Interpelacja w sprawie wykluczenia dyskryminacji osób niepełnosprawnych ruchowo w stopniu umiarkowanym w myśl sprawozdania podkomisji z dnia 9 maja 2024 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6961
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wykluczenia dyskryminacji osób niepełnosprawnych ruchowo w stopniu umiarkowanym w myśl sprawozdania podkomisji z dnia 9 maja 2024 r.
Zgłaszający: Jarosław Wałęsa
Data wpływu: 13-12-2024
Gdańsk, dnia 1 grudnia 2024 r.
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań mających na celu rozwiązanie problemu wykluczenia osób z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym z możliwości otrzymywania renty socjalnej. W świetle obowiązujących przepisów świadczenie to przysługuje jedynie osobom z niepełnosprawnością w stopniu znacznym, co w praktyce pozostawia znaczną grupę osób w ciężkiej sytuacji materialnej.
Osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością, mimo iż często posiadają ograniczoną zdolność do pracy, nie mogą w pełni korzystać z pomocy państwa. W wyniku tego wiele z nich staje przed wyzwaniem, jakim jest zapewnienie sobie podstawowych środków do życia, zwłaszcza gdy brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej wynika z ograniczeń zdrowotnych.
Pragnę podkreślić, że renta socjalna jest kluczowym wsparciem dla osób, które z powodu swojego stanu zdrowia mają trudności z samodzielnym funkcjonowaniem na rynku pracy. Wykluczenie z tego świadczenia grupy osób z umiarkowaną niepełnosprawnością prowadzi do ich marginalizacji oraz komplikuje ich sytuację finansową. Warto nadmienić, iż osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym często są zmuszone korzystać z prywatnych rehabilitacji, gdyż te realizowane przez NFZ są często niewystarczające lub zbyt odległe czasowo. Wszystko to powoduje, że ww. osoby również powinny otrzymywać świadczenia socjalne o określonej wysokości.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjąć działania zmierzające do rozszerzenia kryteriów przyznawania renty socjalnej, tak aby obejmowały one również osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością?
Czy są przewidziane jakiekolwiek zmiany legislacyjne, które poprawiłyby sytuację materialną tej grupy społecznej?
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęło już pewne działania mające na celu zadbanie o osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym oraz o ich sytuację finansową?
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8818 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.749.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6961 Pana Jarosława Wałęsy Posła na Sejm RP w sprawie
wykluczenia dyskryminacji osób niepełnosprawnych ruchowo w stopniu umiarkowanym
w myśl sprawozdania podkomisji z dnia 9 maja 2024 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje liczne działania zmierzające do
poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami. Inicjatywy legislacyjne, prowadzone
na rzecz tej grupy społecznej, uwzględniają przede wszystkim fakt jej istotnego
zróżnicowania pod względem potrzeb tworzących ją jednostek, związanych z koniecznością
ponoszenia dodatkowych kosztów np. leczenia czy rehabilitacji. Kierownictwo Resortu
dokłada wszelkich starań, by oferowane wsparcie - w jak największym stopniu - odpowiadało
na te potrzeby.
Jednocześnie należy podkreślić, że projekt ustawy z dnia 27 września 2024 r. o zmianie
ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw1, która wprowadziła dodatek
dopełniający przysługujący osobie uprawnionej do renty socjalnej, będącej całkowicie
niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, był projektem obywatelskim, za
którego uchwaleniem głosowało 411 posłów, 10 było przeciw, zaś 7 wstrzymało się od głosu.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość problemu
nierówności pomiędzy wspomnianą grupą a osobami uprawnionymi do renty z tytułu
całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. W Resorcie
przygotowano przepisy, które proponują analogiczne uprawnienie (w postaci dodatku
dopełniającego) dla osób pobierających rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz
do samodzielnej egzystencji. 13 listopada 2024 r. skierowano do Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów wniosek o wpis do Wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów Projektu ustawy
o dodatku dopełniającym dla osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy lub
służby. Po uzyskaniu wpisu w wykazie zostanie rozpoczęty kolejny etap prac legislacyjnych
nad projektem.
Ponadto należy wskazać, że przesłanki przyznania świadczenia w postaci renty socjalnej
regulują przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, zgodnie z którymi
renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej i całkowicie niezdolnej do pracy z powodu
naruszenia sprawności organizmu powstałego:
przed ukończeniem 18. roku życia,
w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia,
w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury
naukowej.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania
jakiejkolwiek pracy. O niezdolności do pracy, jej stopniu i okresie - w celu ustalenia
uprawnień do świadczeń, których przyznanie zależy od stwierdzenia niezdolności do pracy
1 Dz. U. poz. 1615.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i niezdolności do samodzielnej egzystencji – orzekają lekarze orzecznicy i komisje lekarskie
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tytułem do
otrzymywania renty socjalnej jest zatem posiadanie orzeczenia o całkowitej niezdolności do
pracy oraz – jednocześnie - powstanie naruszenia sprawności organizmu powodującego
niezdolność do pracy w okresach wskazanych w art. 4 ustawy o rencie socjalnej.
Posiadanie orzeczenia wydanego przez powiatowy zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie
rzutuje na prawo do renty socjalnej. Osoby posiadające takie orzeczenie mogą uzyskać
wsparcie w postaci nowego świadczenia dedykowanego osobom z niepełnosprawnościami -
świadczenia wspierającego.
Warunki nabywania prawa do świadczenia wspierającego oraz zasady jego przyznawania
i wypłacania określają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym2.
Zgodnie z zapisami tego aktu, świadczenie przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18.
roku życia, posiadającej odpowiednie orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność oraz
decyzję ustalającą odpowiedni poziom potrzeby wsparcia, określoną na poziomie od 70 do
100 punktów w przyjętej skali. Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje
wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności na wniosek osoby
niepełnosprawnej, jej przedstawiciela ustawowego (np. opiekuna prawnego) albo, za ich
zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych. Wysokość
tego świadczenia jest powiązana z wysokością renty socjalnej i wynosi od 40% do 220%
renty socjalnej (w zależności od poziomu potrzeby wsparcia, czyli liczby punktów
przyznanych w decyzji wydanej przez wojewódzki zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności).
Realizacją zadań związanych z przyjmowaniem i rozpatrywaniem wniosków oraz ustalaniem
prawa do świadczenia wspierającego zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych na
wniosek dorosłej osoby z niepełnosprawnością lub osoby upoważnionej do jej
reprezentowania, złożony w formie elektronicznej.
Świadczenie wspierające jest wprowadzane etapowo. W pierwszym roku obowiązywania
ustawy, czyli w roku 2024 było dostępne dla osób niepełnosprawnych z najwyższym
ustalonym poziomem potrzeb wsparcia (od 87 do 100 punktów). Od 1 stycznia 2025 r. jest
dostępne także dla osób z niepełnosprawnościami ze średnim poziomem potrzeb wsparcia
(od 78 do 86 punktów), natomiast od 1 stycznia 2026 r. będzie ono dostępne także dla osób
z niepełnosprawnościami z poziomem potrzeby wsparcia od 70 do 77 punktów.
Nadmieniam, że zgodnie z art. 69 ustawy o świadczeniu wspierającym, minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego, po upływie roku od dnia wejścia ustawy w życie, dokona
przeglądu stosowania jej przepisów oraz standardów i procedur postępowania w sprawach
dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia, w celu ocenienia poziomów potrzeby
wsparcia, od których uzależniona jest wysokość świadczenia wspierającego oraz
przedstawienia rekomendacji Radzie Ministrów w kwestii ewentualnej konieczności
podjęcia działań korygujących w systemie udzielania świadczenia wspierającego lub
w innych systemach, wykorzystujących ustalanie poziomu potrzeby wsparcia. W zależności
od wyników przeglądu, a także po uwzględnieniu napływających ze środowiska
beneficjentów ustawy o świadczeniu wspierającym uwag, jej przepisy mogą zostać
2 Dz. U. z 2023 r. poz. 1429.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zmienione. Świadczenie wspierające stanowi nowy instrument wsparcia osób
z niepełnosprawnościami, dlatego też już w samych przepisach wprowadzających je do
systemu przewidziano możliwość jego modyfikacji.
Wyrównywaniu szans osób niepełnosprawnych w codziennym funkcjonowaniu służą także
środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), który pełni
rolę narzędzia finansowania polskiego systemu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób
niepełnosprawnych. Zakres tej pomocy określają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997
r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych3. Na jej
podstawie, w odniesieniu do osoby niepełnosprawnej – w rozumieniu ww. aktu - mogą być
finansowane w części lub całości takie zadania jak np. zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny,
przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (przyznawane jej na podstawie odrębnych
przepisów), likwidacja barier funkcjonalnych (architektonicznych, w komunikowaniu się
i technicznych) - w związku z indywidualnymi potrzebami wynikającymi
z niepełnosprawności.
Ponadto, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie
z niepełnosprawnościami może zostać przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84
zł miesięcznie, który przysługuje - niezależnie od dochodu - niepełnosprawnemu dziecku,
osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się ona
orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku
życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli
niepełnosprawność ta powstała u niej przed ukończeniem 21 roku życia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Dz. U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.
-- 3 of 3 --