, artykuły w prasie, reportaże, a także filmy i innego rodzaju materiały edukacyjne.
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Popularyzowanie tej problematyki oraz wiedzy na ten temat obywało się również za
pośrednictwem mediów, w tym z wykorzystaniem audycji radiowych.
Materiały edukacyjne dla dzieci, młodzieży i ich rodziców, nauczycieli:
Dziecko w świecie gier komputerowych. Poradnik dla rodziców3 - zawiera wiele
wskazówek, instrukcji oraz rekomendacji na temat kroków, jakie należałoby podjąć
w celu zapobieżenia problemom związanym z graniem w gry przez dorastające
dzieci oraz ograniczenia ich skutków. Ponadto zawiera informacje na temat tego,
jak i gdzie szukać pomocy, jeśli dziecko wykazuje objawy problematycznego
zachowania wywołanego graniem.
Nowoczesne technologie a nasze dzieci. Poradnik dla rodziców4 - zawiera
wskazówki, porady oraz instrukcji dla rodziców na temat racjonalnego korzystania
przez dzieci i młodzież z nowoczesnych technologii.
Jak chronić dziecko przed nałogowymi zachowaniami?5 - broszury adresowane do
dzieci w wieku 6 lat oraz ich rodziców, zawierające informacje na temat trzech
wybranych nałogów behawioralnych: nadużywania nowych mediów,
nieracjonalnych zakupów i nadmiernego jedzenia.
Kreatywna profilaktyka dla najmłodszych6 - celem publikacji jest podniesienie
kompetencji zawodowych psychologów i pedagogów pracujących z dziećmi z
zakresu uzależnień behawioralnych oraz wzmocnienie wybranych czynników
chroniących i redukcja lub eliminacja wybranych czynników ryzyka odnoszących
się do uzależnień behawioralnych dzieci z klas „0”.
W latach 2022-2023 przeprowadzono kampanię pod hasłem „Pierwsze kroki w
cyberświecie. Zróbmy je razem” na temat zasad wprowadzania najmłodszych dzieci w świat
cybermediów przez rodziców i opiekunów oraz na temat zagrożeń związanych z używaniem
mediów cyfrowych przez małe dzieci. Kampania została zaadresowana do rodziców dzieci
w wieku przedszkolnym, a celem jest ograniczenie używania urządzeń cyfrowych przez
dzieci, szczególnie bez opieki i kontroli dorosłych. W ramach projektu uruchomiono portal
internetowy zawierający szereg merytorycznych artykułów oraz informacji na temat
wydarzeń promujących kampanię. Wyprodukowano także dwuminutową prezentację
3 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/dziecko-w-swiecie-gier-komputerowych-
poradnik-dlarodzicow.pdf.
4 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/nowoczesne-technologie-a-nasze-dzieci-
poradnik-dlarodzicow.pdf.
5 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/jak-chronic-dziecko-przed-
nalogowymizachowaniami.pdf; https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/w-krainie-
zdrowych-nawykow.pdf.
6 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/rysia-i-tolek-na-cyberzachodzie.pdf;
https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/kreatywna-profilaktyka-dla-najmlodszych.pdf
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
animowaną dla rodziców/opiekunów, której zadaniem jest zaprezentowanie
podstawowych zasad dotyczących używania przez dzieci w wieku przedszkolnym urządzeń
cyfrowych. Nagrane zostały spoty telewizyjne i radiowe oraz piosenka dla dzieci i materiał
audiowizualny „Zdaniem specjalistów”. Wszelkie materiały dostępne są pod adresem
https://pierwszekroki.net. W roku 2024 zlecono do realizacji kontynuację działań
kampanijnych, w ramach której zaplanowano również działania do dzieci w wieku
wczesnoszkolnym (7-9 lat). W ramach tego projektu zaplanowano wydanie poradnika dla
rodziców, wyprodukowanie produkcji audio-wizualnych oraz rozbudowę strony
internetowej. Kampania będzie kontynuowana w 2025 roku.
