Interpelacja nr 6958
Interpelacja w sprawie ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (64%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej
Interpelacja nr 6958
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej
Zgłaszający: Zdzisław Gawlik
Data wpływu: 13-12-2024
Szanowna Pani Minister,
w związku z dofinansowaniami udzielanymi w ramach projektów obejmujących swym zakresem wytworzenie lub zakup infrastruktury badawczej, dofinansowanych, począwszy od perspektywy finansowej 2014–2020, w ramach regionalnych programów operacyjnych/programów regionalnych oraz – w określonych przypadkach – w ramach regionalnych programów operacyjnych 2007-2013, pragnę zwrócić uwagę Pani Minister na problem ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej.
Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady finansowania programu rozwoju regionalnego Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013 jest rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 8 października 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013 (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1829).
Zgodnie z pierwotnym, wyjściowym brzmieniem § 2 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia:
„3. Wielkość wsparcia może wynosić do 100% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem, przy czym wsparcie udzielane jest pod warunkiem, że beneficjent nie będzie wykorzystywał infrastruktury wytworzonej w ramach projektu do oferowania towarów i usług w celu osiągnięcia zysku przez okres co najmniej 10 lat od dnia udzielenia wsparcia, a projekt nie zostanie poddany znaczącej modyfikacji przez okres co najmniej 5 lat od daty zakończenia jego realizacji”.
Regulacje wskazane w cytowanym § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia prowadziły do całkowitej blokady możliwości wykorzystania infrastruktury wytworzonej w ramach projektu do prowadzenia działalności gospodarczej, co stanowiło oczywistą wadę przedmiotowego rozwiązania. Ustawodawca polski poszedł w tym zakresie znacznie dalej niż ustawodawca unijny, w sytuacji gdy Komisja Europejska dostrzegała możliwość częściowego wykorzystywania tak dofinansowanej infrastruktury także dla celów prowadzenia działalności gospodarczej.
Problem ten został dostrzeżony w ministerstwie, co doprowadziło w dniu 16 czerwca 2016 r. do nowelizacji m.in. § 2 przedmiotowego rozporządzenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 974) i nadania mu nowego brzmienia, dzięki czemu w miejsce 10-letniego sztywnego zakazu wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej, rozciągnęła ten czas na okres jej amortyzacji (vide: zmieniony § 2 ust. 3 rozporządzenia), z jednoczesnym wprowadzeniem możliwości wykorzystania infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej, lecz w ograniczonym zakresie.
W dniu 25 maja 2017 r. dokonano kolejnej zmiany tego przepisu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1071 – regulacja ta obowiązuje do dziś), a nowelizacja ta stanowiła kolejny krok w kierunku liberalizacji zasad wykorzystania finansowanej infrastruktury do działalności gospodarczej. Tym razem zlikwidowano ograniczenie możliwości wykorzystania do tych celów tylko infrastruktury badawczej, dopuszczając wykorzystanie gospodarcze dla całej infrastruktury uczelni wytworzonej lub zakupionej w ramach realizacji projektu objętego wsparciem.
Jakkolwiek sam fakt kolejnych liberalizacji możliwości wykorzystania dofinansowanej infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej ocenić należy pozytywnie, o tyle wydaje się, że polskie przepisy nie wykorzystują pełnych możliwości takiego korzystania, jakie dają przepisy unijne. Wprowadzenie zakazu bądź ograniczenia wykorzystania infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres amortyzacji powoduje, że zakaz ten obowiązuje bardzo długo (w przypadku budynków nawet 40 lat), na co zwracali uwagę także dysponenci tych środków (vide: pismo Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia 5 lipca 2017 r., znak: DPI.512.2.2016.13.PS/DS (2016), do beneficjentów działania I.1 i I.3 PO RPW, z którego wynika, że „Po podpisaniu aneksu do umowy o dofinansowanie możliwe jest prowadzenie pomocniczej działalności gospodarczej do czasu pełnej amortyzacji danego rodzaju infrastruktury (budynki nawet do 40 lat). Tym samym dopiero po zakończeniu okresu amortyzacji możliwe będzie prowadzenie nieograniczonej działalności gospodarczej na całej infrastrukturze projektu”).
Jednocześnie instytucja zarządzająca Programem Operacyjnym Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 w piśmie z dnia 3 lipca 2017 roku, znak: DPP-VI.7310.2.2017.MK, poinformowała instytucję pośredniczącą PO RPW, iż zgodnie z rozporządzeniem 1083/20061 oraz „Wytycznymi w zakresie wybranych zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód” z dnia 10 maja 2013 r., z momentem złożenia dokumentów zamknięcia programów do Komisji Europejskiej ustał obowiązek monitorowania dochodu w projektach realizowanych w ramach programów operacyjnych na lata 2007-2013. Tym samym należy przyjąć, że w odniesieniu do beneficjentów, którzy planują podjąć „pomocniczą działalność gospodarczą” z wykorzystaniem powstałej w ramach PO RPW infrastruktury, co może skutkować wystąpieniem wcześniej nieplanowanych dochodów, ustał obowiązek:
dokonywania ponownej kalkulacji luki i obniżania ewentualnego poziomu wsparcia w przypadku projektów, o których mowa w art. 55 ust. 2 ww. rozporządzenia, czyli przedsięwzięć, dla których wartość dofinansowania z funduszy UE obliczono na etapie wnioskowania o dofinansowanie, w oparciu o metodę luki w finansowaniu,
dokonywania zwrotu dochodu, który ewentualnie wystąpi w przypadku projektów, o których mowa w art. 55 ust. 3 ww. rozporządzenia, czyli przedsięwzięć, dla których na etapie wnioskowania o dofinansowanie nie było możliwości obiektywnego oszacowania dochodu i zastosowania wobec nich metody luki w finansowaniu.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z oczekiwaniem zmiany ww. przepisów tak, aby pójść za głosem środowiska naukowego i znacząco skrócić okres ograniczenia możliwości pełnego wykorzystania dofinansowanej infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do okresu jej amortyzacji. Jak się bowiem wydaje, odpowiednie regulacje unijne, w szczególności Komunikat Komisji Europejskiej – „Zasady ramowe pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną” (Dz. Urz. UE 2022/C 414/01) oraz rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE 2014/L 187/1) nie narzucają państwom członkowskim konieczności określania okresu ograniczenia działalności gospodarczej prowadzonej przy wykorzystaniu dofinansowanej infrastruktury w oparciu o okres amortyzacji, a polskie regulacje prawne wychodzą ponad oczekiwania Komisji Europejskiej. Tymczasem skrócenie tego okresu pozwoliłoby na lepsze wykorzystanie tej infrastruktury, realizację jednego z podstawowych celów obejmujących współpracę sektora nauki z biznesem, zwiększenie konkurencyjności polskiej nauki i biznesu na trudnym, europejskim rynku czy uzyskanie dodatkowych źródeł finansowania nauki. Kolejne nowelizacje – rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 8 października 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 pokazują na możliwości wykorzystania potencjału tkwiącego w różnicach między polskimi a unijnymi przepisami. Dlatego wydaje się, że usunięcie (ograniczenie) kolejnej bariery redukującej możliwości gospodarczego wykorzystania dofinansowanej infrastruktury stanowiłoby pozytywny krok w kierunku rozwoju zarówno uczelni, jak i podmiotów gospodarczych, które zainteresowane są współpracą ze środowiskiem naukowym, z korzyścią dla obu tych środowisk. Nie bez znaczenia jest również fakt istotnego ograniczenia biurokracji i uproszczenia mechanizmów współpracy pomiędzy nauką i biznesem.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą do Pani Minister o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie działania są podejmowane w celu harmonizacji polskich przepisów z regulacjami unijnymi, aby w pełni wykorzystać potencjał dofinansowanej infrastruktury na rzecz współpracy nauki i biznesu?
Czy ministerstwo analizuje ewentualne korzyści gospodarcze wynikające z pełnego otwarcia infrastruktury badawczej na działalność komercyjną, biorąc pod uwagę przykłady z innych krajów unijnych?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zredukować bariery biurokratyczne, które ograniczają efektywne wykorzystywanie infrastruktury badawczej w kontekście współpracy nauki z biznesem?
Z wyrazami szacunku
Zdzisław Gawlik
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 6958
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej
Zgłaszający: Zdzisław Gawlik
Data wpływu: 13-12-2024
Szanowna Pani Minister,
w związku z dofinansowaniami udzielanymi w ramach projektów obejmujących swym zakresem wytworzenie lub zakup infrastruktury badawczej, dofinansowanych, począwszy od perspektywy finansowej 2014–2020, w ramach regionalnych programów operacyjnych/programów regionalnych oraz – w określonych przypadkach – w ramach regionalnych programów operacyjnych 2007-2013, pragnę zwrócić uwagę Pani Minister na problem ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej.
Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady finansowania programu rozwoju regionalnego Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013 jest rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 8 października 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013 (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1829).
Zgodnie z pierwotnym, wyjściowym brzmieniem § 2 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia:
„3. Wielkość wsparcia może wynosić do 100% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem, przy czym wsparcie udzielane jest pod warunkiem, że beneficjent nie będzie wykorzystywał infrastruktury wytworzonej w ramach projektu do oferowania towarów i usług w celu osiągnięcia zysku przez okres co najmniej 10 lat od dnia udzielenia wsparcia, a projekt nie zostanie poddany znaczącej modyfikacji przez okres co najmniej 5 lat od daty zakończenia jego realizacji”.
Regulacje wskazane w cytowanym § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia prowadziły do całkowitej blokady możliwości wykorzystania infrastruktury wytworzonej w ramach projektu do prowadzenia działalności gospodarczej, co stanowiło oczywistą wadę przedmiotowego rozwiązania. Ustawodawca polski poszedł w tym zakresie znacznie dalej niż ustawodawca unijny, w sytuacji gdy Komisja Europejska dostrzegała możliwość częściowego wykorzystywania tak dofinansowanej infrastruktury także dla celów prowadzenia działalności gospodarczej.
