Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OK.050.30.2024.AAG
3548625.14057019.11368810
Warszawa, 07-01-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z dnia 18 grudnia 2024 r. Pana Posła Janusza Cieszyńskiego
w sprawie sankcji za spalanie odpadów (znak: K10INT6940), przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
Na wstępie informuję, że zgodnie z obowiązującymi przepisami z zakresu gospodarki
odpadami termiczne przekształcanie odpadów (spalanie odpadów) co do zasady można
prowadzić wyłącznie w spalarniach odpadów lub we współspalarniach odpadów1. Są to
instalacje spełniające restrykcyjne wymagania prawne, w tym w zakresie emisji do
powietrza.
Wyjątek od powyższej reguły stanowi spalanie wybranych rodzajów odpadów przez osoby
fizyczne. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby
fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać
odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku2 niektóre rodzaje
odpadów roślinnych, korka i drewna, niebędące odpadami niebezpiecznymi, mogą być
wykorzystane przez osoby fizyczne jako paliwo (a więc spalane w kotłach grzewczych).
Podkreślić jednak trzeba, że spalanie przez osoby fizyczne innych rodzajów odpadów niż
odpady wymienione w ww. rozporządzeniu jest zakazane.
Ponadto zakazane jest spalanie zgromadzonych pozostałości roślinnych poza instalacjami
i urządzeniami, jeżeli są one objęte obowiązkiem selektywnego zbierania3. To oznacza, że
zakazane jest spalanie poza instalacjami (np. w ognisku) pozostałości roślinnych, jeżeli
w danej gminie wprowadzono selektywne zbieranie tych odpadów. Należy z nimi
postępować w sposób określony w regulaminie utrzymania czystości i porządku, który
obowiązuje w danej gminie.
Wskazać należy, że domowe piece nie są przystosowane do spalania odpadów. Panuje
w nich o wiele niższa temperatura niż w spalarniach, nie posiadają również filtrów
powietrza, które wyłapywałyby niebezpieczne związki powstałe na skutek procesów
nielegalnego spalania odpadów. W trakcie palenia butelek PET, plastikowych i foliowych
opakowań, zużytej odzieży, fragmentów mebli zawierających trujące lakiery czy elementów
gumowych, do atmosfery uwalniane są toksyczne związki. Zwiększa się emisja pyłów
1 Art. 155 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn.
zm.)
2 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów
odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami
mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku
(Dz. U. z 2016 poz. 93)
3 Art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