Od 2012 roku do chwili obecnej prowadzona jest strona internetowa o tematyce
uzależnień behawioralnych pod adresem www.uzaleznieniabehawioralne.pl i poradnia
internetowa, gdzie świadczona jest pomoc psychologa, psychoterapeuty i prawnika w
zakresie problematyki uzależnień behawioralnych w formie online. W tym samym roku
uruchomiony został telefon zaufania w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych
801 889 880, świadczący pomoc w zakresie problemów wynikających z uzależnień
behawioralnych. Działalność Telefonu Zaufania prowadzona jest w sposób ciągły,
codziennie w godz. 17-22.
W ramach środków z FRPH zrealizowano wiele badań dotyczących problematyki
korzystania z nowych technologii przez dzieci i młodzież. Realizatorami badań są uznane
podmioty badawcze m.in. Centrum Badania Opinii Społecznej, Instytut Psychiatrii i
Neurologii, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Pomorski
czy Akademia Pedagogiki Specjalnej. Realizacja projektów badawczych jest niezmiernie
istotna, daje bowiem odpowiedzi na pytania dotyczące rozmiarów zjawiska oraz jego
psychospołecznych uwarunkowań. Wynikające z badań rekomendacje wskazują także
kierunki podejmowania działań mających na celu zapobieganie zjawisku. Badania
obejmujące problematykę związaną z e-uzależnieniami:
1. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników
chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych: prowadzone wśród
populacji ogólnej powyżej 15 roku życia. Zostało ono przeprowadzone przez
Centrum Badania Opinii Społecznej czterokrotnie: w latach 2011/2012,
2014/2015, 2018/2019 oraz 2023/2024. Badania obejmowały: uzależnienie od
hazardu, zagrożenie problemowym używaniem internetu, zagrożenie
problemowym zaangażowaniem w pracę oraz kompulsywne kupowanie.
2. Brzdąc w sieci i Brzdąc w sieci 2.0 – zjawisko korzystania z urządzeń mobilnych
przez dzieci w wieku 0-6 lat: celem projektów było rozpoznanie zjawiska
korzystania z urządzeń mobilnych przez dzieci w wieku 0-6 lat i rodziców dzieci w
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
tym wieku, a także zdiagnozowanie zagrożeń związanych z używaniem przez dzieci
w wieku przedszkolnym (i ich rodziców) urządzeń mobilnych (w tym wzorów
używania) oraz weryfikacja związku pomiędzy korzystaniem z urządzeń mobilnych
przez dzieci w wieku 4-6 lat a wybranymi wskaźnikami ich funkcjonowania
poznawczego (umiejętnością hamowani i niewerbalną pamięcią).
3. Nadużywanie mediów elektronicznych przez dzieci i młodzież – badanie
rozpowszechnienia problemu, jego determinantów i nowej interwencji
profilaktycznej redukującej skalę problemu Celem głównym projektu jest
usprawnienie procesów wczesnej profilaktyki nadużywania e-mediów przez dzieci i
młodzież oraz przyczynienie się do skutecznego zmniejszenia skali zjawiska
poprzez zaprojektowanie i walidację nowej interwencji profilaktycznej opartej na
oddziaływaniach behawioralno poznawczych, redukującej ryzyko nadużywania e-
mediów wśród uczniów szkół podstawowych.
4. Problematyczne korzystanie z portali społecznościowych a poziom osiągnięć w
nauce w kontekście cyberdryfowania: moderacyjna rola wytrwałości i
samoskutecznosci - celem projektu było poszerzenie obecnego stanu wiedzy w
zakresie psychologicznych czynników związanych z problematycznym
korzystaniem z portali społecznościowych. Główny nacisk projektu położony był
na analizę zależności pomiędzy problematycznym korzystaniem z portali
społecznościowych a poziomem osiągnięć w nauce.
5. Diagnoza problemu nadużywania mediów elektronicznych oraz e-uzależnień wśród
dzieci i młodzież - celem projektu było określenie rozpowszechnienia problemu
nadużywania mediów elektronicznych oraz problemu e-uzależnień wśród dzieci i
młodzieży szkolnej a także diagnoza potrzeb i problemów występujących w danej
społeczności szkolnej oraz działań ujętych w programach wychowawczo-
profilaktycznych, a także sformułowanie na podstawie prowadzonych badań
rekomendacji umożliwiających skuteczne i efektywne realizowanie działań z
zakresu różnych poziomów profilaktyki uniwersalnej, selektywnej oraz
wskazującej.