Problem ten został dostrzeżony w ministerstwie, co doprowadziło w dniu 16 czerwca 2016 r. do nowelizacji m.in. § 2 przedmiotowego rozporządzenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 974) i nadania mu nowego brzmienia, dzięki czemu w miejsce 10-letniego sztywnego zakazu wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej, rozciągnęła ten czas na okres jej amortyzacji (vide: zmieniony § 2 ust. 3 rozporządzenia), z jednoczesnym wprowadzeniem możliwości wykorzystania infrastruktury badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej, lecz w ograniczonym zakresie.
W dniu 25 maja 2017 r. dokonano kolejnej zmiany tego przepisu (Dz. U. z 2017 r. poz. 1071 – regulacja ta obowiązuje do dziś), a nowelizacja ta stanowiła kolejny krok w kierunku liberalizacji zasad wykorzystania finansowanej infrastruktury do działalności gospodarczej. Tym razem zlikwidowano ograniczenie możliwości wykorzystania do tych celów tylko infrastruktury badawczej, dopuszczając wykorzystanie gospodarcze dla całej infrastruktury uczelni wytworzonej lub zakupionej w ramach realizacji projektu objętego wsparciem.
Jakkolwiek sam fakt kolejnych liberalizacji możliwości wykorzystania dofinansowanej infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej ocenić należy pozytywnie, o tyle wydaje się, że polskie przepisy nie wykorzystują pełnych możliwości takiego korzystania, jakie dają przepisy unijne. Wprowadzenie zakazu bądź ograniczenia wykorzystania infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres amortyzacji powoduje, że zakaz ten obowiązuje bardzo długo (w przypadku budynków nawet 40 lat), na co zwracali uwagę także dysponenci tych środków (vide: pismo Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia 5 lipca 2017 r., znak: DPI.512.2.2016.13.PS/DS (2016), do beneficjentów działania I.1 i I.3 PO RPW, z którego wynika, że „Po podpisaniu aneksu do umowy o dofinansowanie możliwe jest prowadzenie pomocniczej działalności gospodarczej do czasu pełnej amortyzacji danego rodzaju infrastruktury (budynki nawet do 40 lat). Tym samym dopiero po zakończeniu okresu amortyzacji możliwe będzie prowadzenie nieograniczonej działalności gospodarczej na całej infrastrukturze projektu”).
Jednocześnie instytucja zarządzająca Programem Operacyjnym Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 w piśmie z dnia 3 lipca 2017 roku, znak: DPP-VI.7310.2.2017.MK, poinformowała instytucję pośredniczącą PO RPW, iż zgodnie z rozporządzeniem 1083/20061 oraz „Wytycznymi w zakresie wybranych zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód” z dnia 10 maja 2013 r., z momentem złożenia dokumentów zamknięcia programów do Komisji Europejskiej ustał obowiązek monitorowania dochodu w projektach realizowanych w ramach programów operacyjnych na lata 2007-2013. Tym samym należy przyjąć, że w odniesieniu do beneficjentów, którzy planują podjąć „pomocniczą działalność gospodarczą” z wykorzystaniem powstałej w ramach PO RPW infrastruktury, co może skutkować wystąpieniem wcześniej nieplanowanych dochodów, ustał obowiązek:
dokonywania ponownej kalkulacji luki i obniżania ewentualnego poziomu wsparcia w przypadku projektów, o których mowa w art. 55 ust. 2 ww. rozporządzenia, czyli przedsięwzięć, dla których wartość dofinansowania z funduszy UE obliczono na etapie wnioskowania o dofinansowanie, w oparciu o metodę luki w finansowaniu,
dokonywania zwrotu dochodu, który ewentualnie wystąpi w przypadku projektów, o których mowa w art. 55 ust. 3 ww. rozporządzenia, czyli przedsięwzięć, dla których na etapie wnioskowania o dofinansowanie nie było możliwości obiektywnego oszacowania dochodu i zastosowania wobec nich metody luki w finansowaniu.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z oczekiwaniem zmiany ww. przepisów tak, aby pójść za głosem środowiska naukowego i znacząco skrócić okres ograniczenia możliwości pełnego wykorzystania dofinansowanej infrastruktury do prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do okresu jej amortyzacji. Jak się bowiem wydaje, odpowiednie regulacje unijne, w szczególności Komunikat Komisji Europejskiej – „Zasady ramowe pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną” (Dz. Urz. UE 2022/C 414/01) oraz rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE 2014/L 187/1) nie narzucają państwom członkowskim konieczności określania okresu ograniczenia działalności gospodarczej prowadzonej przy wykorzystaniu dofinansowanej infrastruktury w oparciu o okres amortyzacji, a polskie regulacje prawne wychodzą ponad oczekiwania Komisji Europejskiej. Tymczasem skrócenie tego okresu pozwoliłoby na lepsze wykorzystanie tej infrastruktury, realizację jednego z podstawowych celów obejmujących współpracę sektora nauki z biznesem, zwiększenie konkurencyjności polskiej nauki i biznesu na trudnym, europejskim rynku czy uzyskanie dodatkowych źródeł finansowania nauki. Kolejne nowelizacje – rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 8 października 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 pokazują na możliwości wykorzystania potencjału tkwiącego w różnicach między polskimi a unijnymi przepisami. Dlatego wydaje się, że usunięcie (ograniczenie) kolejnej bariery redukującej możliwości gospodarczego wykorzystania dofinansowanej infrastruktury stanowiłoby pozytywny krok w kierunku rozwoju zarówno uczelni, jak i podmiotów gospodarczych, które zainteresowane są współpracą ze środowiskiem naukowym, z korzyścią dla obu tych środowisk. Nie bez znaczenia jest również fakt istotnego ograniczenia biurokracji i uproszczenia mechanizmów współpracy pomiędzy nauką i biznesem.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą do Pani Minister o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie działania są podejmowane w celu harmonizacji polskich przepisów z regulacjami unijnymi, aby w pełni wykorzystać potencjał dofinansowanej infrastruktury na rzecz współpracy nauki i biznesu?