-- 1 of 6 --

i węglowodorów aromatycznych, tlenków azotu i siarki. Toksyny uwalniane z dymem do
powietrza dostają się do dróg oddechowych, opadają na glebę, powodując jej
zanieczyszczenie, jak również dostają się do wód gruntowych. Wpływ spalania odpadów na
środowisko zależny jest od wielu czynników, w szczególności skali zjawiska, rodzaju
spalanych odpadów, a także warunków atmosferycznych.
Największe zagrożenie niesie za sobą spalanie odpadów niebezpiecznych, w tym
chemikaliów.
Należy również wyjaśnić, że postępowanie ws. kar za nielegalne postępowanie z odpadami,
w tym spalanie, prowadzone jest przez następujące organy i służby:
- Policja, a inne organy, gdy przepis szczególny tak stanowi – na podstawie art. 95 § 1 ustawy
z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia4;
- strażnicy straży gminnej – na podstawie § 2 ust. 1 pkt 18) rozporządzenia Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie wykroczeń, za które
strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu
karnego5;
- inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska - na podstawie § 2 pkt 13) rozporządzenia
Ministra Klimatu i Środowiska 30 sierpnia 2022 r. w sprawie wykroczeń, za które
inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska są uprawnieni do nakładania grzywien w
drodze mandatu karnego6.
Poniżej przedstawię szczegółowe odpowiedzi na pytania zadane w interpelacji:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizowało skuteczność obowiązujących kar
za wykroczenia związane z nielegalnym spalaniem odpadów? Jeśli tak, jakie wnioski
wynikają z tych analiz?
Zdając sobie sprawę z zagrożeń, jakie wiążą się z niewłaściwym postępowaniem z odpadami,
w 2022 r. przyjęto ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania
przestępczości środowiskowej7, w której wprowadzono zaostrzenie kar na działania na
szkodę środowiska naturalnego, m.in. znowelizowano art. 47 § 2 Kodeksu karnego. Zgodnie
z nowym brzmieniem ww. przepisu, w przypadku skazania sprawcy za umyślne
przestępstwo przeciwko środowisku, sąd obligatoryjnie orzeka nawiązkę w wysokości od
10 000 do 10 000 000 złotych na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), o którym mowa w art. 400 ust. 1 ustawy z dnia 27
kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska8. Gdy przestępstwo zostanie popełnione
nieumyślnie, nawiązka w ww. wysokości jest orzekana fakultatywnie. Przed 1 września
2022 r. nie była określona dolna i górna wysokość nawiązki. Jednocześnie w każdym
przypadku miała charakter fakultatywny.
Obecnie za prowadzenie termicznego przekształcania odpadów poza spalarnią odpadów lub
współspalarnią odpadów grozi kara aresztu lub grzywny9. Oznacza to, że w przypadku
stwierdzenia nielegalnego spalania odpadów przez osoby fizyczne mogą one zostać ukarane
4 Dz. U. z 2024 r. poz. 977
5 Dz. U. z 2022 r. poz. 1350 z późn. zm.
6 Dz. U. z 2022 r. poz. 1837
7 Ustawa z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania
przestępczości środowiskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1726).
8 Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 i 2687 oraz z 2023 r. poz. 877
9 Art. 191 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

-- 2 of 6 --

karą aresztu, która trwa od 5 do 30 dni lub grzywną w wysokości od 20 do 5 000 zł10.
Dodatkowo, przetwarzanie odpadów, w tym przez ich termiczne przekształcanie, bez
wymaganego zezwolenia zagrożone jest administracyjną karą pieniężną w wysokości od
1 000 zł do 1 000000 zł11.
Powyższe wskazuje, że w obecnie obowiązujących normach prawnych istnieją różnego typu
sankcje za łamanie przepisów dotyczących spalania odpadów, a za ich nakładanie
w zależności od skali i sprawcy naruszenia, odpowiedzialne są właściwe organy, jak
np. wojewódzki inspektor ochrony środowiska, straż gminna, policja. Natomiast
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej Ministerstwo) nie prowadzi kontroli nad
nakładanymi karami.
Niemniej jednak Ministerstwo monitoruje sytuacje dotyczącą gospodarowania odpadami
i w przypadku konieczności podejmuje stosowne działania, w szczególności legislacyjne.
2. Czy Ministerstwo rozważa zmiany w sankcjach za nielegalne spalanie odpadów oraz
działania mające na celu ich skuteczniejsze egzekwowanie?
Biorąc pod uwagę zmiany przepisów, opisane w odpowiedzi na pytanie 1, obecnie nie
planuje się zwiększenia sankcji.
Jednak trzeba podkreślić, że Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi analizy
przepisów mające na celu usprawnienie prac Inspekcji, m.in. w kontekście zwiększenia
wykrywalności wykroczeń przeciwko środowisku.
3. Jakie działania edukacyjne Ministerstwo podejmuje lub planuje w zakresie
uświadamiania obywateli o skutkach spalania odpadów dla środowiska i zdrowia?
Spalanie odpadów, ze względu na swoją szkodliwość dla środowiska jest naganną praktyką
i poważnym problemem dla środowiska, zwalczanym przez organy państwowe (np.
Inspekcję Ochrony Środowiska), również poprzez dostarczanie informacji i edukację
społeczeństwa.
Dlatego też racjonalna gospodarka odpadami oraz zmiany klimatu spowodowane emisjami
dwutlenku węgla i szkodliwych gazów do powietrza to jedne z priorytetowych tematów
edukacyjnych Ministerstwa Klimatu i Środowiska. W tym zakresie prowadzimy
ogólnopolskie działania edukacyjne skierowane do społeczeństwa, których celem jest
podniesienie wiedzy dotyczącej tych problemów, a także wskazanie, jakie działania może
podjąć każdy z nas, aby poprawić sytuację, w tym jak prawidłowo postępować z odpadami
oraz co zrobić, aby zmniejszyć emisje.
W tym celu wykorzystujemy dostępne narzędzia, za pomocą których można efektywnie
dotrzeć do grup odbiorców. W szczególności na bieżąco publikujemy artykuły edukacyjne
na stronie głównej Ministerstwa i zakładce edukacja ekologiczna (www.gov.pl/edukacja-
ekologiczna) oraz posty edukacyjne w mediach społecznościowych. Realizujemy również
długofalowe kampanie edukacyjne jak np.: kampania Nasz klimat (www.gov.pl/edukacja-
ekologiczna/nasz-klimat), oszczędzamy energię (www.gov.pl/edukacja-
ekologiczna/oszczedzamy-energie . W 2024 r. zrealizowaliśmy kampanie edukacyjną w TVP
i TVN, tj. felietony w telewizjach śniadaniowych, audycje w magazynie rolniczym, wejścia
w prognozach pogody oraz wątki w serialach paradokumentalnych. Tematyka
wymienionych formatów dotyczyła w szczególności transformacji energetycznej (sposobów
10 Art. 19 i 24 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119)
11 Art. 194 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