6. Charakterystyka zjawiska problemowego używania Internetu oraz telefonu
komórkowego przez młodzież uczącą się z niepełnosprawnością intelektualną w
stopniu lekkim – celem badania było pogłębienie wiedzy dotyczącej problemowego
używania Internetu i telefonu komórkowego przez młodzież z
niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w wieku 13-20 lat.
7. „E-VAL- Ewaluacja oddziaływań terapeutycznych problemowego korzystania z
nowych technologii cyfrowych” - projekt badawczy dotyczący przeprowadzenia
ewaluacji pilotażowego programu oddziaływań terapeutycznych skierowanych do
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych
oraz ich rodzin, który realizowany jest w 12 placówkach z terenu całej Polski.
Celem projektu jest ocena efektywności pilotażowych programów oddziaływań
terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z
nowych technologii cyfrowych oraz do ich rodzin oraz ocena sposobu organizacji
opieki nad dziećmi i młodzieżą problemowo korzystających z nowych technologii
cyfrowych oraz ich rodzin w ramach różnych modeli oddziaływań terapeutycznych.
Uzyskane w badaniu wyniki wskazują, że nadużywanie technologii cyfrowych przez
dorastające dzieci i młodzież stanowi istotny problem społeczny, zarówno w
kontekście indywidualnego funkcjonowania dziecka/ nastolatka, jak i społecznego,
zwłaszcza jakości jego egzystencji w środowisku rówieśniczym i rodzinnym.
Pełny wykaz badań zrealizowanych w ze środków FRPH dostępny jest na stronie KCPU
https://kcpu.gov.pl/uzaleznienia-behawioralne/badania/
W odpowiedzi na pytanie nr 5 uprzejmie informuję, że zarówno Minister Zdrowia jak i
KCPU podjęłoby współpracę przy realizacji takich kampanii, jednak należy wziąć pod
uwagę, że środki przeznaczone na realizację zadań z zakresu przeciwdziałania
uzależnieniom behawioralnym pochodzą z FRPH i dysponowanie nimi musi być zgodne z
przepisami określającymi ich wydatkowanie wskazanymi w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia z dnia 31 października 2017 r. w sprawie uzyskiwania dofinansowania realizacji
zadań ze środków Funduszu Rozwiazywania Problemów Hazardowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.115.2024.MG
Warszawa, 14 stycznia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7022 w sprawie cyberzaburzeń u dzieci i naglącej potrzeby
wdrożenia profilaktyki zmierzającej do ich ochrony oraz potrzeby przeprowadzenia
kampanii edukacyjnej wśród dorosłych, przesłaną przez Pana Jarosława Sachajko, Posła na
Sejm RP, zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie poniższych informacji.
W odpowiedzi na pytania nr 1 i 4 uprzejmie informuję, że zgodnie z danymi z realizacji
programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży
problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin, udział w
programie wzięło łącznie 8067 osób, w tym 5365 osób to dzieci i młodzież. Liczba dzieci i
młodzieży korzystających ze świadczeń opieki zdrowotnej w okresie roku wyniosła w
poszczególnych latach: 1 643 osób w 2022 r., 2 231 osób w 2023 r., 1 491 osób w okresie
styczeń – wrzesień 2024 r. Wskazać należy, że międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-
10 nie zawiera odrębnego rozpoznania uzależnienie od korzystania nowych technologii
cyfrowych, w związku z czym możliwe jest przekazanie informacji jedynie zbieranych w
ramach ww. programu pilotażowego.