Czy ministerstwo analizuje ewentualne korzyści gospodarcze wynikające z pełnego otwarcia infrastruktury badawczej na działalność komercyjną, biorąc pod uwagę przykłady z innych krajów unijnych?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zredukować bariery biurokratyczne, które ograniczają efektywne wykorzystywanie infrastruktury badawczej w kontekście współpracy nauki z biznesem?
Z wyrazami szacunku
Zdzisław Gawlik
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
16
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11058 znaków
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 7 stycznia 2025 r.
znak sprawy: DPP-VI.054.5.2024.KK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 6958 Pana Posła Zdzisława Gawlika
w sprawie ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury
badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje.
Finansowanie infrastruktury badawczej było przedmiotem wsparcia począwszy
od perspektywy finansowej 2007-2013, a przepisy prawa polskiego do udzielania
i warunków użytkowania infrastruktury badawczej dostosowywano odpowiednio
do obowiązujących unijnych regulacji.
Infrastruktura naukowo-badawcza może służyć do prowadzenia zarówno
działalności gospodarczej, jak i niegospodarczej1. W przypadku, gdy infrastrukturę
wykorzystuje się do prowadzenia zarówno działalności gospodarczej, jak
i niegospodarczej, finansowanie ze środków publicznych kosztów związanych
z działalnością niegospodarczą tej infrastruktury nie stanowi pomocy państwa
i może osiągnąć nawet 100 % wartości kosztów kwalifikowalnych.
Zasadami pomocy państwa obejmuje się tylko te środki publiczne,
które powiązane są z działalnością gospodarczą. Zgodnie z motywem
49. rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego
niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu
1 Zgodnie z unijnym prawem pomocy publicznej działalnością gospodarczą jest wszelka
działalność polegająca na oferowaniu na rynku towarów i usług.
-- 1 of 4 --
2
art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.2, jeśli
infrastruktura służy niemal wyłącznie do prowadzenia działalności
niegospodarczej, jej finansowanie może w całości wykraczać poza zakres zasad
pomocy państwa, pod warunkiem, że jej gospodarcze wykorzystanie zachowa
czysto pomocniczy charakter, tj. działalności o ograniczonym zakresie,
bezpośrednio związanej z funkcjonowaniem infrastruktury i koniecznej do jej
funkcjonowania lub nieodłącznie związanej z jej głównym przeznaczeniem
niegospodarczym. Należy uznać, że taka sytuacja zachodzi, jeśli działalność
gospodarcza pochłania takie same nakłady (takie jak materiały, sprzęt, siła
robocza i majątek trwały) jak działalność niegospodarcza, a wydajność
przewidziana corocznie na taką działalność gospodarczą nie przekracza 20 %
całkowitej rocznej wydajności infrastruktury badawczej.
Analogiczna koncepcja czysto pomocniczego charakteru działalności gospodarczej,
której finansowanie, przy spełnieniu warunków określonych w Komunikacie,
nie stanowi pomocy publicznej, została wprowadzona również w pkt. 21
Komunikatu Komisji Zasady ramowe pomocy państwa na działalność badawczą,
rozwojową i innowacyjną (Dz. Urz. UE C 414 z 28.10.2022, str. 1) oraz w pkt. 207
Zawiadomienia Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107
ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 262
z 19.07.2016, str. 1). Z przywołanych regulacji wynika, że w przypadku projektów,
w których nie przewidziano prowadzenia działalności gospodarczej
na infrastrukturze wytworzonej w ramach projektu albo przewidziano jedynie
pomocniczy charakter takiej działalności, w celu uniknięcia przyznawania pomocy
państwa na działalność gospodarczą poprzez finansowanie działalności
niegospodarczej ze środków publicznych, konieczne jest monitorowanie sposobu
wykorzystania infrastruktury. Mimo, że przywołane dokumenty nie wskazują
wprost takiego obowiązku, jest on logiczną konsekwencją wprowadzenia
określonego zakresu działalności gospodarczej, warunkującego zachowanie jej
pomocniczego charakteru (bez odpowiedniego monitorowania działalności nie
da się ustalić, czy poziom 20 % został przekroczony). Nie jest natomiast wymagane
stosowanie mechanizmu monitorowania, w przypadku gdy całość dofinansowania
przekazanego na realizację projektu stanowi pomoc publiczną, tzn. przewidziano
wyłącznie gospodarcze wykorzystanie wspartej infrastruktury badawczej. W takich
przypadkach udział dofinansowania w budżecie projektu jest ustalany zgodnie
z zasadami udzielania pomocy publicznej.
