Interpelacja w sprawie problemów z udostępnianiem danych przez przewoźników kolejowych w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7012
do ministra infrastruktury
w sprawie problemów z udostępnianiem danych przez przewoźników kolejowych w Polsce
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 16-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
z prośbą o interwencję zwrócił się do mnie twórca aplikacji non-profit, która pokazuje w czasie rzeczywistym pojazdy komunikacji miejskiej na mapie. Stara się poszerzyć jej działanie o informacje dotyczące pociągów z całej Polski, jednak na swojej drodze napotkał kilka problemów związanych z pozyskaniem danych od przewoźników kolejowych. Opisana przez niego sytuacja skłoniła mnie do skierowania niniejszej interpelacji z prośbą o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Infrastruktury w sprawie udostępniania takich danych.
Twórca aplikacji wystąpił do przewoźników kolejowych z wnioskami o udostępnienie danych zgodnie z ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Dane miały obejmować informacje o opóźnieniach, utrudnieniach oraz lokalizacjach GPS pociągów.
Mimo że część przewoźników (m.in. Koleje Mazowieckie, Koleje Dolnośląskie czy Łódzka Kolej Aglomeracyjna) udostępniła mu wymagane informacje, to inne spółki odmówiły współpracy lub nie dotrzymały ustawowych terminów. Koleje Śląskie nie odpowiedziały na wniosek w terminie. Polregio twierdzi, że nie posiada danych GPS w odpowiedniej formie do udostępnienia, choć publicznie dostępne informacje wskazują, że spółka gromadzi tego typu dane od kilku lat. Szybka Kolej Miejska w Warszawie odmówiła z kolei udostępnienia danych, powołując się na ochronę infrastruktury krytycznej.
Powyższe przypadki wskazują na brak jednolitych standardów oraz spójności w interpretacji przepisów ustawy przez poszczególnych przewoźników. Zwracam się zatem z prośbą o zbadanie zasadności odmowy udostępnienia danych przez przewoźników oraz o działania, które umożliwią wspieranie innowacyjnych inicjatyw mających na celu poprawę dostępności informacji dla pasażerów w duchu idei otwartych danych.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje działania mające na celu wprowadzenie jednolitego standardu udostępniania danych przez przewoźników kolejowych, w szczególności dotyczących opóźnień, utrudnień i lokalizacji GPS składów?
Jakie kroki podejmie ministerstwo, aby zapewnić pełne i rzetelne wdrażanie przepisów ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego przez podmioty sektora publicznego, w tym przewoźników kolejowych?
Czy ministerstwo przewiduje możliwość zobligowania wszystkich przewoźników kolejowych do integracji danych w ramach centralnej platformy, która umożliwiłaby ich udostępnianie zewnętrznym aplikacjom w czasie rzeczywistym?
Jak ministerstwo odnosi się do argumentacji Szybkiej Kolei Miejskiej w Warszawie, która powołując się na ochronę infrastruktury krytycznej odmówiła udostępnienia danych geolokalizacyjnych, podczas gdy inne spółki kolejowe operujące na tych samych torach takie dane przekazują?
Czy ministerstwo jest w stanie zweryfikować, czy Polregio rzeczywiście nie gromadzi danych GPS w odpowiedniej formie, czy też jest to jedynie argumentacja używana w celu uniknięcia ich udostępnienia?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7201 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-8.054.137.2024
Warszawa, 03 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7012 Pani Pauliny Matysiak, Posłanki na Sejm
RP, z 19 grudnia br. w sprawie problemów z udostępnianiem danych przez przewoźników
kolejowych w Polsce, przekazuję poniższą odpowiedź.
Na wstępie pragnę poinformować, że Ministerstwo prowadzi działania zarówno
legislacyjne jak i operacyjne, mające wprowadzić do stosowania jednolite standardy
wymiany danych wymienione w Rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2017/1926
z dnia 31 maja 2017 r. uzupełniającym dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady
2010/40/UE w odniesieniu do świadczenia ogólnounijnych usług w zakresie informacji
o podróżach multimodalnych, zmienionym rozporządzeniem nr 2024/490
(Rozporządzenie MMTIS).
Ponadto Ministerstwo koordynuje działania zmierzające do implementacji Dyrektywy
2023/2661 z dnia 22 listopada 2023 r., zmieniającej Dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady 2010/40/UE z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ram wdrażania inteligentnych
systemów transportowych w obszarze transportu drogowego oraz interfejsów z innymi
rodzajami transportu, w tym projektuje przepisy służące stosowaniu Rozporządzenia
MMTIS. Dodatkowo, w ramach Ministerstwa Infrastruktury funkcjonuje pełnomocnik ds.
otwartości danych, który podejmuje działania mające na celu przede wszystkim realizację
przepisów ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora
publicznego1. Ponadto dwa razy do roku do organów oraz jednostek podległych
i nadzorowanych przez Ministerstwo kierowane są pisma promujące udostępnianie
nowych zasobów w portalu dane.gov.pl wraz z deklaracją ich udostępniania przez
poszczególne podmioty i ich późniejszą weryfikacją.
Jednocześnie informuję, że dla zwiększenia zasięgu nt. otwartych danych, na stronie
Ministerstwa Infrastruktury publikowane są informacje o możliwości ponownego
wykorzystania danych: https://www.gov.pl/web/infrastruktura/ponowne-
wykorzystanie-informacji-sektora-publicznego
W Ministerstwie Infrastruktury są także prowadzone prace nad przygotowaniem projektu
ustanowienia w pełni funkcjonalnego Krajowego Punktu Dostępu do danych o podróżach
multimodalnych, w ramach którego będzie możliwość udostępniania
wystandaryzowanych danych o podróżach i ruchu, jednak w pierwszym etapie wysiłki
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1524.
-- 1 of 3 --
2
projektowe skupią się na standaryzacji i integracji danych rozkładowych, w kolejnych
zaś na danych w czasie rzeczywistym.
W kwestii infrastruktury krytycznej, obiekty i systemy kolejowe mogą być uznane
za infrastrukturę krytyczną (IK) po dokonaniu identyfikacji systemów oraz wchodzących
w ich skład powiązanych ze sobą funkcjonalnie obiektów, w tym obiektów budowlanych,
urządzeń, instalacji, usług kluczowych dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli
oraz służących zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji
publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców, którą reguluje ustawa z dnia 26 kwietnia
2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1166 oraz z 2015 r. poz. 1485)
oraz wynikający z tej ustawy Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej
(NPOIK).
W tym celu Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB), we współpracy z ministrami
i kierownikami urzędów centralnych oraz przy wsparciu przedsiębiorców prywatnych,
opracowało kryteria identyfikacji IK. Proces wyłaniania IK, wymienione kryteria
oraz powstały w jego wyniku Jednolity wykaz obiektów, instalacji, urządzeń i usług
wchodzących w skład infrastruktury krytycznej z podziałem na systemy stanowi
informację o charakterze niejawnym i jest prawnie chroniony.
Zgodnie z zapisami NPOIK Minister Infrastruktury nie jest koordynatorem systemu IK,
w którego skład wchodziłyby obiekty, urządzenia, instalacje i usługi SKM w Warszawie
oraz nie posiada wiedzy dotyczącej innych koordynatorów właściwych w sprawie.
Natomiast, jak wynika z wyjaśnień przekazanych przez Szybką Kolej Miejską Sp. z o.o.
(dalej SKM) w Warszawie, SKM odmówiła udostępnienia danych, powołując się na szereg
przyczyn, również związanych z ochroną infrastruktury krytycznej. Wniosek, który
otrzymała Spółka SKM został sformułowany w sposób, który wskazuje, że SKM miałaby
udostępnić Wnioskodawcy pełne dane geolokalizacyjne wszystkich pojazdów SKM, oparte
o system GPS, niezależnie od tego, czy pozostają w obiegu, czy poza nim.
Ponadto, jak wskazała Spółka SKM, w Warszawie przyjęto model organizacyjny, w ramach
którego Zarząd Transport Miejskiego m.st. Warszawy (ZTM) jest organizatorem
zintegrowanego transportu publicznego. W tym modelu to miasto stołeczne Warszawa
udostępnia publicznie dane, w tym dane o lokalizacji pojazdów (w formule danych
otwartych). Po stronie SKM (działającej na podstawie umowy wykonawczej zawartej
z m.st. Warszawa) jest natomiast przekazywanie danych wyjściowych, które ZTM musi
przygotować i dostosować do funkcjonalności właściwej do dalszego udostępnienia,
celem wykorzystania na potrzeby informacji pasażerskiej.
Dane lokalizacyjne dotyczące ruchu tramwajów i autobusów w Warszawie są już
udostępniane. Obecnie trwają prace nad rozszerzeniem tych danych o transport kolejowy,
wykonywany przez SKM, co jest zdaniem Spółki SKM technicznie trudniejsze. Celem tych
prac jest włączenie informacji o ruchu pociągów SKM do zintegrowanego systemu
informacji pasażerskiej, udostępnianej przez m.st. Warszawa. Spółka SKM zakłada,
że podejmowane obecnie przez ZTM (z udziałem SKM) działania natury technicznej
i informatycznej pozwolą na możliwie szybkie udostępnienie tych danych na zewnątrz.
Natomiast Spółka POLREGIO S.A. wskazała, iż nie posiada centralnego systemu
do gromadzenia i przetwarzania danych o lokalizacjach pojazdów kolejowych. Dane
o bieżącym położeniu pociągów, do których POLREGIO S. A. ma dostęp, mają charakter
-- 2 of 3 --
3
niekompletny i rozproszony ze względu na ich zdywersyfikowanie w różnych systemach
informatycznych, w zależności od producenta taboru, użytkowanych rodzajów Systemów
Informacji Pasażerskiej (SIP) oraz w zależności od właściciela eksploatowanego przez
POLREGIO taboru. Warty podkreślenia jest fakt, że znaczna część taboru, z którego
korzysta POLREGIO S.A., nie stanowi własności Spółki. Spółka korzysta z taboru
udostępnianego przez województwa, na rzecz których POLREGIO S.A. świadczy usługi
przewozowe na podstawie zawartych umów o realizację publicznego transportu
zbiorowego.
Ponadto systemy te umożliwiają dostęp tylko do bieżącej lokalizacji obsługiwanych
pojazdów, ale z uwagi na, między innymi, uwarunkowania zawartych umów oraz fakt
korzystania z pojazdów należących do samorządowych organizatorów publicznego
transportu zbiorowego, dane generowane przez te systemy nie są gromadzone
i przetwarzane po stronie POLREGIO, a co za tym idzie - nie jest możliwe ich udostępnienie
podmiotom zewnętrznym we wnioskowanej postaci.
Łączę wyrazy szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 3 of 3 --