W odpowiedzi na pytania 2 i 3 uprzejmie informuję, że Krajowe Centrum Przeciwdziałania
Uzależnieniom od wielu już lat dostrzega zagrożenia związane z nadmiernym korzystaniem
z urządzeń cyfrowych przez dzieci i młodzież. Mając na uwadze skutki zdrowotne i
społeczne, jakie niesie za sobą ten problem, szczególną uwagę poświęca się działaniom
mającym na celu przeciwdziałanie i ograniczanie tzw. e-uzależnień. Projekty realizowane ze
środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych (FRPH) obejmują
wszechstronne działania zarówno w zakresie profilaktyki, edukacji, jak też pomocy i
wsparcia terapeutycznego osobom z problemem uzależnienia oraz ich bliskim. Wszystkie
podejmowane działania odpowiadają strategii Państwa w zakresie zdrowia publicznego,
określonej w Narodowym Programie Zdrowia w ramach celu operacyjnego nr 2. Poniżej
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przedstawiam niektóre z działań realizowanych ze środków FRPH w zakresie tej
problematyki. Warto przy tym zwrócić uwagę, że pierwsza kampania poświęcona
problematyce nadużywania nowych technologii, której adresatem była młodzież została
podjęta już dziesięć lat temu pod hasłem „Wyloguj się do życia”.
Od początku funkcjonowania FRPH, oprócz dzieci i młodzieży, ważnym adresatem działań
mających zapobiegać cyberuzależnieniom są wszystkie osoby mające wpływ na rozwój i
wychowanie dzieci i młodzieży, w tym przede wszystkim rodzice, nauczyciele i
wychowawcy. Zrealizowanych zostało wiele szkoleń dla nauczycieli z zakresu tej
problematyki, powstało wiele scenariuszy zajęć z dziećmi gotowych do przeprowadzenia w
ramach lekcji wychowawczych, wydano szereg publikacji przygotowanych z myślą o
rodzicach i nauczycielach a także przeprowadzono liczne badania mające na celu
oszacowanie rozpowszechnienia zjawiska, jak również rozpoznanie specyficznych
czynników chroniących i czynników ryzyka w odniesieniu do problematyki nadużywania
cybermediów.
W ramach poniżej przedstawionych działań warto też zwrócić uwagę na program
profilaktyczny „Wspólne kroki w cyberświecie”, który został uznany jako program o
potwierdzonej skuteczności i znajduje się w bazie programów rekomendowanych, a wśród
działań adresowanych do rodziców na uwagę zasługuje projekt adresowany do rodziców
najmłodszych dzieci (dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych), dla których od 2022 roku
prowadzona jest kampania pod hasłem „Pierwsze kroki w cyberświecie”. Wśród projektów
badawczych na uwagę zasługują projekty pod nazwą „Brzdąc w sieci”, które mają na celu
rozpoznanie korzystania z urządzeń mobilnych przez najmłodsze dzieci (od 0 do 6 lat).
W ramach profilaktyki problemowego korzystania z nowych technologii zrealizowano i
współfinansowano szereg działań z zakresu profilaktyki uniwersalnej skierowanej do dzieci
i młodzieży w obszarze problematyki uzależnień behawioralnych ze szczególnym
uwzględnieniem nadużywania komputera i Internetu. Od 2014 roku corocznie ogłaszane
jest zadanie konkursowe dotyczące realizacji działań profilaktyczno-edukacyjnych wśród
dzieci i młodzieży w zakresie zagrożeń związanych z nadużywaniem komputera i Internetu.
Większość realizowanych zadań w tym obszarze, to programy z zakresu profilaktyki
uniwersalnej, ale realizowane są również działania z zakresu profilaktyki selektywnej i
wskazującej.
Ponadto na zlecenie KCPU opracowano i zrealizowano programy profilaktyczne o
udowodnionej skuteczności adresowane do dzieci i młodzieży, a także ich rodziców i
opiekunów:
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
1. Program ,,Wspólne kroki w Cyberświecie”1 - adresowany do dzieci z klas III szkoły
podstawowej, ich rodziców i opiekunów. Celem programu jest ukształtowanie u
dzieci wiedzy i umiejętności, które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu
i innych mediów elektronicznych, ale także chronią przed uzależnieniami od innych
zachowań i czynności. Obecnie, w celu jak najszerszego upowszechnienia programu
zrealizowano szkolenie grupy trenerów, którzy dzięki uzyskanym kompetencjom
będą mogli szkolić szerokie grono nowych realizatorów programu.
2. Program edukacyjny „Loguj się z głową”2 - adresowany do uczniów szkół
podstawowych i ponadpodstawowych oraz rodziców i opiekunów (5 poziomów
wiekowych). Program ma za zadanie ukształtowanie u dzieci/młodzieży wiedzy i
umiejętności, które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu i mediów
elektronicznych oraz chronią przed e-uzależnieniami. Uzyskał dobre recenzje
ekspertów w zakresie profilaktyki uzależnień oraz rekomendację Ministerstwa
Edukacji i Nauki; jest szeroko upowszechniany do realizacji przez samorządy.
Program jest możliwy do przeprowadzenia przez pracowników oświaty
zatrudnionych w szkołach bez konieczności dodatkowego szkolenia.
Z badań nad uzależnieniami wiadomo, że wiedza i kompetencje osób świadczących usługi w
tym obszarze istotnie wpływają na skuteczność prowadzonych oddziaływań, dlatego duża
waga przykładana jest do realizacji zadań z obszaru dotyczącego szkolenia kadr. Istotną
grupę odbiorców szkoleń stanowi kadra pedagogiczna szkół publicznych, która nabywa
wiedzę w zakresie rozpoznawania wczesnych problemów związanych z nadużywaniem
nowych technologii wśród dzieci i młodzieży oraz metod i sposobów przeciwdziałania
rozwijaniu się tych problemów, aby wdrażać zdobyte umiejętności na gruncie szkolnym.
Jedno ze szkoleń realizowanych w roku 2024 obejmuje przeszkolenie grupy trenerów
programu program ,,Wspólne kroki w Cyberświecie”, którzy dzięki uzyskanym
kompetencjom będą mogli szkolić szerokie grono nowych realizatorów programu, którymi
będą wychowawcy lub psycholodzy/pedagodzy. Przyczyni się to do rozpowszechnienia
programu wśród kadry pedagogicznej szkół publicznych, a także do zwiększenia wiedzy i
umiejętności dzieci i młodzieży które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu i
mediów elektronicznych oraz chronią przed e-uzależnieniami.
Ze środków FRPH wydano szereg publikacji dotyczących m.in. zastosowania skutecznych
metod w pracy z osobami uzależnionymi behawioralnie. Publikacje skierowane są głównie
1 https://fundacjapozaschematami.pl/projekty/wspolne-kroki-w-cyberswiecie/;
https://programyrekomendowane.pl/programy/profilaktyka-uniwersalna/wspolne-kroki-
wcyberswiecie/.
2 https://fundacjapozaschematami.pl/aktualnosci/loguj-sie-z-glowa-materialy-do-pobrania/;
https://www.gov.pl/web/nauka/loguj-sie-z-glowa-czyli-jak-bezpiecznie-korzystac-z-internetu.
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
dla osób zawodowo zajmujących się problematyką uzależnień behawioralnych, m.in. dla
terapeutów, lekarzy czy profilaktyków, w tym pracowników oświaty:
Nadużywanie cybermediów i inne problemy behawioralne wśród dzieci i młodzieży
- broszura adresowana do nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych, a także
wychowawców. Jej celem jest dostarczenie informacji na temat uzależnień
behawioralnych, przydatnych w pracy z uczniami szkół podstawowych i
ponadpodstawowych.
Tożsamość młodzieży w świecie mediów cyfrowych. Znaczenie i funkcje mediów
cyfrowych w procesie kreowania tożsamości dorastających osób - publikacja
odwołuje się do wiedzy naukowej odnoszącej się do najnowszych teorii
dotyczących rozwoju człowieka jak również do wyników licznych metaanaliz badań
dotyczących technologii cyfrowych i ich związku z publikowaniem informacji
tożsamościowych przez młode osoby.
Uzależnienia technologiczne wśród dzieci i młodzieży. Teoria, profilaktyka, terapia
– wybrane zagadnienia. - publikacja odwołuje się do nałogowego używania przez
młode pokolenie technologii informacyjno-komunikacyjnych, zwłaszcza internetu
oraz telefonu komórkowego. Dodatkowo zawiera scenariusze zajęć
profilaktycznych, stanowiących zbiór materiałów metodycznych do prowadzenia
zajęć z dziećmi i młodzieżą.
E-uzależnienia. Teoria, profilaktyka, terapia - publikacja podejmująca kompleksowo
tematykę związaną z problemowym korzystaniem z komputera i sieci.
Nadmierne korzystanie z komputera i Internetu przez dzieci i młodzież - publikacja
ma na celu przybliżenie problematyki zjawiska, jakim jest uzależnienie od
Internetu.
Zaburzenia behawioralne i zaburzenia nawyków – publikacja porusza tematykę w
zakresie zagadnienia zachowań uzależniających od gier, internetu, hazardu, seksu,
współwystępowania uzależnień behawioralnych z innymi zaburzeniami
psychicznymi, w tym zaburzeniami osobowości.
Wszystkie wydane pozycje dostępne są na stronie KCPU pod adresem: https://kcpu.gov.pl/
uzaleznieniabehawioralne/publikacje-i-edukacja-publiczna/.
Ponadto w ramach upowszechniania wiedzy dotyczącej uzależnień behawioralnych, w tym
e-uzależnień w populacji ogólnej wydano szereg materiałów informacyjno-edukacyjnych i
publikacji popularnonaukowych. Zakres działań podejmowanych w ramach tego zadania
jest bardzo szeroki i obejmuje wiele form przekazu: ulotki, plakaty, broszury, poradniki,
podcasty, artykuły w prasie, reportaże, a także filmy i innego rodzaju materiały edukacyjne.
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Popularyzowanie tej problematyki oraz wiedzy na ten temat obywało się również za
pośrednictwem mediów, w tym z wykorzystaniem audycji radiowych.
Materiały edukacyjne dla dzieci, młodzieży i ich rodziców, nauczycieli:
Dziecko w świecie gier komputerowych. Poradnik dla rodziców3 - zawiera wiele
wskazówek, instrukcji oraz rekomendacji na temat kroków, jakie należałoby podjąć
w celu zapobieżenia problemom związanym z graniem w gry przez dorastające
dzieci oraz ograniczenia ich skutków. Ponadto zawiera informacje na temat tego,
jak i gdzie szukać pomocy, jeśli dziecko wykazuje objawy problematycznego
zachowania wywołanego graniem.
Nowoczesne technologie a nasze dzieci. Poradnik dla rodziców4 - zawiera
wskazówki, porady oraz instrukcji dla rodziców na temat racjonalnego korzystania
przez dzieci i młodzież z nowoczesnych technologii.
Jak chronić dziecko przed nałogowymi zachowaniami?5 - broszury adresowane do
dzieci w wieku 6 lat oraz ich rodziców, zawierające informacje na temat trzech
wybranych nałogów behawioralnych: nadużywania nowych mediów,
nieracjonalnych zakupów i nadmiernego jedzenia.
Kreatywna profilaktyka dla najmłodszych6 - celem publikacji jest podniesienie
kompetencji zawodowych psychologów i pedagogów pracujących z dziećmi z
zakresu uzależnień behawioralnych oraz wzmocnienie wybranych czynników
chroniących i redukcja lub eliminacja wybranych czynników ryzyka odnoszących
się do uzależnień behawioralnych dzieci z klas „0”.
W latach 2022-2023 przeprowadzono kampanię pod hasłem „Pierwsze kroki w
cyberświecie. Zróbmy je razem” na temat zasad wprowadzania najmłodszych dzieci w świat
cybermediów przez rodziców i opiekunów oraz na temat zagrożeń związanych z używaniem
mediów cyfrowych przez małe dzieci. Kampania została zaadresowana do rodziców dzieci
w wieku przedszkolnym, a celem jest ograniczenie używania urządzeń cyfrowych przez
dzieci, szczególnie bez opieki i kontroli dorosłych. W ramach projektu uruchomiono portal
internetowy zawierający szereg merytorycznych artykułów oraz informacji na temat
wydarzeń promujących kampanię. Wyprodukowano także dwuminutową prezentację
3 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/dziecko-w-swiecie-gier-komputerowych-
poradnik-dlarodzicow.pdf.
4 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/nowoczesne-technologie-a-nasze-dzieci-
poradnik-dlarodzicow.pdf.
5 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/jak-chronic-dziecko-przed-
nalogowymizachowaniami.pdf; https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/w-krainie-
zdrowych-nawykow.pdf.
6 https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/rysia-i-tolek-na-cyberzachodzie.pdf;
https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/kreatywna-profilaktyka-dla-najmlodszych.pdf
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
animowaną dla rodziców/opiekunów, której zadaniem jest zaprezentowanie
podstawowych zasad dotyczących używania przez dzieci w wieku przedszkolnym urządzeń
cyfrowych. Nagrane zostały spoty telewizyjne i radiowe oraz piosenka dla dzieci i materiał
audiowizualny „Zdaniem specjalistów”. Wszelkie materiały dostępne są pod adresem
https://pierwszekroki.net. W roku 2024 zlecono do realizacji kontynuację działań
kampanijnych, w ramach której zaplanowano również działania do dzieci w wieku
wczesnoszkolnym (7-9 lat). W ramach tego projektu zaplanowano wydanie poradnika dla
rodziców, wyprodukowanie produkcji audio-wizualnych oraz rozbudowę strony
internetowej. Kampania będzie kontynuowana w 2025 roku.
Od 2012 roku do chwili obecnej prowadzona jest strona internetowa o tematyce
uzależnień behawioralnych pod adresem www.uzaleznieniabehawioralne.pl i poradnia
internetowa, gdzie świadczona jest pomoc psychologa, psychoterapeuty i prawnika w
zakresie problematyki uzależnień behawioralnych w formie online. W tym samym roku
uruchomiony został telefon zaufania w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych
801 889 880, świadczący pomoc w zakresie problemów wynikających z uzależnień
behawioralnych. Działalność Telefonu Zaufania prowadzona jest w sposób ciągły,
codziennie w godz. 17-22.
W ramach środków z FRPH zrealizowano wiele badań dotyczących problematyki
korzystania z nowych technologii przez dzieci i młodzież. Realizatorami badań są uznane
podmioty badawcze m.in. Centrum Badania Opinii Społecznej, Instytut Psychiatrii i
Neurologii, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Pomorski
czy Akademia Pedagogiki Specjalnej. Realizacja projektów badawczych jest niezmiernie
istotna, daje bowiem odpowiedzi na pytania dotyczące rozmiarów zjawiska oraz jego
psychospołecznych uwarunkowań. Wynikające z badań rekomendacje wskazują także
kierunki podejmowania działań mających na celu zapobieganie zjawisku. Badania
obejmujące problematykę związaną z e-uzależnieniami:
1. Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników
chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych: prowadzone wśród
populacji ogólnej powyżej 15 roku życia. Zostało ono przeprowadzone przez
Centrum Badania Opinii Społecznej czterokrotnie: w latach 2011/2012,
2014/2015, 2018/2019 oraz 2023/2024. Badania obejmowały: uzależnienie od
hazardu, zagrożenie problemowym używaniem internetu, zagrożenie
problemowym zaangażowaniem w pracę oraz kompulsywne kupowanie.
2. Brzdąc w sieci i Brzdąc w sieci 2.0 – zjawisko korzystania z urządzeń mobilnych
przez dzieci w wieku 0-6 lat: celem projektów było rozpoznanie zjawiska
korzystania z urządzeń mobilnych przez dzieci w wieku 0-6 lat i rodziców dzieci w
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
tym wieku, a także zdiagnozowanie zagrożeń związanych z używaniem przez dzieci
w wieku przedszkolnym (i ich rodziców) urządzeń mobilnych (w tym wzorów
używania) oraz weryfikacja związku pomiędzy korzystaniem z urządzeń mobilnych
przez dzieci w wieku 4-6 lat a wybranymi wskaźnikami ich funkcjonowania
poznawczego (umiejętnością hamowani i niewerbalną pamięcią).
3. Nadużywanie mediów elektronicznych przez dzieci i młodzież – badanie
rozpowszechnienia problemu, jego determinantów i nowej interwencji
profilaktycznej redukującej skalę problemu Celem głównym projektu jest
usprawnienie procesów wczesnej profilaktyki nadużywania e-mediów przez dzieci i
młodzież oraz przyczynienie się do skutecznego zmniejszenia skali zjawiska
poprzez zaprojektowanie i walidację nowej interwencji profilaktycznej opartej na
oddziaływaniach behawioralno poznawczych, redukującej ryzyko nadużywania e-
mediów wśród uczniów szkół podstawowych.
4. Problematyczne korzystanie z portali społecznościowych a poziom osiągnięć w
nauce w kontekście cyberdryfowania: moderacyjna rola wytrwałości i
samoskutecznosci - celem projektu było poszerzenie obecnego stanu wiedzy w
zakresie psychologicznych czynników związanych z problematycznym
korzystaniem z portali społecznościowych. Główny nacisk projektu położony był
na analizę zależności pomiędzy problematycznym korzystaniem z portali
społecznościowych a poziomem osiągnięć w nauce.
5. Diagnoza problemu nadużywania mediów elektronicznych oraz e-uzależnień wśród
dzieci i młodzież - celem projektu było określenie rozpowszechnienia problemu
nadużywania mediów elektronicznych oraz problemu e-uzależnień wśród dzieci i
młodzieży szkolnej a także diagnoza potrzeb i problemów występujących w danej
społeczności szkolnej oraz działań ujętych w programach wychowawczo-
profilaktycznych, a także sformułowanie na podstawie prowadzonych badań
rekomendacji umożliwiających skuteczne i efektywne realizowanie działań z
zakresu różnych poziomów profilaktyki uniwersalnej, selektywnej oraz
wskazującej.
6. Charakterystyka zjawiska problemowego używania Internetu oraz telefonu
komórkowego przez młodzież uczącą się z niepełnosprawnością intelektualną w
stopniu lekkim – celem badania było pogłębienie wiedzy dotyczącej problemowego
używania Internetu i telefonu komórkowego przez młodzież z
niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w wieku 13-20 lat.
7. „E-VAL- Ewaluacja oddziaływań terapeutycznych problemowego korzystania z
nowych technologii cyfrowych” - projekt badawczy dotyczący przeprowadzenia
ewaluacji pilotażowego programu oddziaływań terapeutycznych skierowanych do
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
dzieci i młodzieży problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych
oraz ich rodzin, który realizowany jest w 12 placówkach z terenu całej Polski.
Celem projektu jest ocena efektywności pilotażowych programów oddziaływań
terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży problemowo korzystających z
nowych technologii cyfrowych oraz do ich rodzin oraz ocena sposobu organizacji
opieki nad dziećmi i młodzieżą problemowo korzystających z nowych technologii
cyfrowych oraz ich rodzin w ramach różnych modeli oddziaływań terapeutycznych.
Uzyskane w badaniu wyniki wskazują, że nadużywanie technologii cyfrowych przez
dorastające dzieci i młodzież stanowi istotny problem społeczny, zarówno w
kontekście indywidualnego funkcjonowania dziecka/ nastolatka, jak i społecznego,
zwłaszcza jakości jego egzystencji w środowisku rówieśniczym i rodzinnym.
Pełny wykaz badań zrealizowanych w ze środków FRPH dostępny jest na stronie KCPU
https://kcpu.gov.pl/uzaleznienia-behawioralne/badania/
W odpowiedzi na pytanie nr 5 uprzejmie informuję, że zarówno Minister Zdrowia jak i
KCPU podjęłoby współpracę przy realizacji takich kampanii, jednak należy wziąć pod
uwagę, że środki przeznaczone na realizację zadań z zakresu przeciwdziałania
uzależnieniom behawioralnym pochodzą z FRPH i dysponowanie nimi musi być zgodne z
przepisami określającymi ich wydatkowanie wskazanymi w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia z dnia 31 października 2017 r. w sprawie uzyskiwania dofinansowania realizacji
zadań ze środków Funduszu Rozwiazywania Problemów Hazardowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --