Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa ratowników medycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 6939
do ministra zdrowia
w sprawie bezpieczeństwa ratowników medycznych
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 11-12-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą problemu bezpieczeństwa ratowników medycznych, który został uwypuklony w związku z brutalnym atakiem na pracowników Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego i Transportu Sanitarnego „Meditrans“ w Warszawie. Zdarzenie miało miejsce 7 grudnia 2024 roku w centrum Warszawy, gdzie czynny pułkownik Służby Ochrony Państwa zaatakował ratowników medycznych, wykazując agresję fizyczną i słowną. Incydent ten uwydatnił nie tylko ryzyko związane z wykonywaniem pracy ratownika, ale także braki w obowiązujących przepisach prawnych, które utrudniają zapewnienie pełnego bezpieczeństwa załogom karetek.
Jak wynika z relacji przedstawicieli „Meditransu“, ratownicy medyczni w Polsce nie są odpowiednio chronieni przed agresywnymi pacjentami lub innymi osobami. Prawo uniemożliwia np. przewożenie agresywnego pacjenta w kajdankach, nawet w obecności policjanta, co często zamienia karetkę w zamkniętą pułapkę dla ratowników. Problematyczne są również kary za akty przemocy wobec ratowników, które często są symboliczne, mimo że agresja może prowadzić do zniszczeń mienia lub poważnych urazów psychicznych i fizycznych. Incydenty takie jak ten w Warszawie są jedynie wierzchołkiem góry lodowej i wskazują na pilną potrzebę zmian legislacyjnych.
W odpowiedzi na ostatnie wydarzenia ratownicy medyczni „Meditransu“ organizują szkolenia z samoobrony w warunkach pracy w ambulansie, co jest krokiem w dobrym kierunku. Jednak środowisko ratownicze jednoznacznie podkreśla, że same szkolenia nie wystarczą. Konieczne są zmiany prawne, które wprowadzą bardziej efektywne mechanizmy ochrony, np. obowiązek unieruchamiania agresywnych pacjentów czy zwiększenie sankcji za przemoc wobec ratowników.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje przypadki agresji wobec ratowników medycznych w Polsce i jakie są wyniki tych analiz?
Jakie działania ministerstwo planuje podjąć w celu poprawy bezpieczeństwa ratowników medycznych, w szczególności w zakresie zmian legislacyjnych?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie obowiązku stosowania przymusu bezpośredniego, np. kajdanek, wobec agresywnych pacjentów w karetkach dla ochrony personelu?
Czy w planach ministerstwa znajdują się inne inicjatywy mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa ratowników medycznych oraz poprawę ich warunków pracy?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Marek Kos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8749 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DBR.050.24.2024.JB
Warszawa, 13 stycznia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6939 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, w sprawie
bezpieczeństwa ratowników medycznych, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje przypadki agresji wobec ratowników
medycznych w Polsce i jakie są wyniki tych analiz?
W związku z licznymi informacjami dotyczącymi aktów agresji wobec członków zespołów
ratownictwa medycznego (ZRM) Departament Bezpieczeństwa MZ (wówczas
Departament Ratownictwa Medycznego i Obronności) rozpoczął analizy dotyczące
możliwości wprowadzenia systemu monitoringu wizyjnego czyli kamer nasobnych w ZRM.
W tym celu w 2018 r. zobowiązano urzędy wojewódzkie do przekazywania comiesięcznych
informacji na temat aktów agresji wobec członków ZRM. Informacje te zbierane były od
czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2020 r.
Ostatecznie kamery nasobne w ZRM nie zostały wprowadzone z uwagi na negatywne
stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który podnosił możliwość ujawnienia na
nagraniach danych wrażliwych o uczestnikach zdarzenia.
Należy też wskazać, że od 20 grudnia 2019 r. na tabletach wykorzystywanych przez zespoły
ratownictwa medycznego w Systemie Wspomagania Dowodzenia Państwowego
Ratownictwa Medycznego (SWD PRM) wprowadzono przycisk „POMOC”. Jest to
funkcjonalność, która w przypadku bezpośredniego zagrożenia pozwala kierownikowi
zespołu z poziomu uruchomionej aplikacji powiadomić dyspozytora medycznego
o potrzebie natychmiastowej pomocy. Jednocześnie dyspozytorzy medyczni, którzy
otrzymali to powiadomienie (dyspozytor główny, zastępca oraz dyspozytorzy wysyłający
w danej dyspozytorni medycznej) są zobowiązani do potwierdzenia odebrania komunikatu
oraz do podjęcia określonych działań zmierzających do udzielenia pomocy ZRM, czyli np.
wezwania Policji na miejsce zdarzenia.
2. Jakie działania planuje Ministerstwo podjąć w celu poprawy bezpieczeństwa
ratowników medycznych, w szczególności w zakresie zmian legislacyjnych?
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r.
o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz.U. z 2024 r. poz. 652 z późn. zm.) osoba udzielająca pierwszej pomocy albo
kwalifikowanej pierwszej pomocy, osoba wchodząca w skład zespołu ratownictwa
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
medycznego, osoba udzielająca świadczeń zdrowotnych w szpitalnym oddziale
ratunkowym, dyspozytor medyczny podczas wykonywania swoich zadań, wojewódzki
koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o których mowa w art. 29 ust.
5, oraz krajowy koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o których
mowa w art. 20a ust. 3, korzystają z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 6 czerwca
1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r. poz. 17) dla funkcjonariuszy publicznych.
Wobec powyższego pismem z dnia 25 stycznia 2021 r., znak: ROR.520.1.3.2020.JB,
skierowano do Ministerstwa Sprawiedliwości prośbę o podjęcie działań mających na celu
ochronę członków zespołów ratownictwa medycznego udzielających świadczeń
zdrowotnych w nagłych stanach zagrożenia życia poprzez podejmowanie z urzędu
postępowań w sprawach związanych z agresją skierowaną przeciwko członkom ZRM.
Kwestia zapewnienia wzmożonej ochrony prawnej członków ZRM została w pełni poparta
przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zrównanie statusu ratowników medycznych pod
względem ochrony prawnokarnej z funkcjonariuszami publicznymi oznacza także, że
członkowie ZRM objęci są szerszą ochroną, poprzez włączenie aktów skierowanych
przeciwko nim do grupy szczególnych typów przestępstw, w których pokrzywdzonymi są
funkcjonariusze publiczni (np. art. 223 k.k. – napaść na funkcjonariusza publicznego).
Ściganie takich czynów odbywa się z urzędu, bez konieczności wystosowywania przez
pokrzywdzonego prywatnego aktu oskarżenia.
3. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie obowiązku stosowania
przymusu bezpośredniego, np. kajdanek, wobec agresywnych pacjentów
w karetkach dla ochrony personelu?
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r.
o ochronie zdrowia psychicznego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 917) przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi,
przy wykonywaniu czynności przewidzianych w ww. ustawie, można stosować tylko wtedy,
gdy przepis ustawy do tego upoważnia albo osoby te:
1. dopuszczają się zamachu przeciwko:
a) życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub
b) bezpieczeństwu powszechnemu, lub
2. w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich
otoczeniu, lub
3. poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie zakładu leczniczego
udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej,
innego zakładu leczniczego lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
O zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, który określa rodzaj
zastosowanego środka przymusu oraz osobiście nadzoruje jego wykonanie.
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 5 tej ustawy, jeżeli nie jest możliwe uzyskanie
natychmiastowej decyzji lekarza, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego wobec osoby,
której pomocy udziela zespół ratownictwa medycznego, decyduje i nadzoruje osobiście
kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych („akcją medyczną”
według obecnego brzmienia ustawy
o Państwowym Ratownictwie Medycznym), który jest
obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym dyspozytora medycznego. Każdy przypadek
zastosowania przymusu bezpośredniego i uprzedzenia o możliwości jego zastosowania
odnotowuje się w dokumentacji medycznej.
Jednocześnie w art. 18 ust. 6 ustawy
o ochronie zdrowia psychicznego wskazano, że
zastosowanie przymusu bezpośredniego wobec osoby, o której mowa w ust. 1:
1) pkt 1 i 2 - polega na przytrzymaniu, przymusowym podaniu leków, unieruchomieniu lub
izolacji;
2) pkt 3 - polega na przytrzymaniu lub przymusowym podaniu leków;
3) pkt 1 i 2 - w sytuacji, o której mowa w ust. 5 (czyli w zespole ratownictwa medycznego),
polega na przytrzymaniu, przymusowym podaniu leków lub unieruchomieniu.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Natomiast w odniesieniu do zastosowania kajdanek przez zespół ratownictwa medycznego
należy zwrócić uwagę, że jakkolwiek (zgodnie z art. 18 ust. 9) w przypadkach określonych
w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, jednostki systemu Państwowe
Ratownictwo Medyczne, Policja, jednostki Służby Więziennej oraz Państwowa Straż
Pożarna są obowiązane do udzielania lekarzowi, pielęgniarce lub kierującemu akcją
prowadzenia medycznych czynności ratunkowych pomocy na ich żądanie, to zgodnie z art.
3 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U.
z 2023 r. poz. 202) ustawy tej nie stosuje się do przymusu bezpośredniego, o którym mowa
w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.
Należy też wskazać, iż zgodnie z art. 18a ust. 1 ww. ustawy o ochronie zdrowia
psychicznego zastosowanie przymusu bezpośredniego może nastąpić z użyciem więcej niż
jednego środka spośród wymienionych w art. 3 pkt 6 tejże ustawy.
4.
Czy w planach Ministerstwa znajdują się inne inicjatywy mające na celu
zwiększenie bezpieczeństwa ratowników medycznych oraz poprawę ich warunków
pracy?
Wszystkie działania, które zostały powyżej opisane, mają na celu zwiększenie
bezpieczeństwa członków ZRM, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa
zdrowotnego pacjentów. Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia
2023 r.
w sprawie ustawicznego rozwoju zawodowego ratowników medycznych (Dz.U. z
2023 r. poz. 1800) udział w kursach samoobrony został włączony do kształcenia
podyplomowego tej grupy zawodowej.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Komendą Główną Policji stara się wypracować
właściwe rozwiązania w zakresie współpracy funkcjonariuszy policji z zespołami
ratownictwa medycznego podczas interwencji podejmowanych wobec agresywnych
i niebezpiecznych os6b z zaburzeniami psychicznymi wywołanymi chorobą lub
stosowaniem substancji psychoaktywnych, co wiąże się m.in. z nowelizacją przepisów
ustawy z dnia 24 maja 2013 r.
o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U.
z 2024 r. poz. 383 z późn. zm.) oraz ww. ustawy
o ochronie zdrowia psychicznego.
Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia jest otwarte na nowe inicjatywy dotyczące
zwiększenia bezpieczeństwa członków ZRM, zgłaszane przez środowisko medyczne.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --