Odpowiedź na interpelację w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego Odpowiedź na interpelację nr 6955 w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska Warszawa, 07-01-2025 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na interpelację na wstępie pragnę wskazać, że sposób kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela jest określony w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453), wydanym w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej. Standard ten obowiązuje dla studiów oraz studiów podyplomowych, dla cykli kształcenia rozpoczętych od roku akademickiego 2019/2020 (tj. od dnia 1 października 2019 r.). Standard kształcenia jest zbiorem reguł i wymagań w zakresie kształcenia dotyczących sposobu organizacji kształcenia, osób prowadzących to kształcenie, ogólnych i szczegółowych efektów uczenia się, a także sposobu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się (art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, dalej „ustawa PSWN”). Podmiot prowadzący studia podyplomowe[1] samodzielnie opracowuje program takich studiów (w tym efekty uczenia się i zajęcia prowadzące do ich osiągnięcia) oraz decyduje o organizacji i realizacji procesu kształcenia, a w przypadku studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela – przy obligatoryjnym uwzględnieniu szczególnych zasad i warunków wynikających z załączników nr 1 i 3 do rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. Podmiot prowadzący studia podyplomowe jest odpowiedzialny za jakość kształcenia na tych studiach oraz za realizację i organizację procesu kształcenia m.in. w zakresie rekrutacji, a także za dokumentowanie tego kształcenia (w świadectwie ukończenia studiów podyplomowych). Ponadto standard kształcenia ujęty w załącznikach nr 1 i 3 do rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, definiując rodzaje studiów podyplomowych, wskazuje kategorie osób (tj. absolwentów określonych studiów czy osób posiadających określone kwalifikacje), do których są skierowane poszczególne rodzaje studiów podyplomowych (ust. 2.7. część I załącznika nr 1 i ust. 2.4. części I załącznika nr 3). W związku z tym, na poszczególne rodzaje studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela mogą być przyjmowani wyłącznie absolwenci studiów określonych w tym rozporządzeniu lub osoby posiadające kwalifikacje określone w tym rozporządzeniu. Mając na uwadze, że rekrutacja na studia podyplomowe pozostaje w gestii podmiotu prowadzącego dane studia podyplomowe, tym samym w gestii tego podmiotu pozostaje weryfikacja posiadanego wykształcenia/kwalifikacji warunkujących przyjęcie na studia podyplomowe, przeprowadzana w oparciu o dokumenty dotyczące wykształcenia osoby zamierzającej rozpocząć te studia (np. dyplom ukończenia studiów, suplement do dyplomu) lub dokumenty dotyczące posiadanych kwalifikacji (wydane przez pracodawców lub organy uprawnione do potwierdzania posiadania określonych kwalifikacji lub uprawnień zawodowych). Absolwent studiów podyplomowych otrzymuje świadectwo ukończenia studiów podyplomowych; wzór świadectwa określa podmiot prowadzący te studia (art. 160 ust. 4 ustawy PSWN) z obligatoryjnym uwzględnieniem elementów określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego (Dz. U. poz. 1179 oraz z 2024 r. poz. 1103). Świadectwa ukończenia studiów podyplomowych wydawane od dnia 1 października 2024 r. mają zawierać m.in. datę rozpoczęcia i datę zakończenia tych studiów, liczbę semestrów, a także - w przypadku świadectwa ukończenia studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela - informacje o tym, że osoba, która ukończyła te studia: 1) odbyła kształcenie zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela; 2) uzyskała przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela ze wskazaniem przedmiotu lub rodzaju zajęć, które może prowadzić (§ 2 ust. 1 pkt 6 i ust. 3). W odniesieniu do pytań postawionych w interpelacji, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. 1. W jakim trybie ma odbywać się stosowne „orzekanie” w sprawie możliwości nauczania konkretnych przedmiotów w szkole? Podmiot prowadzący studia podyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela nie jest organem uprawnionym do orzekania w sprawach kwalifikacji nauczycielskich. Podmiot ten jest natomiast obowiązany do organizacji i realizacji takiego kształcenia zgodnie ze standardem kształcenia ujętym w załącznikach nr 1 i 3 do rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. W związku z tym, na podstawie wymagań standardu podmiot prowadzący studia podyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela opracowuje program takich studiów, a także przeprowadza rekrutację na te studia (zgodnie ze standardem, możliwość podjęcia danych studiów podyplomowych jest uzależniona od dotychczas ukończonych studiów lub posiadanych kwalifikacji). Informacje zamieszczane w wydawanym od dnia 1 października 2024 r. świadectwie ukończenia studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela o tym, że osoba, która ukończyła te studia uzyskała przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela ze wskazaniem przedmiotu lub rodzaju zajęć, które może prowadzić, wynikają z programu ukończonych studiów podyplomowych i są uwarunkowane dotychczasowym wykształceniem/kwalifikacjami osoby podejmującej dane studia podyplomowe. Informacje te są kluczowe z punktu widzenia przyszłego pracodawcy (np. dyrektora szkoły) lub organu uprawnionego do potwierdzania kwalifikacji lub uprawnień zawodowych (na etapie orzekania o awansie zawodowym). Odbycie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela zgodnie ze standardem kształcenia służy nabyciu kwalifikacji nauczycielskich stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. poz. 2102). Kwalifikacje do wykonywania zawodu nauczyciela pozostają we właściwości Ministerstwa Edukacji Narodowej. 2. Jak ma w zamyśle Ministerstwa wyglądać rozszerzanie kompetencji do nauczania innych przedmiotów szkole? Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela ujęty w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela przewiduje możliwość organizacji studiów podyplomowych w zakresie przygotowania merytorycznego i dydaktycznego do nauczania kolejnego przedmiotu lub prowadzenia kolejnych zajęć (ust. 2.7. pkt 4). W związku z tym osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu nauczyciela mogą podejmować studia podyplomowe przygotowujące do nauczania kolejnego przedmiotu lub prowadzenia kolejnych zajęć. Rekrutacja na takie studia podyplomowe powinna być przeprowadzona zgodnie z wymaganiami standardu, który określa, do absolwentów jakich studiów są adresowane takie studia podyplomowe. 3. Mając na względzie ilość wolnych wakatów w szkołach, dlaczego podmioty prowadzące studia podyplomowe sugerują przedłużanie studiów pedagogicznych? Jak zostało zaznaczone na wstępie, podmiot prowadzący studia podyplomowe samodzielnie opracowuje program takich studiów oraz decyduje o organizacji i realizacji procesu kształcenia, z uwzględnieniem warunków wynikających z obowiązującego standardu kształcenia. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela studia podyplomowe trwają nie krócej niż 3 semestry (ust.1.11. części I załącznika nr 1 i ust. 1.14. części I załącznika nr 3) – jest to minimalny czas ich trwania. Regulacje w tym zakresie obowiązują niezmiennie od 2019 r. Natomiast nowelizacja rozporządzenia w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego w 2024 r. wprowadziła wymóg zawarcia w wydawanych od dnia 1 października 2024 r. świadectwach ukończenia studiów podyplomowych m.in. daty rozpoczęcia i daty zakończenia tych studiów oraz liczby semestrów – jako informacji istotnych z punktu widzenia przyszłego pracodawcy lub organu uprawnionego do potwierdzania kwalifikacji lub uprawnień zawodowych. Ustalony program studiów podyplomowych, w tym czas ich trwania, oraz informacje na temat tych studiów m.in. dotyczące organizacji procesu kształcenia - jako element oferty edukacyjnej - powinny być podawane do publicznej wiadomości (np. na stronie internetowej uczelni) przed rozpoczęciem danego cyklu kształcenia na tych studiach. Natomiast uczelnie w ramach doskonalenia programów takich studiów mogą wprowadzać w nich zmiany w celu zapewnienia jakości kształcenia. Do MNiSW dotychczas nie wpływały skargi dotyczące wydłużania czasu trwania studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela. 4. Mając na względzie wysokość kosztów studiów podyplomowych, czy Ministerstwo planuje uruchomić specjalny fundusz pokrywający koszt ewentualnego przedłużania studiów podyplomowych dla osób, które rozpoczęły kształcenie specjalistyczne w roku akademickim 2024/2025? MNiSW nie planuje uruchomienia funduszu, o którym mowa w pytaniu. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 163 ust. 2 ustawy PSWN, za kształcenie na studiach podyplomowych, kształcenie specjalistyczne lub kształcenie w innych formach można pobierać opłaty (należy przy tym zaznaczyć, że studia podyplomowe to inna, odmienna forma kształcenia od kształcenia specjalistycznego[2]; wymagane od nauczycieli przygotowanie pedagogiczne, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, można uzyskać w ramach studiów podyplomowych (albo studiów), natomiast nie można tego przygotowania uzyskać w ramach kształcenia specjalistycznego). Ponadto w art. 365 ustawy PSWN określono katalog przedsięwzięć, na które mogą zostać przeznaczone środki finansowe przyznawane uczelniom, instytutom badawczym i instytutom PAN przez Ministra Nauki z budżetu państwa; w katalogu tym nie ujęto studiów podyplomowych. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Nauki Maria Mrówczyńska Podsekretarz Stanu [1] Zgodnie z art. 163 ust. 1 ustawy PSWN studia podyplomowe mogą być prowadzone przez uczelnię, instytut badawczy oraz instytut PAN, a także Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. [2] Kształcenie specjalistyczne to forma kształcenia adresowana do osób, które ukończyły szkołę ponadpodstawową i które legitymują się dokumentem potwierdzającym kwalifikację pełną na poziomie 4 Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK), niekoniecznie posiadające świadectwo dojrzałości. Kształcenie to umożliwia uzyskanie kwalifikacji pełnej na poziomie 5 PRK. Osoba, która ukończyła kształcenie specjalistyczne otrzymuje świadectwo dyplomowanego specjalisty albo świadectwo dyplomowanego specjalisty technologa.