-- 3 of 6 --

na ograniczanie emisji i wpływu działalności człowieka na środowisko) i racjonalnej
gospodarki odpadami.
Ponadto zrealizowaliśmy webinaria i szkolenia dla nauczycieli, instytucji i edukatorów, m.in.
wykłady w ramach Akademii MEN – zorganizowane we współpracy z Ministerstwem
Edukacji Narodowej i Fundacją Edukacji Klimatycznej - pt. „System klimatyczny, granice
planetarne – pojęcie dotyczące procesów systemu Ziemi i granic, których przekroczenie
może wywołać nagłą i nieodwracalną zmianę środowiska w skali kontynentalnej lub
globalnej”, czy „Fakty i mity na temat zmian klimatu – odpowiedzi na podstawowe pytania”
(zapis wykładów>> https://youtu.be/jY3Que2YtCw), ale też szkolenia „Mozaika
klimatyczna”, przeprowadzone dla urzędników i pracowników Ministerstwa Rolnictwa,
KPRM i MKiŚ.
Zrealizowaliśmy i udostępniliśmy także scenariusze lekcyjne dla szkół podstawowych
i ponadpodstawowych, dotyczące zagadnień z ochrony i zmian klimatu. Materiały tworzą
spójny program wprowadzający w problemy zmian klimatu w sześciu obszarach
tematycznych:
a. nauki o klimacie,
b. sprzężeń zwrotnych ze szczególnym podkreśleniem bioróżnorodności,
c. adaptacji i mitygacji,
d. energetyki,
e. społecznych skutków zmian klimatu,
f. źródeł informacji o klimacie.
Scenariusze do pobrania pod linkiem: www.gov.pl/edukacja-ekologiczna/scenariusze-
lekcyjne
W prowadzonych działaniach pokazujemy dobre przykłady ukazując tym samym sposoby
postępowania, aby skorzystało na tym środowisko i klimat, ale przede wszystkim
społeczeństwo. W kolejnych latach działania te będą kontynuowane.
4. Czy Ministerstwo planuje zwiększenie wsparcia dla gmin w zakresie monitorowania
i egzekwowania przepisów dotyczących ochrony środowiska?
Ministerstwo prowadzi działania mające na celu wsparcie gmin oraz innych organów i służb
w przeciwdziałaniu nielegalnemu postępowaniu z odpadami. Są to działania polegające na
tworzeniu dobrego prawa, które wspiera legalne postępowanie z odpadami oraz przejście
na gospodarkę obiegu zamkniętego (GOZ). Są to również działania polegające na
przygotowywaniu planów oraz dokumentów strategicznych. Dodatkowo, są to działania
edukacyjne, opisane w odpowiedzi na pyt. 3.
Należy tutaj podkreślić, że każdy posiadacz odpadów jest zobowiązany do przekazania ich
uprawnionemu podmiotowi i nie jest to jedynie odpowiedzialność gminy, aby monitorować
i egzekwować wykonywanie przepisów ochrony środowiska. Jak zostało opisane
w odpowiedzi na pytanie nr 1 i 2 – kontrola podmiotów gospodarujących odpadami oraz
osób fizycznych prowadzona jest przez kilka instytucji i w tym zakresie nie są planowane
zmiany.
Kwestie gospodarowania odpadami komunalnymi, oraz w pewnym stopniu odpadami
budowlanymi i rozbiórkowymi pochodzącymi z samodzielnie wykonywanych napraw są
uregulowane przepisami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości

-- 4 of 6 --

i porządku w gminach12 dalej: „ucpg”. Gmina jest odpowiedzialna za odbiór
i zagospodarowanie tych odpadów wytwarzanych przez mieszkańców. Może też objąć
nieruchomości niezamieszkane systemem odbioru i zagospodarowania tych odpadów.
Ucpg reguluje też obowiązki właścicieli nieruchomości. Są oni zobowiązani do pozbywania
się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych
w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi.
Co jest ważne w opisanej w interpelacji sytuacji, gminy są zobowiązane do utworzenia
punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) i przyjmowania w nich
odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzących z gospodarstw domowych
(z samodzielnie wykonywanych prac remontowo-budowlanych). W efekcie w ramach
uiszczanej opłaty można oddać do PSZOK np. gniazdka elektryczne czy blaty kuchenne.
Gminy wspierane są finansowo przez dedykowane ich potrzebom programy Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkich funduszy ochrony
środowiska i gospodarki wodnej, fundusze regionalne i inne pozostające poza
kompetencjami Ministerstwa.
Dodatkowo problemem często zauważanym przez obywateli jest kwestia „dzikich
wysypisk”. Dla przypadków gdy nielegalnie nagromadzone odpady zagrażają zdrowiu lub
życiu ludzkiemu w 2019 r. został wprowadzony przepis szczególny, dotyczący usuwania
takich odpadów (art. 26a ustawy o odpadach), tj. organ właściwy niezwłocznie podejmuje
działania polegające na usunięciu odpadów.
Istnieje też możliwość dofinansowania tego typu działań ze środków Narodowego
Funduszu Ochrony Środowiska13. Ponadto art. 6r ust. 2b ucpg stanowi, że z opłat pobranych
za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina może pokryć koszty usunięcia odpadów
komunalnych z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania i magazynowania
w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Niestety nadal wiele osób próbuje uniknąć kosztu zagospodarowania wytworzonych przez
siebie odpadów i pozbywa się ich nielegalnie. Ważna jest współpraca pomiędzy
poszczególnymi organami i służbami oraz osobami, które np. zauważają niewłaściwe
postępowanie z odpadami. Na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony
Środowiska znajduje się przeznaczony do tego celu formularz pozwalający łatwo i sprawnie
zgłosić np. nielegalne pozbycie się odpadów:
https://www.gios.gov.pl/pl/zglos-interwencje-formularz
Z wyrazami szacunku,
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
12 ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z
2024 r. poz. 399)
13[4] art. 400a ust. 1 pkt 8c ustawy – Prawo ochrony środowiska

-- 5 of 6 --

Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

-- 6 of 6 --