Interpelacja w sprawie importowanego do Polski z Ukrainy cementu i widma upadku polskich firm produkujących ten surowiec oraz zwolnień w tym sektorze na masową skalę
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7019
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie importowanego do Polski z Ukrainy cementu i widma upadku polskich firm produkujących ten surowiec oraz zwolnień w tym sektorze na masową skalę
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 17-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
od 2019 r. do 2023 r. import cementu z Ukrainy do Polski wzrósł o ponad 1500 proc. Największy wzrost nastąpił – jak się domyślamy – po wybuchu wojny w 2022 roku. Widać to wyraźnie w rocznych zestawieniach, otóż: w 2020 r. z Ukrainy przyjechało do Polski 32 tys. ton cementu, w 2021 – 52,6 tys. ton, w 2022 – 101,7 tys. ton, w 2023 r. – prawie 340 tys. ton. Szacunki podają, że w jeszcze w 2024 roku import ma sięgnąć znacznie powyżej pół miliona ton, zaś w roku 2025 może to być nawet 1,5 mln ton. Co to oznacza dla polskich producentów? Totalną katastrofę i widmo zamykania polskich zakładów i zwolnień na masową skalę.
Wiarygodne źródła informują, iż ukraiński cement znajdujący się na polskim rynku pochodzi z prywatnej cementowni w Iwano-Frankowsku, która sprzedaje go przez spółkę założoną w naszym kraju. Ma ona przedstawicielstwo w miastach wschodnich naszego kraju, kolejno w: Białej Podlaskiej, Chełmie, Zamościu, Jarosławiu i Rzeszowie. Pomimo toczących się działań wojennych owa ukraińska cementownia jest aktualnie rozbudowywana, planuje się zwiększenie jej mocy produkcyjnych do, aż 4 mln ton rocznie. Polscy producenci znajdują się w niezwykle niekorzystnym położeniu, gdyż nie dość, że są zmuszeni konkurować z tańszym towarem, i to nie dość, że z Ukrainy, to jeszcze z cementem z Białorusi, Turcji czy Algierii. To stawia nasz cement i naszych producentów w pozycji przegranej.
Okazuje się, że statki załadowane cementem, napędzane mazutem, emitują ogromne ilości CO2, i opływając nasz kontynent, trafiają do Gdańska. Czy ma to cokolwiek wspólnego z ochroną klimatu, o której tyle teraz mówi Europa i za którą Polska ponosi gigantyczne koszty? To nieuczciwa konkurencja z Ukrainy i z innych krajów spoza UE, które nie ponoszą żadnych kosztów polityki klimatycznej. Czy taka nieuczciwość nie doprowadzi do bankructwa licznych polskich producentów? Niepokojąco przedstawiają się oceny Stowarzyszenia Producentów Cementu, gdyż jasno wskazują na fakt, iż Polskę czeka powtórka historii, podobnie jak to było z tanim węglem z Rosji, który kilka lat temu zalał nasz kraj. Problem jest o tyle poważny, że podczas gdy produkcja cementu w krajach poza UE, w tym w Ukrainie, systematycznie rośnie, w Polsce wciąż spada. Według danych GUS w 2023 r. produkcja cementu w naszym kraju zmalała o 11,9 proc. do 16,6 mln ton.
Z uwagi na przedstawione powyżej informacje zwracam się z uprzejmą prośba o udzielenie odpowiedzi na postawione poniżej pytania:
Czy ministerstwu znana jest sytuacja związana z trudnym położeniem polskich producentów cementu?
Jak ministerstwo ocenia zagrożenia, z jakimi mierzy się teraz ta branża, wziąwszy pod uwagę nieuczciwą konkurencję ze wschodu?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, by zapobiec załamaniu się tej branży – zwalnianiu ludzi z pracy?
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14025 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DIP-VI.054.25.2024
Warszawa, 23 stycznia 2025 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 7019 Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie importowanego do
Polski z Ukrainy cementu i widma upadku polskich firm produkujących ten surowiec oraz
zwolnień w tym sektorze na masową skalę
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7019 Pana Jarosława Sachajko Posła na Sejm RP,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień:
Ministerstwo Rozwoju i Technologii na bieżąco monitoruje sytuację społeczno-
gospodarczą, w tym również kwestie związane z wpływem konfliktu w Ukrainie
na krajową gospodarkę i przedsiębiorstwa działające w Polsce.
Rolą Ministerstwa Rozwoju i Technologii jest tworzenie sprzyjających warunków rozwoju
przedsiębiorstw działających w Polsce. Podejmowane działania mają charakter systemowy
i horyzontalny, zmierzający do poprawy otoczenia funkcjonowania biznesu
i wprowadzania kompleksowych ułatwień dotyczących prowadzenia działalności
gospodarczej. Dlatego z uwagą śledzimy prace Komisji Europejskiej w tym obszarze.
Propozycje rozwiązań legislacyjnych i finansowych wpływających na rozwój przemysłu,
będą jednocześnie oddziaływały na podejście do polityki przemysłowej w krajach
członkowskich Unii Europejskiej, w tym Polski. Należy podkreślić, że Polska jest jednym
z najsilniej uprzemysłowionych krajów Unii Europejskiej. Zdajemy sobie jednak sprawę,
że światowa konkurencja, wysokie ceny nośników energii, niepewność polityczna (konflikt
zbrojny w Ukrainie), wpływają negatywnie na rozwój przemysłu. Sytuacja ta skłania do
spojrzenia na nowo na wyzwania, przed którymi stoją przedsiębiorstwa przemysłowe,
w tym z sektora cementowego.
Polska w pierwszej połowie 2025 r. sprawuje prezydencję w ramach nowego cyklu
instytucjonalnego Unii Europejskiej. Polityka przemysłowa należy do obszarów
szczególnego zainteresowania naszego kraju w tym okresie. Przygotowując ramy dyskusji
politycznych, Polska będzie kierowała się założeniem, że podstawowym celem polityki
przemysłowej Unii Europejskiej powinno być utrzymanie i zwiększenie produkcji
przemysłowej w Europie w sposób, który zapewni długoterminową konkurencyjność
i odporność Jednolitego Rynku względem państw trzecich i graczy globalnych, przy
zachowaniu równych warunków na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej.
Podczas swojej prezydencji Polska proponuje ukierunkowanie prac dotyczących polityki
przemysłowej w ramach Rady ds. Konkurencyjności wokół m.in. następujących zagadnień:
• Zróżnicowane uwarunkowania przemysłu w państwach członkowskich – neutralność
technologiczna jest kluczem do sukcesu zielonej transformacji przemysłowej.
• Ceny energii – za konieczne uznaje się zmodyfikowanie regulacji w zakresie rynku
energii oraz jej wytwarzania, tak aby zapewnić mechanizmy zabezpieczające przemysł
przed nagłymi wahaniami cen energii i uprawnień do emisji CO2.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
• Ochrona rynku – UE powinna zapewnić rygorystyczne i dobrze funkcjonujące kontrole
towarów przeznaczonych na rynek UE na swoich granicach zewnętrznych (mechanizm
CBAM, rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych zakłócających rynek
wewnętrzny, handlowe instrumenty obronne).
• Dialog z przemysłem.
W kontekście napływu cementu na polski rynek, należy zaznaczyć, że w związku z wojną
w Ukrainie, dla wsparcia jej handlu, 4 czerwca 2022 r. weszło w życie rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie środków tymczasowej
liberalizacji handlu będących uzupełnieniem koncesji handlowych mających zastosowanie
do ukraińskich produktów na podstawie Układu o stowarzyszeniu między Unią Europejską
i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej
strony, a Ukrainą, z drugiej strony.
Rozporządzenie przewidywało m.in. okresowe (do 5 czerwca 2023 r.) zawieszenie
wszystkich ceł przywozowych i kontyngentów na towary importowe z Ukrainy,
zawieszenie pobierania ceł antydumpingowych i stosowania wspólnych reguł przywozu.
Rozporządzenie było dwukrotnie przedłużane, aktualnie obowiązuje rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1392 w sprawie autonomicznych środków
handlowych (ATM) dla Ukrainy (weszło w życie 6 czerwca 2024 r. na okres jednego roku).
Przed wejściem w życie ww. rozporządzeń, relacje handlowe UE-Ukraina opierały się na
umowie DCFTA, której zapisy już wtedy zliberalizowały handel wieloma produktami.
Zgodnie z ustaleniami, Rozporządzenie dotyczące jednostronnej liberalizacji handlu ma już
nie być dłużej przedłużane, a na forum Unii Europejskiej rozpoczynają się rozmowy
dotyczące pogłębienia wzajemnej liberalizacji handlu UE – Ukraina na podstawie art.
29 umowy DCFTA.
Komisja Europejska może skorzystać z instrumentów ochrony handlu, takich jak cła
antydumpingowe, w przypadku, gdy europejscy producenci cementu złożą do Komisji
odpowiedni wniosek. Należy mieć jednak na uwadze obecną sytuację w Ukrainie, która
może wpływać na brak poparcia do nakładania w tym momencie tego typu środków.
Polska na forum Unii Europejskiej aktywnie zabiega o wzmocnienie ochrony europejskiego
rynku. Przedstawiciele polskiego Rządu uczestniczą w wielu gremiach UE podkreślając
konieczność zachowania konkurencyjności europejskiego przemysłu, w tym
cementowego. Polski Rząd negocjuje jak najlepsze warunki w zakresie unijnej polityki
klimatycznej, a także włącza się w dyskusję nad nowymi wytycznymi w sprawie niektórych
środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów
cieplarnianych (EU ETS).
W ramach unijnego pakietu „Fit for 55” zostało uchwalone rozporządzenie dotyczące
mechanizmu dostosowania cen CO2 na granicy (ang. Carbon Border Adjustment
Mechanism, CBAM). Celem CBAM jest zarządzanie ryzykiem ucieczki emisji poprzez
zrównanie kosztu emisji CO2 dla towarów importowanych do Unii Europejskiej (w tym
cementu) z wyrobami unijnymi, które podlegają systemowi handlu uprawnieniami do
emisji (EU ETS). Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazuje, że mechanizm CBAM, aby
spełniał swoją rolę, musi być efektywny. Stąd ważne jest jak najlepsze wykorzystanie
okresu przejściowego mechanizmu w celu jego ulepszenia, a w razie gdyby okazał się
nieefektywny, należy rozważyć jego rozszerzenie o inne kategorie produktów w łańcuchu
wartości, a także odroczenie wycofywania bezpłatnych uprawnień.
Jednocześnie MRiT jest otwarte na współpracę w tym zakresie z przedstawicielami
przemysłu. Taką platformą dialogu może być Zespół ds. przemysłowo-energetycznych,
będący organem pomocniczym ministra właściwego do spraw gospodarki, do którego prac
zapraszani są przedstawiciele przedsiębiorców reprezentujący różne sektory przemysłu.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W tym miejscu pragnę zwrócić uwagę na dwa, toczące się procesy na poziomie krajowym:
(1) aktualizację Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK 2030) oraz (2) prace
nad nową Średniookresową Strategią Rozwoju Kraju (ŚSRK 2035).
KPEiK 2030 to strategiczny dokument opracowywany przez wszystkie państwa
członkowskie Unii Europejskiej, w którym określają one założenia i cele oraz polityki
i działania mające na celu osiągnięcie unijnych celów klimatyczno-energetycznych.
Działania te dotyczą pięciu obszarów: (1) redukcji emisyjności, (2) efektywności
energetycznej, (3) bezpieczeństwa energetycznego, (4) wewnątrzunijnego rynku energii,
oraz (5) badań naukowych, innowacji i konkurencyjności. Prace te są koordynowane przez
Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
W toku jest także proces przygotowania nowej Średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju
(ŚSRK) – nowej edycji, która zastąpi poprzednią Strategię Odpowiedzialnego Rozwoju.
Za koordynację jej przygotowania odpowiada Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej. Strategia ta będzie miała wpływ na politykę przemysłową. Prace nad
aktualizacją ŚSRK 2035 znajdują się na wstępnym etapie, dotyczą konsultacji
międzyresortowych pożądanego zakresu Strategii.
Dokumentem obecnie wyznaczającym priorytety polskiej polityki przemysłowej jest
koordynowana przez MRiT Strategia Produktywności 2030 (SP 2030). Opiera się ona
w przeważającej mierze na horyzontalnym, nie sektorowym, podejściu do polityki
przemysłowej. SP 2030 otworzyła jednak drogę do tworzenia sektorowych
doszczegółowień polityki przemysłowej poprzez wprowadzenie mechanizmu Kontraktu
branżowego będącego swego rodzaju umową zawieraną pomiędzy Rządem
a reprezentatywnymi przedstawicielami danego sektora przemysłu. Istota takiej umowy
polega na tym, że jej strony zobowiązują się do działań będących odpowiedzą na bariery
napotykane przez przemysł i wpisują się w strategię rozwoju polskiej gospodarki.
Zasadniczą korzyścią dla branży jest zaprojektowanie działań sektora publicznego,
dopasowanych do konkretnych potrzeb danego sektora, które mogą nie być dostatecznie
dobrze zaspokajane w ramach polityk horyzontalnych. Kontrakt jest innowacyjnym
rozwiązaniem, w którym tworzone są nowe mechanizmy wsparcia lub dochodzi do
modyfikacji istniejących instrumentów. Takie podejście należy uznać za przejaw
nowoczesnej polityki przemysłowej, która zmienia się wraz z potrzebami branż.
Jednocześnie zmiana kontekstu gospodarczego i politycznego od 2022 r. (gdy SP 2030
została uchwalona) sprawia, że uzasadnione może być zaktualizowanie również tej
Strategii. MRiT jest gotowe na dyskusję o kierunkach takiej ewentualnej aktualizacji,
w szczególności w ramach dialogu społecznego na forum branżowych zespołów
trójstronnych oraz przemysłowych zespołów Ministra Rozwoju i Technologii.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą w
Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48
222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych:
AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Innowacji i Polityki Przemysłowej.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych w
MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z
2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie – w
przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie
archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju i
Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 4 of 4 --