Mechanizm monitorowania obejmuje infrastrukturę badawczą, na którą
przyznano dofinansowanie publiczne na podstawie danej umowy
o dofinansowanie projektu. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Komisji
Europejskiej, monitorowanie sposobu wykorzystania infrastruktury odbywa się
co najmniej przez cały okres jej ekonomicznej użyteczności, który, co do zasady,
odpowiada okresowi jej amortyzacji. Oznacza to, że mechanizm monitorowania
2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 329 z 15.12.2015,
str. 28, Dz. Urz. UE L 149 z 07.06.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 156 z 20.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE
L 236 z 14.09.2017, str. 28, Dz. Urz. UE L 26 z 31.01.2018, str. 53, Dz. Urz. UE L 215 z 07.07.2020,
str. 3, Dz. Urz. UE L 89 z 16.03.2021, str. 1, Dz. Urz. UE L 270 z 29.07.2021, str. 39, Dz. Urz. UE L
119 z 05.05.2023, str. 159 oraz Dz. Urz. UE L 167 z 30.06.2023, str. 1.
-- 2 of 4 --
3
jest niezależny od okresu trwałości projektu. Jest to o tyle istotne, że w niektórych
przypadkach okres monitorowania może sięgać nawet 40 lat. Zasada ta jest
powszechnie znana i stosowana w jednakowy sposób we wszystkich Państwach
Członkowskich UE.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że ani przepisy unijne, ani polskie nie limitują
okresu prowadzenia działalności gospodarczej na dofinansowanej infrastrukturze.
Jeżeli infrastruktura została sfinansowana w całości ze środków publicznych,
oznacza to, że założono jej niegospodarcze wykorzystanie (dopuszczając
ewentualną możliwość wystąpienia działalności gospodarczej o charakterze
pomocniczym) w całym okresie jej ekonomicznej użyteczności. Okres
ekonomicznej użyteczności nie wyznacza w takim przypadku okresu, w którym
prowadzenie działalności gospodarczej nie jest możliwe. Wyznacza on jedynie
okres prowadzenia monitoringu sposobu wykorzystania infrastruktury jako okres
jej amortyzacji. Długość tego okresu zależy od rodzaju infrastruktury. Prowadzenie
działalności gospodarczej jest możliwe w całym okresie monitoringu.
Konsekwencją tego jednak jest (pod warunkiem przekroczenia progu
pomocniczości) objęcie projektu pomocą publiczną (stanowiącą maksymalnie 60 %
wartości kosztów kwalifikowalnych w przypadku infrastruktury badawczej)
w odpowiedniej proporcji i zmniejszenie dofinansowania niestanowiącego
pomocy publicznej. O ile więc działalność gospodarcza nie stanowi wyłącznej
działalności prowadzonej na infrastrukturze dofinansowanej ze środków
publicznych, sposób wykorzystania tej infrastruktury musi być monitorowany
przez cały okres jej amortyzacji (tj. nawet 40 lat, jeśli w skład infrastruktury
wchodzą nieruchomości), by uniknąć finansowania działalności gospodarczej przez
działalność niegospodarczą.
Odnosząc się do Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013,
finansowanie infrastruktury uczelni na terenie Polski Wschodniej możliwe było
w dwóch działaniach: 1.1 – Infrastruktura uczelni (projekty w zakresie
infrastruktury dydaktycznej i laboratoryjnej dla kierunków matematyczno-
technicznych lub przyrodniczych), i 1.3 – Wspieranie innowacji (projekty
w zakresie infrastruktury badawczej i wyposażenia laboratoriów
w przedsiębiorstwach i jednostkach naukowych z przeznaczeniem na komercyjną
działalność badawczo-rozwojową).
W działaniu 1.1 Infrastruktura uczelni dofinasowanie wynosiło do 100 % kosztów
kwalifikowalnych, pod warunkiem, że infrastruktura nie była przewidziana
do celów komercyjnych. Działanie 1.3 Wspieranie innowacji było przeznaczone
dla przedsiębiorców, ale uczelnie i instytuty badawcze również mogły aplikować
o dofinansowanie. Dofinansowanie co do zasady wynosiło 50 %3 kosztów
kwalifikowalnych. W działaniu 1.3 nie było ograniczenia wykorzystania zakupionej
infrastruktury do celów komercyjnych. Mimo znanych ograniczeń odnośnie
do wykorzystania infrastruktury, działanie 1.1 Infrastruktura uczelni, cieszyło się
większym zainteresowaniem uczelni, głównie ze względu na finansowanie
projektów na poziomie do 100 % kosztów kwalifikowalnych.
3 Na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego
niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108
Traktatu Tekst mający znaczenie dla EOG.
-- 3 of 4 --
4
W świetle wyżej przedstawionych wyjaśnień przekazuję odpowiedzi
na postawione w interpelacji pytania:
Pytanie 1. Jakie działania są podejmowane w celu harmonizacji polskich przepisów
z regulacjami unijnymi, aby w pełni wykorzystać potencjał dofinansowanej
infrastruktury na rzecz współpracy nauki i biznesu?
Odpowiedź: Przywołane w interpelacji Rozporządzenie w sprawie udzielania przez
Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na rozwój
ośrodków innowacyjności w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski
Wschodniej 2007-2013, było kilkukrotnie nowelizowane. W ślad za
doprecyzowaniem i liberalizacją stanowiska na poziomie UE, każdorazowo
nowelizowano (harmonizowano) ww. rozporządzenie tak, aby bardziej korzystne
rozwiązania i warunki obejmowały beneficjentów Programu Operacyjnego Rozwój
Polski Wschodniej.
Pytanie 2. Czy Ministerstwo analizuje ewentualne korzyści gospodarcze
wynikające z pełnego otwarcia infrastruktury badawczej na działalność
komercyjną, biorąc pod uwagę przykłady z innych krajów unijnych?
Odpowiedź: Korzyści gospodarcze wynikające z pełnego otwarcia infrastruktury
badawczej na działalność komercyjną są analizowane i brane pod uwagę niemal
w każdym opracowaniu dotyczącym działalności badawczo-rozwojowej
i innowacyjności polskiej gospodarki. Priorytetowe znaczenie współpracy uczelni
i biznesu jest podkreślane także w strategiach dotyczących kierunków rozwoju
kraju. Mając świadomość znaczenia komercjalizacji prac badawczych dla rozwoju
gospodarczego, Ministerstwo uwzględnia wsparcie dla działalności badawczo-
rozwojowej w programach polityki spójności, współfinansowanych ze środków UE,
dla których pełni rolę Instytucji Zarządzającej.
Pytanie 3. W jaki sposób Ministerstwo zamierza zredukować bariery
biurokratyczne, które ograniczają efektywne wykorzystywanie infrastruktury
badawczej w kontekście współpracy nauki z biznesem?
Odpowiedź: Opracowując akty prawa krajowego Ministerstwo uwzględnia zakres
regulacji wynikający z prawa wspólnotowego. W związku z możliwością
komercyjnego wykorzystania infrastruktury badawczej wspartej ze środków
unijnych w latach 2007-2013 i 2014-2020 na zasadach wykluczających wystąpienie
pomocy publicznej, poza nowelizacją obowiązujących aktów prawa, opracowano
i przekazano do stosowania materiał informacyjny dla uczelni i ośrodków
badawczych, w którym przedstawiono zasady sprawozdawczości z takiej
działalności. Zasady te opierają się na stanowisku Komisji Europejskiej
i są analogicznie, jak w innych krajach członkowskich UE.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 7 stycznia 2025 r.
znak sprawy: DPP-VI.054.5.2024.KK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 6958 Pana Posła Zdzisława Gawlika
w sprawie ograniczeń wykorzystywania dofinansowanej infrastruktury
badawczej do prowadzenia działalności gospodarczej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje.
Finansowanie infrastruktury badawczej było przedmiotem wsparcia począwszy
od perspektywy finansowej 2007-2013, a przepisy prawa polskiego do udzielania
i warunków użytkowania infrastruktury badawczej dostosowywano odpowiednio
do obowiązujących unijnych regulacji.
Infrastruktura naukowo-badawcza może służyć do prowadzenia zarówno
działalności gospodarczej, jak i niegospodarczej1. W przypadku, gdy infrastrukturę
wykorzystuje się do prowadzenia zarówno działalności gospodarczej, jak
i niegospodarczej, finansowanie ze środków publicznych kosztów związanych
z działalnością niegospodarczą tej infrastruktury nie stanowi pomocy państwa
i może osiągnąć nawet 100 % wartości kosztów kwalifikowalnych.
Zasadami pomocy państwa obejmuje się tylko te środki publiczne,
które powiązane są z działalnością gospodarczą. Zgodnie z motywem
49. rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego
niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu
1 Zgodnie z unijnym prawem pomocy publicznej działalnością gospodarczą jest wszelka
działalność polegająca na oferowaniu na rynku towarów i usług.
-- 1 of 4 --
2
art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.2, jeśli
infrastruktura służy niemal wyłącznie do prowadzenia działalności
niegospodarczej, jej finansowanie może w całości wykraczać poza zakres zasad
pomocy państwa, pod warunkiem, że jej gospodarcze wykorzystanie zachowa
czysto pomocniczy charakter, tj. działalności o ograniczonym zakresie,
bezpośrednio związanej z funkcjonowaniem infrastruktury i koniecznej do jej
funkcjonowania lub nieodłącznie związanej z jej głównym przeznaczeniem
niegospodarczym. Należy uznać, że taka sytuacja zachodzi, jeśli działalność
gospodarcza pochłania takie same nakłady (takie jak materiały, sprzęt, siła
robocza i majątek trwały) jak działalność niegospodarcza, a wydajność
przewidziana corocznie na taką działalność gospodarczą nie przekracza 20 %
całkowitej rocznej wydajności infrastruktury badawczej.
Analogiczna koncepcja czysto pomocniczego charakteru działalności gospodarczej,
której finansowanie, przy spełnieniu warunków określonych w Komunikacie,
nie stanowi pomocy publicznej, została wprowadzona również w pkt. 21
Komunikatu Komisji Zasady ramowe pomocy państwa na działalność badawczą,
rozwojową i innowacyjną (Dz. Urz. UE C 414 z 28.10.2022, str. 1) oraz w pkt. 207
Zawiadomienia Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107
ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 262
z 19.07.2016, str. 1). Z przywołanych regulacji wynika, że w przypadku projektów,
w których nie przewidziano prowadzenia działalności gospodarczej
na infrastrukturze wytworzonej w ramach projektu albo przewidziano jedynie
pomocniczy charakter takiej działalności, w celu uniknięcia przyznawania pomocy
państwa na działalność gospodarczą poprzez finansowanie działalności
niegospodarczej ze środków publicznych, konieczne jest monitorowanie sposobu
wykorzystania infrastruktury. Mimo, że przywołane dokumenty nie wskazują
wprost takiego obowiązku, jest on logiczną konsekwencją wprowadzenia
określonego zakresu działalności gospodarczej, warunkującego zachowanie jej
pomocniczego charakteru (bez odpowiedniego monitorowania działalności nie
da się ustalić, czy poziom 20 % został przekroczony). Nie jest natomiast wymagane
stosowanie mechanizmu monitorowania, w przypadku gdy całość dofinansowania
przekazanego na realizację projektu stanowi pomoc publiczną, tzn. przewidziano
wyłącznie gospodarcze wykorzystanie wspartej infrastruktury badawczej. W takich
przypadkach udział dofinansowania w budżecie projektu jest ustalany zgodnie
z zasadami udzielania pomocy publicznej.
Mechanizm monitorowania obejmuje infrastrukturę badawczą, na którą
przyznano dofinansowanie publiczne na podstawie danej umowy
o dofinansowanie projektu. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Komisji
Europejskiej, monitorowanie sposobu wykorzystania infrastruktury odbywa się
co najmniej przez cały okres jej ekonomicznej użyteczności, który, co do zasady,
odpowiada okresowi jej amortyzacji. Oznacza to, że mechanizm monitorowania
2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 329 z 15.12.2015,
str. 28, Dz. Urz. UE L 149 z 07.06.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 156 z 20.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE
L 236 z 14.09.2017, str. 28, Dz. Urz. UE L 26 z 31.01.2018, str. 53, Dz. Urz. UE L 215 z 07.07.2020,
str. 3, Dz. Urz. UE L 89 z 16.03.2021, str. 1, Dz. Urz. UE L 270 z 29.07.2021, str. 39, Dz. Urz. UE L
119 z 05.05.2023, str. 159 oraz Dz. Urz. UE L 167 z 30.06.2023, str. 1.
-- 2 of 4 --
3
jest niezależny od okresu trwałości projektu. Jest to o tyle istotne, że w niektórych
przypadkach okres monitorowania może sięgać nawet 40 lat. Zasada ta jest
powszechnie znana i stosowana w jednakowy sposób we wszystkich Państwach
Członkowskich UE.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że ani przepisy unijne, ani polskie nie limitują
okresu prowadzenia działalności gospodarczej na dofinansowanej infrastrukturze.
Jeżeli infrastruktura została sfinansowana w całości ze środków publicznych,
oznacza to, że założono jej niegospodarcze wykorzystanie (dopuszczając
ewentualną możliwość wystąpienia działalności gospodarczej o charakterze
pomocniczym) w całym okresie jej ekonomicznej użyteczności. Okres
ekonomicznej użyteczności nie wyznacza w takim przypadku okresu, w którym
prowadzenie działalności gospodarczej nie jest możliwe. Wyznacza on jedynie
okres prowadzenia monitoringu sposobu wykorzystania infrastruktury jako okres
jej amortyzacji. Długość tego okresu zależy od rodzaju infrastruktury. Prowadzenie
działalności gospodarczej jest możliwe w całym okresie monitoringu.
Konsekwencją tego jednak jest (pod warunkiem przekroczenia progu
pomocniczości) objęcie projektu pomocą publiczną (stanowiącą maksymalnie 60 %
wartości kosztów kwalifikowalnych w przypadku infrastruktury badawczej)
w odpowiedniej proporcji i zmniejszenie dofinansowania niestanowiącego
pomocy publicznej. O ile więc działalność gospodarcza nie stanowi wyłącznej
działalności prowadzonej na infrastrukturze dofinansowanej ze środków
publicznych, sposób wykorzystania tej infrastruktury musi być monitorowany
przez cały okres jej amortyzacji (tj. nawet 40 lat, jeśli w skład infrastruktury
wchodzą nieruchomości), by uniknąć finansowania działalności gospodarczej przez
działalność niegospodarczą.
Odnosząc się do Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013,
finansowanie infrastruktury uczelni na terenie Polski Wschodniej możliwe było
w dwóch działaniach: 1.1 – Infrastruktura uczelni (projekty w zakresie
infrastruktury dydaktycznej i laboratoryjnej dla kierunków matematyczno-
technicznych lub przyrodniczych), i 1.3 – Wspieranie innowacji (projekty
w zakresie infrastruktury badawczej i wyposażenia laboratoriów
w przedsiębiorstwach i jednostkach naukowych z przeznaczeniem na komercyjną
działalność badawczo-rozwojową).
W działaniu 1.1 Infrastruktura uczelni dofinasowanie wynosiło do 100 % kosztów
kwalifikowalnych, pod warunkiem, że infrastruktura nie była przewidziana
do celów komercyjnych. Działanie 1.3 Wspieranie innowacji było przeznaczone
dla przedsiębiorców, ale uczelnie i instytuty badawcze również mogły aplikować
o dofinansowanie. Dofinansowanie co do zasady wynosiło 50 %3 kosztów
kwalifikowalnych. W działaniu 1.3 nie było ograniczenia wykorzystania zakupionej
infrastruktury do celów komercyjnych. Mimo znanych ograniczeń odnośnie
do wykorzystania infrastruktury, działanie 1.1 Infrastruktura uczelni, cieszyło się
większym zainteresowaniem uczelni, głównie ze względu na finansowanie
projektów na poziomie do 100 % kosztów kwalifikowalnych.
3 Na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego
niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108
Traktatu Tekst mający znaczenie dla EOG.
-- 3 of 4 --
4
W świetle wyżej przedstawionych wyjaśnień przekazuję odpowiedzi
na postawione w interpelacji pytania:
Pytanie 1. Jakie działania są podejmowane w celu harmonizacji polskich przepisów
z regulacjami unijnymi, aby w pełni wykorzystać potencjał dofinansowanej
infrastruktury na rzecz współpracy nauki i biznesu?
Odpowiedź: Przywołane w interpelacji Rozporządzenie w sprawie udzielania przez
Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na rozwój
ośrodków innowacyjności w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski
Wschodniej 2007-2013, było kilkukrotnie nowelizowane. W ślad za
doprecyzowaniem i liberalizacją stanowiska na poziomie UE, każdorazowo
nowelizowano (harmonizowano) ww. rozporządzenie tak, aby bardziej korzystne
rozwiązania i warunki obejmowały beneficjentów Programu Operacyjnego Rozwój
Polski Wschodniej.
Pytanie 2. Czy Ministerstwo analizuje ewentualne korzyści gospodarcze
wynikające z pełnego otwarcia infrastruktury badawczej na działalność
komercyjną, biorąc pod uwagę przykłady z innych krajów unijnych?
Odpowiedź: Korzyści gospodarcze wynikające z pełnego otwarcia infrastruktury
badawczej na działalność komercyjną są analizowane i brane pod uwagę niemal
w każdym opracowaniu dotyczącym działalności badawczo-rozwojowej
i innowacyjności polskiej gospodarki. Priorytetowe znaczenie współpracy uczelni
i biznesu jest podkreślane także w strategiach dotyczących kierunków rozwoju
kraju. Mając świadomość znaczenia komercjalizacji prac badawczych dla rozwoju
gospodarczego, Ministerstwo uwzględnia wsparcie dla działalności badawczo-
rozwojowej w programach polityki spójności, współfinansowanych ze środków UE,
dla których pełni rolę Instytucji Zarządzającej.
Pytanie 3. W jaki sposób Ministerstwo zamierza zredukować bariery
biurokratyczne, które ograniczają efektywne wykorzystywanie infrastruktury
badawczej w kontekście współpracy nauki z biznesem?
Odpowiedź: Opracowując akty prawa krajowego Ministerstwo uwzględnia zakres
regulacji wynikający z prawa wspólnotowego. W związku z możliwością
komercyjnego wykorzystania infrastruktury badawczej wspartej ze środków
unijnych w latach 2007-2013 i 2014-2020 na zasadach wykluczających wystąpienie
pomocy publicznej, poza nowelizacją obowiązujących aktów prawa, opracowano
i przekazano do stosowania materiał informacyjny dla uczelni i ośrodków
badawczych, w którym przedstawiono zasady sprawozdawczości z takiej
działalności. Zasady te opierają się na stanowisku Komisji Europejskiej
i są analogicznie, jak w innych krajach członkowskich UE.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --